P. 1
Propedevtika i Zdravstvena Njega u Klinicko-bolnickoj Praksi

Propedevtika i Zdravstvena Njega u Klinicko-bolnickoj Praksi

|Views: 1,018|Likes:
Published by Elvir Malicevic

More info:

Published by: Elvir Malicevic on Feb 19, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/18/2013

pdf

text

original

PROPEDEVTIKA I ZDRAVSTVENA NJEGA U KLINI KO-BOLNI KOJ PRAKSI

Medicinska sestratehni ar

Medicinska sestra-tehni ar
Podru je rada: -zdravstvena njega -medicinsko-tehni ki rad -zdravstveno-vaspitni (edukativni rad) -medicinska dokumentacija (dio sestrinskog rada) -istra iva ki rad u sestrinstvu

Zajedni ki poslovi radnih mjesta medicinskih sestaratehni ara u svim granama medicine,obuhvataju 10 prepoznatljivih cjelina koje navodimo:
1. 2. Njegovanje pacijenata (uz primjenu standarda) Evidentiranje vitalnih funkcija i drugih pokazatelja zdravlja pacijenata 3. Vr enje nadzora(kontrole stanja)pacijenata 4. Zbrinjavanje pacijenata (tjelesno,du evno i socijalno) 5. Hranjenje pacijenata (putevi unosa hrane i te nosti) 6. Davanje propisane terapije pacijentu (lijekova i odre enih sredstava) 7. Uzimanje biolo kih materijala (po odredbi ljekara) 8. Planiranje (zakazivanje) propisane aktivnosti za pacijenta,pripremanje materijala za rad i sre ivanje dokumentacije (dio sestrinskog rada) 9. Pripremanje pacijenata za medicinski tretman 10. U enje o zdravlju (sprovo enje programa zdravstveno-vaspitnog rada)

1. Njegovanje pacijenata (uz primjenu standarda)

1.01 1.02 1.03 1.04 1.05

Op ta njega (ON) Poluintenzivna njega (PIN) Intenzivna njega (IN) Specijalna intenzivna njega (SIN) posebna njega (PN)

2. Evidentiranje vitalnih funkcija i drugih pokazatelja zdravlja pacijenata (mjerenje,pra enje promjene,kontrola vrijednosti i bilje enje-po odredbi ljekara):
2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 Tjelesna temperatura Puls Disanje Krvni pritisak Tjelesna masa Visina tijela Obim dijela tijela Koli ina unijete i ukupno izlu ene te nosti sakupljanje mokra e u toku 24 asa-diureza Evidentiranje broja stolica Snimanje elektrokardiograma (EKG-a) Pra enje vitalnih i drugih funkcija pacijenata-monitoring

3. Vr enje nadzora(kontrole)stanja pacijenata(zavisno od mogu e promjene u smislu pobolj anja ili pogor anja njegovog zdravstvenog stanja): 3.01 Povremeni nadzor 3.02 Pove ani nadzor 3.03 Stalni nadzor

4. Zbrinjavanje pacijenata (tjelesno,du evno i socijalno)

4.01 Zbrinjavanje pacijenata u terapijskom tretmanu 4.02 Zbrinjavanje pacijenata u higijenskom tretmanu 4.03 Zbrinjavanje pacijenata i ostvarenje dobre komunikacije 4.04 Zbrinjavanje pacijenata prije i poslije medicinske intervencije (hirur kog zahvata, invazivne dijagnosti ke pretrage,endoskopskog ispitivanja i sl.)

5. Hranjenje pacijenta (putevi unosa hrane i te nosti)

5.01 5.02 5.03 5.04 5.05

Poslu ivanje pacijenta hranom (dijetom) Hranjenje pacijenta prirodnim putem(kroz usta) Unos hrane kroz nazogastri nu sondu Unos hrane kroz gastrostomu Parenteralni (vje ta ki) put unosa te nosti i hrane 5.06 Unos hrane rektalnim putem

6. Davanje propisane terapije pacijentu (lijekova i odre enih sredstava koje je ordinirao ljekar)
6.01 Unos lijeka kroz usta ili sublingvalno (stavljanje lijeka pod jezik) 6.02 Unos lijeka preko ko e i sluzoko e 6.03 Unos lijeka inhalacijom 6.04 Unos lijeka intramuskularnom injekcijom 6.05 Unos lijeka supkutanom (intrakutanom, intradermalnom injekcijom) 6.06 Unos lijeka intravenskom injekcijom 6.07 Unos lijeka kroz sistem za infuzione te nosti 6.08 Unos krvi (ili sastojaka krvi) sistemom za primjenu transfuzije 6.09 Primjena sredstva za zagrijavanje tijela 6.10 Primjena sredstva za rashla ivanje tijela 6.11 Davanje pomagala za o uvanje integriteta ko e,ili za za titu lokomotornog aparata pacijenta

03 Uzimanje uzorka stolice za laboratorijski pregled 7.05 Uzimanje uzorka ispljuvka za laboratorijski pregled 7. Uzimanje biolo kog materijala (po odredbi ljekara) 7.06 Uzimanje sekreta za laboratorijski pregled .02 Uzimanje uzorka mokra e za laboratorijski pregled 7.7.01 Uzimanje uzorka krvi za laboratorijski pregled 7.04 Uzimanje brisa za laboratorijski pregled 7.

03 Pripremanje opreme i materijala za rad . Planiranje (zakazivanje) propisane aktivnosti za pacijenta.sre ivanje dokumentacije.01 Planiranje i zakazivanje aktivnosti 8.priprema opreme i materijala za rad-dio sestrinskog rada): 8.02 Sre ivanje medicinske dokumentacije 8.8.

07 Priprema pacijenta za fizio-terapijski tretman .06 Priprema pacijenta za hirur ku intervenciju 9.05 Priprema pacijenta za funkcionalno-dijagnosti ko ispitivanje 9.02 Pripreme pacijenta za laboratorijsku pretragu 9.04 Priprema pacijenta za radio-izotopski tretman 9.01 Priprema pacijenta za specijalisti ki pregled 9.03 Priprema pacijenta za radiolo ko (Rtg) ispitivanje 9. Pripremanje pacijenta za medicinski tretman 9.9.

03 Rad u velikoj grupi .02 Rad u maloj grupi 10. U enje o zdravlju (sprovo enje programa zdravstveno-vaspitnog rada) 10.10.01 Individualni rad sa pacijentom 10.

Zdravstvena njega je grana u sistemu zdravstva koju samostalno obavljaju medicinske sestre u saradnji sa ljekarima i ostalim zdravstvenim radnicima.u obavljanja aktivnosti koje doprinose zdravlju ili oporavku (ili mirnoj smrti).Pomo treba pru iti na na in koji e pridonijeti to br em postizanju njegove samostalnosti. volju ili znanje. bolesnom ili zdravom. ³Uloga medicinske sestre je pomo pojedincu.a koje bi on obavljao samostalno kada bi imao potrebnu snagu.´ Virginia Henderson .

ta je sestrinska dijagnoza? Aktuelni ili potencijalni zdravstveni problem koji su medicinske sestre s obzirom na njihovu edukaciju i iskustvo sposobne i ovla tene tretirati. .

donosi standarde sestrinske prakse: Prikupljanje podatke o zdravstvenom stanju bolesnika je organizovano i kontinuirano-podaci su dostupni i dokumentovani Sestrinska dijagnoza proizilazi iz podataka o zdravstvenom stanju bolesnika Plan zdravstvene njege uklju uje ciljeve koji proizilaze iz sestrinske dijagnoze Plan zdravstvene njege uklju uje utvr ene prioritete i planirane postupke usmjerene postizanju ciljeva koji proizilaze iz sestrinske dijagnoze Sestrinske intervencije osiguravaju aktivno sudjelovanje bolesnika u promociji i o uvanju zdravlja Sestrinske intervencije poma u bolesniku da postigne maksimalnu razinu zdravlja Pacijentovo napredovanje ili nenapredovanje u smjeru postavljeni ciljeva ocjenjuju zajedno sestra i bolesnik .ANA (American Nurses Association . Ameri ko udru enje medicinskih sestara) 1973.

Osnovna obilje ja sestrinskih dijagnoza: Dijagnoza je tvrdnja koja se odnosi na pacijentov problem Dijagnoza obuhvata zdravstvene probleme u zdravlju i bolesti Dijagnoza je zakljucak izveden iz analize podataka Odnosi se na fizi ko.sa eta tvrdnja .psihi ko i socijalno stanje bolesnika Dijagnoza je kratka.

prisutni faktori za nastanak dekubitusa ako izostanu preventivne mjere) .Vrste sestrinskih dijagnoza: 1.ali e se razviti ako izostanu preventivne mjere (npr.pacijent ne mo e sam obavljati li nu higijenu) 2. Visoko rizi ne ili potencijalne sestrinske dijagnoze ‡ potencijalni problemi koji jo nisu prisutni. ‡ Aktuelene sestrinske dijagnoze opisuje problem koji je prisutan ili se mo e prepoznati na osnovu vidljivih obilje ja (npr.

bol u krstima-dekubitus ili ne to drugo) . Mogu e ili vjerovatne sestrinske dijagnoze ‡ Proizilaze iz ograni enog broja podataka na temelju kojih medicinska sestra sumnja na neki odre eni problem kojeg bi bolesnik mogao imati-tek prikupljanjem novih podataka potvrdit e ili odbaciti svoju sumnju (npr.3.

Povoljne sestrinske dijagnoze koje opisuju dobro zdravstveno stanje ‡ proizilaze iz injenice da se sestre bave promocijom zdravlja kroz savjetovanje o prehrani.4.odr avanju idealne tjelesne te ine kao va nom faktoru zdravlja ‡ defini u se kao klini ke procjene o pojedincima.skupinama ili zajednici u prelazu od odre ene razine dobrobiti do vi e razine dobrobiti .

Skupine sestrinskih dijagnoza ili sindromi ‡ prisutno vi e aktuelnih ili visoko rizi nih dijagnoza koje su nastale zbog odre enog stanja ‡ sindrom neupotrebe-obuhvata sve visoko rizi ne probleme koji su povezani sa mirovanjem:visok rizik za opstipaciju.dekubitus.smanjeno podno enje napora .trombozu.5.

Sestrinsko medicinksi problemi-odre ene fiziolo ke komplikacije koje sestre posmatraju radi o uvanja promjene statusa sestre primjenjuju intervencije koje propisuju ljekari osnovna razlika izme u sestrinskih dijagnoza i sestrinsko-medicinksih problema: iz sestrinskih dijagnoza proizilaze samostalne sestrinske intervencije.intervencije u saradnji sa drugim profilima zdravstvenih radnika proizilaze iz sestrinsko-medicinskih problema .

sestrinske intervencije mogu biti: ‡ samostalne ‡ delegirane one koje propisuju ljekari.a provode sestre ‡ medicinksi problemi zahtjevaju obe vrste intervencija .Intervencije: s obzirom na stepen samostalnosti.

Formulisanje sestrinski dijagnoza-po modelu PES ‡ Problem ‡ Etiologija ‡ Simptom .

ciljeve i intervencije mogu e je opisati sestrinsku praksu i u initi je vidljivom.kvalitetniju interpersonalnu komunikaciju.Za to sestrinske dijagnoze? 1. Kroz sestrinske dijagnoze.nu an je uvjet za unapre enje sestrinske prakse.daljnje obrazovanje sestara i njihov rad na podru ju istra ivanja Pomo sestrinskih dijagnoza sestre e mo i udovoljiti zahtjevima zdravstvene informatike i mo i iskoristiti sve prednosti koje ih dobro dokumentovanje i informatika pru aju za napredovanje sestrinske prakse i razvoj sestrinstva 2. . 3. to je izrazito va no danas kada je racionalna upotreba zdravstvenih sredstava nu nost Jedinstvena stru na terminologija.

dijagnostifikovati problem i odrediti koli inu sestrinske njege za pacijenta.za pacijente koji borave na odjeljenjima du e od 24 asa.Predvi ena je za upotrebu u svakodnevnoj praksi.Sestrinska dokumentacija Sastavljena je na na in da sestre mogu procijeniti pacijentovo stanje i na osnovu toga donijeti zaklju ke. .te na taj na in pobolj ati kvalitet zdravstvene njege.

Upisuju se sve promjene kod pacijenata tokom 24 sata(simptomi.planirani i obavljeni tokom hospitalizacije.fizikalni pregled.Upisuju se medicinsko-tehni ki i dijagnosti ki postupci.Ciljevi i intervencije se defini u u dogovoru sa pacijentom.Sestrinska lista se sastoji od: ‡ ‡ Sestrinska anamneza. Evidencija ordinirane i primjenjene terapije ‡ ‡ ‡ .opisi novonastalog stanja.mogu i uzroci) Trajno pra enje postupaka.koji su ordinirani.sestrinske dijagnoze Trajnopra enje stanja pacijenata(decursus). Plan zdravstvene njege.znaci.

Lista pra enja dekubitusa.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Unos i izlu ivanje te nostu.Evidentira se svaka promjena polo aja.Upis mogu ih komplikacija nakon medicinsko-tehni kih postupaka. Procjena bola. Izvje taj o incidentu Otpusno pismo zdravstvene njege.Vodi se kod pacijenata kod kojih je prisutan dekubitus. .izdaje se za pacijente kod kojih je potreban nastavak zdravstvene njege.Prati se i u inak ljekova i distraktora.Primjenjuje se kod pacijenata kod kojih je potrebno pratiti unos i izlu ivanje te nosti kroz 24 sata. Nadzorna lista rizi nih postupaka u zdravstvenoj njezi.Primjenjuju se kod pacijenata koji imaju u estalu ili trajnu bol.

Koristi od vo enje sestrinske dokumentacije: Pra enje koli ine i kvaliteta provedenih postupaka.a posebno mogu nosti trajnog pra enja stanja bolesnika Omogu ava sestrinska istra ivanja Pru a osnove za obrazovanje medicinskih sestara Unapre uje kvalitet zdravstvene njege .

bez obzira kojom e se klini kom disciplinom baviti posle zavr etka medicinskih studija .PROPEDEVTIKA KAO MEDICINSKA DISCIPLINA PROPEDEVTIKA (propaedeutica) Gr ka rije -prethodno u enje Uvod i internu medicinu kao najve u granu klini ke medicine  prakti na medicinska disciplina koja: PRIPREMA OSPOSOBLJAVA U I studente kako se postavlja dijagnoza bolesti PREKLINI KIH KLINI KIH MEDICINSKIH DISCIPLINA  ona predstavlja predmet koji ini sponu. koja su neophodno potrebna svakom medicinaru. most izme u:  daje osnovna znanja iz klini ke medicine.

vida.njuha da pravilno primenjuje razne metode dopunskih ispitivanja i pravilno tuma i dobijene rezultate . KLINI KA PROPEDEVTIKA upoznaje i osbosobljava studenta (ljekara): na koji na in da pristupi bolesniku . fizi ki) pregled bolesnika -fizikalni znaci bolesti koje su dostupne na im ulima.sistemati an i objektivan (fizikalan.opipa.prvi put student dolazi u kontakt sa bolesnikom i u i: da pa ljivo i sistemati no prikuplja podatke od bolesnika ili lanova njegove porodice o na inu ispoljavanja bolesti -subjektivne tegobe koje pacijenta dovode ljekaru kako se obavlja pravilan.sluha.

PROPEDEVTIKA KAO MEDICINSKA DISCIPLINA ZADACI KLINI KE PROPEDEVTIKE TEORIJSKA I PRAKTI NA NASTAVA IZ KLINI KE (INTERNE) PROPEDEVTIKE  da ste ena znanja iz osnovnih. preklini kih medicinskih disciplina primjenjuje na bolesniku i upore uje ih sa tegobama bolesnika (simptomima bolesti) i promjenama (znaci bolesti) koje otkriva primjenom fizi kih metoda pregleda (inspekcija. palpacija. perkusija. auskultacija) da student stekne tehni ku spretnost i osposobi se da fizikalnim pregledom utvr uje znake bolesti da se student nau i i osposobi kroz teorijsku i prakti nu nastavu da me usobno upore uje i analizira simptome i znakove bolesti   .

tjelesno i socijalno blagostanje a ne samo odsustvo bolesti´-def. organa i sistema organa u ovje ijem organizmu´ ³Zdravlje je potpuno du evno.SZO .POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI POJAM ZDRAVLJA ³Zdravlje je skladan odnos i ravnote a u gra i i funkciji elija raznih tkiva.

organa i sistema organa´ ³Skup subjektivnih simptoma bolesnika i objektivno uo ljivih znakova koje ine jednu nozolo ku cjelinu´ .POJAM BOLESTI ³Bolest je svaki poreme aj gra e i funkcije elija raznih tkiva.

OSNOVNE ODLIKE BOLESTI SU: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ETIOLOGIJA BOLESTI .na in nastanka bolesti KLINI KA SLIKA .uzroci bolesti PATOGENEZA BOLESTI .zavr etak bolesti .postavljanje dijagnoze LIJE ENJE BOLESNIKA .otklanjanje uzro nika bolesti EVOLUCIJA BOLESTI .tok bolesti ISHOD BOLESTI .ispoljavanje bolesti UTVR IVANJE BOLESTI .

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI ETIOLOGIJA BOLESTI -causa morbi-uzrok bolesti SPOLJA NJI ETIOLO KI BOLESTI (egzogeni) INIOCI FIZI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ mehani ke sile toplota i hladno a promjene atmosferskog pritiska elektri na struja jonizuju e zra enje KI .

 HEMIJSKI ‡ industrijska hemijska sredstva ‡ hemijska sredstva koja se koriste u doma instvu ‡ otrovi ivotinja i biljaka ‡ lijekovi u koli inama ve im od terapijskih doza .

 BIOLO KI ‡ bakterije.paraziti ‡ biolo ki etiolo ki inioci ivotinjskog porijekla ‡ biolo ki etiolo ki inioci biljnog porijekla  NEPRAVILNA ISHRANA ‡ nedovoljno uno enje pojedinih hranljivih materija ‡ suvi no uno enje pojedinih hranljivih materija .virusi.

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI ETIOLOGIJA BOLESTI UNUTRA NJI ETIOLO KI INIOCI BOLESTI  NASLJEDNI POREME AJI ‡ ‡ uslovljavaju nasljedne ili porodi ne bolesti to su bolesti koje potomci naslje uju od roditelja ili ranijih predaka          promjena broja i gra e hromozoma mutacija samo jednog gena mutacije ve eg broja gena mutacija hromozoma ‡ postoji vi e tipova naslje ivanja autosomno dominantno autosomno recesivno naslje ivanje vezano za hromosom pola poligensko naslje ivanje naslje ivanje uslovljeno nenormalnostima hromozoma .

)  nedovoljna ishrana  poreme aji metabolizma kod trudnica (dijabetes melitus) ‡ uro ene bolesti se ne naslje uju ‡ one se ne prenose sa bolesnih roditelja na potomke . herpes. i dr. URO ENI POREME AJI ‡ etiolo ki inioci bolesti koji uslovljavaju poreme aj razvoja ploda za vrijeme intrauterinog ivota (uro ene kongenitalne bolesti)  uzimanje nekih lijekova u toku prvih mjeseci trudno e (talidomid)  virusne infekcije (rubeole.

 POREME AJ IMUNITETA ‡ smanjenje imuniteta poreme aj imunoglobulina (B-limfocita) ‡ reakcije preosjetljivosti (alergijske reakcije)  anafilakti ka reakcija  citotoksi na reakcija  imunokompleksna reakcija  reakcija kasnog senzibiliteta ‡ autoimuni poreme aji  stvaranje autoantitijela i senzibilisanih Tlimfocita protiv sopstvenih Ag  imuni sistem ne razlikuje sopstvene antigene od stranih  .

 PSIHOSOMATSKI POREME AJI ‡ psihi ki do ivljaji uslovljavaju poreme aj funkcije i gra e tkiva i organa     psihi ki napor briga strah uzbu enje .

PATOGENEZA NASTANKA BOLESTI -nauka o mehanizmu nastanka bolesti FAKTORI PATOGENEZE BOLESTI  SPOLJA NJI FAKTORI PATOGENEZE  spolja nji etiolo ki inioci bolesti .

izofrenija. hipoglikemija. HTA. UNUTRA NJI FAKTORI PATOGENEZE  konstitucija -skup priro enih osobina koje se o ituju u gra i.obliku tijela.karakterolo kim osobinama i na inu reakcije na tetna djelovanja -povezanost konstitucije i bolesti je mogu nost a ne nu nost ‡ asteni ka(leptosomna)-vagotonija.KV bolesti.sklonost TBC.astma ‡ pikni ka(eurisomna)-tahikardije. hiperglikemija.mani na depresija ‡ mije ani tipovi .

 dispozicija -sklonost organizma da oboli odnosno skup svih unutra njih faktora koji su potrebni za pojavu bolesti dijateza-patolo ka dispozicija-sklonost organizma da oboli od neke bolesti(hemoragi na)  imunitet  ivotna dob (npr.dje ije bolesti i bolesti starije dobi) .

menad erske bolesti Plurikauzalizam ± vi e inilaca nastanka bolesti . spol -holelitijaza ( ene 5:1 mu karci) -koronarna ateroskleroza ( ene 1:5 mu karci) -Ca pulmo (vi e mu karci) -mitralna stenoza (vi e ene)  bolest i zvanje -profesionalne bolesti.

U zavisnosti od me usobnog odnosa spolja njih i unutra njih inioca patogeneze jedna ista bolest se ispoljava na razli ite na ine u raznih osoba NE POSTOJI BOLEST VE BOLESNIK .

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI KLINI KA SLIKA BOLESTI  je skup tipi nih i karakteristi nih subjektivnih tegoba (simptoma bolesti) i objektivnih promjena(znaci bolesti). dopunskim ispitivanjima bolesnika .kojima se odlikuje neka bolest  ona obuhvata i morfolo ko-funkcijske poreme aje koji se dokazuju posebnim metodama. tzv.

