PROPEDEVTIKA I ZDRAVSTVENA NJEGA U KLINI KO-BOLNI KOJ PRAKSI

Medicinska sestratehni ar

Medicinska sestra-tehni ar
Podru je rada: -zdravstvena njega -medicinsko-tehni ki rad -zdravstveno-vaspitni (edukativni rad) -medicinska dokumentacija (dio sestrinskog rada) -istra iva ki rad u sestrinstvu

Zajedni ki poslovi radnih mjesta medicinskih sestaratehni ara u svim granama medicine,obuhvataju 10 prepoznatljivih cjelina koje navodimo:
1. 2. Njegovanje pacijenata (uz primjenu standarda) Evidentiranje vitalnih funkcija i drugih pokazatelja zdravlja pacijenata 3. Vr enje nadzora(kontrole stanja)pacijenata 4. Zbrinjavanje pacijenata (tjelesno,du evno i socijalno) 5. Hranjenje pacijenata (putevi unosa hrane i te nosti) 6. Davanje propisane terapije pacijentu (lijekova i odre enih sredstava) 7. Uzimanje biolo kih materijala (po odredbi ljekara) 8. Planiranje (zakazivanje) propisane aktivnosti za pacijenta,pripremanje materijala za rad i sre ivanje dokumentacije (dio sestrinskog rada) 9. Pripremanje pacijenata za medicinski tretman 10. U enje o zdravlju (sprovo enje programa zdravstveno-vaspitnog rada)

1. Njegovanje pacijenata (uz primjenu standarda)

1.01 1.02 1.03 1.04 1.05

Op ta njega (ON) Poluintenzivna njega (PIN) Intenzivna njega (IN) Specijalna intenzivna njega (SIN) posebna njega (PN)

2. Evidentiranje vitalnih funkcija i drugih pokazatelja zdravlja pacijenata (mjerenje,pra enje promjene,kontrola vrijednosti i bilje enje-po odredbi ljekara):
2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 Tjelesna temperatura Puls Disanje Krvni pritisak Tjelesna masa Visina tijela Obim dijela tijela Koli ina unijete i ukupno izlu ene te nosti sakupljanje mokra e u toku 24 asa-diureza Evidentiranje broja stolica Snimanje elektrokardiograma (EKG-a) Pra enje vitalnih i drugih funkcija pacijenata-monitoring

3. Vr enje nadzora(kontrole)stanja pacijenata(zavisno od mogu e promjene u smislu pobolj anja ili pogor anja njegovog zdravstvenog stanja): 3.01 Povremeni nadzor 3.02 Pove ani nadzor 3.03 Stalni nadzor

4. Zbrinjavanje pacijenata (tjelesno,du evno i socijalno)

4.01 Zbrinjavanje pacijenata u terapijskom tretmanu 4.02 Zbrinjavanje pacijenata u higijenskom tretmanu 4.03 Zbrinjavanje pacijenata i ostvarenje dobre komunikacije 4.04 Zbrinjavanje pacijenata prije i poslije medicinske intervencije (hirur kog zahvata, invazivne dijagnosti ke pretrage,endoskopskog ispitivanja i sl.)

5. Hranjenje pacijenta (putevi unosa hrane i te nosti)

5.01 5.02 5.03 5.04 5.05

Poslu ivanje pacijenta hranom (dijetom) Hranjenje pacijenta prirodnim putem(kroz usta) Unos hrane kroz nazogastri nu sondu Unos hrane kroz gastrostomu Parenteralni (vje ta ki) put unosa te nosti i hrane 5.06 Unos hrane rektalnim putem

6. Davanje propisane terapije pacijentu (lijekova i odre enih sredstava koje je ordinirao ljekar)
6.01 Unos lijeka kroz usta ili sublingvalno (stavljanje lijeka pod jezik) 6.02 Unos lijeka preko ko e i sluzoko e 6.03 Unos lijeka inhalacijom 6.04 Unos lijeka intramuskularnom injekcijom 6.05 Unos lijeka supkutanom (intrakutanom, intradermalnom injekcijom) 6.06 Unos lijeka intravenskom injekcijom 6.07 Unos lijeka kroz sistem za infuzione te nosti 6.08 Unos krvi (ili sastojaka krvi) sistemom za primjenu transfuzije 6.09 Primjena sredstva za zagrijavanje tijela 6.10 Primjena sredstva za rashla ivanje tijela 6.11 Davanje pomagala za o uvanje integriteta ko e,ili za za titu lokomotornog aparata pacijenta

03 Uzimanje uzorka stolice za laboratorijski pregled 7.7.04 Uzimanje brisa za laboratorijski pregled 7.06 Uzimanje sekreta za laboratorijski pregled .01 Uzimanje uzorka krvi za laboratorijski pregled 7.05 Uzimanje uzorka ispljuvka za laboratorijski pregled 7.02 Uzimanje uzorka mokra e za laboratorijski pregled 7. Uzimanje biolo kog materijala (po odredbi ljekara) 7.

