P. 1
knjiga1

knjiga1

|Views: 14,235|Likes:
Published by thebojke92

More info:

Published by: thebojke92 on Mar 18, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/24/2015

pdf

text

original

Sections

Konkretizacija uslova kretanja podzemne vode, po zakonu Darsija, omogućila je
rešavanje mnogih problema koji se susreću u praksi. To se odnosi na uslove i mogućnosti
vodosnabdevanja; uslove i mogućnosti sniženja nivoa podzemne vode za potrebe
gradjevinaratva; uslove i mogućnosti dreniranja terena kao mere poboljšanja svojstava
terena i dr.

Postoje bitne principijelne razlike izmedju sniženja NPV za potrebe
vodosnabdevanja i za sniženje NPV da bi se gradjevinski radovi izveli u suvom. Pri
zadovoljenju potreba za vodom u vodosnabdevanju vodi seračuna o tome da se
prekomernim crpljenjem brzo ne potroše postojeće zalihe podzemne vode, već da one budu
zadovoljene po zahtevanom projektnom kriterijumu, tj.dovoljno dugo. Za realizaciju
gradjevinskih radova dovoljno je da se ostvare mogućnstoi rada u suvom, da NPV bude
dovoljno snižen, uvažavajući pri tome odredjena pravila i ograničenja.
Istražnim radovima je neophodno dovoljno detaljno istražiti dato područje da bi se
mogla izvršiti odredjena uopštavanja-generalizacija. To se odnosi i na poslove rejonizaciji
teritorije i izdvajanja odredjenih kvazihomogenih zona po bitnim parametrima, uključujući i
hidrogeološke parametri. Tek potom se može pristupiti potrebnim proračunima i analizama.
Treba istaći da su po pravilu greške u loše definisanoj geometriji sredina višestruko veće od
grešaka koje se dobijaju izborom metoda proračuna. Značajno se prednost daje terenskim
metodama ispitivanja u cilju dobijanja potrebnih parametara koji definišu filtraciona
svojstva sredine, u odnosu na laboratorijske.

Izbor mera za sniženje nivoa podzemne vode, a time i zaštita iskopa uopšte
(temeljne jame, rovovi i kanali za raznovrsne namene, iskopi u rudnicima sa površinskom
eksploatacijom, iskopi u podzemlju koji po nameni mogu biti raznovrsni: bolnice, sportski
objekti, skladišta, skloništa, tuneli i dr. ) zavisi od:
litoloških vrsta stenskih masa, odnosno od geometrije zastupljenih sredina;
filtracionih karakteristika zastupljenih sredina, naročito vodonosne u kojoj se izvodi
crpljenje;
-uslova prihranjivanja izdani, količine vode koju treba crpsti;
-tehnologije i organizacije gradilišta gde se crpljenje izvodi, uključujući pri tome tehniku
i tehnologiju izvodjenja odredjenih vrsta gradjevinskih i drugih radova, koji nisu u vezi sa
crpljenjem;
-vremena u kom se mora vršiti sniženje, kao i veličinu područja za koje se sniženje
obavlja;
-tehničkih karakteristika opreme i mašina kojima se sniženje obavlja.

Zaštita od slobodnih podzemnih, izdanskih, voda može biti privremena i trajna.
Privremena je ograničena u vremenu: na vreme dok traju odredjeni gradjevinski radovi na
iskopu i zaštiti zidova iskopa; dok traje iskop i izgradnja temeljne ploče objekta, eventualno
i dela objekta koji je u zoni uticaja podzemne vode; dok je potrebno štititi iskop i opremu u
njemu da bi se izveli neki drugi neophodni radovi i dr. Stalna zaštita od podzemne vode
uključuje sve mere koje obuhvata privremena, ali i dodatne: npr. dugotrajno stalno ili
povremeno crpljenje; ugradnju potrebne hidroizolacije na objektu pa potom prestanak
crpljenja i dr.