BOLEST SE ISPOLJAVA:  SUBJEKTIVNIM TEGOBAMA (SIMPTOMI BOLESTI)  utvr uju se razgovorom sa bolesnikom (anamnezom)  OBJEKTIVNIM PROMJENAMA (ZNACI BOLESTI)  utvr uju se fizikalnim pregledom bolesnika  POREME AJIMA GRA E I FUNKCIJE ODRE ENIH TKIVA I ORGANA  REZULTATI DOPUNSKOG ISPITIVANJA  utvr uju se dopunskim ispitivanjima bolesnika .

utica)  OP TI SIMPTOMI BOLESTI  javljaju se u mnogobrojnim bolestima malaksalost.temperatura  SPECIFI NI SIMPTOMI BOLESTI  javljaju se samo u odre enim bolestima stenokardi an bol .glavobolja.KLINI KA SLIKA BOLESTI SIMPTOMI BOLESTI (subjektivne tegobe/smetnje) -signum morbi -simptom je isklju ivo subjektivna manifestacija ali mo e biti i znak bolesti (promjena koju mo e utvrditi i druga osoba-temperatura.otok.bolovi.

struma) . VODE I SIMPTOM -glavna subjektivna tegoba zbog koje bolesnik tra i pomo ljekara ili promjena koja se utvrdi prilikom pregleda  PATOGNOMONSKI SIMPTOMI -visoko specifi ni za jednu ili mali broj bolesti  SINDROM -skup simptoma koji dolaze zajedno i uzro no su povezani.tahikardija.obi no tri-trijas(Bazedovljeva bolest-egzoftalmus.

KLINI KA SLIKA BOLESTI ZNACI BOLESTI (objektivne tegobe/smetnje)  OP TI ZNACI BOLESTI  javljaju se u mnogim bolestima povi ena tjelesna temperatura  SPECIFI NI ZNACI BOLESTI  javljaju se samo u bolestima odre enih organa ³znak leptira´ .sistemski eritemski lupus .

KLINI KA SLIKA BOLESTI MORFOLO KE PROMJENE I FUNKCIJSKI POREME AJI BOLEST JEDNOG ORGANA MO E SE ISPOLJITI:  morfolo ko-funkcijskim poreme ajima tog organa  morfolo ko-funkcijskim poreme ajima drugih organa i sistema .

VRSTE DOPUNSKIH ISPITIVANJA (rezultati dopunskog ispitivanja) ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ BIOHEMIJSKA HEMATOLO KA MIKROBIOLO KA SEROLO KA IMUNOLO KA ENDOSKOPSKA RADIOLO KA ELEKTROGRAFSKA RADIOIZOTOPSKA .

Klini ku sliku jedne bolesti sa injavaju:  op ti i specifi ni simptomi  op ti i specifi ni znaci  odre eni morfolo ko-funkcijski poreme aji .

jedno morbidno stanje postaviti poznati klini ki okvir SIMPTOMA BOLESTI (55-70%)  simptomi bolesti se prikupljaju od bolesnika  uzimanje podataka o bolesti od bolesnika naziva se ANAMNEZA BOLESTI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡  anamnezu ine nekoliko posebnih dijelova: li ni podaci glavne tegobe sada nja bolest ispitivanje po sistemima li na anamneza porodi na anamneza socijalno-epidemiolo ka anamneza .UTVR IVANJE BOLESTI POSTAVLJANJE DIJAGNOZE BOLESTI DIJAGNOZA BOLESTI SE POSTAVLJA NA OSNOVU: -identifikacija odre ene simptomatologije.

ZNAKOVA BOLESTI (20%)  znaci bolesti se prikupljaju fizikalnim pregledom  pri objektivnom pregledu bolesnika koriste se etiri grupe fizi kih metoda: ‡ ‡ ‡ ‡ inspekcija palpacija perkusija auskultacija .

REZULTATA DOPUNSKOG ISPITIVANJA (10%)  utvr ivanje morfolo kih poreme aja  utvr ivanje funkcijskih poreme aja -opasnost od mehanizirane medicinemedicine laboratorijskih nalaza  Oko 5% bolesti ostaje bez dijagnoze .

LIJE ENJE BOLESNIKA CILJ LIJE ENJA  da se otklone uzro nici bolesti iz bolesnikovog organizma  da se pomogne bolesniku u savladavanju bolesti  potpuno ozdravljenje bolesnika .

METODE LIJE ENJA  HGIJENSKO-DIJETETSKI RE IM  njega bolesnika  mirovanje bolesnika  MEDIKAMENTNO LIJE ENJE  kauzalno lije enje  simptomatsko lije enje  HIRUR KO LIJE ENJE  lije enje koje se sprovodi operativnim zahvatom .

tok i zavr etak  poznavanje i pra enje toka bolesti omogu ava prepoznavanje raznih bolesti  poznavanje i pra enje bolesti omogu uje da se predvidi njen tok .EVOLUCIJA (RAZVOJ/TOK) BOLESTI DECURSUS MORBI  svaka bolest ima po etak.

PO ETAK BOLESTI  bolest mo e da nastane naglo ili postepeno  ispoljava se op tim simptomima i znacima  ispoljava se specifi nim simptomima i znacima  ispoljava se nespecifi nim simptomima i znacima  atipi na klini ka slika  mo e da protekne latentno (neprimjetno) .

TOK BOLESTI Decursus morbi  PRVA ETAPA: latentna faza bolesti  prikrivena ili asimptomatska faza bolesti  DRUGA ETAPA: prodromalna faza bolesti  bolest se u ovoj fazi ispoljava op tim simptomima  TRE A ETAPA: manifestna faza bolesti  pojava specifi nih simptoma i znakova bolesti (faza u kojoj se naj e e tra i ljekarska pomo )  ETVRTA ETAPA: terminalna faza bolesti .

ZAVR ETAK (ISHOD) BOLESTI   POTPUNO OZDRAVLJENJE (sanatio ad integrum)  posle prele ane bolesti ne ostaju nikakve posljedice INVALIDNOST (rezidua morbi)   nepotpuno ozdravljenje zaostajanje odre enih posljedica u gra i i funkciji nekih organa  SMRTNI ISHOD  ‡ ‡ ‡ stanje koje se karakteri e prestankom funkcija centralnog nervnog sistema kardiovaskularnog sistema respiratornog sistema .

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Termini: Egzacerbacija-akutno pogor anje bolesti Recidiv-ponovno vra anje bolesti Remisija-prividno izlje enje bolesti Rekonvalescencija-nepotpuno ozdravljenje Komplikacije-druga bolest koja je uzro no vezana za osnovnu bolest .

METODOLOGIJA DIJAGNOSTIKOVANJA BOLESTI METODOLOGIJA UTVR IVANJA DIJAGNOZE BOLESTI METODOLOGIJA SE SASTOJI U PRIMJENI TRI OSNOVNE GRUPE POSTUPAKA:  ANAMNEZA   OBJEKTIVAN (FIZIKALAN) PREGLED postupak za utvr ivanje promjena (znaci bolesti) u bolesnika postupak za prikupljanje subjektivnih tegoba (simptomi bolesti) od bolesnika DOPUNSKA ISPITIVANJA postupci za utvr ivanje morfolo kih i funkcijskih poreme aja organa .

bitni simptomi se izdvajaju od nebitnih.DIJAGNOZA BOLESTI  Detaljna analiza i upore ivanje simptoma. znakova bolesti i rezultata dopunskih ispitivanja omogu uje da se utvrdi prava DIJAGNOZA BOLESTI  Dijagnosti ki postupak je induktivnodeduktivan.ispituje se njihov me usobni odnos i spaja u funkcionalnu cjelinu .

 Dobra DG -pravovremena  Presumptivna DG -nakon prvog pregleda  Intuitivna DG -temelji se na bazi priro ene sposobnosti i neposrednog brzog opa anja i prije mogu nosti dokaza.isprepli u se elementi ranijeg znanja i iskustva ali ipak treba da bude egzaktna  Per exclusionem -isklju enje drugih sli nih bolesti  Ex iuvantibus -na temelju uspjeha terapije  E nocentibus -na temelju tetnog u inka nekog dijagnosti kog ili terapijskog zahvata .

sli nost simpt.gre ke u rasu ivanju) .slo enosti simptomatologije (siroma nost simptomatologije.manjkav pregled.Dijagnosti ke gre ke -zbog kompleksnosti samog objekta spoznaje tj..lo e objektivne mogu nosti.neznanje.

analiza i sinteza .    U TOKU STUDIJA STUDENTI TREBA DA SAVLADAJU: vje tinu komunikacije sa bolesnicima tehniku fizikalnog pregleda bolesnika evaluaciju pojedinih dijagnosti kih procedura klini ko prosu ivanje (medicinski na in razmi ljanja i zaklju ivanja):  medicinska logika: selekcija.

ANAMNEZA METODOLOGIJA PRIKUPLJANJA SIMPTOMA BOLESTI ANAMNEZA .postupak prikupljanja podataka od bolesnika o njegovoj bolesti OSNOVNI PRINCIPI ANAMNEZE:  niko ne mo e da uzme anamnezu i obavi fizikalni pregled za drugog  AUTOANAMNEZA anamnesti ki podaci se prikupljaju od samog bolesnika  HETEROANAMNEZA lanovi porodice ili lica iz okoline bolesnika  te ko op te stanje bolesnika: gubitak svesti Sje anje .

STAV MEDICINARA PRI UZIMANJU ANAMNEZE  uspostaviti odgovaraju i odnos (povjerenje) izme u ispitiva a i bolesnika  poseban zna aj ima prvi susret izme u ispitiva a i bolesnika ispitiva treba da se pozdravi sa bolesnikom pru aju i mu ruku jasno ispolji zainteresovanost za probleme bolesnika  ispitiva ne mo e na brzinu voditi razgovor sa bolesnikom prilikom uzimanja anamneze  ispitiva ne smije nikada da poka e iznena enje na dobijene odgovore bolesnika -monolog prelazi u dijalog da bi se izbjegla preop irnost i nesre enost izno enja podataka ukoliko bolesnik stekne utisak da ga ispitiva po uruje prilikom uzimanja anamneze on izbjegava davanje detaljne anamneze zaklju uje da ispitiva nije zainteresovan za njegove probleme i njegovo zdravlje .

METODOLOGIJA PRIKUPLJANJA SIMPTOMA BOLESTI,REDOSLJED I NA IN UZIMANJA ANAMNESTI KIH PODATAKA
ANAMNEZA ima vi e dijelova sa specifi nim ciljevima: 

PODACI O IDENTITETU BOLESNIKA
(administrativni podaci) 

ANAMNESIS PERSONALIS (li na)
‡ ‡ Anamnesis vitae Anamnesis morbi 

SADA NJA BOLEST (Anamnaesis morbi)
GLAVNE TEGOBE BLI A/PRECIZNIJA ANAMNZEA



ANAMNEZA PO SISTEMIMA OP TE POJAVE RESPIRATORNI SISTEM KARDIOVASKULARNI SISTEM GASTROINTESTINALNI SISTEM HEMATOPOEZNI SISTEM ENDOKRINI SISTEMA UROGENITALNI SISTEM LOKOMOTORNI SISTEM CENTRALNI NERVNI SISTEM

 LI NA ANAMNANEZA (Anamnaesis vitae)  PORODI NA ANAMNEZA (Anamnaesis familliae)  SOCIJALNO-EPIDEMIOLO KA ANAMNEZA

Pregled bolesnika -anamneza se obavlja po odre enom redosljedu koji je jedinstven za sve ustanove (A.morbi;A.vitae;A.familie;socijalno radna anamneza) istim redosljedom se pi e i medicinska dokumentacija ne stru nim jezikom

REDOSLJED I NA IN UZIMANJA ANAMNESTI KIH PODATAKA
ANAMNEZA: 
PODACI O IDENTITETU BOLESNIKA (administrativni podaci) prezime i ime bolesnika datum ro enja mjesto ro enja mjesto boravka zanimanje datum prijema

 

od zna aja su ne samo za tok ispitivanja ve i za dijagnozu mnogih oboljenja starost bolesnika mo e da uka e na pojavu izvjesnih oboljenja koja su vezana za odre eno doba starosti:
dje ije infektivne bolesti u ranom djetinjstvu reumatska groznica i tuberkuloza u mla ih osoba arterioskleroza i maligna oboljenja u starijih osoba 



mjesto ro enja: izvjesna oboljenja mogu se javiti na odre enom podru ju u vidu endemije zanimanje: brojna oboljenja mogu nastati pod dejstvom tetnih materija koje se stvaraju na radnom mjestu:
trovanje olovom u topionicama olova i tamparijama pneumokonioze u radnika odre enih industrija (rudara, kamenorezaca)

 SADA NJA BOLEST - podaci o nastalim subjektivnim tegobama
GLAVNE TEGOBE
obuhvataju dominantne simptome zbog kojih se bolesnik javio ljekaru ³Zbog ega ste se javili ljekaru, koje su va e najve e tegobe?´  nabrojati tegobe bolesnika, najbolje je navesti bolesnikove rije i  nikada ne upisivati u glavnim tegobama dijagnozu bolesti  u nekim slu ajevima bolesnik ne dolazi zbog nekih aktuelnih tegoba, ve zbog:  redovne kontrole  izrade vaskularnog pristupa za hemodijalizu  utvr ivanja stanja svog kardiovaskularnog sistema 

BLI A/PRECIZNIJA ANAMNEZA 
  
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡

po etak bolesti prvi simptomi i znaci hronolo ki tok bolesti dosada nje lije enje

Kada je bolest po ela? Kako je bolest po ela (naglo ili postepeno)? Redosled nastajanja subjektivnih tegoba? Kakav je bio njihov tok od po etka bolesti do momenta pregleda? Kakav je bio njihov intenzitet? Da li ste uzimali lijekove i kakav je bio njihov efekat na tok bolesti? Da li ste imali alergiju na neki lijek i kako se to manifestovalo?

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA: 

OP TE POJAVE

Da li ste imali povi enu tjelesnu temperaturu i kako se kretala? (Da li je bila udru ena sa jezom, drhtavicom?) Da li imate poja ano znojenje? (Da li se znojite, obilno, danju, no u?)  rano jutarnje znojenje u tuberkulozi  poja ano znojenje u reumatskoj groznici, sepsi, limfogranulomatozi Da li imate ose aj malaksalosti? (Da li ste malaksali?)  prodrom u infektivne bolesti  elektrolitski disbalans  neuromi i na oboljenja  endokrinolo ka oboljenja: insuficijencija nadbubrega  kardiolo ka oboljenja: insuficijencija miokarda

koliko i za koje vrijeme?)     neadekvatna ishrana (malnutricija) oboljenja digestivnog trakta veliki gubitak vode iz organizma pove ana razgradnja organizma zbog povi enog metabolizma u tireotoksikozi .Da li ste izgubili u tjelesnoj te ini? (Da li vam se smanjila tjelesna te ina.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  RESPIRATORNI SISTEM kod odre enih oboljenja mo e do i do poreme aja funkcije pojedinih dijelova respiratornog sistema :        RESPIRATORNI CENTAR GRUDNI KO DISAJNI PUTEVI PARENHIM PLU A ALVEOLO-KAPILARNI SISTEM PLEURA DIJAFRAGMA .

 RESPIRATORNI SISTEM Da li imate smetnje pri disanju? Da li imate sekreciju iz nosa? Da li imate ote ano disanje? (Kada u kojim situacijama? Kako se ono ispoljava?)  hroni ne opstruktivne bolesti organa za disanje Da li imate napade gu enja (sviranja u grudnom ko u i u kakvim okolnostima?) Da li ka ljete i da li iska ljavate iz grudi? .

te ansluzav. posebno plu a  iska ljavanje utog-zelenog ispljuvka ‡ hroni ne zapaljenske bolesti organa za disanje Da li imate bolove u grudnom ko u? oboljenja mi i a zida grudnog ko a frakture rebara zapaljenje parijetalne pleure    Da li se bolovi poja avaju pri disanju i ka lju?  zapaljenje parijetalne pleure .Kakav je ispljuvak? (obilan-oskudan. hemoptoja-ve e koli ine krvi) ‡ znak bolesti sluznice organa za disanje. gnojav-krvav. penu av)  iska ljavanje krvi (hemoptizija-mala koli ina krvi.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  KARDIOVASKULARNI SISTEM kod oboljenja kardiovaskularnog sistema simptomi se javljaju zbog:      INSUFICIJENCIJE LIJEVOG SRCA INSUFICIJENCIJE DESNOG SRCA OBOLJENJA KORONARNIH ARTERIJA POREME AJA U SR ANOM RITMU OBOLJENJA ARTERIJA I VENA .

 KARDIOVASKULARNI SISTEM Da li se zamarate pri naporu ili hodu uz brdo ili po ravnom? Da li imate ote ano disanje pri naporu? Da li imate napade no nog gu enja? Da li imate napade gu enja (sviranja u grudnom ko u) i u kakvim okolnostima? Da li imate napade lupanja srca i u kojim situacijama? .

uzimanje nitroglicerina) .Da li imate bol iza grudne kosti?       lokalizacija bola propagacija bola karakter bola intenzitet bola du ina trajanja bola prestanak bola (spontano.

Da li imate otoke na nogama?   jednostrano ili obostrano ujutru. tokom cijelog dana Da li imate bolove-gr eve u listovima nogu?  poslije koliko metara hodanja . uve e.

ga enje i povra anje? bolove u elucu?    Da li ste povra ali krv? Da li ste imali crnu stolicu i kada? Da li imate nadimanje trbuha? Da li imate napade bolova ispod desnog rebarnog luka? Da li imate urednu stolicu? Kakav je izgled. bolove pri gutanju hrane? muku.ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  GASTROINTESTINALNI SISTEM Da Da Da Da li li li li imate imate imate imate dobar apetit ili ne? smetnje. miris stolice? zatvor proliv posle kakve hrane lokalizacija bola irenje bola prestanak bola    . konzistencija.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  HEMATOPOEZNI SISTEM Da Da Da Da Da Da li li li li li li imate osje aj malaksalosti i zamaranja? imate ubrzan rad srca (tahikardija)? imate este infekcije? su se uve avale limfne lijezde? imate bolove u kostima? imate krvavljenja u ko i?   Da li se krvavljenja javljaju spontano ili poslije povre ivanja? Da li su menstrualna krvavljenja produ ena i oblilna? (kod ena) Da li su se javljala krvavljenja i kod ostalih lanova porodice? ta kasta krvavljenja (petehije) krvni podlivi (hematomi) .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  ENDOKRINI SISTEM Da li imate osje aj malaksalosti i zamaranja? Da li ste izgubili u tjelesnoj te ini? Da li se poja ano znojite? Da li ste primijetili promjenu boje glasa? Da li ste primijetili promjenu pigmentacije ko e? Da li ste primijetili poja anu dlakavost ko e? (kod ena) Da li imate poja an osje aj gladi? Da li imate poja an osje aj e i? Da li je pove ana dnevna koli ina mokra e? .

bolove (pe enje) pri mokrenju? Da li ste primijetili promjene u boji i izgledu mokra e? Da li ste mokrili krv i kada? .ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  UROGENITALNI SISTEM Da li normalno mokrite?   koli ina tegobe pri mokrenju Da li esto mokrite no u? Da li imate smetnje.

ve ta ki)? .Da li imate bolove u predjelu bubrega?      lokalizacija propagacija karakter intenzitet udru enost sa:  mukom. povra anjem  povi enom telesnom temperaturom  smanjenom diurezom Kod ena pitati za menstrualni ciklus i poro aje:    Kada ste dobili prvu menstruaciju? Da li ste imali poro aje i koliko? Da li ste imali poba aje (spontani. ga enjem.

otokom. temperaturom? Kakva je pokretljivost zahva enih zglobova? Da li imate bolove u mi i ima?      lokalizacija propagacija karakter intenzitet stepen smanjenja mi i ne snage .ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  LOKOMOTORNI SISTEM      lokalizacija propagacija karakter intenzitet prestanak Da li imate bolove u zglobovima pri kretanju i radu? Da li su zahva eni zglobovi pra eni crvenilom.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  CENTRALNI NERVNI SISTEM Da li imate normalan san? Da li vas san osvje ava ili ne? Da li imate glavobolje?  lokalizacija  propagacija  karakter  intenzitet  provociraju i faktori .

Da li imate nesvjestice? Da li dobro vidite? Da li dobro ujete? Da li imate normalan osje aj ukusa i mirisa? Da li imate nestabilnost pri kretanju. stajanju? .

ANAMNEZA LI NA ANAMNEZA .podaci o pro lim bolestima  RANIJE PRELE ANE BOLESTI zarazne bolesti reumatska groznica internisti ke bolesti  RANIJA LIJE ENJA U BOLNI KIM USTANOVAMA internisti ke intervencije hirur ke intervencij  PREOSJETLJIVOST NA RAZNE LEKOVE .

ANAMNEZA PORODI NA ANAMNEZA .podaci o bolestima u porodici  Da li je neko u porodici bolovao od neke bolesti? tuberkuloza bolesti srca bolesti bubrega povi en arterijski krvni pritisak reumatizam e erna bolest gu avost epilepsija du evne bolesti alkoholizm maligna bolest .

otkaz vrsta posla i uslovi na poslu pu enje cigareta  koliko cigareta dnevno pijenje alkoholnih pi a  vrsta. koli ina  svakodnevno. povremeno uzimanje droge. sedativnih i drugih lekova .podaci o Na pojavu izvjesnih oboljenja mogu uticati lo i uslovi ivota i rada i zbog toga treba dobro sagledati: materijalni polo aj uslovi stanovanja na in ivota i ishrane     higijensko-tehni ka za tita neugodni do ivljaji  smrt u porodici.ANAMNEZA uslovima ivota i rada  SOCIJALNO-EPIDEMIOLO KA ANAMNEZA .razvod.

ok.poja ana vazodilatacija.hipoksemija. Vru ica (temperatura) Povi enje tjelesne temperature uzrokovano patolo kim uzrocima.trovanja.du e izlaganje suncu.smrzavanje.znojenje.Indikatori zdravstvene njege 1.hipotireoza. ‡ .fizi ki rad.nagomilavanje temperature u tijelu) hipotermija:sni ena rektalna temperatura ispod 36 stepeni. a) ‡ ‡ Fizikalni uzroci Ote ano odavanje toplote Toplotni udar(u toplim prostorijama..

b) Hemijski uzroci ‡ O te uje termoregulacioni centar kod bolesti uzrokovanih bakterijama.eksudat.tumorima.. .krvarenje. Sindrom vru ice:        klonulost slabost slab apetit e tahikardija somnolencija delirij...