02 Sre ivanje medicinske dokumentacije 8.01 Planiranje i zakazivanje aktivnosti 8.8. Planiranje (zakazivanje) propisane aktivnosti za pacijenta.priprema opreme i materijala za rad-dio sestrinskog rada): 8.03 Pripremanje opreme i materijala za rad .sre ivanje dokumentacije.

9.02 Pripreme pacijenta za laboratorijsku pretragu 9.03 Priprema pacijenta za radiolo ko (Rtg) ispitivanje 9.04 Priprema pacijenta za radio-izotopski tretman 9.05 Priprema pacijenta za funkcionalno-dijagnosti ko ispitivanje 9. Pripremanje pacijenta za medicinski tretman 9.06 Priprema pacijenta za hirur ku intervenciju 9.07 Priprema pacijenta za fizio-terapijski tretman .01 Priprema pacijenta za specijalisti ki pregled 9.

U enje o zdravlju (sprovo enje programa zdravstveno-vaspitnog rada) 10.02 Rad u maloj grupi 10.01 Individualni rad sa pacijentom 10.03 Rad u velikoj grupi .10.

´ Virginia Henderson . volju ili znanje.u obavljanja aktivnosti koje doprinose zdravlju ili oporavku (ili mirnoj smrti).a koje bi on obavljao samostalno kada bi imao potrebnu snagu. ³Uloga medicinske sestre je pomo pojedincu.Pomo treba pru iti na na in koji e pridonijeti to br em postizanju njegove samostalnosti. bolesnom ili zdravom.Zdravstvena njega je grana u sistemu zdravstva koju samostalno obavljaju medicinske sestre u saradnji sa ljekarima i ostalim zdravstvenim radnicima.

ta je sestrinska dijagnoza? Aktuelni ili potencijalni zdravstveni problem koji su medicinske sestre s obzirom na njihovu edukaciju i iskustvo sposobne i ovla tene tretirati. .

ANA (American Nurses Association . Ameri ko udru enje medicinskih sestara) 1973. donosi standarde sestrinske prakse: Prikupljanje podatke o zdravstvenom stanju bolesnika je organizovano i kontinuirano-podaci su dostupni i dokumentovani Sestrinska dijagnoza proizilazi iz podataka o zdravstvenom stanju bolesnika Plan zdravstvene njege uklju uje ciljeve koji proizilaze iz sestrinske dijagnoze Plan zdravstvene njege uklju uje utvr ene prioritete i planirane postupke usmjerene postizanju ciljeva koji proizilaze iz sestrinske dijagnoze Sestrinske intervencije osiguravaju aktivno sudjelovanje bolesnika u promociji i o uvanju zdravlja Sestrinske intervencije poma u bolesniku da postigne maksimalnu razinu zdravlja Pacijentovo napredovanje ili nenapredovanje u smjeru postavljeni ciljeva ocjenjuju zajedno sestra i bolesnik .

sa eta tvrdnja .psihi ko i socijalno stanje bolesnika Dijagnoza je kratka.Osnovna obilje ja sestrinskih dijagnoza: Dijagnoza je tvrdnja koja se odnosi na pacijentov problem Dijagnoza obuhvata zdravstvene probleme u zdravlju i bolesti Dijagnoza je zakljucak izveden iz analize podataka Odnosi se na fizi ko.

pacijent ne mo e sam obavljati li nu higijenu) 2.ali e se razviti ako izostanu preventivne mjere (npr.Vrste sestrinskih dijagnoza: 1.prisutni faktori za nastanak dekubitusa ako izostanu preventivne mjere) . Visoko rizi ne ili potencijalne sestrinske dijagnoze ‡ potencijalni problemi koji jo nisu prisutni. ‡ Aktuelene sestrinske dijagnoze opisuje problem koji je prisutan ili se mo e prepoznati na osnovu vidljivih obilje ja (npr.

bol u krstima-dekubitus ili ne to drugo) . Mogu e ili vjerovatne sestrinske dijagnoze ‡ Proizilaze iz ograni enog broja podataka na temelju kojih medicinska sestra sumnja na neki odre eni problem kojeg bi bolesnik mogao imati-tek prikupljanjem novih podataka potvrdit e ili odbaciti svoju sumnju (npr.3.