160

Zaštita od slobodnih, izdanskih, podzemnih voda može biti raznovrsna:
-slobodni dotok u temeljnu jamu, potom crpljenje i izbacivanje muljnim i drugim
pumpama;
- injektiranjem terena vodonepropusnom injekcionom masom;
-drenažama;
-depresionim bunarima;
-iglofiltrima;
-elektroosmozom

Neki od navedenih postupaka su prikazani u drugim poglavljima, npr. u merama

poboljšanja svojstava terena.

Sniženje NPV Bunarima se efikasno može izvoditi u sredinama koje po
granulometrijskom sastavu odgovraju: šljunkovima; peskovima i mešavini tih stena.
Ispucale stene čije su filtracione karakteristike po vrednostima istovetne onim koje imaju
šljunkovito-peskovite stene, ipak, zahtevaju posebnu analizu koja umnogome može zavisiti
od karakteristika iskopa, hidrauličke povezanosti sa površinskim vodotokom ili
površinskom akumulacijom vode i sl. Iglofiltri se često koriste, u gradjevinarstvu, za
sniženje NPV prevashodno u prašinastim sedimentima, ili ako u njima ima manje količine
drugih granularnih sedimenata, sa bitnim ograničenjima u pogledu dubine do koje se igle
mogu pobiti pa time i sniziti NPV.
Bunari mogu biti raznovrsni:

- po tehničkim karakteristikama: dubina; prečnik; tip filtra;
- po načinu izvodjenja: bušeni mašinski direktno ili revesno, bušeni

ručno ; kopani mašinski ili ručno;

- po pravcu vodozahvatnog dela najčešće: vertikalni (savršeni i

nesavršeni); horizontalni, kosi;
- po tipu: cevasti, reni;
- po nameni: opitni; eksploatacioni; za vodosnabdevanje, za zaštitu
iskopa (temeljne jame objekta, iskopa za infrastrukturne linijske objekte vodovoda
i kanalizacije, iskopa za podzemne objekte, rudnika i dr.), dreniranje terena, za
zaštitu sredine od štetnih zagadjivača i dr.
Značajne su razlike u tehničkim karakteristikama i načinu izvodjenja mnogih od
navedenih vrsta bunara. Ipak, kod svih se u prethodno izvedeni iskop, ili izbušenu rupu
bušotine-bunara, ugradjuje odredjena konstrukcija koja može biti različita u detaljima, ili
po vrstama materijala (obične čelične cevi, plastične cevi, pocinkovane cevi, redje
prohromske i dr.). Konstrukcija ima, pored ostalog (Sl.8.14.), neperforirani deo u koji voda
ne može da udje; perforirani-vodoprijemni deo; taložnik i dr. Kada je ugradjena
konstrukcija oko vodoprijenog dela konstukcije se ugradjuje šljunčani zasip, iznad njega
vodonepropusni glineni ili drugi materijal koji zapunjava medjuprostor izmedju
konstrukcije i zida bušotine. Šljunčani zasip ima funkciju da smanji brzinu filtracije vode u
bunarsku konstrukciju, time i unošenje sitnih frakcija iz prirodne sredine. Ugradjeni
materijal iznad zasipa ima zadatak da spreči zagadjenje izdanske vode upuštanjem
površinskih i eventualno drugih voda.

161

Zajedničko svim bunarima je, bez
obzira na način izvodjenja i druge
tehničke karakteristike, da se crpljenjem
vode koja iz izdani ulazi u bunar vrši
sniženje prvobitnog NPV. Uobičajeno je
da se nivo podzemne vode pre dejstva
crpljenja naziva statičkim NPV, da se
crpljenjem u zoni dejstva bunara vrši
sniženje tog prvobitnog nivoa, odnosno
dobija se tzv. dinamički NPV. Zona
uticaja crpljenja tj. radijalno rastojanje
od bunara do udaljenosti dokle se vrši
promena statičkog NPV naziva se
radijusom dejstva bunara (R). Upravo na
tim činjenicama, sniženju vode, je i
zasnovana zaštita iskopa od podzemne
vode. Kako je sniženje najveće u bunaru,
a opada sa udaljavanjem od njega, to je i
težnja da se bunari lociraju što je
moguće bliže temeljnoj jami. U mnogim
slučajevima se projektovano sniženje ne
može obaviti jednim bunarom, mora ih
biti više i tada se vodi računa o njihovom
rasporedu, kao i saznanju da se njihovi
radijusi uticaja medjusobno preklapaju.
Tada su sniženja povećana u području
njihovog preklapajućeg delovanja.
Kakav će biti oblik depresione
kupe, usled crpljenja, zavisi od karakteristika sredine, njenih granica, količine vode koja se
crpi. U pogledu uticaja crpljenja na granice mogući su sledeći slučajevi:
- radijus dejstva pri crpljenju ne doseže do granica (npr. široka peskovito-