8°C) Temperatura se mjeri u 7 i 17 sati ili e e.8° Aksilarno mjerenje: ‡ Nepouzdano ‡ Do 10 minuta Sublingvalno mjerenje: ‡ 5-10 minuta Rektalno mjerenje: ‡ Kod male djece ‡ Mjerenje na boku ‡ Ve a pouzdanost(kod apendikta razlika aksilarne i rektalne 1°C a ina e je 0.2° Sublingvalna 37. .4-0.Aksilarna 37.5° Rektalna 37.

traju danima(lobarna pneumonija. FEBRIS REMITENS ‡ Dnevno osciliranje ve e od 1°C(gnojne upale.TBC.TBC. FEBRIS CONTINUA ‡ Dnevne oscilacije nisu ve e od 1°C. FEBRIS INTERMITENS ‡ Dnevne oscilacije ve e od 1°C.minimalna dnecna ispod 37°C (septikemija.febric itectica.tifus) minimalna dnevna preko 37°C 2.Temperaturna krivulja Temperaturna krivulja ima dijagnosti ko zna enje.pneumonije. Vrste temperaturnih krivulja: 1.sepsa) 3.trbu ni tifus) .

4.morbili. FEBRISUNDULANS ‡ Izmjenjivanje postepenog uspona i pada temperature-valovit izgled(bruceloza.tumori) FEBRIS REKURENS ‡ Izmjena du ih febrilnih i dana bez temperature(malarija.tifus rekurens) 6. . BIFAZI NA ‡ Nakon prolaznog pada slijedi ponovni porast(poliomijelitis.variola ili kod recidiva bolesti) 5.

7. FEBRIS EPHEMERIS ‡ ‡ 9. FEBRIS ATYPICA . TYPUS INVERSUS ‡ Jutarnje temperature vi e od ve ernjih(TBC.pyelitis.TBC) 8.hroni na malarija) Jednodnevna ili dvodnevna temperatura kod bla ih infekcija Ne pokazuje pravilnost(sepsa.

Tipovi temperature Subfebrilija 37.nagli rast pra en tresavicom Liti an-postepen pad temperature Kriti an-nagli pad pra en znojenjem .1-38°C Umjereno povi ena 38-39°C Znatno povi ena 39-40°C Visoka temperatura 40.5-41°C Hiperpireksija >41°C Afebrilan-normalna tjelesna temperatura Stadium incrementi-postepen porast Stadium fastigii-maksimalna temperatura.

vakcinama.dehidracije.krvarenje.Temperature kod:      Infekcija.operacije) Endokrine bolesti(hipertireoza.resorptivne temperature (kod infarkta.opekotina.medikament) Artificijelne(namjerne)temperature Piroterapija(malarijom.bjelan evinama) Simulacija .ICV.

2. Puls Sistolno izbacivanje krvi kroz aortu koje se prenosi na stijenke krvnih ila.a.d. .poplitea.radialis.a.femoralis. a.pedis. -U rutinskoj praksi palpacija arterije radialis. -Palpacija arterije carotis.a. -Palpacija pulsa stara klini ka metoda koja brzo ocjenjuje stanje KV aparata.brachalis.a.

durus et mollis) Veli ina (p.altus et parvus) Dizanje i spu tanje pulsnog vala (p.Kvalitet pulsa: a) b) c) d) e) Frekvenca (p.regular et irregular) Napetost (p.celer et tardus) -normalna od 60-90 otkucaja u minuti i podlo na fiziolo kim kolebanjima -kod djece 100-150 otkucaja u minuti .frekvens et rarus) Ritam (p.

‡ ‡

‡ ‡

P.frequens (tahikardija) vi e od 90 otkucaja u minuti emocije,poja an tonus simpatikusa,febrilna stanja, anemije,krvarenja hipertiresta,neuroza,slabost sr anog mi i a,lijekovi,kofein,alkohol P.rarus (bradikardija) ni e od 60 otkucaja u minuti u snu,vagotoni ari,sporta i,fizi ki radnici,gripa,tifus,tumor mozga,meningitis,intoksikacija digitalisom,AV blok

‡ ‡ ‡

‡ ‡

P.altus kod bradikardije,nakon napora,sr anih oboljenja P.parvus sr ana slabost,kolaps P.celer hipertireoza,febrilno stanje,sr ana oboljenja P.tardus P.durus arterijska hipertenzija P.mollis sr ana oboljenja

Aritmi an puls:

‡ Razmaci izme u pojedinih otkucaja su razli iti: - sr ana oboljenja,respiratorna aritmija,ekstrasistole,su enje arterija(razlika na rukama),apsolutna aritmija.

3. Krvni tlak
Tlak u velikim krvnim sudovima,izra ava se u mmHg i mjeri se ivinim manometrom. -140/90 -starosna dob i dnevne oscilacije -u osoba preko 60 godina tlak pokazuje tendenciju porasta zbog Prilago avanja na arteriosklerozu..

Tlak zavisi od:
‡ ‡ ‡

Koli ine krvi Sr ane frekvencije Perifernog otpora(el.krvni pritisak)

Tehnika:
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Sfigmomanometar Man etna 12-13cm iroka Obavije se oko donjeg dijela nadlaktice Duva se dok nestane puls arterije radialis Otpu ta se vazduh Kod debelih osoba mo e biti nesrazmijer izme u irine man etne i opsega nadlaktice pa se tlak smanji za 25mmHg sistolni U ambulanti ne to povi en tlak Razlike na rukama 10-20mmHg,akoje ve a bolest luka aorte Auskultatorna rupa

‡ ‡ ‡

‡ ‡

emocija,bolova,prejedanja,hipertireoza,aortna insuficijencija,sr ani blok-sistolna hipertireoza Esencijalna ili primarna hipertenzija nepoznate etiologije, 80-90% Sekundarne hipertonije(renalna,endokrina,neurogena,kardiovaskularna)

Hipertonija-kod fizi kog napora

Hipotonija
‡ ‡ ‡ Sistolni pritisak manji od 100 Dijastoni pritisak manji od 60 Vagotoni ari, ene,ortostatska,simptomatske(infektivne bolesti,miksedem,infarkt,plu na embolija, ok,krvarenje)

4. Disanje
a) ‡     Frekvencija disanja 16-18 minuta,kroz nos,bez napora,jedva ujno Eupnea-normalno Tahipnea-ubrzano(bolest plu a,fizi ko naprezanje,uzbu enje,povi ena temperatura) Bradipnea-usporeno(diabeti ka koma,lijekovi,pove ani intrakranijalni pritisak) Apnea-prestanak disanja

b) Dubina disanja ‡ Normalno ‡ Produbljeno-s naporom udi e i izdi e ve e koli ine zraka ‡ Povr no-jedva primjetno udisanje i izdisanje manje koli ine zraka c) Ritam disanja ‡ Pravilna izmjena udaha i izdaha s tim da je udah kra i od izdaha,sa pauzama.

Aktivnosti sestre:

‡ ‡ ‡ ‡

Osigurava polo aj osiguranika Obavje tava ljekara Priprema za primjenu kiseonika(O2) Adekvatna terapija prema uputama ljekara

Patolo ki oblici disanja: Hiperpneja (hiperventilacija) ‡ ‡ ‡ ‡ Duboko.uremija.sr ana oboljenja) Biotovo disanje-nepravilno.ubrzano disanje Metaboli ka acidoza kod DM.tumor mozga.fizi ko naprezanje Kussmaulovo disanje-duboko.lijekovi) Cheyne-stokesovo disanje-smjene relativno dugotrajnog prestanka disanja s potpuno sve dubljim.sporo.a zatim sve pli im disanjem(djeca i stari normalno tokom spavanja.nervozne osobe.smjenjuju se brzo.plitko(o te enje mozga) ‡ .duboko. ujno(metaboli ka acidoza.

Ortopneja ‡ zauzima uspravan polo aj tijela Opstruktivno disanje ‡ Aktivna pomo na muskulatura vrata.stomaka.podizanje ramena .

‡ Uzima se jutarnja mokra a ‡ Normalna: -svijetlo uta(hrana.5. Urin Procjena stanja bubrega.ni e era(eventualno kod slatke prehrane) .mjeri se urometrom -kisela reakcija normalne mokra e -nema bjelan evina u normalnoj mokra i.aromati an miris koji se stajanjem mijenja u amonijak -specifi na te ina 1005-1035.lijekovi) -bistra.pi e.

povra anja.o te enje CNS ‡ Acetonska tijela-prisutna kod d. um neg.) ‡ test trake za odre ivanje e era.lijekovi.e erna bolest.proteina..0-5l le..gladovanja) ‡ Urobilinogen-manje koli ine u normalnoj mokra i ‡ Bilirubin-prisutan kod bolesti jetre ‡ sediment mokra e(normalan:0-2 er.bilirubin neg.ve e koli ine kod uzimanja te nosti i manje kod gubitka teku ine .krvi itd.‡ Glikozurija.bjelan evine neg.melitus. ‡ diureza dnevna 1500 cm³.

. hiperparatireod. nervozna poliurija Polakisuria esto mokrenje Cistitis.znojenje.sr ana i bubre na bol .uretritis.d..HBP Oligurija manje od 500cm³ Proljev.mel.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Poliurija Vi e od 2000cm³ Kod bolesti bubrega..nedovoljno uzimanje te nosti.cirkulatorna(resorpciona edema).diabetes inspid.

tumor mokra nog mjehura(kateterizacija) Ischuria paradoxa Stalno esto mokrenje bez potpunog izmokravanja Bol prostate.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Anurija Prestanak mokrenja O te enje bubrega.tumor prostate.kamenca.usporeno.SM Disuria Ote ano izmokravanje.slab mlaz HBP.descensus Incontinento urinae Nekontrolisano oticanje i nesposobnost zadr avanja mokra e .

 Svijetla mokra a-nedostatak urokroma (d.porfinurija  Tamnosme a ili boja poput piva-bilirubin u mokra i(ikterus) .hroni na upala bubrega)  Tamnocrvena-akutna upala bubrega  Crvena-hematurija..mel.

nefrolitijaza.upala mokra nog mjehura.ortostatika Sediment: ‡ Soli: urati.fosfati.vi e eritrocita je hematurija.+++ Kvantitativno: 24 sata urin biuret(40-160mg) Glomerulonefritis.pyelonephritis.Proteinurija-prisustvo bjelan evina u mokra i. ‡ Kvalitativno: +.vi e leukocita je piurija.upala bubrega.prostate.pove an napor.sr ani bolesnici.upala mokra nih puteva.dugotrajni uspravni polo aj.oksalati ‡ Leukociturija: (4-8).TBC bubrega.febrilna stanja.tumor.++.bubrega ‡ Eritrociturija: (1-3).hemoragi na dijateza(pokus u tri a e) .

po pravilima asepse .vo tani.leukocitni. eritrocitni.kad ne mo e normalno mokriti .‡ Cilindri (odljev bubre nih kanali a).hijalini.epitelni ‡ Bakteriolo ki pregled-urinokultura ‡ Va na koli ina bakterija-10 nema patogeno zna enje ‡ Kateterizacija (naj e e Folijev kateter) .granulirani.

upravljano centrom u ki menoj mo dini. Koli ina stolice: 100-300 garma Dijareja je esto ispra njavanje poluteku e ili teku e stolice. ‡ Defekacija je pra njenje izmeta iz zadnjeg crijeva.Stolica Stolica je uobi ajen naziv za otpadne proizvode probave (feces) i sam in eliminacije sadr aja crijeva (defekacija). Opstipacija (zatvor.stolica je tvrda.zastoj stolice) je rijetko i neredovito ispra njavanje stolice. Inkontinencija je nemogu nost zadr avanja stolice u crijevima.suha i koli inski mala. .

krv.Boja stolice: ‡ ‡ Bijela-zbog manjka u nih boja.obilna je.zbog opstrukcije glavnog u ovoda Crna-zbog krvarenja u gornjem dijelu probavnog sustava.naziva se i MELENA.sluz .gnoj.obilno je pomje ana krvlju ‡ Primjese u stolici:crijevni paraziti.tjestenasta i jako zaudara Crvena-zbog krvarenja iz dinjeg dijela probavnog sustava.

Uzimanje stolice za pretrage: ‡ ‡ fizikalno-sa uvati u posudi za nu du s poklopcem i natpisom ..NE BACAJ!´ hemijski-uzima se dio koji nije pomije an s urinom i koji nije dotaknuo stjenku posude s mjesta koje izgleda patolo ki promjenjeno mikrobiolo ki-postupak je isti kao i hemijski samo se uzima sterilnom ka i icom u sterilnu epruvetu parazitolo ki-stolica se alje tri puta tijekom dana u hemijski istoj posudi s poklopcem ‡ ‡ .

postavljanje dijagnoze.Klizma Klizma je ulijevanje teku ine analnim putem u debelo crijevo radi i enja i pra njenja. davanja hrane. .davanja lijekova.

1.fiziolo ka otopina .prije i poslije hirur kog zahvata i prije dijagnosti kih postupaka(rektoskopija.pri opstipaciji.Klizma za pra njenje: ‡ ‡      Primjenjuje se radi odstranjivanja fekalija iz debelog crijeva.kolonoskopija) U tu svrhu se ulijeva pomo u katetera analno 500-1000ml teku ine zagrijane na temperaturu tijela koja mo e osim vode sadr avati: 3-4 ka i ice parafinskog ulja 3-4 ka i ice glicerola 2 dag sapokalinusa aj od kamilice NaCl.

5 litara teku ine zagrijane na temperaturi ljudskog tijela U debelo crijevo se unosi otopina lijeka Prije ljekovite klizme primjeni se klizma za i enje Sadr aj se ubrizgava polako (najmanje 10 minuta) ili sistemom za infuziju . Dijagnosti ka klizma: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 3.2. Ljekovita klizma: Postupak u radiologiji pomo u kojeg se nakon i enja u debelo crijevo ulijeva kontrastno sredstvo u dijagnosti ke svrhe Sredstvo je pripremljeno tvorni ki ili se pomije a 1 litar vode sa 5 ka ika barijeva sulfata 1-1.

kateter uveden 10cm.100-200ml.kateter uveden 20cm.ako bolesnik ne podnosi ve u koli inu teku ine. Hranjiva klizma Primjenjuje se kad bolsenik ne mo e uzimati hranu oralno Sastoji se od 5% otopine glukoze.500-1000ml.daje se sistemom za infuziju  Visoka klizma.koristi se kada elimo da teku ina dopre do vi ih dijelova crijeva  Obi na klizma 500-2000ml.ili ako je ne mo e zadr ati ‡ ‡ .kateter uveden 10cm.kada elimo da teku ina dopre u silazni dio debelog crijeva  Mala klizma.4.

odlo iti u bubre astu zdjelu Upozoriti da sti u i analni sfinkter zadr ava teku inu Staviti bolesnika na posudu za nu du Nakon defekacije obrisati i/ili oprati analnu regiju .jedan ostane Staviti u lijevi bo ni polo aj s skvr enim nogama i privu enim trbuhu ili genokubitalni s odignutom i isturenom stra njicom ili na le ima s ra irenim i skvr enim nogama(ovisno o vrsti klizme) Ispod stra njice staviti kompresu i nepropusno platno U vrstiti irigatir 50 cm iznad anusa i ispustiti zrak iz dovodne cijevi Namazati kateter.provla enjem kroz smotuljak gaze na koji smo stavili vazelin Obu i rukavice Ra iriti gluteuse i polagano uvesti kateter u rektum 7-10cm Otvoriti slavinu irigatora te ispu tati teku inu odgovaraju om brzinom Po zavr etku istjecanja teku ine zatvoriti slavinu irigatora.Izvo enje klizme: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Skinuti pokriva i suvi ne jastuke.izvu i kateter provla enjem kroz stani evinu.

nagla i bu na ekspiracija nakon zatvaranja glotisa.izgled i koli inu iska ljaja i ovisnost ka lja o vanjskim initeljima.mehani ki. ‡ Podra aji su upalni. ‡ Sestra evidentira pojavuka lja.Ka alj i iska ljaj Voljna ili refleksna pojava.hemijski i toplinski.produktivnost.stanju i polo aju bolesnikova tijela. ‡ Centar za refleks se nalazi u produ enoj mo dini.ja inu i trajanje.kojom se organizam titi od inhalacije iritansa.elimini e sekret iz donjih di nih puteva i spre ava bronhoaspiraciju. .

tumori bronha .tumori Krvav ± destruktivne bakterijske upale.edem plu a.virusne upale.embolija.TBC plu a.podra aji Sluzavognojan ± bakterijske upale Gnojan ± destruktivne bakterijske upale i bronhiektazije Sukrvav ± destruktivne bakterijske upale. Izgled iska ljaja: Pjenu av ± u kardiogenom edemu plu a Sluzav ± virusne upale.alergije.Iska ljaj je sadr aj donjih di nih puteva izba en ka ljem.

a ne slina ‡ Isprati usta i drijelo vodom ‡ Narediti da ka ljuca nekoliko minuta sve dok ne osjeti nailazak iska ljaja.spremanje. a za mikobakterije TBC-a i do 3 dana .transport iska ljaja: ‡ Upozoriti da iska ljaj mora biti iz di nih puteva.pru amo mu posudu (ovisno o vrsti pretrage) ‡ Pri iska ljavanju sestra stoji iza bolesnika i priti e prsni ko ‡ Pri izbacivanju sestra zatvara posudu.za gljivi ne pretrage do 24 sata.daje stani evinu ‡ Za fizikalnu i nespecifi nu pretragu uzorak ne smije biti stariji od 2 sata.Uzimanje.

kultivacija). .Pregledi iska ljaja su mikrobilo ki (obojeni razmaz na stakalcu.citolo ki (tra e stanice malignih tumora i upala).fizikalni (viskoznost).hemijski (sastav).

Postupci kod bolesnika sa suhim i nereproduktivnim ka ljem: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Uputiti bolesnika da suzdr ava ka alj Staviti u povi en polo aj Ukloniti vanjske uzroke Osigurati optimalne mikroklimatske uvjete Primijeniti ordiniranu terapiju .

U Quinckeov.a u odmorni po elji bolesnika ‡ U nemo nih bolesnika iska ljavanje poma emo ovijanjem i zatezanjem platnene trake iroke 50cm oko prsnog ko a ‡ Osigurati pribor za iska ljaj ‡ Osigurati mikroklimatske uvjete ‡ Primijeniti terapiju .ako nije druk ije odre eno s postupnim podizanjem kreveta 30-40cm vi e puta u danu prije uzimanja hrane.Postupci kod bolesnika sa vla nim produktivnim ka ljem: ‡ Pomo i ekspektoraciju stavljanjem naizmjenice u drena ni i odmorni polo aj.

ne govori.alkohol Re i da to manje govori .a hemoptoa je iska ljavanje ve ih koli ina krvi. Posljedica je o te enja krvne ile bronha ili plu a.a u antidrena ni ako je poznat izvor krvarenja Upozoriti bolesnika da strogo miruje. Postupak: Hitno obavijestiti ljekara Smjestiti u polusjede i polo aj.hladnu hranu i napitke.Hemoptiza je primjesa krvi u iska ljaju.povr no di e i suzdr ava ka alj Za tititi bolesnika i krevet plasti nom prega om Staviti ispred njega lavor s malo dezinfekcijskog sredstva na dnu Dati stani evinu Izmjeriti puls i tlak Pripremiti pribor za primjenu kisika.iv terapiju Promatrati: ‡ ‡ ‡ Kada krvarenje prestane bolesnik mora mirovati u krevetu 48 sati i izbjegavati sve to bi moglo izazvati ka alj i krvarenje Ne smije uzimati vru u.

Povra anje(vomitus) Refleksna pojava koja nastaje zbog podra aja centra Za povra anje smje tenog u produ enoj mo dini. Uzroci povra anja: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Probavni sistem Sredi nji iv ani sistem Endokrini sistem Di ni sistem Cirkulacijski sitem Metaboli ki sistem Trovanja Psiha .

ili ako mora le ati okrenuti mu glavu postrance ‡ Za tititi bolesnikovo i posteljno rublje nepropusnim platnom ‡ Dati lavor i stani evinu ‡ Nakon povra anja dati a u vode za ispiranje usta ‡ Obavijestiti ljekara .Postupci kod bolesnika koji povra a: ‡ Staviti bolesnika u sjede i polo aj.

Hematemeza je povra anje svje e krvi tamnocrvene boje ili sadr aja nalik talogu crne kafe.djelimi no probavljene krvi u dodiru sa elu anom solnom kiselinom. .

kanilu ostaviti u ili ‡ Smiriti bolesnika ‡ Zabraniti mu oralno uzimanje hrane i teku ine najmanje 48 sati .sjede i ili le e i sa glavom nastrance ‡ Primijeniti postupke kao u drugim vrstama povra anja ‡ Izvaditi krv za pretrage.Postupak: ‡ Hitno obavijestiti ljeakra ‡ Smjestiti bolesnika u postelju.

Hrana mora biti ka asta ili teku a. .ugrijana na temperaturi tijela. Prije hranjenja se uvodi u eludac plasti na ili gumena nazogastri na sonda duga 70 cm.Hranjenje nazogastri nom sondom Bolesnika hranimo nazogastri nom sondom ako ne mo e gutati.

ka lja.cijanoze ili ne mogu nosti govora izvu i sondu Utvditi je li sonda u elucu (aspiracijom elu anog sadr aja trcaljkom) U vrstiti sondu -treba redovito njegovati usnu upljinu i nos -sondu mijenjati svakih 48 sati.Postupak uvo enja sonde: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Izmjeriti du inu (od korijena nosa do resice uha + od korijena nosa do li ice epigastrija) Provjeriti prohodnost nosnica Za tititi bolesnika nepropusnom prega om Oprati ruke Ovla iti 15-20 cm sonde Zabaciti glavu u nazad i polagano gurati do ulaska u drijelo (du ina nosuho) Gurati dalje do izmjerene druge du ine (korijen nosa-vrh prsne kosti) Ne uvoditi silom (lagano okretati ako zapne) U slu aju gu enja.a silikonske svakih 8 dana .