Povoljne sestrinske dijagnoze koje opisuju dobro zdravstveno stanje ‡ proizilaze iz injenice da se sestre bave promocijom zdravlja kroz savjetovanje o prehrani.odr avanju idealne tjelesne te ine kao va nom faktoru zdravlja ‡ defini u se kao klini ke procjene o pojedincima.skupinama ili zajednici u prelazu od odre ene razine dobrobiti do vi e razine dobrobiti .4.

smanjeno podno enje napora .trombozu.dekubitus. Skupine sestrinskih dijagnoza ili sindromi ‡ prisutno vi e aktuelnih ili visoko rizi nih dijagnoza koje su nastale zbog odre enog stanja ‡ sindrom neupotrebe-obuhvata sve visoko rizi ne probleme koji su povezani sa mirovanjem:visok rizik za opstipaciju.5.

Sestrinsko medicinksi problemi-odre ene fiziolo ke komplikacije koje sestre posmatraju radi o uvanja promjene statusa sestre primjenjuju intervencije koje propisuju ljekari osnovna razlika izme u sestrinskih dijagnoza i sestrinsko-medicinksih problema: iz sestrinskih dijagnoza proizilaze samostalne sestrinske intervencije.intervencije u saradnji sa drugim profilima zdravstvenih radnika proizilaze iz sestrinsko-medicinskih problema .

a provode sestre ‡ medicinksi problemi zahtjevaju obe vrste intervencija .sestrinske intervencije mogu biti: ‡ samostalne ‡ delegirane one koje propisuju ljekari.Intervencije: s obzirom na stepen samostalnosti.

Formulisanje sestrinski dijagnoza-po modelu PES ‡ Problem ‡ Etiologija ‡ Simptom .

kvalitetniju interpersonalnu komunikaciju. to je izrazito va no danas kada je racionalna upotreba zdravstvenih sredstava nu nost Jedinstvena stru na terminologija.ciljeve i intervencije mogu e je opisati sestrinsku praksu i u initi je vidljivom.daljnje obrazovanje sestara i njihov rad na podru ju istra ivanja Pomo sestrinskih dijagnoza sestre e mo i udovoljiti zahtjevima zdravstvene informatike i mo i iskoristiti sve prednosti koje ih dobro dokumentovanje i informatika pru aju za napredovanje sestrinske prakse i razvoj sestrinstva 2. .Za to sestrinske dijagnoze? 1. Kroz sestrinske dijagnoze. 3.nu an je uvjet za unapre enje sestrinske prakse.

Sestrinska dokumentacija Sastavljena je na na in da sestre mogu procijeniti pacijentovo stanje i na osnovu toga donijeti zaklju ke.Predvi ena je za upotrebu u svakodnevnoj praksi. .dijagnostifikovati problem i odrediti koli inu sestrinske njege za pacijenta.te na taj na in pobolj ati kvalitet zdravstvene njege.za pacijente koji borave na odjeljenjima du e od 24 asa.

mogu i uzroci) Trajno pra enje postupaka.planirani i obavljeni tokom hospitalizacije.Sestrinska lista se sastoji od: ‡ ‡ Sestrinska anamneza.koji su ordinirani. Upisuju se sve promjene kod pacijenata tokom 24 sata(simptomi. Plan zdravstvene njege.Ciljevi i intervencije se defini u u dogovoru sa pacijentom.fizikalni pregled.sestrinske dijagnoze Trajnopra enje stanja pacijenata(decursus).znaci.opisi novonastalog stanja.Upisuju se medicinsko-tehni ki i dijagnosti ki postupci. Evidencija ordinirane i primjenjene terapije ‡ ‡ ‡ .