šljunkovita aluvijalna ravan);

- uticaj crpljenja doseže do jedne granice (npr bunar u blizini reke gde se može
usvojiti da je H=const-nema sniženja), a druga je u beskonačnosti;
- uticaji crpljenja se manifestuju na više granica, zbog malih dimenzija vodonosne
sredine. Tada je moguće, izmedju ostalog, sledeće: depresija zahvata granicu tj. izolatorsku
sredinu; depresija obuhvata granicu i šire područje koje mogu da čine npr. intenzivno
ispucale stenske mase, eventualno karstifikovane, sa velikom količinom podzemne vode.
Pri analizi geotehničkih uslova crpljenja, izboru metode, broju objekata crpljenja i
dr. mora se najviše voditi računa o svojstvima stenskih masa i terenu uopšte, tj. lokalnim
prirodnim uslovima. Tek na bazi kvalitetno definisanog geotehničkog modela terena,
uključujući pri tome i hidrogeološke parametre sredine, ili više sredina, moguće je uspešno
usvojiti matematički model i izvesti proračune.

Pri započinjanju crpljenja na bunaru nivo podzemne vode počinje da opada; sve do
ustaljenja oblika depresione krive, posle čega se ona ne menja. Iz takvih uslova jasno sledi

162

Sl. 8.14. Klasična konstrukcija bunara
1-vodoprijemni deo; 2-taložnik; 3-puna cev; 4-
zasip; 5,6-zid bušotine; 7-blok; 8-pumpa

da je količina vode koja se crpi jednaka količini koja struji-teče iz izdanske zone u zonu
vodozahvata. Takvi uslovi strujanja čine tzv. stacionarni režim strujanja podzemne vode.
Po isključenju rada bunara - prestanku crpljenja NPV će se posle izvesnog vremena
izravnati sa početnim. Ako se smanji količina vode koja se crpi, u odnosu na neku
prethodnu količinu, dinamički NPV će zauteti neki drugi nivo, viši od prethodnog. Iz
navedenog jasno proističe da povećan kapacitet crpljenja direktno uslovljava povećano
sniženje nivoa vode. Svi ti elementi se pri opitnom crpljenju mere, shodno ustaljenim
pravilima.

Radi prikaza proračuna sniženja NPV dato je nekoliko karakterističnih,
jednostavnih, primera. Na osnovu njih je moguće shvatiti složenost razmatrane
problematike; i steći polazne osnove za dalja izučavanja u ovoj oblasti. To se ističe, jer su u
realnim uslovima moguće brojne kombinacije prirodnih uslova, takodje i parametara koji su
promenljivi a vezani za objekte crpljenja. Tako npr. umesto jednoslojne sredine, kao
najjednostavnijeg slučaja, u prirodi su najčešće kombinacije: dvoslojne, troslojne ili
višeslojne. Vodozahvatni, filtrarski, deo konstrukcije bunara može biti ugradjen duž celog
akvifera (savršen bunar), ali i samo na delu akvifera (nesavršen bunar) i to u različitim
kombinacijama. Isto tako, promenljiva je količina vode koja se crpi na bunaru, što se može
manifestovati drugačijim odnosima pijezometarskog nivoa izdani u odnosu na granice
vodonosne sredine. Crpljenje može biti u stacionarnom ili nestacionarnom režimu filtracije.