Mogu se izme u davati 2500-3000 ml teku ine dnevno.odr avaju i okolinu istom i suhom. . Ko u oko gastrostome treba premazivati za titnom kremom.Gastrostoma Otvor ura en hirur kim putem na stjenci eluca.protisnuta kroz sito. Hrana treba biti teku a ili rijetko ka asta.temperature 35-37 C.a kroz prednju trbu nu stjenku. raspore ena u 5 obroka. Kroz otvor je uvedena cijev promjera 1-1. Gastrostoma mo e biti privremena i trajna.5 cm. Nakon operacije ranu treba previjati prema svim pravilima asepse.

Hranjenje bolesnika: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Donijeti pribor i hranu Postaviti bolesnika u le e i polo aj Otkriti do pojasa Za tititi okolinu stome kompresom Izvaditi ep i staviti lijevak Uliti malo vode.ispitati prohodnost puteva Ulijevati hranu polagano.za jedan obrok se daje 200-400 ml hrane tokom 15 minuta ‡ Nakon hranjenja isprati cijev ‡ Za epiti epom i pri vrstiti ‡ Provoditi njegu usne upljine .

SHP. . ALS ± (advanced life suport) napredno podr avanje ivota tj. Osnovno o ivljavanje mjere sa kojima bi trebala biti upoznata ira populacija na samom mjestu nezgode do dolaska stru nog tima.medicinskog osoblja.lijekova.uz pomo medicinske opreme.Intenzivna njega KPR (kardiopulmonalna reanimacija) Prema smjernicama evropskog vije a za reanimatologiju mjere KPR se dijele na: BLS ± (basic life suport) osnovno odr avanje ivota tj.mjere produ enog o ivljavanja koje izvode stru ni timovi ljekara.

Airway ‡ a) b) c) ‡ Metode otvaranja di nog puta: Defleksija Podizanje brade Trostruki hvat Koriste se pomagala: -orofaringealni tubus -airway -nazofaringealni tubus (kod onih koji imaju povrede usta) -krikotireoidektomija (u anafalakti kom oku) .BLS (bazi na reanimacija) Utvrditi stanje svijesti! Redosljed postupaka: A.

osje am) Ventilirati (d epna maska) .B. ‡ ‡ ‡ Disanje-breathing Utvrditi nedostatak disanja Dva inicijalna udaha (gledam.slu am.

‡ ‡ ‡ Circulation (cirkulacija) utvrdi se nedostatak pulsa na karotidi Vanjska masa a grudnog ko a (1 i 2 spasioca) Ventilacija:kompresija (2:30).nakon 2 minuta radi se prva provjera bez obzira na broj spasioca) .C.

.360 J 3 uzastopna udara pauza KPR defibrilacija 360 J ‡ KPR mo e trajati 30-60 minuta pogotovo kod hipotermije ili utapanja.300.D.tahikardijabez pulsa ‡ 200. Defibrilacija ‡ Rana kod ventrikularna fibrilacija ili v.

osje am) Provjeriti disanje disanje normalno polo aj za oporavak ne di e 2 inicijalna udaha .BLS Algoritam Ne reaguje Pozvati pomo Otvoriti disajni put (gledam.slusam.

slu am.osje am) provjeriti cirkulaciju (puls)-odsutan 30 kompresija + 2 udaha kontrola pulsa za 2 minuta .ne di e 2 inicijalna udaha (gledam.

Mjesto kompresije: Dva popre na prsta iznad disajnog ruba sternuma sa obe ake jedna na drugoj. .pritisak 3-5 cm na grudnu kost.

Vje ta ko disanje: ‡ Usta na nos ‡ Usta na usta ‡ Preko reanimacionog tubusa ili ambu balona ili pokretnog respiratora .

Prestanak rada srca: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Gubitak svijesti Nestanak pulsa na arteriji karotis Promjena boje ko e Prestanak disanja iroke zjenice .

Znaci efikasnosti reanimacije: ‡ Popravljanje boje ko e ‡ Su avanje zjenica ‡ Pojava otkucaja srca .

Opstrukcija disajnog puta Znaci: Hvatanje za grlo Nemogu nost govora Nagon na povra anje ili ka alj .

staviti palac neposredno iznad pupka Pritisnuti abdomen prema nazad i gore Mo e se ponavljati U le e em stavu.Hajmlihov zahvat Osloboditi disajne puteve od stranih sadr aja Stati iza osobe koja se gu i Obuhvatiti je rukama oko struka Stisnuti pesnicu.glava okrenuta na stranu 3-4 puta udarati izme u lopatica Kod trudnica ruka ide na donji dio grudnog ko a .mo e i bo ni polo aj.

lijekovi. Endotrahealna intubacija 2. kontuzija povrede.polineuri tisi.tumor mozga.insuficijencija srca .respiratorni distres sindrom.ALS Algoritam 1.mijastemija gravis. Ventilacija Mehani ka ventilacija ‡ Disanje preko aparata djelimi no ili u cjelini ‡ Osnovna indikacija za primjenu je respiratorna insuficijencija (poliomijelitis.plu na embolija. utopljenje. aspiraciona pneumonija.tetanus. sepsa.

.‡ Vi e oblika mehani ke ventilacije: -IPPB (intermitentni potizivni pritisak disanja) -IPPV (intermitentni pozitivni pritisak ventilacije) -IPPV + PEEP (pozitivni pritisak eksp Intraosalni pristup ± primjena lijeka adrenalin kroz disajni tubus.

naloksona.lidokaina.ali se pokazalo da je potrebno dati ve e doze adrenalina. Uspostava intra venoznog puta u ovim uslovima nala enje periferne vene ograni eno je na 3 puta.itd.3.) .efikasan.a onda se savjetuje intraosalni pristup (brz.siguran.

DD (VF/VT.asistolija.EMD) Defibrilacija ‡ Lije enje poreme aja sr anog ritma ‡ Eksterni transtorakalni (VF) ‡ Intrakardijalni DC ok ‡ Jednosmjerna struja ja ine do 360 J ‡ Lopatice se stavljaju na vrh srca i drugi me urebarni prostor desno (ili ispod lijeve skapule i drugog me urebarnog prostora desno) .4.BEA.

th. 3 udara 100 -> 200 -> 300 J Ako se uspostavi drugi a ne sinusni ritam->dr.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Bezbjednost pacijenta i osoblja prilikom aplikacije Ko a se prije aplikacije prema e elektrolitskom pastom Kod defibrilacije se primjenjuje asinhroni DC ok. Ako se uspostavi sinusni ritam odr ava se inf xylocaina Mo e se ponavljati ja om energijom 360 J naizmjeni no sa xylocainom u bolu su do maksimum 300 mg .

‡ Uspjeh defibrilacije zavisi od du ine vremena proteklog od nastanka fibrilacije i uzroka koji je doveo do fibrilacije (acidoza-neuspjeh) ‡ Izme u defibrilacijskog oka vr iti KPR .

Th. Poreme aja sr anog ritma u sinus ritam Mo e biti urgentna i programirana Kod: ‡ Ventrikularni flater.PVT.pretk.Kardioverzija Elektrokonverzija supraventrikul. Bez efekta ‡ Izvodi je kardiolog uz dobro obu en tim ‡ Primjenjuje se sinhronizovani defibrilacijksi ok uz kontrolu EKG impuls defibrilacijskog oka treba da pada na R-zubac- .PSVT. i ventr. flater i fibrilacija kad je medikament.

.Privremena elektrostimulacija -Pacemaker- Kod sni enih frekvencija ispod 50 minuta.

.Postreanimacijsko lije enje Osnovni cilj da se o uvaju funkcije mozga i srca nakon KPR Prevencija hipertermije Indukovana hipotermija (32°-34°C) Kontrola VK O uvanje hemodinamske stabilnosti vazoaktivnim lijekovima radi spre avanja sr ane disfunkcije Prekid KPR mo e da usljedi nakon 20 minuta (kod utopljenika du e).

Sr anog oboljenja ‡ Neurolo ko oboljenje ‡ Tumori ‡ Predoziranje lijekovima ‡ Anfilaksija .KPR u djece do 8 godina Sr ani zastoj kod djece rijedak naj e repirtornog porijekla e Ostali uzroci: ‡ Naprasna smrt djeteta 32% ‡ Utapanje 22% ‡ Respiratorne bolesti 9% ‡ Kong.

osje am) normalno disanje (bo ni polo aj-koma polo aj) ne di e (2 ef. udaha) .BLS provjeriti stanje svijesti i pozvati pomo Otvoriti disajni put (zabaciti glavu.podignuti bradu) Provjera disanja (gledm.slu am.

disanje na usta) ako se grudi ne di u ponovo otvoriti disajne puteve Ako je bezuspje no Tretirati kao obostrano disanje Provjeriti znake cirkulacije .udaha do 1 godine 1-8 godina (disanje na usta i nos) (disanje na nos.ne di e 2 ef.

Provjeriti znake cirkulacije Brah puls (do 1 godine) karotidni puls (1-8 godina) Ako je ve i od 60 minuta -omjer 15:2 -kompresija:ventilacija (2 spasioca) -30:2 (1 spasioc) .

jedne ruke pritisak 1.Mjesto: Jedan prst ispod intramamilarne linije na sternum ->100/min (brzina kompresije) Do jedne godine . godine promijenio je taj odnos kompresija:ventilacija (nekad bio 5:1.5-2 cm Nove preporuke evropskog savjeta za reanimaciju djece 2005.ali slabija perfuzija srca) .palac na palac 1-8 godina .k.

Opstrukcija disajnih puteva Dr ati dijete preko koljena potrbu ke i napraviti 45 udaraca izme u lopatica Dijete na le ima-kompresija 4-5 puta donjeg dijela grudnog ko a jer sv rebra horizontalno postavljena pa je abdomen izlo en povredama Ne vaditi strano tijele naslijepo Naj e i uzrok smrti je obstrukcija disajnih puteva zbog uvijek prisutne upalne komponente diajnih puteva kada je su enje i do 80% .

Defibrilacija .ALS Kao kod odraslih: A. IV put ‡ Intraosealno (lidokain.adrenalin. Ventilacija novoro en ad 20ml O2 Q2 dojen ad 30ml O2 djela 10ml/kg C. Endotrahealna intubacija B.atropin) D.

KPR u centralnoj jedinici intenzivnog lije enja(CJIL) Zapo eta KPR na terenu ili u kolima SHP Nastavlja se u ambulanti reanimacijskog odjela ili direktno u CJIL CJIL je organizacijska jedinica unutar zavoda za anesteziologiju 1. 2. 3. 7. Reanimatologiju gdje se pru a hitna medicinska pomo Provodi reanimaciju na razini ACSL (uznapredovanog odr anja ivota) Provodi intenzivno lije enje Postreanimacijska njega Stalan nadzor Visokostru na zdravstvena njega ivot se odr ava 24 sata . 4. 6. 5.

CJIL raspola e: Autonomne krevetne jedinice uz koju se nalaze: 2 monitora po krevetu Respirator Aspirator Pribor za primjenu kiseonika Infuzomati Perfuzori Kolica za reanimaciju (sadr aj kolica je uniforman za sve jedinice intenzivne njege) Kolica sa defibrilatorom ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ .

puls.EKG Centralnimonitor e zvu no ili svjetlosno upozoriti tim medicinskih sestara Medicinska sestra je odgovorna za parametregranice alarma koje prilago ava svakom novom bolesniku .tahikardija.hiperkapnija.hipokapnija.pad ili porast temperature.‡ ‡ ‡ ‡ Centralna monitorska jedinica Svi monitori u CJIL su umre eni i povezani sa centralnom jedinicom na sestrinskom pultu U slu aju odstupanja od zadatih parametara koje o itava kompjuter: bradikard.hipertenzija.

‡ Svi alarmi moraju biti uklju eni svo vrijeme boravka bolesnika u CJIL ‡ Postupak u slu aju alarma:  Oti i do bolesnika  Uti ati alarme  Provjeriti stanje bolesnika  Utvditi razlog uklju ivanja alarma  Otkloniti uzrok uklju ivanja ukoliko je u domenu sestre ili pozvati ljekara  Po potrebi zapo eti KPR .

Kolica za reanimaciju ‡ Sadr e sredstva i lijekove koji se koriste u hitnim intervencijama ‡ Provjera kolica za reanimaciju prilikom primopredaje smjene kroz Äprotokol nadzora kolica za reanimaciju´. .

co.-hept.na-bikarbonat.aminophylin. dopamin.lidokain.synopen Od 15-20 ampula .amiodaron.I polica Lijekovi: ‡ Navu ene 2 price adrenalina (ako se ne potro e za 24 sata stavljaju se nove) ‡ 2 price atropina ‡ 2 apavrina 20 ampula ‡ Alupent.

stetoskop.fiziolo ka.aquaredestilata. price.wata.ringer.igle.svjetiljka za zjenice.komprese. esmarch.manitol.alkohol.sistemi za infuziju i transfuziju .‡ Haes.glukoza.

II polica ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Laringoskopi 3 patule Endotrahealni tubus Ambu i maske Orofaringealni tubus-airway Nazofaringean tubus Oronazalne maske za O2 .

III polica ‡ ‡ ‡ Rezervni tubusi svih veli ina Endotrahealne kanile svih veli ina Za reanimaciju djece slu e ve slo eni setovi na kolicima:ambu baloni.orofaringealni tubusi. patule.kateteri Kod bolesnika koji su ve ekstubirani ili respiratorno nestabilni isto slo eni setovi Kod mehani ki ventiliranih bolesnika na respiratoru na krevetu treba da se nalazi: Amb samo ire i baloni Spremnik za kiseonik na balonu Kateter za spoj da dovodom kiseonika ‡ ‡    .endotrahealni tubusi.maske. laringoskopi.

U slu aju: ‡ Nestanka struje ‡ Kvara respiratora ‡ Prije i posije aspiracije sekreta bolesnika da se hiperventilira ‡ Prilikom premje tanja bolesnika ‡ Samo jedan ru ni respirator na jednog pacijenta (mogu nost intrahospitalnih infekcija) koji se poslije iste.dezinfikuje i sterili e. .

Defibrilator ‡ ‡ ‡ ‡      Preporu uju se dva defibrilatora Bifazi ni naj e e u upotrebi Za stati no-transportni na in rada Omogu uje Monitoring (EKG ili 12 kanal EKG.periferna saturacija) Defibrilacija putem ru nih elektroda Transkutana pacing putem samoljepljivih elektroda Sinhronizirana kardioverzija Automatska vanjska defibrilacija .puls.

rukavice) .intranile.gel za defibrilator.endotrahealni tubusi i vodilice) Ostali pribor (stetoskop.EKG elektrode.alkohol.makaze.tlak.pulsni oksimetar.baterija za zjenice.puls ‡ Sadr i:      Lijekove skoro iste kao i kolica samo manje ampula(2X ili 4X manje) Infuzione otopine po 1 boca Uspostava venskog puta (esmarch.Kofer za reanimaciju ‡ Slu i kod KPR na drugim odjelima bolnice ‡ Uz njega se uzima i defibrilator i monitoring EKG.tuferi) Uspostava di nog puta (ambu.igle. price.maske.laringoskop.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ine tim ljekara.ÄVanjska reanimacija´ To je kardio pulmonalna reanimacija na drugim odjelima po potrebi.anesteziolog i medicinska sestra Uputstvo da se ve zapo ne KPR dok tim ne do e Uzeti heteroanamnezu od osoblja Procjena stanja prema A B C D E protokolu KPR Prevoz u CJIL ako je KPR uspje na .

KPR u CJIL se provodi po ALS algoritmu (uznapredovalog odr avanja ivota) ‡ Medicinske sestre-tehni ari samostalno zapo inju i provode KPR do dolaska anesteziologa i kasnije u timskom radu nastavljaju KPR ‡ Naj e i razlog KPR u CJIL (asistolija.bradikardija) ‡ Ventrikul fibril (VF) .

udarac Priprema kreveta: -spustiti stranicu.izvu i jastuk.spustiti uzglavlje Postupak sestre: .navu i paravan.Sestrinska intervencija u CJIL u K. Prve suo ene sa potrebom KPR jer su 24 sata sa pacijentom Centralni monitor alarmira cardiac arest Provjeriti disanje i puls na arteriji vr. 5. 3. 4.arestu ‡ ‡ 1. Pozvati de urnog ljekara Dovesti kolica za reanimaciju do kreveta Prekord. 2.

Ako je na respiratoru prebaciti re im disanja u kontrolirano pove ati O2 na 100% 6.bradu. Postaviti oko faringa tubus -izmjeriti udaljenost od kraja donje vilice do sredine usta -otvoriti usta metodom prekri eni prstiju -uvu i zakrivljeni kraj prema tvrdom nepcu -rotacija 180° i dalje uvla enje 8.podi i vilicu) 7. Zapo eti disanje pomo u ru nog respiratora (ambu) 9. Prohodnost di nih puteva (zabaciti glavu i podi i .

Vanjska masa a 11. Asistirati na razini ALS sa ljekarom 16. Eventulno Aspirirati pac 13. Pripremiti defibrilator 14.10. Otvoriti joj jedan IV put 12. Pripremiti set za intubaciju 15. Izvaditi uzorak krvi za elektrolite i druge parametre Plan rada pri KPR ako je vi e medicinskih sestara podijeliti interventne radnje .

3.frekventnost) Kontinuirani monitoring u 2 odvoda EKG-a/II odvod obav.Postreanimacijska njega Kod uspje ne KPR nastaviti sa postreanimacijskom njegom Zadaci medicinskih sestara: Dovesti respirator ako je potrebna mehani ka ventilacija Hemodinamska potpora putem perfuzornih pumpi Provjeriti neurolo ki status i orjentiranost pac u vremenu i prostoru Provjeriti respiratorni status (kvalitet i dubina disanja. 4. 5. 2.) ‡ 1. .

Primjeniti TH prema nalogu ljekara 8.slu alice. Evidentirati sve u injeno u protokolu .pulsa. Dopuniti kolica za reanimaciju 12.mjerenje CVP 7.kontrola diureze.tlakomjer 11. Kontrole TA.6. O istiti defibrilator. Kontrolisati labratorijske parametre koji su tra eni 9. Sanirati opekline od defibrilatora 10. Äpedale´.

INTERNA PROPEDEVTIKA FIZIKALNI PREGLED ‡ ‡ ‡ ‡ Metode fizikalnog pregleda su: inspekcije (op ti utisak) palpacije perkusije auskultacije .

dovoljno svjetla i zagrijana prostorija) op ti status status pojedinih organa nalazi objektivnog pregleda se upisuju u istoriju bolesti i zdravstveni karton i imaju dokumentarnu vrijednost .svu en pacijent. a) b)  Status praesens sada nje stanje na osnovu fizikalnog pregleda (dovoljno vremena.

disanje  pregled po inje inspekcijom bolesnika  opa anje je prirodni dar ali da bi ono poslu ilo moraju se poznavati fenomeni kojima se bolest o ituje  zna ajna je ali je ne treba precijeniti .razvijenost musculature.Inspekcija (op ti utisak)-ono to vidimo na pacijentu:stanje svijesti.simetri nost tijela.visina.1.konstitucija.ko a.stav pacijenta.tjelesna masa.

tumora.) .appendicitis itd.povr na -slu i za identifikaciju povr nih organa.procjenu defansa(trbuh tvrd kao daska zbog pove anog tonusa trbu ne musculature)kod peritonitisa B.duboka -sluzi za odre ivanje polo aja i veli ine dubokih organa(bubreg.Palpacija-je pregled metodom pipanja vrhovima prstiju pojedinih dijelova tijela Mo e biti: ‡ povr na ‡ duboka A.2.bolne osjetljivosti.

Perkusija je metoda gdje se kucanjem po povr ini tijela na osnovu kvaliteta perkutornog zvuka dobijaju podaci o:konzistenciji i veli ini organa.prst po kome se kuca (plesimetar) ne treba pritiskati jako na tijelo vec ga treba prisloniti na tijelo.patolo kom sadr aju kao i o patolo kim stanjima Primjenjuje se: ‡ direktna perkusija -kucanjem direktno vrhovima prstiju po tijelu(test fluktuacije za ascites) ‡ indirektna perkusija (prstom o prst) -po distalnoj falangi srednjeg prsta se udara srednjim prstom druge ake sa udaljenosti 10-15 cm iz zgloba ru ja.3. .

slezina.ovaj zvuk se uje kao naduven obraz .eludac timpani an-abdomen(crijeva).srce sonoran-normalna plu a hipersonoran.Vrste perkutornog zvuka:      tmuo-butina potmuo-jetra. pneumotoraks.

udvajanje.S-frekfenca.ritam.R.) .Auskultacija je metoda slu anja stetoskopom ‡ -grudnog ko a(kvaliteta i intenziteta disajnog uma kao i propratnih u njeva) ‡ -srca(F.tonovi.perihepati kog trenja itd.4.T. vaskularnih umova-stenoza renalne arterije i aorte.U. umovi) ‡ -abdomena(crijevne peristaltike-motiliteta.

‡ ‡ ‡ ‡ Stanje svijesti Svjestan Somnolencija ± pospanost Sopor ± te i poreme aj svijesti ali se na ja i vanjski nadra aj mo e probuditi Koma ± potpuna nesvjest ne mo e se probuditi nikakvim nadra ajem (prema uzroku nastanka mogu biti metaboli ke.cerebralne) Sinkopa ± kratkotrajni gubitak svijesti uzrokovan cerebralnom ishemijom(kardijalna.PREGLED PACIJENTA Op ti utisak 1.psihogena) ‡ .toksi ke.

visoke temperature.bolest mozga) ‡ Konfuzno stanje ± laki oblik delirija ‡ Depresija ± poreme aj afektivnog ivota ‡ Mani no stanje .prostorno dezorjentisan (trovanje alkoholom.vremenske.slu ne.‡ Delirantnost ± nemir uz halucinacije vidne.suprotno od depresije ‡ Demencija ± propadanje intelektualnih funkcija .

prostoru. prema sebi idrugim li nostima 3.le e mirno-akutni pankreatitis. Stav bolesnika ‡ Aktivan(normalno) ‡ Pasivan ‡ Prinudan (sjede i-plu ni i sr ani bolesnici.2.stalno mijenjaju polo aj-bubre na kolika. Orjentacija u vremenu.bo no na zdravoj strani-kod pleurita.zaba ena glava-upala mozga) .