Upis mogu ih komplikacija nakon medicinsko-tehni kih postupaka. Nadzorna lista rizi nih postupaka u zdravstvenoj njezi. Lista pra enja dekubitusa. Izvje taj o incidentu Otpusno pismo zdravstvene njege.Primjenjuju se kod pacijenata koji imaju u estalu ili trajnu bol.Evidentira se svaka promjena polo aja. .‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Unos i izlu ivanje te nostu.Primjenjuje se kod pacijenata kod kojih je potrebno pratiti unos i izlu ivanje te nosti kroz 24 sata.Vodi se kod pacijenata kod kojih je prisutan dekubitus. Procjena bola.Prati se i u inak ljekova i distraktora.izdaje se za pacijente kod kojih je potreban nastavak zdravstvene njege.

Koristi od vo enje sestrinske dokumentacije: Pra enje koli ine i kvaliteta provedenih postupaka.a posebno mogu nosti trajnog pra enja stanja bolesnika Omogu ava sestrinska istra ivanja Pru a osnove za obrazovanje medicinskih sestara Unapre uje kvalitet zdravstvene njege .

most izme u:  daje osnovna znanja iz klini ke medicine.bez obzira kojom e se klini kom disciplinom baviti posle zavr etka medicinskih studija .PROPEDEVTIKA KAO MEDICINSKA DISCIPLINA PROPEDEVTIKA (propaedeutica) Gr ka rije -prethodno u enje Uvod i internu medicinu kao najve u granu klini ke medicine  prakti na medicinska disciplina koja: PRIPREMA OSPOSOBLJAVA U I studente kako se postavlja dijagnoza bolesti PREKLINI KIH KLINI KIH MEDICINSKIH DISCIPLINA  ona predstavlja predmet koji ini sponu. koja su neophodno potrebna svakom medicinaru.

 KLINI KA PROPEDEVTIKA upoznaje i osbosobljava studenta (ljekara): na koji na in da pristupi bolesniku .sluha. fizi ki) pregled bolesnika -fizikalni znaci bolesti koje su dostupne na im ulima.opipa.njuha da pravilno primenjuje razne metode dopunskih ispitivanja i pravilno tuma i dobijene rezultate .vida.sistemati an i objektivan (fizikalan.prvi put student dolazi u kontakt sa bolesnikom i u i: da pa ljivo i sistemati no prikuplja podatke od bolesnika ili lanova njegove porodice o na inu ispoljavanja bolesti -subjektivne tegobe koje pacijenta dovode ljekaru kako se obavlja pravilan.

preklini kih medicinskih disciplina primjenjuje na bolesniku i upore uje ih sa tegobama bolesnika (simptomima bolesti) i promjenama (znaci bolesti) koje otkriva primjenom fizi kih metoda pregleda (inspekcija. palpacija. auskultacija) da student stekne tehni ku spretnost i osposobi se da fizikalnim pregledom utvr uje znake bolesti da se student nau i i osposobi kroz teorijsku i prakti nu nastavu da me usobno upore uje i analizira simptome i znakove bolesti   . perkusija.PROPEDEVTIKA KAO MEDICINSKA DISCIPLINA ZADACI KLINI KE PROPEDEVTIKE TEORIJSKA I PRAKTI NA NASTAVA IZ KLINI KE (INTERNE) PROPEDEVTIKE  da ste ena znanja iz osnovnih.

organa i sistema organa u ovje ijem organizmu´ ³Zdravlje je potpuno du evno.tjelesno i socijalno blagostanje a ne samo odsustvo bolesti´-def.SZO .POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI POJAM ZDRAVLJA ³Zdravlje je skladan odnos i ravnote a u gra i i funkciji elija raznih tkiva.

POJAM BOLESTI ³Bolest je svaki poreme aj gra e i funkcije elija raznih tkiva.organa i sistema organa´ ³Skup subjektivnih simptoma bolesnika i objektivno uo ljivih znakova koje ine jednu nozolo ku cjelinu´ .

uzroci bolesti PATOGENEZA BOLESTI .ispoljavanje bolesti UTVR IVANJE BOLESTI .postavljanje dijagnoze LIJE ENJE BOLESNIKA .zavr etak bolesti .na in nastanka bolesti KLINI KA SLIKA .tok bolesti ISHOD BOLESTI .otklanjanje uzro nika bolesti EVOLUCIJA BOLESTI .OSNOVNE ODLIKE BOLESTI SU: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ETIOLOGIJA BOLESTI .

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI ETIOLOGIJA BOLESTI -causa morbi-uzrok bolesti SPOLJA NJI ETIOLO KI BOLESTI (egzogeni) INIOCI FIZI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ mehani ke sile toplota i hladno a promjene atmosferskog pritiska elektri na struja jonizuju e zra enje KI .