Primer 1: Savršeni bunar u izdani pod pritiskom

Polazne predpostavke za vodonosni horizont iz kog se voda crpi su sledeće:
akvifer je praktično beskonačan; istovetne je debljine u zoni uticaja crpljenja; homogen je i
izotropan; NPV je horizontalan; količina vode u bunaru je zanemarljivo mala tj. prečnik
bunara se može zanemariti; doticaj u bunar je horizontalan i po celoj dužini vodonosne
sredine (Sl.8.15.) strujanje je stacionarno.
Ekvipotencijalne linije-hidroizohipse, u generalizovanoj homogenoj i izotropnoj
sredini-izdani će biti koncentrični krugovi, sa strujnim linijama usmerenim ka centru tj.
bunaru.

163

Sl.8.15. Shema savršenog bunara za sniženje NPV u izdani pod pritiskom;
Q - kapacitet crpljenja; sniženje u bunaru S = H-h ; H - statički NPV; h - dinamički NPV u
bunaru; R - radijus dejstva; r - poluprečnik bunara; M - debljina vodonosne sredine

Polazeći od opšte jednačine protoka:

Q=Av

gde je A=2rπ obim vodoprijenog dela bunara, v=KI je Darsijeva brzina, sledi:

dl

dh

MK

r

2
Q π
=

π

=

H
h

R
r rdr

KM

2 Q

dH

rešenjem integrala dobija se:

164

rR

ln

h

H

T

2

Q

π

=

ili

r

ln

R
ln S

KM

2

Q

π

=

Primer 2: Savršeni bunar u slobodnoj izdani

Sl. 8.16. Shema bunara za sniženje NPV u izdani sa slobodnim NPV;
Q - kapacitet crpljenja; sniženje u bunaru S = H-h ; H - statički NPV; h - dinamički NPV u
bunaru; R - radijus dejstva; r - poluprečnik bunara; M - debljina vodonosne sredine

Pri istim predpostavkama, kao i za bunar u primeru 1 i datoj shemi na Sl. 8.16.
rešenjem jednačine koja opisuje kretanje vode ka bunaru, u slobodnoj izdani, za poznate
granične uslove, može se lako odrediti vrednost koeficijenta filtracije iz jednačine:

165

rR

ln

2

h

2

H

K

Q

π

=

ili po formuli Dupuit-a:

rR

ln

S

)
S

H

2

(

K

Q

π

=

Iz prikazanih jednačina moguće je odrediti sniženje u bunaru:

rR

ln

KQ

2

H

H

S

π

=

Medjuzavisnost kapaciteta crpljenja i sniženja, za slobodnu i artesku izdan, može
se grafički i analitički izraziti kao na Sl.8.17

Sl.8.17 Shematski prikaz zavisnosti Q=f(S), za artesku i slobodnu izdan

U primerima 1 i 2 dati su izrazi na osnovu kojih se mogu izračunati vrednosti
koeficijenta filtracije za karakteristične osnovne vrste izdani. Istim metodološkim
postupcima, za slobodnu izdan i subartesku, zavisno od tipa bunara, dužine filtra-
vodoprijemnog dela, iznosa sniženja i dr. mnogi autori su predložili formule za
izračunavanje koeficijenta filtracije. Neke od mnogobrojnih su date u tablici br.8.5
Navedeni izrazi su zasnovani pri stacionarnom strujanju vode ka bunaru. Oznake su kao u
primerima 1 i 2, neke dopunske su objašnjene u zadnjoj koloni iste tablice. Polazne
predpostavke za vodonosni horizont i opšte uslove filtracije su iste kao u primeru 1.