4. pokretljivost pacijenta (aktivno pokretan-normalno.peronalni hod-pijetlov hod.sitan hod-mb Parkinson.patkast hod-i a enje kuka) .pasivno ili nepokretan) ‡ Npr.teturav hodtabes. hempareti an hod-inzult.

30-35-goj.[25-30-umjerena gojaznost.>40-morbidno gojazni]).5)  dobra.5-24.izra unati BMI(bodi mass index)=masa(kg)/(visina-m)².524. konstitucija-uzeti visinu(m) i tjelesnu masu(kg).9kg/m².slaba .pacijent moze biti:normalno (srednje) uhranjen (BMI=18.I stepena.35-40-goj.5.normalan BMI=18.pothranjen (BMI=<18.9).II stepena.gojazan(BMI=>25.srednja.

sterilitet) Mr avost (<10% TT)  Konstitucionalna.marazmus kod starih ljudi .HTA.hipertireoza.Mb Cushing. hiperinzulinizam. maligni tumori.pothranjesnost.miksedem.lipodistrofije (pra eno DM.anoreksija.distrofija adiposogenitalis.Obesitas (>20% TT)  Alimentarna.IBS.

inteligencija normalna) Hondrodistrofi ni patuljak (nije proporc.zbog pove anog hormona rasta. ake) Eunuhoidni gigant (dugi ekstremiteti.spolne oznake normalnepigmeji) Hipofizarni patuljak (proporc.brada.akromegalija-uve an nos.poreme aj razvoja epif.nedostatak androgenih hormona) II.udovi kra i.malen.spolne oznake nisu razvijene.spolne oznake nisu razvijene.malen.     >190cm .hrskavica) Rahiti ni patuljak (kratki zdepasti ekstremiteti.nema sekundarnih spolnih oznaka) Primordijalni (konstitucionalni gigant-porodi na konstitucija) Hipofizarni gigant (rast se nastavlja nakon puberteta.sec.sec.sekundarne spolne oznake slabo razvijene.     Rast <140cm 150-190 mu karci 140-180 ene Primordijalni patuljak (proporc.‡ I.imbecili..kreteni) Ovarijalni patuljak (kod ena.sec.

Glas  Promukao (prehlade.TM medijastinuma) .nikotin.aneurizma.6.tumor glasnica)  Hrapav (miksedem.

disanje (eupnoi nonormalno. simetri nost gra e tijela (simetri ne-asimetri ne) 8.slabije ili jako razvijena) 9.7. razvijenost muskulature (normalno.dispnoi no-gu enje) .

10. H. F. C. J. boja vla nost pigmentacija ospa hemoragije strije maljavost elasticitet(pokretljivost) i turgor temperatura potko no masno tkivo uvecane limfne lijezde . K. D. G. E. B. I. ko a i sluzoko a A.

bakterijski endokarditis) II-ikteri na.stanja krvnih ila.strah-spazam kapilara.dob.cijanoza moze biti: 1.boja moze biti:  Zavisi od koli ine i sastava krvi.hemoliticka anemija-citostatici.A.bubre ne bolesti.blijeda hipertonija.izlo enost suncu.vitiligo. karotenemija) III-sivkasta-hemohromatoza IV-cijanoti na(plavo-ljubi asta).periferna .albinizam.koli ine pigmenta.uta prebojenost ko e( utica.nervna napetost.ciroza jetre.spol) I-blijeda(sideropenijska anemija.centralna 2.

centralna-posljedica nedovoljne saturacije hemoglobina(Hb) sa kiseonikom(02) Lokalizacija:jezik.plucne opstruktivne bolesti (bronhopulmonalna oboljenja) . 1.desno-lijevog anta.usna duplja.farings Kod:sr anih mana.

 2.anksioznosti .noktima prstiju ruku i nogu .hladno e.periferna-posljedica porasta redukovanog Hb u venskoj krvi dok je njegova koncentracija u arterijskoj normalna Lokalizacija:na usnama.usnim koljkama Kod:venske opstrukcije.mitralne stenoze.

Cijanoza noktiju(periferna) .

policitemija.pelagra.V obojenost ko e ± Adisonova bolest.erizipel.izlo enost suncu .crvena hipertonija.pro ireni kapilari.

gljivi na oboljenja .topla-hipertireoza C.pigmentacija I-hiperpigmentacija-Adisonova bolest(crna ko a) II-hipo-vitiligo.vla nost I-suva-hipotireoidizam II-masna-hiperandrogenizam III-vla na.B.

ospe(alergije.trombocitopenije.sepsa. sepse(meningokokna.bulla E.nikad na trupu) .vrat.pustula.D.papula. elo.skorbuta.pneumokokna)  Spider nevusi-kod oboljenja jetre na pritisak se povuku pa se ponovo jave (prsni ko .boginje)  Eflorescence:patolo ka promjena ko e koja se vidi okom  Makula.vezikula. Hemoragije ± purpura  Ko na i sluzni ka krvarenja I petehije-ta kasta krvarenja II ekhimoze-malo ve a(slivene ta ke) III hematomi-krvni podlivi Kod:traume.

maljavost-mu kog.smanjena kod edema II-turgor-brzina kojom se ko a vra a u prvobitni polo aj(smanjen kod dehidratacije.elasticitet(pokretljivost) i turgor I.hirzutizam i hipertrihoza kod ena(brkovi i brada)  smanjena:hipogonadizam.starih) .F.pubertet) G.trudnice.zapaziti sa kojom lako om se ko a tegli (pokre e).strije (cushing.elasticitet-podi i ko u nad sternumom ili tibijom.gojazni.enskog tipa (zavisi od pola i hormona) alopecije.ciroza jetre  poja ana:tumor nadbubrega ili ovarija H.

temperatura-vrste temperature: I-afebrilan II-subfebrilan III-febrilan IV-visokofebrilan Vrste temperaturnih krivi: ‡ febris kontinua ‡ febris remittens ‡ febris intermittens ‡ febris recurens ‡ Pel-Ebstajnov tip temperature .I.

empijem.febris remittens -skokovi visoke temperature u toku dana sa varijacijama dnevne temperature 1-2C.febris kontinua -febrilne i visokofebrilne temperature se smjenjuju vi e dana ili nedelja ali varijacije u toku dana ne prelaze vi e od 1C(pneumonija.pa nagli pad na normalnu vrijednost ili ispod normale sa dnevnom varijacijom ve om od 2C sto traje nekoliko dana pa opet poslje skok(malarija.apces pluca)  3. 1.tifus)  2.ali ne pada na normalnu vrijednost(peritonitis.febris intermittens -nagli skok do 40C nekoliko sati.sepsa) .

Pel-Ebstajnov tip temperature naizmjeni na pojava visokih T sa periodom normalnih ili subnormalnih temperatura to je karakteristika Mb. 4.Hodgkin .febris recurens -smjenjivanje hiperpireksije i apireksije u trajanjem od nekoliko dana naizmjeni no(milijarna TBC.povratni tifus)  5.

aksilarne. poplitealne.duz m. ingvinalne.potko no masno tkivo depo(veliki/mali).submentalne.buffalo torso<grba>Cushing).J. submandibularne.supraklavikularne-sa lijeve strane Virhovljeva<Ca eludca>.sternokleidomastoideusa-napred i nazad.uve ane limfne lijezde -normalna veli ina je do 1 cm (subokcipitalne.retroaurikularne.kubitalne-lakatne) .trbuhurizik od infarkta miokarda.raspored(na butinama.postojanje otoka(hipotireozamiksedem) K.

UTISAK:pacijent odaje utisak (lakog.srednje te kog ili te kog) bolesnika .9.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ NORMALAN NALAZ: bolesnik svjestan.orjentisan u vremenu.prostoru i prema li nostima zauzima aktivan stav u postelji aktivno pokretan srednje uhranjen simetri ne gra e tijela normalne osteomuskularne gra e eupnoi an.afebrilan ko a i vidljive sluznice normalno prebojene .

nos 8.kosmatost 3.usta .konfiguracija lobanje 2.u i 7.o i 5.Pregled glave Kod glave se pregledaju: 1.lice 4.kapci 6.

brahycefalija.hydrocefalija. Odstupanja:mikrocefalija.konfiguracija lobanjesimetri na.traume.scafocefalija.srednje(normalne)veli ine. proporcionalna tijelu.oxycefalija. kod rahitisa-craniotabes (udubljenja u lobanji kada se pritisne-kao ping-pong loptice i lobanja ima etvrtast oblik) ‡ Mb Down.mentalna retardacija .1.

krta.2.kosmatost-proredjenost kose.meka-hipertireoidizam -kosa gruba. ki- Poreme aji: -gubitak brade i brkova kod mu karaca-hipogonadizam -pojava brade i brkova kod ena-androgenizacija(sindrom policisti nih ovarijuma.kongenitalna adrenalna hiperplazija) -kosa tanka. distribucija.bez sjaja-hipotireoidizam -svijetla kosa i plave o i-fenilketonurija -alopecija totalis (potpuni gubitak kose) -alopecija areata (gubitak kose na pe ate)-glivi no oboljenje .mu enski tip kosmatosti.fina.

lice  I-posmatrati: A. Inervacija n. facijalisa(VII).3.facijalisa .simetriju lica -asimetrija kod paralize n.

 postoje: -spu ten ugao usta a o te enje se nalazi sa suprotne strane u mozgu.centralna paraliza facijalisa .oko se zatvara na toj strani i podi u obrve 1.

.

.

oko je otvoreno.2.ugao usta je ni i kada se smije.periferna paraliza facijalisa(Belova) -na jednoj polovini lica nema bora.o te enje n.facijalisa je sa iste strane u facijalnom kanalu temporalne kosti) .

postojanje otoka kod: bubre nih bolesti.bijele kafe-subakutni bakterijski endokarditis D.tetanus-risus sardonicus.sarkoma.alergije.utica.blijedaanemija.mikedem.maljavost mu kog tipa kod ena . miksedem C.boju: ikteri na.cushing-facies lunata E.cijanoti na-mane sa desno-lijevim antom.tumora. peritonitis.sinusitis.B.lijekova neuroleptika.mimiku -uga ena kod parkinsonove bolesti.olovnosivkasta-akutni abdomen. rhinitis.facies hipokratica. malignitumori.

maxilarnog(V2: Foramen Rotundum) i foramen mentale na bradi(donja vilica-V3: Foramen Ovale) . trigeminusa(V)-predio frontalnog sinusa(V1: Sup Orb Fissure).Valeove ta ke-bol kod neuralgije n. II-palpirati:  A.

mastoideus+perkusija-bolnost kod zapaljenja srednjeg uva . B.tragus-bolnost kod bolesti spolja njeg uva  C.

hematom.GravesBazedow kod hipertireoze) jednostrano uve ana o na jabu ica-Tu.kaheksija b) c) normalno/subikteri ne /ikteri ne (gerontoxon.o i -gleda se: a) ‡ ‡ veli ina bulbusa(egzoftalmus/enoftalmus) 1.Enoftalmus (bilateralno uvla enje bulbusa)dehidracija.4.gnojenje 2.sedefaste- .Kayser-Fleischerov prsten) pokretljivost bulbusa(paraliza) sklere(beonja e).Egzoftalmus: bilateralno uvecanje o nih jabu ica(Mb.

sifilis CNS.heroin).trovanja Argajl-Robertsonov fenomen-uske zjenice.uremijska koma-poja an PSy(parasimpatikus) odsustvo reakcije zjenica na sjvetlost i akomodacijucerebralni lues.meningitis) .glaukom-poja an Sy(Simpatikus) su ene zjenice(mioza)-trovanje opijatima(morfijum.marihuanom i CO(uglj. tumori mozga.bez reakcije na svjetlost uz o uvanu konvergenciju(kod sifilisa CNS-a) Anizokorija-razli ita veli ina zjenica (lijekovi.monoksidom).trovanje alkoholom.d) zjenice: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ normalan nalaz-kru ne/jednake/simetri ne/reaguju na svjetlost i akomodaciju (2-5mm normalna veli ina) iroke zjenice(midrijaza)-intrakranijalno krvarenje.nepravilnog oblika.

e) tonus jabu ica-smanjen(kod hiperglikemijske kome zbog dehidratacije)/pove an(glaukom) f) simetri nost bulbusa/prisutnost strabizma(konvergentni ili divergentni)  pokreti o nih jabu ica i rad o nih mi i a-diplopije ili dvoslike .

.

.

umorno oko) .CNS. vestibularnog nerva.vestibularnog ivca.o te enje CNS-a)  Brze nevoljne kretnje o ne jabu ice (oboljenja unutra njeg uha.g) prisutnost nistagmusa-stavimo prst da gleda pod uglom od 45°(kod oboljenja unutrasnjeg uva.

.

petehije(sepsa. povi ena TA) i) vid-tablice ispitivanja.h) konjuktive-normalna prokrvljenost. hiperemi ne-crvene(zapaljenje).blijede(anemija).optotip j) o no dno-oftalmoskopom .

.

.

trauma) 5. hipotireoidizam.infekcija.‡ Blefarospazam-bol ‡ Retrakcija kapka-podignut kapak-hipertireoidizam ‡ Ptosis(spu tenost gornjeg kapka)-kod paralyze n.okulomotoriusa ‡ Hornerov sy-udru enost ptose I enoftalmusa(kod oste enja vratnog simpatikusa) ‡ Periorbitalni edem-glomerulonefritis.kapci: .alergija na lijekove.angioedem.

konjuktivitis) .‡ Chalasion-otok Mejbomove lijezde.uta prebojenost na ko i kapka(kod hiperholesterolemije) ‡ Trepavice-ektropija(okrenute spolja)/entropija(okr.bezbolan ‡ Xantelasma.unutra)/blefaritis(zapaljenje ruba kapka) ‡ Zapu eni suzni kanali-suze teku niz lice ‡ Pregled spojnice donjeg kapka i o ne jabu ice (anemije.

u i-inspekcijom se utvr uje: Veli ina i oblik aurikule Tophy-urici-kristali Na-biurata na helixu(kod gihta) Krvarenje iz spolja njeg u nog kanala-kod fracture baze lobanje Cijanoza: Perifrena-pri trljanju usne koljke plavoljubi asta boja se mijenja u crvenu Centralna-pri trljanju boja ostaje ista(plavo-ljubi asta) Sadr aj zvukovoda-otoskopom .‡ ‡ ‡ ‡   ‡ 6.

nos-gleda se: oblik prisutnost deformiteta prohodnost prisutnost stranog sadr aja u nosnim upljinama(krv-hiperTA.gnoj-sinuzit. herpes-zoster(pneumonija.pro irenje kapilara kod alkoholi ara) perforacije nosne pregrade(TBC. trauma. trombocitopenija.virusna oboljenja) eritem(u vidu leptira-kod Lupusa eritematosusa.lues) .‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 7.

zvale-angulus infekciosus(poslije antibiotika).cijanoti ne(sr ana dekompenzacija.herpes labijalis.kolaps. ok.proteza.popre ne brazde-poreme aj kalcija i fosfora .8.usta: ‡ ‡ boja i hidriranost usanablijede(anemija. pellagra(nedostatak niacina) kvalitet zuba(karijes. zapaljenje usana(hipovitaminoza B1.krvarenje).sideropnenijska anemija.desno-lijevi ant).Ha insonovi zubi.

ciroza ‡ ‡ ‡ krvarenje sluznice.‡ boja i pigmentacija bukalne sluznice(skrama.Koplikove mrljeenantem(morbili) stomatitisi-afte-soor gingivitis-leukemija.hiperemija-zapaljenje) ‡ fetor ex ore(zadah iz usta): -trule jabuke(aceton)-dijabetes mellitus -amonijak-uremija -zemlja(vla na)-insuficijencija jetre.skorbut .

‡     Jezik (ogledalo zdravlja): boja-karmin crvena(kod ciroze jetre).sideropenijaska i perniciozna anemija-gladak jezik) skretanje jezika pri pla enju-o te enje n.febrilna stanja.atrofija(antibiotici.oboljenja GIT vla nost-(suv-dehidratacija) veli ina:makroglosija(kod hipotireoze karcinom.malinast(kod sarlaha). akromegalija) papile:hipertrofija(lingua geografica i skrotalis).hipoglosusa na strani gdje skre e jezik   .tamnosmedj-braon(kod uremije) oblozenost-kod kandide.

vire iza nep anih lukova.nepokretni.grebanje pri gutanju .vagusa ili glosofaringeusa) ‡ drijelo-crveno. ote ano gutanje.crvene.sa gnojnim epovima ‡ nep ani luci-ote eni.‡ tonzile-uve ane.nazalan govor(zbog o te enja n.

U ne koljke normalnog oblika.pokretni u svim pravcima.ko nih promjena) 2.jednake.reaguju promptno na svjetlost i akomodaciju: konvergencija uredna . Palpatorno i perkutano bolno (ne)osjetljiva 4. Bulbusi normoponirani.tumefakta. enskog/mu kog tipa kosmatosti 3.Normalan nalaz: 1. Tragusi i Valeux-ove ta ke palpatorno bolno ne osjetljive 5. Zjenice kru ne. Glava normalne konfiguracije (oblika).bez nistagmusa (i strabizma) 8. Mastoidni nastavak palpatorno i perkutano bolno (ne)osjetljiv 6.centralno postavljene. simetri na (bez znakova povre ivanja.spolja nji u ni kanali bez stranog sadr aja 7.

edema. Konjuktive srednje prokrvljene 12. vla an 14. desni bez pat. normalne boje i vla nosti 16. simetri nosti. Zubi zdravi (sanirani. Lice normalno simetri no. Nos normalnog izgleda. Tvrdo i meko nepce bez pat. prohodnost nosa normalna. Jezik normalne veli ine. simetri ne (bez ptoze i egzoftalmusa) 10. ve ta ki. sluznica farinksa i tonzila bez znakova hiperemije. neoblo en. pomagala). Sklere sedefaste (anikteri ne) 11. promjena. Rime oculi jednake. promjena 15. Usne ru i aste (normalno prebojene) i vla ne. eksudacije. nep ani luci. normalne boje 17.9. bukalna sluznica bez patolo kih promjena 13. bez prisustva stranog sadr aja .

Pregled vrata Kod vrata se vr e sljede i pregledi: 1. 3. 2. 4. Inspekcija Palpacija Pregled vena vrata Arterije .

pravilan)  (ne)simetri an Nesimetri an vrat-parotitis .1. Inspekcija  oblik(normalno cilindri an.

glavu-frakture.meningitis) ‡ nepokretan . veli ina(izdu en(asteni ari)/kratak (pikni ar))  pokretljivost: ‡ aktivno pokretan u svim pravcima(normalno) ‡ pasivno pokretan(lijekar pokre e svojim rukama pac.dislokacije vratnih pr ljenova.

2. Palpacija:  titna lijlezda-palpira se sa dve ruke prstima na prednjoj strani vrata tako sto stanemo iza pacijentovih le a ‡ normalnog polo aja ‡ veli ina(normalna/uve ana) ‡ bolnost(palpatorno bolno neosjetljivanormalno/bolna) ‡ konzistencija(mekana-normalno/tvrda) ‡ pokretljivost-ka emo pacijentu da proguta(pokretna/nepokretna) .

.

supraklavikularne(sa lijeve strane(Virhovljeva) L. ‡ ‡ ‡ ‡ Limfne lijezde-normalna veli ina je do 1 cm veli ina:nepalpabilne-normalan nalaz/uve ane konzistencija(meka/tvrda) bolnost(bolno neosjetljive-normalan nalaz/bolne) pokretljivost(fiksirane za podlogu/pokretne) Limfne lijezde vrata se nalaze:du m.sternokleidomastoideusa.preaurikularne.retroaurikularne.submandibularne. mandibularne. supraklavikularne ‡ .Z ±Ca eluca) Okcipitalne.jugularne.

medijastinalni tumor.vrat podignut za 30° od podloge ‡ normalan CVP(centralni venski pritisak)-vidi se ispunjenost jugularne vene do 3 cm ‡ povi en CVP-vidi se nabreklost vene za vi e od 3 cm (insuficijencija desnog srca. Vene -posmatramo desnu jugularnu venu sa desne strane: Kusmaulov znak-pove anje nabreklosti sa udisanjem.konstriktivni perikarditis.aneurizma aorte) -Stoksov okovratnik.3.pacijent le i.edem vrata i gornjeg dijela prsnog ko a .

.

hipertireoza.tromboza) . Arterije:  Pulsacije karotida‡ nisu vidljive(normalan nalaz) ‡ poja ane pulsacije (hipertenzija.ateroskleroze.jak sistolni um se javlja na mjestu su enja(kod aneurizme.aortne stenoze.izvodi se za vrijeme prestanka disanja(jer disajni um mo e da maskira vaskularni).4.ateroskleroza)  Auskultacija karotidnih arterija:vr i se zvonom stetoskopa.

.

karotidni puls se uredno i simetri no palpira 3. simetri an. Nema uve anih limfnih lijezda 5.Normalan nalaz: 1. normalne veli ine i konzistencije.nema uma nad karotidama. Vrat cilindri an. aktivno i pasivno pokretan u svim pravcima 2. titna lijezda na svom mjestu. Vene vrata nisu nabrekle .pokretna pri gutanju 4. Ne zapa aju se patolo ke pulzacije karotidnih sudova vrata.

3. 4. Inspekciju Palpaciju Perkusiju Auskultaciju . 2.Pregled grudnog ko a Za pregled koristimo: 1.

.Gra a grudnog ko a:prvih 7 rebara je pripojeno za grudnu kost(sternum) direktno a 8.9.Donji ugao lopatice je u nivou 7 rebra na zadnjoj strani grudnog kosa.11 i 12 rebro nisu pripojeni vec su slobodna(vita) rebra.10 rebro preko zajedni ke hrskavice za sternum.