 HEMIJSKI ‡ industrijska hemijska sredstva ‡ hemijska sredstva koja se koriste u doma instvu ‡ otrovi ivotinja i biljaka ‡ lijekovi u koli inama ve im od terapijskih doza .

 BIOLO KI ‡ bakterije.virusi.paraziti ‡ biolo ki etiolo ki inioci ivotinjskog porijekla ‡ biolo ki etiolo ki inioci biljnog porijekla  NEPRAVILNA ISHRANA ‡ nedovoljno uno enje pojedinih hranljivih materija ‡ suvi no uno enje pojedinih hranljivih materija .

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI ETIOLOGIJA BOLESTI UNUTRA NJI ETIOLO KI INIOCI BOLESTI  NASLJEDNI POREME AJI ‡ ‡ uslovljavaju nasljedne ili porodi ne bolesti to su bolesti koje potomci naslje uju od roditelja ili ranijih predaka          promjena broja i gra e hromozoma mutacija samo jednog gena mutacije ve eg broja gena mutacija hromozoma ‡ postoji vi e tipova naslje ivanja autosomno dominantno autosomno recesivno naslje ivanje vezano za hromosom pola poligensko naslje ivanje naslje ivanje uslovljeno nenormalnostima hromozoma .

 URO ENI POREME AJI ‡ etiolo ki inioci bolesti koji uslovljavaju poreme aj razvoja ploda za vrijeme intrauterinog ivota (uro ene kongenitalne bolesti)  uzimanje nekih lijekova u toku prvih mjeseci trudno e (talidomid)  virusne infekcije (rubeole.)  nedovoljna ishrana  poreme aji metabolizma kod trudnica (dijabetes melitus) ‡ uro ene bolesti se ne naslje uju ‡ one se ne prenose sa bolesnih roditelja na potomke . i dr. herpes.

 POREME AJ IMUNITETA ‡ smanjenje imuniteta poreme aj imunoglobulina (B-limfocita) ‡ reakcije preosjetljivosti (alergijske reakcije)  anafilakti ka reakcija  citotoksi na reakcija  imunokompleksna reakcija  reakcija kasnog senzibiliteta ‡ autoimuni poreme aji  stvaranje autoantitijela i senzibilisanih Tlimfocita protiv sopstvenih Ag  imuni sistem ne razlikuje sopstvene antigene od stranih  .

 PSIHOSOMATSKI POREME AJI ‡ psihi ki do ivljaji uslovljavaju poreme aj funkcije i gra e tkiva i organa     psihi ki napor briga strah uzbu enje .

PATOGENEZA NASTANKA BOLESTI -nauka o mehanizmu nastanka bolesti FAKTORI PATOGENEZE BOLESTI  SPOLJA NJI FAKTORI PATOGENEZE  spolja nji etiolo ki inioci bolesti .

sklonost TBC.mani na depresija ‡ mije ani tipovi .astma ‡ pikni ka(eurisomna)-tahikardije.karakterolo kim osobinama i na inu reakcije na tetna djelovanja -povezanost konstitucije i bolesti je mogu nost a ne nu nost ‡ asteni ka(leptosomna)-vagotonija. HTA. hiperglikemija. hipoglikemija. izofrenija.KV bolesti. UNUTRA NJI FAKTORI PATOGENEZE  konstitucija -skup priro enih osobina koje se o ituju u gra i.obliku tijela.

 dispozicija -sklonost organizma da oboli odnosno skup svih unutra njih faktora koji su potrebni za pojavu bolesti dijateza-patolo ka dispozicija-sklonost organizma da oboli od neke bolesti(hemoragi na)  imunitet  ivotna dob (npr.dje ije bolesti i bolesti starije dobi) .

 spol -holelitijaza ( ene 5:1 mu karci) -koronarna ateroskleroza ( ene 1:5 mu karci) -Ca pulmo (vi e mu karci) -mitralna stenoza (vi e ene)  bolest i zvanje -profesionalne bolesti.menad erske bolesti Plurikauzalizam ± vi e inilaca nastanka bolesti .