166

Tablica br.8.5.: Formule za izračunavanje koeficijenta filtracije, na osnovu opita crpljenja

Autor

Formula

Uslovi važenja formule

Bunar bez pijezometara u zoni sniženja NPV
Dupuit

2

h

M

)

M

H

2

(

)

r

log

R

(log

Q

73
,
0

K

=

1) Savršen bunar
2) Izdan je pod pritiskom;
3) H>M; h

Girinski i
Babuškin

r L

66
,
0

log

LSQ

366
,
0

K =

1) Nesavršen bunar
2) Izdan je pod pritiskom
3) L-dužina vodoprijemnog dela >0,3M

Forhajmer

S

)
S

H

2

(

)

r

log

a

2

(log

Q

73
,
0

K

=

1) Savršen bunar
2) Bunar blizu reke
3) Povr. vodotok utiče na crpljenje na bunaru
4) a - rastojanje bunara do reke

Babuškin

)

r L

66
,
0

log

L

rR

log

S

L

(
S

Q

73
,
0

K

+

+

=

1) Slobodna izdan
2) Nesavršen bunar
3) vodoprijemni deo filtra je L <0,3H

Bunar sa pratećim pijezometrom (pijezometrima) u zoni sniženja NPV

Dupuit

)

1

S

S

(

M

)

r

log

1

r

x

(log

Q

366
,
0

K

=

1) Izdan pod pritiskom
2) Savršen bunar + 1pijezometar
3) Sniženje NPV ne doseže do povlate
akvifera
4) xr1 - rastojanje od bunara do pijezometra
5) S1 - Sniženje NPV na pijezometru

Dupuit

)

2

S

1

S

(

M

)

1

r

log

2

r

x

(log

Q

366
,
0

K

=

1) Izdan pod pritiskom
2) Savršen bunar + 2pijezometra
3) Sniženje NPV ne doseže do povlate
akvifera
4) xr2 - xr1 rastojanje izmedju pijezometara
5) S1-S2 - Razlika sniženja NPV na bližem i
udaljenijem pijezometru

Dupuit

)
1

S

S

(

1

S

S

H

2

(

)

r

log

1

0,73Q(logx

K

=

1) Savršen bunar + 1 pijezometar
2) Izdan je slobodna
3) x1 - rastojanje izmedju bunara i
pijezometra; S1 - sniženje na pijezometru

Babuškin i
Girinski

)

1

x
21

arsh

r L

66
,
0

log

3,
2

(

)
1

S

S

(
L Q

16
,
0

K

=

1) Izdan pod pritiskom
2) Savršen bunar + 1pijezometar
3) Sniženje NPV ne doseže do povlate
akvifera
4) xr1 - rastojanje od bunara do pijezometra
5) S1 - Sniženje NPV na pijezometru
6) L - vodoprijemni deo, pri čemu je M
znatno veće od L; Gornja ivica filtra C<1,5L

Manje pouzdane su vrednosti koeficijenta filtracije (K) definisane samo na bazi
granulometrijskih analiza, nego one koje su odredjene opitima crpljenja in situ. Na bazi

167

granulometrije uzoraka, brojni autori (Hazen, Tercagi, Bejer, Kriger, Kozeni, Cunker i dr.)
predložili su formule za izračunavanje vrednosti parametra K. Osim navedenih često se
koristi formula USBR-a data od strane grupe američkih autora.
Koeficijent filtracije K, po formuli Hazena, na osnovu granulometrijskog sastava

izračunava se po formuli:

2
e

d

AC

K

ψ

=

gde su:
A - koeficijent sa vrednostima: kad je K(m/dan) tad je A=1; za K(sm/s) tad je A=0.00116;
C - empirijski koeficijent: ako je pesak i ujednačen C=1200, ako je pesak zbijen, uz to
glinovit ili sa dosta limonita, C=400. Pesak karakteristika izmedju navedenih krajnosti ima
za C neku vrednost od 400 - 1200.
ψ =0,70+0,03t
t - temperatura vode 0