1. a) b) c) d) e) Inspekcijom gledamo sljede e: Pokretljivost Ko u Dojke Oblik Kori enje pomo ne respiratorne muskulature( irenje ala nasi.trbu nih misica) f) Simetri nost g) Malji asti prsti .

duboko-Kussmaulovo)-normalno pri fizi kom naporu.fibroza plu a.infarkta miokarda.hipertireoza.stresa a patolo ki kod fibroze plu a..napetih osoba a patolo ki kod hipoksemije.A.povr no)-normalan nalaz kod fizi kog naprezanja.hipertermije. Vrsta disanja prema frekfenciji disajnih pokreta:  Eupnoi no disanje-normalno je sa obe strane.trovanja benzodiazepinima.pleuralnog bola.tu organizam te i da izbaci CO2 i kompenzuje acidozu .podignuta dijafragma hiperpnea(ubrzano.)  Brze >20/min-koje mo e da bude: ‡ ‡ a) Pokretljivost tahipnea(ubrzano.metaboli ke acidoze.dijabetesne acidize(ketoacidoze).povi enog intrakranijalnog pritiska i o te enja CNS-a itd.miastenie gravis.uremije.o te enja ponsa itd.frekfence 16-20/min  Sporije(Bradipnea)-<16/min(kod dijabeti ne kome(ketoacidoza).

ako se javi kod zena ukazuje na pleuritis Podjela disanja na torakalno(dijafragmalno) i abdominalno je zastarjela. .B.po novom smatra se normalnim dijafragmalno disanje jer je provjetravanje plu a optimalnije a tako e klirens tetnih materija. Vrste disanja prema disajnim pokretima:  Torakalno(dijafragmalno)-kod ena  Abdominalno-kod mu karaca.

sr anim oboljenjima Biotovo (disanje je sporo/brzo ili povr no/duboko sa periodima apnee izme u.duboko disanje se smjenjuje sa periodima apnee-prestankom disanja.C.dijabetesne acidize(ketoacidoze) . ujno)-kod uremije.nefritis.nepravilno je sli no aritmiji apsoluti kod srca)-kod o te enja CNS(produ ena mo dina).met.    Kussmaulovo (ubrzano.hron.nepravilno je)normalan nalaz kod djece i starih kada spavaju a patolo ki kod trovanja lijekovima sa depresivnim dejstvom na CNS.organizam te i da izbaci vi ak CO2 Sheyn-Stokesovo (ubrzano.oste enja mozga.duboko.acidoze.depresije CNS-a Vrste patolo kih oblika disanja: .

kardiomiopatija)-sa uvla enjem interkostalnih prostora  Kras povreda-fraktura sternuma i rebara .D. Imamo tako e paradoksalno disanje kod:  HOBP (hroni ni opstruktivni bronhitis.astma.

b) Ko a-otoci.o iljci.vene(kod opstrukcije VCSvene kave superior) Spider nevus .spider nevusi-crvene mrlje(kod ciroze).izrasline.

ko a koja podsje a na koru od pomorandze(karcinom) . spironolakton-diuretik.gnoj-mastitis).sekrecija na bradavici(sukrvi avaCa.klinefelterov sy) .simetri nost/ote enost/crvenilo dojki(zapaljenje).c) Dojke-ruke su pri pregledu podignute iznad glave ili na bokovima.pri palpaciji uo avamo tumerfakt u mekom tkivu dojke  Mu karci-ginekomastija(kod ciroze.sjede i polo aj  ene:uvu enost bradavice(kod karcinoma).

emfizema)  Okrugao±kod djece .d) Oblik -mo e da bude:  Cilindri an(normalno)-lateralni dijametar ve i od anteropoteriornog+epigastri ni ugao<90°  Ba vast:antero-posteriorni dijametar ve i od lateralnog+epigastri ni ugao >90° (kod HOBP.

.

Lordoza-povijen nazad. Kifoza-povijen napred. Skolioza-iskrivljen u stranu 2.uzrokuje ba vast toraks 3.trbuh izbo eniji. Buffalo-torzo-grba na vrhu le a(kod cushinga) . Promjene na ki menom stubu-ispituju se prstom po ki menim nastavcima: 1.ote ava poro aj 4.

.

 Sternum‡ koko je grudi(carinatum)-kod rahitisa i osteomalacije(deficit vitamina D3). estetski zna aj ‡ obu arske grudi(ekskavatum)-estetski zna aj .

.

 ‡ ‡ ‡ epigastri ni ugao: 90°-normalan nalaz <90° (o tar)-asteni ni >90° (tup)-ba vast grudni ko . pikni ka konstitucija .

zadebljanja pleure. anomalija pektoralnih ili skapularnih mi i a .HOBP-a.miastenie.tumora u disajnim putevima.f) Simetri nost grudnog ko a:  Simetri an(normalnan nalaz)-jednaka lijeva i desna strana  Asimetri an kod:pleuritisa.stranog tijela. pneumotoraksa.

Ca bronha.g) Malji asti prsti(zadebljali) kod:  Bolesti plu a-pu enje.fibroze plu a  Bolesti srca sa desno-lijevim antom  Bolesti titnja e-hipotireoza Stanje plu a prema perifernim znacima: ‡ cijanoza ‡ malji asti nokti ‡ disanje .

Palpacija: a) Povr na-zna ajna je za:  potko ni emfizem-osje aj pod prstima je kao da kripi snijeg  limfne lijezde-aksilarne.2.Virhovljevasa lijeve strane(kod Ca eluca)  epigastri ni ugao-spojimo prste dveju ruka ispod sternum oslanjaju i ih na rebarne luke(za grubu procjenu) .

pneumotoraks.astma. zadebljanje pleure ‡ uga en-pleuralni izliv. atelektaza .fibroze ‡ oslabljen-gojaznost.b) Fremitus pektoralis-podrhtavanje grudnog ko a pri izgovaranju samoglasnika u rije ima truuuubaaa-taaaraaabaa  Ispituje se sa obe ake.postavljenim na simetri na mjesta(lijeva i desna) grudnog ko a napred i nazad  Mo e da bude: ‡ poja an-pneumonija.emfizem.

hematotoraksi. Perkusija -ide u dubinu plu ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ nog tkiva do 10cm Odre uje se: Visina zvuka -zavisi od gusto e tijela(vi a kod ve e gusto e) Intenzitet -manji kod ve e gusto e tijela Trajanje -du i kod manje gusto e Glasan zvuk ±nad organimakoji sadr e vazduh(plu a eludac.crijeva) Tih zvuk ±nad organima koji ne sadr e vazduh(jetra.slezena.pneumonije) .srce) Ako se smanji koli ina zraka u plu ima zvuk postaje manje glasan.kra e traje i manje dubok Potpuna muklina ±alveole ispunjene eksudatom(pleuritisi hidrotoraksi.3.mi i i.

hron.infiltrat.kaverne ili apscesi(velike upljine u plu ima).bronhitis. Timpanizam se javlja ina e kod organa ispunjenih vazduhom ali ne plu a.mlohavost plu nog tkiva.kaverni.a) Dijagnosti ka -zvuk moze da bude:      Tmuo kod:pleuralnog izliva.tumor Potmuo kod:lobarne pneumonije.astma Hipersonoran kod:emfizema.TBC-a.atelektaze.iznad eluca(pove ana vazdu nost plu a) Timpani an kod:pneumotoraksa(odjekuje zbog vazduha u pleuralnom prostoru).tumora(plu na kondenzacija) Sonoran-normalna plu a. .

pacijent u sjede em polo aju relaksiran ili ubo nom polo aju .ko a-paravertebralno do baze plu a.prednjoj aksilarnoj pri bazama ‡ Vr imo u inspirijumu jer je plu ni zvuk glasniji nego u ekspirijumu.zatim du skapularne linije pri bazama(zaobilazimo skapulu) ‡ prednjoj strani grudnog ko a-na medioklavikularnoj liniji do baza plu a.Dg perkusiju vr imo na : ‡ zadnjoj strani g.

iz ru nog zgloba Komparativna -perkusija oba plu a na simetri nim mjestima Izvodi se nakon anamneze.   ‡ ‡ ‡ Vrste i tehnike perkusije: Direktna -kucka se vrhom jednog ili vi e prstiju Indirektna -kucka se po plesimetru (prst na prst srednji).inspekcije i palpacije Dovoljna su dva perkutorna udara na svakom mjestu Prvo:orjentacijska perkusija u interskapularnom i bazalnim prostorima a potom perkusija odozgo prema dole .

5cm u polje od vrata.b) Topografska:  projekcija vrhova plu a-Kreningova polja:1.na srednjoj tre ini gornje ivice m.trapeziusa ‡ normalna irina je 4-5 cm ‡ pro irenje-kod emfizema ‡ su enje kod: TBC i karcinoma vrhova plu a .

torakalni pr ljen ‡ Vrh plu a 2-4cm unutra nje tre ine klju ne kosti . odre ivanje granica baza plu a: ‡ donja granica plu a na prednjoj strani se nalazi na medioklavikularnoj liniji u visini 6 rebra desno a lijevo u visini 7 rebra ‡ Na srednjoj axilarnoj liniji u visini 8 rebra sa obe strane ‡ Na le ima u visini 10 torakalnog pr ljena u skapularnoj liniji a u inspirijumu 12.

 ‡ ‡ ‡  Odre ivanje pokretljivosti plu a: Pacijent da udahne baze se spuste za oko 3 cm. Respiratorna pomi nost 4-6cm Normalno se baze nalaze u nivou Th 10-11 a pokretne su do Th12 ± 6 cm.paraliza dijafragme Slabo pokretne baze gojaznost Nepokretne baze pleuralni izliv. Visoko postavljena dijafragma atelektaza.Tu.paraliza dijafragme Perkusija pr ljena-bolnost jednog ukazuje na TBC . adhezije. Pri inspirijumu se baza spu ta za 3 cm a u expirijumu se di e za 3 cm.

srednje dubok.netipani an ‡ U donjim dijelovima tih.kratak i visok zbog mukline jetre i slezene .dugotrajan.Normalan perkutorni zvuk: ‡ Glasan.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Orjentacione linije: Prednje (okomite): Linea mediana anterior Linea sternalis(uz ivicu sternuma) Parasternalna(izme u sternalne i medioklavikularne) Medioklavikularna(prolazi medijalno od mamila-bradavica) Prednja axilarna Srednja axilarna .A.

‡ ‡ ‡ ‡ C. ‡ ‡ Zadnje: Linea mediana posterior(uz ki meni stub) Linea paravertebralis Linea skapularis Zadnja axilarna Vodoravne: Rebra i me urebarni prostori Linije u visini trnastih nastavaka pr ljenova .B.

.

prostor ispod klavikule) Torakalni pr ljenovi: (od trnastog ispup enja VII vratnog prema dole) .‡ ‡ ‡ ‡ Regije: Fossa supraclavicularis et infraclavicularis Fossa supraspinata et infraspinata Regio axilaris interskapularni prostor Rebra: (broje se sprijeda od II na ni e) Me urebarni prostor: (I me .reb.

Bradavice se nalaze kod: ‡ ‡ Mu karaca-4 me urebarni prostor ena-4 MR prostor ili ni e u zavisnosti od veli ine dojke Bifurkacija trahee se nalazi napred u predjelu ugla sternuma a nazad interskapularno u visini procesus spinosusa 4 torakalnog pr ljena U horizontali spoja manubrijuma i corpusa sternuma se nalazi hrskavica II rebra a ispod je II MR prostor(Luisov ugao-izme u supraklavikularne jame i horizontale koja prolazi kroz spoj manubrijuma i corpusa-II rebra) .

4.di e malo  ‡ ‡ ‡ dublje otvorenim ustima.zatim du skapularne linije pri bazama(zaobilazimo skapulu) prednjoj strani grudnog ko a-na medioklavikularnoj liniji do baza plu a.ko a-paravertebralno do baze plu a.prednjoj aksilarnoj pri bazama Redosljed slu anja:zadnja strana pa prednja strana.svaka strana plu a posebno pa uporedo . Stetoskopom slu amo na: zadnjoj strani g. Auskultacija -pacijent sjedi.odozgo prema dole.

fibroza.tumor ‡ Ne ujno-pneumotoraks.kardiomiopatija).pleuralni izliv.poslije napora ‡ Oslabljeno-emfizem.tumorska infiltracija parenhima ‡ Produ en ekspirijum-HOBP(hroni ni opstruktivni bronhitis. Inspirijum:ekspirijumu=2:1 Mo e da bude: ‡ Poja ano-djeca. Normalni disajni zvuci su: .mekan i niskotonski zvuk).inspirijum i ekspirijum su produ eni kod fibroze plu a.uje se nad najve im dijelom plu a(odgovara izgovaranju nje nog ³V´.astma. A.Sve tonove koje ujemo dijelimo na: a) Vezikularno disanje (normalan nalaz).

Bronhijalno disanje - uje se normalno iznad manubrijuma sternuma a pri bazama ukazuje na pneumoniju(odgovara izgovaranju dugog ³Hooo´,glasan,visokotonski zvuk).Ekspirijum je du i od inspirijuma(za razliku od vezikularnog). c) Bronhovezikularno disanje (izmedju vezikularnog i bronhijalnog disanja)- uje se normalno napred u II MR prostoru a nazad interskapularno(bolje se uje desno);inspirijum i ekspirijum su istog trajanja i kvaliteta. d) Trahealni disajni zvuk (cjevni huk)-normalno se uje nad extratorakalnim dijelom traheje (glasan,visokotonski zvuk sa grubim kvalitetom);inspirijum i ekspirijum su isti sa jasnom pauzom izme u njihovog javljanja.

b)

B.

a) 

KONTINUIRANI(suhi)

prisustva sekreta i njegovog treperenja,prolaska zraka kroz su ene bronhe Mogu da budu:

umovi(propratni disajni zvuci) -posljedica su 

Zvi danje -kod su enih disajnih puteva: Niskotonski(krkori/ronchus) zvi duci-imaju kr e i,strugav karakter;prisutni su u inspirijumu i ekspirijumu u ve im i srednjim bronhijama kod:akutnog i hroni nog opstruktivnog bronhitisa Visokotonski(vizing) zvi duci-lice na pisak, fijukanje, prasak;prisutan je u inspirijumu i ekspirijumu u manjim bronhijama(zbog bronhospazma,hipersekrecije) kod:HOBP(astme) Stridor -daje isti ton u inspirijumu i ekspirijumu, uje se tako e bez slu alica kod bolesti sa opstrukcijom laringsa i traheje:Ca laringsa,aspiracija stranog sadr aja

b)

DISKONTINUIRANI(vla ni): 

Pukoti ili hropci-cuju se kao serija kratkih,eksplozivnih umova koji upadaju tako da prekidaju osnovni disajni um.Posljedica su prolaska vazduha kroz sekret.
Pukoti se javljaju u inspirijumu a mogu da budu: Rano inspirijumski i ekspirijumski- uju se odmah pri po etku inspirijuma kod:bronhopneumonije,edema plu a,bronhiektazija,apscesa,hroni nog bronhitisa,HOBP(mogu da se uju kod usta) Kasno inspirijumaski(krepitacije)-nastaju u kasnoj fazi inspirijuma(prije zavr etka),najbolje se uju pri bazama kod:difuzne fibroze,pneumonije,sr ane insuficijencije,emfizema(ne uju se ispred usta)

‡

‡



Pleuralna frikcija(trenje,tare )- uju se kao krckanje,struganje,pukoti, kripanje;ja e se uju u inspirijumu(mogu tako e u ekspirijumu ali rje e) kod:akutnog(suvog)pleuritisa,TBC pleuritisa,infarkta plu a,tumora,potko nog emfizema -slu a se na postrani nim i bazalnim dijelovima plu a -grubo trenje-kod ve ih priraslica,bol pri disanju nije izra ena 

ZVI DUCI EKSPIRATORNI SU IZ BRONHIJA A PUKOTI INSPIRIJUMSKI IZ ALVEOLA!!!

Br. 1. 2.

stanje Normalno stanje Hroni ni bronhitis

PERKUTORNO Sonoran

DISAJNI ZVUK Vezikularno

FREMITUS Normalan

PROPRATNI ZVUK Nema Ranoinspirijumski pukoti Kasnoinspirijumski pukoti Nema Nema

Sonoran

Normalan

Normalan

3. Pneumonija 4. 5. 6. Atelektaza Izliv Pneumotorax Tmulost Tmulost Tmulost Timpani an ili hipersonoran (kod manjeg) Hipersonoran Sonoran (norm.) Bronhijalno Nedostaje Poja an Odsutan

Oslabljen Oslabljen ali ali odsutan odsutan Oslabljen ili odsutan Oslabljen Prekriven wizingomzvi danjem Oslabljen ili odsutan Oslabljen Oslabljen

Nema Nema Vizing ili pukoti

7. 8.

Emfizem Astma

‡ ‡ ‡

PRENO ENJE ZVUKA IZGOVORENIH GLASOVA NA ZID G.KO A:predstavlja 2 na ina auskultacije,slu anjem zvuka izgovorenih glasova na zidu grudnog ko a.Pacijent pri auskultaciji izgovara:´HEJ-HITAJ,JEDAN-DVA, DEVEDESETDEVET´ Pri auskultaciji imamo:
Bronhofoniju-glasno izgovorene rije i uju nejasno(normalan nalaz) Pektorilokviju-rije i izgovorene apatom se ne uju(normalan nalaz) Egofoniju-gdje se HEEEJ-hitaj pretvara u HAAAJhitaj(kod pneumonije)

Kod bolesti gde do e do konsolidacije plu nog tkiva(pneumonija,tumor) izgovorene rije i ujemo jasno jer konsolidovano tkivo bolje prenosi zvuk(pri cemu je uslov da je bronh koji sprovodi zvuk otvoren) dok je kod emfizema smanjena ujnost.

Normalan nalaz:
1. Cilindri an (ba vast), normalnog oblika (incarnatum & excavatum) 2. Normalna simetri na obostrana respiratorna pokretljivost 3. Bez deformiteta ko tanih struktura, bez promjena na ko i 4. Ne koristi pomo nu respiratornu muskulaturu,venski crte normalan 5. Fremitus pectoralis o uvan (oslabljen) obostrano 6. Palpatorno neosjetljiv 7. Perkutorni zvuk sonoran,Kröning-ova polja normalne veli ine,normalne granice baza plu a 8. Auskultatorno: normalni disajni um (oslabljen, ne ujan, lokalno ne ujan, poo tren....), bez propratnih umova (zvi danja ,pukota i stridora)

Srce
Pri pregledu pacijent treba da le i,sa glavom pod uglom od 30°.KVS pregled po inje mjerenjem sr ane frekfencije(pulsa) i Ta,zatim se gledaju arterijske pulsacije,jugularne venske pulsacije a na kraju srce.

Pregled srca se vr i:
1. 2. 3. 4. 5. 
 

Inspekcijom Palpacijom Perkusijom (zastarela) Auskultacijom (se odredjuju FRTU Frekfencija,Ritam,Tonovi,Udvajanje, umovi) Pregledom perifernog vaskularnog sistema gdje spada:
mjerenje TA frekfencije i osobina pulsa utvr ivanje prisustva arterijske i venske insuficijencije

1. Inspekcijom posmatramo:  Stav pacijenta u postelji,boju ko ecijanoza(usana,u iju,prstiju,jezika)  Prisutnost Gibusa(deformacije)toraksa-kod sr anih mana su izbo ena lijeva rebra  Pulsacije karotidnih arterija(insuficijencija aortnih zalistaka),nabreklost vena vrata  Pojavu otoka na nogama i trbuhu

2. Palpacijom ispitujemo: A. Ictus cordis(udar sr anog vrha) B. Trill(podrhtavanje-kao predenje ma ke) C. Palpacija sistole desne komore

A. ictus cordis (udar sr anog vrha)-palpira se cijelom,malo zakrivljenom akom pod pritiskom Normalna lokalizacija je 5 me urebarni prostor na medioklavikularnoj liniji lijeve strane grudnog ko a,nastaje u po etku sistole,ako se slabo palpira ka emo pacijentu da zaustavi disanje par sekundi

.

pneumotoraksa.5cm. Lokalizaciju  Navi e.gojaznih gdje predstavlja normalan nalaz. Dijametar (veli inu-pre nik):  Normalne veli ine-manji od 2.Odre ujemo: 1. tumora medijastinuma(patolo ki)  Dole. pleuritisa.lijevo pomjeren kod:trudnica.kao jagodica prsta.prisutan u jednom me urebarnom prostoru  Pove an-je kod hipertrofije i dilatacije srca a tada se zove masivan(enmasse) .lijevo pomjeren kod:aortne insuficijencije(zbog uve anja lijeve i desne komore) 2.

Normalno-se udar javlja u prve 2/3 sistole i ne nastavlja se na drugi sr ani ton(dijastolni) Velika amplituda u cijeloj sistoli sa normalnom lokalizacijom kod-aortne stenoze sa hipertrofijom LK.bez dilatacije Mala amplituda u cijeloj sistoli-miopatsko dilatirano srce Pomjeren ictus lateralno-mitralna insuficijencija(sa hipertrofijom desnog srca) .     Amplitudu: Normalno-lagan udar Ve a amplituda:normalno kod-uzbu enja.3.radi se istovremeno auskultacija i palpacija.anemija.sr ane mane(aortna stenoza.mitralna regurgitacija) Trajanje je najvaznije za Dg hipertrofije LK.   4.naprezanja a patolo ki-hipertireoza.

ventrikularno septalnog defekta i DAP-ductus arteriosus persistens 2.na bazi i vratu srca).B. Trill (podrhtavanje-kao predenje ma ke)kod umova jacine 4-6/6 1. Sistolni kod:mitralne regurgitacije(na ictusu). Dijastolni kod:mitralne stenoze(na ictusu).trikuspidalne steanoze(IV i V MR prostor lijevo) .pulmonalne stenoze(II MR prostor lijevo).aortne stenoze(II MR proctor desno.

IV.ASDatrijalni septalni defect. Palpacija sistole desne komore -u III.pulmonalna stenoza  Smanjena amplituda-kod emfizema .C.V MR prostoru lijevo parasternalno+ka iprst ispod ksifoidnog nastavka sternuma prema lijevom ramenu pri udahu i zadr avanju daha Mo e da bude:  Pove ana amplitude-uzbu enje.