C
de - efektivni prečnik zrna, d10 (mm), sa granulometrijske krive

Ako je temperatura vode 100

C, K(cm/s), d10 (mm), C=860 tada je

K=(d 10)2

U uslovima nestacionarnog režima strujanja, sa povećanjem vremena crpljenja
(Q=const; do kraja crpljenja na beskonačnom udaljenju nema sniženja NPV tj.
H(∞,t)=Hpočetno), ne dolazi do ustaljenja NPV, već dolazi do sniženja vode u bunaru,
povećava se radijus dejstva tj. povećava se depresiona kupa. U procesu sniženja NPV, za
potrebe zaštite temeljne jame, ne mora se striktno voditi računa o tome da li se crpljenjem
prelazi iz jednog u drugi režim crpljenja, kao što se o tome vodi računa o bunarima koji
služe za vodosnabdevanje. Naime, bitno je da se ostvari odredjeno traženo sniženje.
Najčešće je to potrebno, da bi rad bio u suvom, samo dok se ne završe radovi u temeljnoj
jami a teži se tome da to bude u relativno kratkom vremenskom periodu. Ipak, neophodno
je poštovati odredjena pravila i ograničenja, a ne snižavati NPV bez ikakvih ograničenja. Ta
ograničenja se, u suštini, svode na to da se crpljenjem na bunaru obezbedi sledeće:
1)Da se procesom crpljenja ne iznose
2) sitne čestice-fragmenti prirodnog tla tj. da je bunar dobrih konstruktivnih
karakteristika, prevashodno da su odgovarajući otvori na filtru i zahtevana
granulometrija zasipa. Navedeno je npr. od izuzetne važnosti ako se crpljenje izvodi u
urbanom području, gde je nova zgrada u susedstvu već izgradjene postojeće;
3)Sniženjem NPV povećavaju se efektivni naponi, smanjenjem neutralnih, što se može
odraziti na neželjena sleganja. Naročito se to negativno dejstvo može odraziti pri
neravnomernom dodatnom sleganju susednih izgradjenih objekata;
4)Sniženje izvoditi, po pravilu, samo do potrebne dubine. Najčešće je to kota dna iskopa
za temelj i dodatnih još oko 0,5 m ako je potrebno izvesti zbijanje podtla i
tamposnskog sloja: lomljeni kamen; šljunak; pesak.
5)Nekada je zahtevano sniženje moguće izvesti i samo jednim bunarom, ali u uslovima
izrazito velikog sniženja vode u bunaru, pa se opravdanim može pokazati da je bolje i
racionalnije isto izvesti sa većim brojem, umesto jednog, bunara;
6)Sa većim brojem bunara je moguće postići ravnomernije sniženje na predmetnom
lokalitetu, sa manjim depresijacijama u zoni bunara.
168

Osnovna diferencijalna jednačina kojom se opisuje nestacionarni radijalni tok

glasi:

tH

a1

rH

r1

2
rH

2

=

+

gde su:
koeficijent pijezoprovodnosti a=T/µe;
umesto H može se uvrstiti sniženje S, pa se dobija istovetna jednačina;
r - radijalna udaljenost od bunara

Jednačina se može rešiti na različite načine, a po rešenju Theis-a sniženje S, u
bezdimenzionalnom obliku, glasi:

∞ −

π

=

u du
u

u

e

T

4

Q

S

Integralni deo izraza se najčešće Naziva Weil-ovom funkcijom (W(u)), koja se

najčešće aproksimira izrazom:

2
r at

25
,
2

ln

)

u

(

W =

odnosno osnovna jednačina za sračunavanje depresije glasi:

2

r

at

25
,
2

ln

T

4

Q

S

π

=

gde su:
S - sniženje podzemne vode na rastojanju r od bunara, ili na rastojanjima r svih bunara
Qukupno ako ih je više;
T - koeficijent transmisibiliteta;
a - koeficijent pijezoprovodnosti;
t - vreme crpljenja

Zaštita iskopa, od podzemnih voda,pomoću iglofiltara se takodje često primenjuje.
To se radi naročito u urbanim gradskim područjima i pri odredjenim geološkim
povoljnostima za to. Neophodni geološki preduslovi se odnose, prevashodno, na to da je
teren izgradjen od prašinastih sedimenata sa ili bez učešća ostalih po veličini
granulometrijskih fragmenata (peska, gline, redje pojedinačnih zrna šljunka). Drugi bitan
uticajni činilac je taj da je relativno mala dubina do NPV i isto tako da je zahtevano
sniženje relativno malo.