Perkusijom (zastarjela.desnoj ivici srca pripada desna komora a lijevoj ivici lijeva komora i ictus.3. -mala zona apsolutne mukline uz lijevi rub sternuma(incizura cardiaca) .normalno je potmuo perkutorni zvuk.ne radi se vi e)-odre ujemo lijevu i desnu ivicu srca.

aortnu i mitralnu regurgitaciju.S4.4. Pravilna upotreba stetoskopa:  Dijafragmom slu amovisokofrekfentne tonove i umove(S1.mitralnu stenozu) . Auskultaciju vr imo stetoskopom.perikardno trenje)  Zvonom(bell) slu amoniskofrekfentne tonove i umove(S3.S2.

Du ina cijevi 25cm/ 3mm .

1. 5. 4. 3. Auskultatorne ta ke su: II MR prostor desno-aortno u e II MR prostor lijevo-pulmonalno u e III MR prostor lijevo(Erbova ta ka)-baza srca(blizu aortnog i pulmonalnog u a koje tu slu amo) IV MR prostor lijevo ili ispod ksifoidatrikuspidalno u e V MR prostor lijevo(nad ictusom)mitralna valvula . 2.

.

4. 2. 5.1. 3. Auskultacijom odre ujemo(FRTU ): Frekfenciju Ritam Tonove Udvajanje umove .

tahikardija/bradikradija .ekstrasistole. ‡ ‡ Frekfenciju : normalna frekfencija(eukardija) je 60-90/min >90/min-tahikardija <60-bradikardija) Ritam -gledamo da li je: ritmi an rad srca aritmi an-aritmija apsoluta. ‡ ‡ ‡ 2.1.

Tonove koje odre ujemo su: a) S1-prvi ton b) S2-drugi ton c) S3-tre i ton d) S4.etvrti ton .3.

hipertireoza).miokarditisa .sr ane insuficijencije.a) S1-prvi ton(sistolni.poklapa se sa pulsom)predstavlja zatvaranje mitralnog i trikuspidalnog zalistka.anemija.mitralne stenoze(jer je valvula otvorena tako da porast pritiska u komori naglo zatvara valvulu)  Smanjen kod-mitralne regurgitacije.najbolje se uje nad ictusom. Istovremeno se otvaraju aortni i pulmonalni zalisci ije otvaranje nije ujno S1-prvi ton mo e da bude:  Pojacan kod-tahikardije (napor.AV bloka I°(produzen PQ interval).

pacijent treba da di e lagano a zatim malo dublje S2-drugi ton mo e da bude:  Sa desne strane(aortni zalistak) :  Poja an-arterijska hipertenzija  Smanjen-kalcifikovana aortna stenoza Sa lijeve strane(pulmonalni zalistak) :  Poja an-plu na hipertenzija.ASD(atrijalni septalni defekt)  Smanjen-stare osobe.b) S2-drugi ton(dijastolni)-predstavlja zatvaranje aortnog i pulmonalnog zalistka.stenoza plu ne arterije .najbolje se uje u II MR prostoru desno ili lijevo(baza srca).

35sec Dijastola-vremenski interval izme u II i I tona 0.Sistola-vremenski interval izme u dva tona I i II 0.55sec Oba tona ine sr anu revoluciju koja traje 0.90sec .30-0.

trudnica  patolo ki-zbog smanjene kontraktilnosti komora i optere enja komore volumenom kod:aortne i mitralne regurgitacije d)S4. Prisutan je kod :arterijske hipertenzije.c) S3-tre i ton mo e da bude:  fiziolo ki-nastaje rano u dijastoli za vrijeme brzog punjenja komore kod:djece.mladih.najbolje sa zvonom na apexu(ictusu) u lijevom dekubitusu.plu ne hipertenzije .aortne stenoze.etvrti ton-uvijek je patolo ki!Nastaje prije pojave prvog tona.

Galopni ritam -tri tona na vrhu srca na po etku dijastole kod o te enja lijevog i desnog ventrikula ili konstriktivni perikarditis.uvijek patolo ki .

4. Udvajanje tonova: a) S1 -prvog tona:  Fiziolo ko-jer je trikuspidalni zalistak kod lijeve sternalne ivice  Patolo ko-blok desne grane.ventrikularne(komorske)ekstra sistole .

mitralne regurgitacije(ranije se zatvara aortna valvula) .bloka desne grane.ASD-atrijalnog septalnog defekta.b) S2 -drugog tona:  Fiziolo ko-u inspirijumu jer je produ eno istiskivanje krvi iz desne komore u II i III MR prostoru  Patolo ko-kod aortne i pulmonalne stenoze(valvula njihovih).

defekt septuma) Organsko funkcionalni -nema promjena na zaliscima(anemije) Funkcionalni -pove anje brzine krvne struje(sistolni umovi kod tahikardija.ateroskleroza) -su enje ili insuficijencija zalistaka -neprirodni spoj pojedinih sr anih upljina(shunt npr.HTA.    umovi -nastaju zbog prelaska laminarnog toka krvi u turbulentan zbog o te enja valvularnog aparata Vrste uma: Organski ±anatomske promjene valvularnog aparata (uro eni.5. reumatska groznica.febrilna stanja) .

o tar) 7) Frekfencija (niska/visoka) Kod umova se opisuju: .1) Vrijeme javljanja (sistolni/dijastolni/kontinuirani) 2) Oblik (kre endo/dekre endo/tip platoa/ kre endo-dekre endo oblika um) 3) Punctum maximum (anatomska lokalizacija mjesta najbolje ujnosti) 4) Propagacija ( irenje) 5) Ja ina (1-6/6) 6) Kvalitet (ejekcioni.testerast.praskav.regurgituju i.grub.

mitralne i trikuspidalne insuficijencije) Dijele se na : a) Ejekcione (mezosistolne)-zavr avaju se prije S2.1) vrijeme javljanja: A) Sistolni umovi -poklapaju se sa pulsom pri palpaciji pulsa na arterijama.javljaju se izme u prvog i drugog tona(kod aortne i pulmonalne stenoze.tako e mo e da bude prisutan u fiziolo kim stanjima .

prisutan je pulsus filiformis(parvus et tardus-mali puls koji sporo nastaje i dugo traje).srednje frekfentan.grub. febrilnosti.pra en trilom.nestaje kada pacijent sjedne.intenzitet najvi e 2/6. hipertireoze. neorganski umovipunctum max II.IV MR prostor lijevo i ictus.pra en trilom.III.II ton udvojen HK (hipertrofi na kardiomiopatija)-punctum maximum III i IV MR prostor lijevo. iri se prema ramenu i vratu.srednje frekfence.srednje frekfence.bolje se uje kada pacijent sjedi.grub.pribli avaju se) PS (pulmonalne stenoze)-punctum max.    AS (aortne stenoze)-punctum max.bez propagacije.propagira se ka ictusu(a ne ka vratu za razliku od aortne stenoze).smanjuje se pri naporu ili u nju FS (fiziolo ki um) kod: trudno e. Kod djece i mladih mogu da budu prisutni tzv.grub.AT-arterijska tenzija je konvergentna(ni i sistolni a vi i dijastolni pritisak. II i III MR prostor lijevo. Ejekcioni umovi se nalaze kod sljede ih stanja : . II MR prostor desno. anemije.II ton udvojen.jak.propagira se u vrat.

visokofrekfentan.poja ava se pri inspirijumu VSD (ventrikularno septalni defekt)-prisutan je fenomen pauka na to ku.V MR prostoru).b) Regurgitacione (holosistolne.(punctum max naj e e u III.jak.pansistolne)traju do S2.irenje po cijelom prekordijumu tako da je te ko da se odredi punctum max.razli ite ja ine TR (trikuspidalna regurgitacija).visoko frekfentan.ne poja ava se u inspirijumu.VSD je prisutan kongenitalnotetralogija falot ili zbog rupture septuma kod akutnog infarkta miokarda.uvijek su patolo ki   Regurgitacioni umovi se nalaze kod sljede ih stanja :  MR (mitralna regurgitacija)-najbolje se uje na apexu(ictusu). iri se ka desnoj strani i desnoj medioklavikularnoj liniji.grub.pra en trilom.uje se na ksifoidu ili lijevo parasternalno.pra en trilom.propagira u axilu.duvaju i.IV.srednjefrekfentan. .duvaju i.

B) Dijastolni umovi -nastaju zbog vra anja krvi kroz aortnu ili mitralnu valvulu.uvijek su znak sr anog oboljenja.javljaju se van pulsnog talasa pri palpaciji pulsa na arterijama.izme u drugog i prvog tona(kod aortne insuficijencije i mitralne stenoze) Pojavljuju se kao :rano/srednje/kasno dijastolni .

mo e da se vidi Masetov znak(pomjeranje glave u ritmu sr anih otkucaja) i Trauberov znak(sistolni um nad arterijom femoralis).slu a se u sjede em polo aju.intenzitet najvi e 3/6.III MR prostor sa irenjem prema apexu.pritisak je divergentan(vi i sistolni a ni i dijastolni pritisak.nastaje naj e e kod reumatske groznice Nastaju kod sljede ih oboljenja : .TAart.duvaju i. II.udaljavaju se).a) AI(aortne insuficijencije-regurgitacije) -rano dijastolni.prisutan je Koriganov puls(pulsus altus(magnus) et celer-visok i brz). visokofrekfentan.punctum max.

b) MS(mitralna stenoza) -srednje i kasno dijastolni um.ne iri se. tako e je posljedica reumatske groznice .prije slu anja pacijent treba da se zamori( u njevi) da se um bolje uje.punctum max.slu a se u lijevom dekubitusu sa zvonom pri ekspirijumu. niskofrekfentan. na ictusu(apexu).

o tar.bolje se uje pri sjedenju b) DAP(ductus arteriosus persistens)-punctum max.pra en trilom. Erbova ta ka(III MR prostor lijevo uz sternum).C) Kontinuirani umovi .po inje u sistoli a nastavlja preko drugog tona u dijastoli(kontinuiran) .grub.jek. II MR prostor lijevo. iri se prema lijevoj klavikuli.uju se kroz sistolu i dijastolnu(zbog ega su nazvani kontinuirani) Nastaju kod : a) Perikardnog trenja-punctum max.od pleuralnog trenja se najbolje razlikuje jer se uje tako e po prestanku disanja.

postepeno se poja ava a zatim smanjuje .2) Oblik uma mo e da bude : a) Kre endo -kod mitralne stenoze.istog intenziteta d) Kre endo -dekre endo kod aortne stenoze(sistolni um).karakterise se postepenim poja anjem intenziteta b) Dekre endo -kod aortne regurgitacije.karakteri e se postepenim smanjenjem intenziteta c) tip platoa -kod Dap-ductusa arteriosusa persistensa i mitralne regurgitacije.

max. .3) punctium maximum (anatomska lokalizacija mjesta najbolje ujnosti uma) npr: -aortna insuficijencija-Erbova ta ka(III interkostalni prostor lijevo) -mitralna insuficijencija-ictus -aortna stenoza-(II interkostalni prostor desno) -mitralna stenoza-nema punc. 4) Propagacija (anatomsko irenje uma):  AS(aortna stenoza)-u vrat  MR(mitralna regurgitacija)-u axilu.

5) Ja ina (1-6/6):  1°-najbla i(ne uje se u svakom polo aju)  2°±blag(pri postavljanju stetoskopa na grudni ko se uje u ve ini polo aja).u granicama toraksa se uje)  5°± veoma jak( uje se nad toraksom a tako e van toraksa)  6°± najja i( uje se nad toraksom i svuda van toraksa) .1 i 2 stepena su fiziolo ki  3°±umjeren  4°± jak(osje a se trill 4-6/6.

testerast. regurgituju i. grub.Intenzitet smanjuju:emfizem.o tar) 7)Frekfencija -niske ili visoke odre ujemo slu alicama Ekstra kardijalni umovi ‡ Perikardijalno trenje ‡ Kardiopulmonalni umovi ‡ Venski umovi .gojaznost.mi i avost 6) Kvalitet (ejekcioni.praskav.

Normalan nalaz: 1. Auskultacija: sr ana akcija ritmi na. Srce: palpacija ictus-a (normalne veli ine. tonovi jasni (bez promjene ja ine. Puls: 75/min . TA: 120/80 . bez umova 3. udvajanja). lokalizacije). ja ine. bez thrill-a (treperenje) 2.

5. Pregled perifernog vaskularnog sistema vr imo: a) Mjerenjem TA(tenzije arterijalis) b) frekfencije i osobina pulsa c) utvr ivanjem prisustva arterijske i venske insuficijencije .

a) Mjerenje TA -na arterijsku tenziju uti u:  UV(udarni volumen) i minutni volumen lijeve komore  elasti nost aorte i velikih arterija  periferni vaskularni otpor  volumen krvi u arterijskom sistemu  viskoznost krvi .

vrtoglavice. .manometrom(mmHg ili KPa) i slu alicama.Izmjerena vrijednost pritiska je za vrijeme Korotkovljevih tonova(I faza-sistolni pritisak kada po nu tonovi . hipovolemije.III faza-najbolje ujnosti tonova .Ako sistolni art.Kod akutnog infarkta i koarktacije aorte razlika izme u sistolne TA ruku i nogu ve a je od 20mmHg.Kod akutnog infarkta dijastolni pritisak ide do 0 mmHg.le e em i stoje em polo aju.ortostatske hipertenzije TA treba da se mjeri u sjede em.pritisak varira za vise od 20 mmHg tada pacijent ima ortostatsku hipotenziju.TA se mjeri aparatom za pritisak sa man etnom.Kod antihipertenzivne terapije.V faza-dijastolni pritisak u trenutku prestanka tonova).

.

.

. Za mjerenje TA na nogama pacijent le i na trbuhu sa man etnom na butini a slu alicu stavljamo u poplitealnu jamu(poplitealna arterija).  Za mjerenje TA na ruci man etnu stavljamo na nadlakticu a slu alice na brahijalnu arteriju a ruka treba da je u nivou srca(pacijent le i sa rukom pored trupa ili sjedi sa ispru enom rukom).

I dijastolne TA) 120-80mmHG Od 130/85mmHG Do 139/89mmHG Do 149/94mmHg Do 159/99mmHg Do 179/109mmHg Vi i od 180/110 4. Grani na hipertenzija 5. 2. 1. I stepen-blaga hipertenzija 6. 3. II stepen-umjerene hipertenzija III stepen-te ka hipertenzija . 7. Br.Hipertenzija predstavlja povi en arterijski pritisak. Vrste pritiska Optimalan Normalan Visok normalan Vrijednost(sist.

mozgu(cerebrovaskularni insult-CVI).o te enje bubrega.srcu(hipertrofija LK.infarkt).Komplikacije hipertenzije na:o ima(retinopatija). .

najbolje sa desne strane . Poplitealna arterija-u poplitealnoj jami 5.na unutra njoj strani m.iznad lakta 2. Karotidna arterija-u visini krikoide.sternokleidomastoideusa. Brahijalna arterija-medijalno od bicepsa. Arterija tibialis posterior-iza medijalnog maleolusa 7. Radijalna arterija-u predjelu ru nog zgloba.sa spoljnje strane prema palcu 3. Femoralna arterija-na sredini spine i pubi ne kosti 4.b) mjerenje frekfencije i osobina pulsa na periferiji vr e se na sljede im arterijama: 1. Arterija dorsalis pedis-na dorsumu stopala 6.

Puls se poklapa sa S1 sr anim tonom a takodje sistolnim umovima. .Pri pregledu pulsa palpira se naj e e radijalna i karotidna arterija i broje se otkucaji u toku 15 sekundi.ta vrijednost se mno i sa 4 da bi se dobila vrijednost u toku 60 sec(1min). Ako je ritam nepravilan treba da se broji tokom 60 sec(1min) a najbolje je da se broje sr ani otkucaji stetoskopom.

respiratornih aritmija(varira sa disanjem) .aritmije apsolute(stalno nepravilan).ventrikularne tahikardije Pulsus rarus(usporen)-ispod 60/min. U estalost (frekfenca)pulsa mo e da bude:   Razlika izmed u sistolnog i dijastolnog pritiska je poznata kao pulsni pritisak. Ritmi nost pulsa  Pulsus regularis-pravilan(naj e e normalan) :60-90/min  Pulsus iregularis kod :ventrikularnih ekstrasistola(povremeno nepravilan).javlja se kod :sinusne bradikardije.sr ani blok II°.javlja se kod :sinusne tahikardije.I.kompletnog AV bloka II. Odre ivanje kvaliteta pulsa : Pulsus frequens(ubrzan)-preko 100/min.atrijalne fibrilacije.

III.dehidratacija .Amplituda (visina pulsa)-predstavlja oscilacije pulsnog pritiska:  Pulsus alter(magnus.sportista  Pulsus parvus(mali puls)-nastaje zbog smanjenog udarnog-sistolnog volumena a pove anog perifernog otpora.aortne i mitralne stenoze.kod:sr ane insuficijencije.visok puls)-nastaje zbog pove anog udarnog-sistolnog volumena a smanjenog perifernog otpora.kod aortne insuficijencije.kolapsa.

oka. Oblik -predstavlja brzinu nastanka i trajanje samog pulsnog talasa  Pulsus tardus(sporo nastaje i dugo traje)kod bradikardije  Pulsus celer(brzo nastaje pulsni pritisak i kratko traje-kratak udar)-kod aortne insuficijencije i hipertireoze V. Tvrdo a (napetost) pulsa-odre ena je pritiskom u lumenu arterije i stanjem njenog zida  Pulsus durus(tvrd puls)-kod arterijske hipertenzije i ateroskleroze  Pulsus molis(mek)-puls nestaje pri najmanjem pritisku zbog smanjenog volumena.aortne i mitralne stenoze . kod kolapsa.IV.

kod Ai-aortne insuficijencije.ateroskleroze 3.aortne insuficijencije-AI.hipovolemije. Koriganov puls (pulsus altus et celer-visok sa brzim usponom i padom.hipertrofi ne kardiomiopatije 4.aortne stenoze.znak je te ke sr ane insuficijencije Vrste pulsa : . hipertireoze. oka. Pulsus filiformis (parvus et tardus-sporo nastaje i dugo traje)-mali puls .kratkim vrhom)-kod povi ene temperature.povi enog UV-udranog volumena. anemije.kod sr ane insuficijencije. Pulsus alternans (altus(magnus)/parvus)-ritam pravilan ali puls mijenja amplitude od udara do udara(smjenjivanje jednog vi eg i ni eg pulsnog talasa). Pulsus bisferians -dvostruki sistolni vrh.1.pove anog perifernog otpora 2.ductusa arteriosusa persistensa-DAP.

Pulsus bigeminus -jedna sinusna i jedna ekstrasistolna kontrakcija. Reverzni pulsus paradoksus -smanjenje amplitude u ekspirijumu. 7.5.konstriktivnog perikarditisa.rastojanje izme u otkucaja nije jednako(aritmi an puls) Pulsus paradoksus -smanjenje amplitude u inspirijumu.javlja se kod:perikardijalne tamponade.prisutan u hipovolemiji. 8.plu ne embolije.tamponadi srca.javlja se kod hipertrofi ne kardiomiopatije Dikrotni puls -ima dva talasa-jedan u sistoli a drugi u dijastoli .sr anoj insuficijenciji . 6.

kongestivnu sr anu insuficijenciju.Vene se pri inspirijumu normalno prazne.1) Kussmaul-ov znak ozna ava paradoksalnu reakciju vratnih vena pri inspirijumu.Kada se pri inspirijumu pove ava njihov volumen tada ukazuju na akutnu dilataciju desne komore. c) utvr ivanje prisustva arterijske i venske insuficijencije vr i se sljede im : .Kod tamponade perikarda ovaj znak je negativan. 2) Abdominalno-jugularni refluks-u normalnim uslovima pri pritisku desno paraumbilikalno u toku 10 sekundi pri laganom disanju pacijenta ne izaziva porast jugularnog pritiska.konstriktivni perikarditis.Pove anje jugularnog pritiska i njegov nagli pad prestankom pritiska na abdomen predstavlja pozitivan test-sr ana insuficijencija.

5) Edem nogu ispitujemo tako sto pritisnemo prstima ko u sa medijalne strane.istovremeno je prisutan um zbog su enja arterije karotis i aortne stenoze.iznad maleolusa ili pretibijalno( e e)-javlja se udubljenje koje ostaje(testasti edem.sr ani) a ako se ko a vrati bez udubljenja(elasti ni edem.3) Alenov test(za radijalnu i ulnarnu arteriju)pritiskom na radijalku ka emo pacijentu da stisne aku. 4) Trill karotidnih arterija(podrhtavanje-vibracije)-pri palpaciji karotidnih arterija. .bubre ni).prsti e da poblijede-znak da je prisutna opstrukcija ulnarke.

.

blijeda.hladna.trofi na ko a bez dlaka.prisutne su intermitentnepovremene klaudikacije(gr evi u listovima pri hodu) .arterijski pulsevi su uga eni.nokti su debeli.6) Homanov znak(bolnost u listovima potkoljenice-osjetljivost potkoljenica)izvodi se naglom dorzi-fleksijom stopala pri ispru enoj nozi(ukazuje na duboki i povr ni tromboflebitis kod pro irenih vena) 7) Hroni na arterijska insuficijencijatanka.mogu da se jave ulceracije i gangrene.

.

pulsevi se normalno palpiraju.edematozna.tipi na promjena je ulcus cruris(medijalno na distalnoj tre ini potkoljenice).nema intermitentnih klaudikacija. .8) Hroni na venska insuficijencijapigmentisana.postoji osje aj te ine u nogama.cijanoti n a ko a sa petehijama.

.

Pregled abdomena Abdomen je podjeljen na kvadrante : I prema sparatovima abdomena (epigastrijum/mezogastrijum/hipogas trijum).na 9 kvadranata : .

Umbilikalni III Hipogastrijum 7.Lumba -lni lijevi I Epigastrijum 4.Ilija ni lijevi ubi ni hipogastri ni .Suprab.Ilija ni desni 8.Br .Desni hipohondrijum 2.Epigastri ni 3.Lumbalni desni II Mezogastrijum 5.9. Spratovi abdomena Kvadratni abdomen na odre enom spratu 1.Lijevi hipohondrijum 6.

umbilical U 6.left hypochondriac LH 4.Hipogastriju 7.epigastric E II.I.left iliac LI .right lumbar RL 5.Epiga 1.right hypochondriac RH 2.Mezogastr 3.left lumbar LL III.hypogastric H 9.right iliac RI 8.

II u odnosu na umbilikus na 4 kvadranta (lak a podjela) :     gornji desni kvadrant gornji lijevi kvadrant donji desni kvadrant donji lijevi kvadrant Pri pregledu pacijent treba da le i sa savijenim nogama u koljenima. .ruke treba da budu opru ene pored trupa ili ukr tene preko grudi.

upper left quadrant ULQ 3. lower left quadrant LLQ . lower right quadrant LRQ 4.upper right quadrant URQ 2.1.

4.noge lagano savijene u koljenima . Inspekciju Auskultaciju Perkusiju Palpaciju Najva nije inspekcija i palpacija Pacijent le i na le ima. 2.Pregled abdomena podrazumijeva : 1.ruke uz trup. 3.

nadutost bez pokreta i umova. Infektivne mononukleoze.leukoza).dehidriranih  Izbo enost trbuha kod:gojaznih(masno tkivo). Inspekcijom posmatramo : a) Oblik i veli inu trbuha (ravan u odnosu na grudni ko ) koja se ispoljava:  Uvu eno u trbuha kod:mr avih-asteni nih osoba.paraliti kog ileusa(zbog paralize crijeva.pankretitisa). Kod ac.1.npr.javljaju se takodje zmijoliki pokreti crijeva i klokotanje).ascitesa .meteorizma-nadutosti(zbog ispunjenosti crijeva gasovima.kod npr.uve anja slezine(izbo en lijevi hipohondrijum.

Gojaznost(obesitas) .

strije.kaput meduze(vidljive vene na trbuhu kod :ciroze. hernije(kile). o iljci. ospa.nabori kod dehidratacije Peristaltika se uglavnom ne vidi osim kod obstruktivnog ileusahiperperistaltika .opstrukcije vene cave inferior).b) Ko a -boja.

Caput meduse .

Jaundiceutica .

c) simetri nost trbuha Hepatomegalija .

Uve ana u na kesa(Gall bladder) .

kod npr. karcinoma.sr ane insuficijencije.zategnuta i sjajna ko a.d) respiratorni pokreti abdomena poja ani(kod bolesti plu a i pleure) e) postojanje ascitesa (te nost u peritoneumskoj duplji.hipoproteinemije) .prisutan je izbo en pupak.

.

f) prisutnost hernije(kile) Umbilikalna hernija .

otkrivanje vaskularnih umova.ascitesa. TREBA DA SE AUSKULTUJE TRBUH PRIJE PERKUSIJE I PALPACIJE !!!!!!!!!!! .perihepati kog trenja.2. Auskultacija Slu i za procjenu crijevnog motiliteta(peristaltike).

Auskultacijom slu amo : A.uje se klokotanje koje nastaje kao posljedica pretakanja te nosti i vazduha u crijevima tokom peristalti kih pokreta  Poja ana kod:mehani kog ileusa.dijareje(akutni enterokolitis).gladovanja  Uga ena kod:paraliti kog(adinami kog) ileusa.peritonitisa  Opsteri ka auskultacija . Peristaltiku(motilitet) crijeva koja mo e da bude:  Normalna.

kod stenoze art.B.renalis se uje sistolni um Aorta abdominalis -slu a se vertikalno 2cm iznad pupka u nivou slu anja art.renalis(izme u njih).iznad ligamentuma ingvinale Femoralna arterija dex et sin -slu a se ispod lig.ingvinale u istoj vertikali gdje se slu aju renalne i ilija ne arterije Venski umovi kod ciroze jetre .renalis dextra et sinistra -slu a se 2cm iznad pupka na medioklavikularnoj liniji desno i lijevo.uju se u epigastrijumu ili oko jetre .kod stenoze aorte ili aneurizme uje se sistolni um Ilija na arterija dex et sin -slu aju se u istoj vertikali gdje se slu aju renalne arterije na liniji koja spaja spinu ilijaku anterior superior .      Vaskularne umove abdomena : Art.

.

.

Trenje -se javlja ako u abdomenu ima neko zapaljenje ili tumor:  Zapaljenje peritoneuma(kod peritonitisa)  Iznad jetre-zbog zapaljenja njene capsule(kod-apscesa jetre.carcinoma jetre gdje se pored trenja uje um)  Iznad slezine-zbog infarkta(u desnom bo nom polo aju) .ehinokokusne ciste.C.

ascites. 612cm)-treba da na e : ‡ donju ivicu jetre ±tmulost:perkusiju po eti ispod nivoa pupka pa lagano navi e ‡ gornju granicu jetre-tmulost:tako sto perkutujemo od prostora plu ne sonornosti(rezonancije) na dole 3.Slu i za odre ivanje: a) Granica jetre -perkutuje se na:  desnoj medioklavikularnoj liniji(norm. tumor) . Perkusija -normalan perkutorni zvuk je timpani an nad crijevima a tmuo nad kompaktnim organima (jetra. slezina.

tumora.cista .masna jetra -neravni rubovi kod ciroze.leukemije.ikterusa.hepatitisa.‡ Uve anje jetre -muklina iznad VI rebra u medijoklavikularnoj liniji -donji rub prelazi donji rebarni luk -ozna ava se brojem popre no polo enih prstiju ispod rebarnog luka -glatki rubovi kod sr anih bolesti.apscesa.

meteorizma desnog kolona(tu je pove an timpanizam)  Pove ana tmulost kod:niske dijafragme i HOBP .b) linei mediosternalis (norm.pnaumoperitoneuma. 4-8cm) Tmulost(granice) jetre mogu da budu:  Smanjena tmulost kod:fulminantnog hepatitisa(mala jetra).

.

vr i se kod sumnje na splenomegaliju .Perkutovati isprva u pravcu srednje axilarne linije a zatim zvjezdasto iz svih pravaca.b) Slezina -le i ispod kupole lijeve dijafragme iza srednje axilarne linije.

.

c) Ascites -za dokazivanje prisustva vr e se sljede i pregledi:  Perkusija -po inje u epigastrijumu i lepezasto se perkutuje ka ni im i bo nim dijelovima trbuha.ni a u sredini a vi a na bo nim krajevima ascitesa.Linija nivoa ascitesa(tmulosti) je lu nog oblika. .mo e da se crta po trbuhu.

  Test pomjeranja pozicije tmulosti -pri pomjeranju pacijenta sa jedne na drugu stranu(lijevo-desno) pomijera se granica tmulosti u skladu sa gravitacijom.aku lijeve ruke staviti na bok desne strane a drugom rukom se udara u suprotnu stranu(lijevu) to dovodi do pokretanja te nosti i udara u trbu ni zid(desne strane) ta osje amo kao talas.Suprapubi na tmulost mo e da ukazuje na ispunjenu be iku i gravidni uterus. Test fluktuacije(vodenog talasa) .Za razlikovanje od gojaznosti-ruka pacijenta se stavlja na sredinu njegovog trbuha pri cemu izostaje udar talasa na suprotnoj strani kod gojaznih a kod ascitesa se javlja udar talasa te nosti na suprotnoj strani. .

meteorizmapove anja gasova(tankih crijeva-u predjelu pupka.desnog i lijevog kolona-lumbalni kvadrant i hipohondrijum) .d) Pove anog timpanizma kod:okluzije crijeva.

kod peritonitisa) . Palpacija -najva nija metoda pregleda abdomena Mo e da bude: a) Povr na-izvodi se laganim pritiskom jagodicama prstiju na zid trbuha.Slu i za:  identifikaciju svih povr inskih organa ili tumora  za palpaciju bolnih(osjetljivih) zona trbuha  procjenu rigiditeta trbu ne muskulature(defansa.npr.4.

uve anja be ike b) Duboka-izvodi se ja im pritiskom na zid .tumora (kolona.trbuha.cron.ovarijuma).Slu i za:  Odre ivanje polo aja i veli ine trbu nih organa  Tumerfakata:graviditeta(fiziolo ki). aneurizme abd. pseudociste pankreasa.opstruktivnih ileusa. jetre. Mb.aorte.

ugibaju im pokretima. .Abdomen se palpira pa ljivim.Palpacija trbuha po inje uvijek na strani koja je suprotna bolnoj strani.Tehnika -palpacija se izvodi tako da se blago flektirane dve ake(ruke) u zglobu ru ja stave horizontalno na trbu ni zid pri emu su prsti skupljeni.Povr na palpacija se izvodi jednom rukom a duboka moze tako e sa dve.

crijeva. apendixa.Palpacijom ispitujemo: 1.posljedica je perforacije upljih organa trbuha kao: eludca.holeciste) . Mogu nost prisustva difuznog peritonitisa-koji se odlikuje jakim bolom u cijelom abdomenu(difuzan) i mi i nim defansom(trbuh tvrd kao daska.

2.pritisnemo akama pa pacijent udahne(pritisak-udah pacijenta)osje amo udar jetre u prste . Jetru -normalno se jetra i slezina ne palpiraju Ima vi e tehnika palpacije: a) Obe ruke-po inje se ispod pupka pa navi e.

vr i se isto pritisak-udah pacijenta c) Tehnika ruke Äobrnuto³-obe ruke ispod desnog rebarnog luka pa udah.pri emu je ljekar okrenut suprotno od lica pacijenta .pri emu je pravac ake paralelan sa rebarnim lukom.b) Tehnika ka ike-desna aka savijena blago u prstima ide navi e a na trbuh stavljamo aku bo no(gdje je mali prst).

d) Metoda frikcije(auskultatorna)slu alica se stavlja u epigastri ni ugao a olovkom(ili noktima) se grebe po ko i idu i od mezogastrijuma ka desnom hipohondrijumu.Mjesto gdje um biva jasan predstavlja donju ivicu jetre.Kod uve ane jetre uvijek se odre uje rastojanje od rebarnog luka do ivice jetre(mo e u cm). .

nepravilnih ivica.glatkih ivica).bezbolna ivica).hepatitisa i venske kongestije zbog insuficijencije desnog srca(uve ana. tvrda.Ca jetre (uve ana.Jetra je uve ana kod:ciroze ( vrsta.bolna.bolna).cvornovata.kod HOBP je la no uve ana .

Slezina le i ispod kupole lijeve hemidijafragme.3.izmedju IX i XI rebra . Slezinu -normalno se ne palpira. iza srednje axilarne linije.

Kod:hematolo kih bolesti.Tako e slezina mo e da se palpira u lijevom dekubitu kada lijevom rukom ne odi emo lijevi hipohondrijum ve desnom rukom( akom) palpiramo slezinu koja pod dejstvom gravitacije pada na dole tako da je podlo na palpaciji ako je uve ana(npr.bolesnik tada duboko udahne.parazitoza a kod HOBP je la no uve ana) .Tehnika-lijevom rukom se podigne lijevi hipohondrijum od pozadi a desnom rukom pod pravim uglom na lijevi rebarni luk idemo navi e.sepse.ciroze jetre.

4. eludac -pregleda se sljede im na inom:  Palpacijom u epigastrijumu-kod ulkusa pilorusa ili bulbusa duodenuma nalazi se osjetljivost(bolnost).  Fenomen bu kanja-kod pilorusne stenoze i atonicnog eludca mo e se kucanjem prstiju ili palpacijom perigastri no izazvati fenomen bu kanja .Obrascovljeva ta kase nalazi ispod procesus ksifoideusa.jedan prst udesno od lijeve medioklavikularne linije.Pri perforaciji ulkusa epigastrijum je tvrd kao daska(defans).

u na kesa -se normalno ne palpira a uve ana se palpira.  Marfijev znak-bolna osjetljivost veli ine dva palca na mjestu gdje m.napeta. bezbolna u na kesa+icterus ukazuju na karcinom glave pankreasa(diferencijalno pleuritis) 5. .pri palpaciji pacijent udahne a jetra i u na kesa idu na dole(kod holecistitisa)  Kurvoasierov znak-uve ana.rectus presjeca medioklavikularnu liniju.

6.desni bubreg izme u pr ljena Th 12 i 13 a lijevi bubreg izme u pr ljena Th11-L2 Bubrezi se normalno ne palpiraju !!! (eventualno kod mr avih. Bubrezi -nalaze se retroperitonealno.donji pol desnog bubrega u uspravnom polo aju) .

Lijevi bubreg -isto ali obrnuto.rectusa a paralelno sa njim). ‡ ‡ Tehnika koja se koristi za palpaciju zove se bimanuelni kontakt za: Desni bubreg -ljekar svoju lijevu ruku stavi iza pacijenta paralelno sa XII rebrom. .ljekar stane sa lijeve strane pacijenta.Pacijent duboko udahne a na vrhu inspirijuma ljekar treba da desnom rukom izvr i dubok pritisak.desnu ruku stavlja iza pacijenta a lijevu stavlja u gornji lijevi kvadrant abdomena.Pacijentu kazemo da di e a onda da zaustavi disanje na kratko.polako popu tamo desnu ruku i osje amo kako se tada bubreg vra a u raniju poziciju.desnu ruku stavi u gornji desni kvadrant (lateralno od m.

konture(oblik).Ako se palpira bubreg treba da se opi u:veli ina.policisti ni bubrezi(obostrano uve ani) 7.hidronefroze.kamenci) -dole zona mukline iznad simfize . Mokra ni mjehur -ne pipa se u normalnim uslovima -pipa se kod napunjenosti urinom(HBP.Uve an bubreg je kod:tumora.ciste.bolna osjetljivost.

se ispituje bolna osjetljivost bubrega u kostovertebralnim uglovima. Perkusijom pesnicom lumbalnih lo a(Veterinarskom perkusijom) .Bolnost je prisutna kod infekcija.izvodi se u stoje em stavu iza pacijenta tako to ulnarnom povr inom pesnice jedne ruke treba da se udara u kostovertebralne uglove(lumbalne lo e) desno a zatim lijevo. .

Akutni apendicitis ispituje se sljede im pregledima:  McBarney-eva ta ka-na sredini linije koja spaja pupak i desnu spinu iliacu anterior superior(njena bolnost pri palpaciji)  Lancova ta ka-spoj spolja nje tre ine i srednje tre ine bispinalne linije sa desne strane  Rovsing-ov znak-duboko palpirati lijevi ilijacni region pa naglo pustiti.tada se javlja bol u desnom ilija nom regionu.8. .

pa naglo pustiti.  Znak Psoasa-ljekar stavlja desnu ruku na butinu iznad koljena. .javi e se bol zbog iritacije m.ka e pacijentu da di e ispru enu nogu protiv ljekarevog otpora.psoasa zapaljenim apendixom(slijepim crijevom).Bol se javlja u desnom ilija nom regionu-test naknadne osjetljivosti. Blumbergov znak-duboka palpacija desnog ilija nog regiona.

Javi e se bol zbog iritacije m.prostatitis . Dif. Znak Opturatora-ljekar flektira pacijentu nogu u koljenu i kuku a zatim rotira ka unutra.opturatora zapaljenim slijepim crijevom(apendixom)  Test ko ne preosjetljivosti-u nekoliko ta aka nisko u abdomenu treba podi i nabor ko e palcem i ka iprstom ljekara-javlja se bol u desnom kvadrantu.Dg apendicitisa su :adnexitis.

Akutni pankreatitis -jaka palpabilna bolna osetljivost+Blumberg u epigastrijumu bez defansa a pacijent se ali na bolove koji su u vidu kai a .9.

Akutni divertikulitis -znaci apendicitisa u donjem lijevom kvadrantu(sigma) .10.

11.aorte(bezbolna a bol se javlja kod rupture) .osje a se periumbilikalna ili gornja abdominalna masa koja pulsira koja ukazuje na aneurizmu abd.Palpacija aorte abdominalis -treba da se pritisne duboko s lijeve strane srednje linije epigastrijuma.ingvinale+defans+Blumberg 12.Akutni salpingitis -bol iznad lig.

.

hemeroidi.13. Digitorektalni pregeld -10-12cm dubine -kod crne stolice.apscesi .fisure.pregled prostate.

tup-ascites) Auskultatorni nalaz abdomena: peristaltika o uvana bez vaskularnih umova .1. bez promjena na ko i Mek. 3.perkutorni zvuk timpani an (tmuo.neosjetljiv na povr nu i duboku palpaciju Jetra i slezina se ne palpiraju Lumbalne lo e neosjetljive na grube perkusiju. 5. Normalan nalaz : Abdomen u ravni sa grudnim ko em. 4. 2.

stanje zglobova. promjene na ko i) Zglob je spoj dve ili vi e kostiju koji ima dve funkcije :omogu ava pokret i obezbje uje stabilnost .Pregled LMS-a(lokomotornog sistema) LMS ine zglobovi i mi i i (oblik. muskulature.veli ina.krvnih ila.

Nepokretne(synarthroses) .Zglobovi se dijele na : 1. Pokretne(diarthroses) 2.

     Pokreti u zglobu su : Fleksija -savijanje Ekstenzija -opru anje Adukcija -ka tijelu Abdukcija -od tijela Rotacija -okretanje .

Anamneza i fizikalni pregled II. Ispitivanje obima pokretljivosti zglobova i ki menog stuba .Palpacija IV. Inspekcija III.LMS se pregleda sljede im : I. Perkusija V.

jutarnju uko enost zglobova  Fizikalni pregled-ima li: krepitacije(pucketanja u zglobu).mi i nu slabost(javlja se kod zapaljenja mi i a-miozitisa i degenerativnih promjena zgloba) .I anamneza i fizikalni pregled :  Anamneza-da li pacijent ima: bol.otok.

rahitis.osteomyelitis.normalan BMI=18.tumori) c) Stav(aktivan/pasivan/prinudan) d) Deformacije : ‡ Ki menog stuba-lordoza/skolioza/kifoza ‡ Deformiteti zglobova-reumatoidni artritis/psorijazni artritis .neurolo kih oboljenja.9 b) Simetri nost tijela(npr:asimetri nost udova kod priro enih anomalija.5-24.II Inspekcija treba da procjenjuje : a) Uhranjenost BMI=masa(kg)/visina²(m²) .

Reum.artritis .

‡ Ko e:eritem u vidu leptira na licu-SLE (sistemski eritemski lupus). sklerodermna ko a-sklerodermija.eritem na ekstremitetima oko zglobova+periorbitalni lividni eritem u dermatomiozitisu.anularni eritemreumatska groznica.potko ni vori i u reumatoidnom artritisu.TOFI vori i-giht .

dugog sjedenja -elefantijaza.limf edem ‡ ‡ .kod stajanja.otok lica i kapaka -stati ni.e) Pokretljivost bolesnikaaktivna/pasivna/nepokretnost f) Na in ustajanja-bez te ko a/ote ano g) Otok zgloba ukazuje na : Subluksacije/luksacije Kontrakture(djelimicna)/ankiloze(potpuna) uko enost zglobova ‡ Otok ekstremiteta kod: -sr ana oboljenja oko gle njeva na potkoljenicama -bubre na oboljenja.

Otok sko nog zgloba .

h) Varikozne vene nogu .

3.potko ni kod RA-reumatoidnog artritisa) . Palpacijom procjenjujemo : a) Osjetljivost zgloba(bolnost) b) Prirodu otoka(gumast-sinovitis/tvrdartroza) c) Toplota zgloba d) Krepitacije u zglobu(reumatoidni artritis) e) Prisutnost vori a(TOFI.

iznad lakta Radijalna arterija-u predjelu ru nog zgloba.f) ‡ ‡ Arterijske pulsacije na rukama i nogama sljede ih arterija : Brahijalna arterija-medijalno od bicepsa. sa spoljnje strane prema palcu ruke ‡ ‡ ‡ ‡ Femoralna arterija-na sredini spine i pubi ne kosti Poplitealna arterija-u poplitealnoj jami na Arterija dorsalis pedis-na dorsumu stopala nogama Arterija tibialis posterior-iza medijalnog maleolusa .

4.otok.topli zglobovi u prisilnom polo aju Deformacije-ankiloza(uko enost zgloba) Artroza-krepitacije Balotman patele ‡ ‡ ‡ ‡ .tumora Promjene na zglobu: Akutna upala-crvenilo. Perkusija -va na je za otkrivanje osteomalacije.

5. Ispitivanje obima pokretljivosti zglobova i ki menog stuba : a) Ki meni stub -ispituje se pokretljivost : ‡ torakalne ki me(le ne)-pokretljivost le ne ki me je minimalna zbog ega se mjeri respiratorni index-razlika izme u obima grudnog ko a u nivou mamila u inspirijumu i ekspirijumu(normalna 7-12cm) .

5-2cm. ‡ .‡ ‡ Lumbalne ki me(slabinske)-pokretljivost slabinske ki me odre uje se : mjerenjem rastojanja prstiju od poda-pri savijanju pacijenta napred sa ispruzenim prstima ka podu i ispru enim nogama Preciznije se odre uje Schoberovim znakomu uspravnom polo aju se obilje i rastojanje od 10cm sa donjom granicom na 5 lumbalnom pr ljenu.zatim se pacijent savija napred kada treba da se rastojanje koje smo obilje ili pove a za 4-5cm a pri ekstenziji treba da se smanji za 1.

otok. -aktivna i pasivna pokretljivost -pareze i paralize-onemogu ena aktivna pokretljivost -klonus-gr evita kontrakcija -tremor-podrhtavanje Promjene na zglobu: Akutna upala-crvenilo.topli zglobovi u prisilnom polo aju Deformacije-ankiloza(uko enost zgloba) Artroza-krepitacije Balotman patele ‡ ‡ ‡ ‡ .Anatomski polo aj zglobova je 0° a ispituju se sve vrste pokreta u zglobu.b) Zglobovi :ispituje se pokretljivost svih zglobova(od glave na dole) i mjeri u stepenima.

Normalan nalaz : 1. varikoziteta i znakova povreda 2. Aktivna i pasivna pokretljivost je uredna 3. edema. Ekstremiteti su bez deformiteta. Urednih arterijskih pulsacija .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->