169

Primena ove metode sniženja nivoa podzemne vode se u gradskim uslovima često
koristi pri sniženju vode: duž iskopa rovova za ugradnju novih, ili na mestima havarisanih,
kanalizacionih i vodovodnih cevi i drugih infrastrukturnih linijskih objekata; na
mikrolokacijama pojedinih drugih objekata. Igle-iglofiltri, povezni elementi i potrebni alat
su lako prenosivi, a savremene pumpe i njihov pogonski motor pokretljivi. To obezbedjuje
vrlo jednostavan pristup poslu, a ako su efekti rada i zadovoljavajući u smislu sniženja,
onda se sveukupno može reći da je to vrlo efikasna mera sniženja.

Sl. 8.18. Shematski prikaz sniženja NPV iglofiltrima; 1-filterski deo sa završnom glavom;
2-nadfiltarska cev; 3-zasip od peska; 4-tampon od glilne; 5-gumeno crevo za priključak na
sabirni cevovod

170

9. ALTERACIJE STENA

Alteracije su prirodni procesi kojima se vrše izmene primarnih svojstava stena.
Zavisno od toga da li su izmene praćene samo prekoračenjem čvrstoće stena, ili se dešavaju
i hemijske promene, alteracijama stene mogu biti fizički i hemisjki izmenjene. Po mestu
gde se dešavaju uZemljinoj kori, alteracije mogu biti u unutrašnjosti ili u površinskoj zoni
terena.

Svi nadzemni objekti, kao i pojedini delovi podzemnih, fundiraju se u kori
raspadanja tj. u stenskim masama koje su, u većoj ili manjoj meri, zahvaćene alterisanjem.
Često se celokupna zona sadejstva terena i objekata nalazi u okviru alterisane zone. Zbog
toga je veoma značajno poznavanje stepena izmena, dubine zahvaćene zone, promena
karakteristika pojedinih značajnih inženjerskih svojstava, mogućnosti razvoja savremenih
geodinamičkih procesa koji prate egzistenciju tog dela terena.
Alteracije su najintenzivnije na površini terena, ili u površinskoj zoni, a sa
povećanjem dubine intenzitet izmena je smanjen. Izuzetak od toga je jedna vrsta alteracija-
hidrotermalnih izmena, koja je najzastupljenija u dubljim delovima i proističe iz činjenice
da su hidrotermalni uslovi najviše zadovoljeni u dubljim delovima terena.

Postoji

bitna razlika izmedju stena koje su alterisane i onih koje nisu. Razlika je u tome da
alterisane stene u kori raspadanja imaju smanjene vrednosti parametara: čvrstoće;
otpornosti na smicanje; deformabilnosti. To im, u suštini, umanjuje vrednost kao
gradjevinskom materijalu, a teren čini nepovoljnijim za fundiranje i izgradnju objekata.
Kora raspadanja je, po pravilu, podložna klizanju i razvoju drugih savremenim
geodinamičkim procesa, što je takodje čini nepovoljnijom. Zbog svega toga alteracije stena
su značajne kako sa stanovišta izučavanja i praćenja geoloških procesa, još više sa
stanovišta rešavanja praktičnih zadataka.
Alteracije su relativno spor i dugotrajan proces. To znači da je inženjerska potreba,
pre svega, da se utvrdi stepen alteracija stena u sklopu terena u vreme istraživanja. Kao
takvo ono će se održati u ekesploatacionom veku objekta. Izuzeci od toga mogu biti kada se
razmatra mogućnost alteracija stena koje su kao sveže uzete iz terena i ugradjene u
odredjene objekte. U tim uslovima, kada te sveže stene nisu zaštićene prirodnom
raspadinom, može doći do intenziviranja alteracija. Da li će do alteracija doći, ili neće,
zavisi od mnogobrojnih uticajnih činilaca. Ipak, dovoljno je naglasiti da se pri upotrebi
takvih stena, mora voditi računa o mogućnostima njihovih izmena u novim uslovima
postojanja.

171

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->