U zavisnosti od me usobnog odnosa spolja njih i unutra njih inioca patogeneze jedna ista bolest se ispoljava na razli ite na ine u raznih osoba NE POSTOJI BOLEST VE BOLESNIK .

dopunskim ispitivanjima bolesnika .POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI KLINI KA SLIKA BOLESTI  je skup tipi nih i karakteristi nih subjektivnih tegoba (simptoma bolesti) i objektivnih promjena(znaci bolesti). tzv.kojima se odlikuje neka bolest  ona obuhvata i morfolo ko-funkcijske poreme aje koji se dokazuju posebnim metodama.

BOLEST SE ISPOLJAVA:  SUBJEKTIVNIM TEGOBAMA (SIMPTOMI BOLESTI)  utvr uju se razgovorom sa bolesnikom (anamnezom)  OBJEKTIVNIM PROMJENAMA (ZNACI BOLESTI)  utvr uju se fizikalnim pregledom bolesnika  POREME AJIMA GRA E I FUNKCIJE ODRE ENIH TKIVA I ORGANA  REZULTATI DOPUNSKOG ISPITIVANJA  utvr uju se dopunskim ispitivanjima bolesnika .

otok.KLINI KA SLIKA BOLESTI SIMPTOMI BOLESTI (subjektivne tegobe/smetnje) -signum morbi -simptom je isklju ivo subjektivna manifestacija ali mo e biti i znak bolesti (promjena koju mo e utvrditi i druga osoba-temperatura. utica)  OP TI SIMPTOMI BOLESTI  javljaju se u mnogobrojnim bolestima malaksalost.temperatura  SPECIFI NI SIMPTOMI BOLESTI  javljaju se samo u odre enim bolestima stenokardi an bol .bolovi.glavobolja.

struma) .obi no tri-trijas(Bazedovljeva bolest-egzoftalmus.tahikardija. VODE I SIMPTOM -glavna subjektivna tegoba zbog koje bolesnik tra i pomo ljekara ili promjena koja se utvrdi prilikom pregleda  PATOGNOMONSKI SIMPTOMI -visoko specifi ni za jednu ili mali broj bolesti  SINDROM -skup simptoma koji dolaze zajedno i uzro no su povezani.

sistemski eritemski lupus .KLINI KA SLIKA BOLESTI ZNACI BOLESTI (objektivne tegobe/smetnje)  OP TI ZNACI BOLESTI  javljaju se u mnogim bolestima povi ena tjelesna temperatura  SPECIFI NI ZNACI BOLESTI  javljaju se samo u bolestima odre enih organa ³znak leptira´ .

KLINI KA SLIKA BOLESTI MORFOLO KE PROMJENE I FUNKCIJSKI POREME AJI BOLEST JEDNOG ORGANA MO E SE ISPOLJITI:  morfolo ko-funkcijskim poreme ajima tog organa  morfolo ko-funkcijskim poreme ajima drugih organa i sistema .

VRSTE DOPUNSKIH ISPITIVANJA (rezultati dopunskog ispitivanja) ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ BIOHEMIJSKA HEMATOLO KA MIKROBIOLO KA SEROLO KA IMUNOLO KA ENDOSKOPSKA RADIOLO KA ELEKTROGRAFSKA RADIOIZOTOPSKA .

Klini ku sliku jedne bolesti sa injavaju:  op ti i specifi ni simptomi  op ti i specifi ni znaci  odre eni morfolo ko-funkcijski poreme aji .

jedno morbidno stanje postaviti poznati klini ki okvir SIMPTOMA BOLESTI (55-70%)  simptomi bolesti se prikupljaju od bolesnika  uzimanje podataka o bolesti od bolesnika naziva se ANAMNEZA BOLESTI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡  anamnezu ine nekoliko posebnih dijelova: li ni podaci glavne tegobe sada nja bolest ispitivanje po sistemima li na anamneza porodi na anamneza socijalno-epidemiolo ka anamneza .UTVR IVANJE BOLESTI POSTAVLJANJE DIJAGNOZE BOLESTI DIJAGNOZA BOLESTI SE POSTAVLJA NA OSNOVU: -identifikacija odre ene simptomatologije.

ZNAKOVA BOLESTI (20%)  znaci bolesti se prikupljaju fizikalnim pregledom  pri objektivnom pregledu bolesnika koriste se etiri grupe fizi kih metoda: ‡ ‡ ‡ ‡ inspekcija palpacija perkusija auskultacija .

REZULTATA DOPUNSKOG ISPITIVANJA (10%)  utvr ivanje morfolo kih poreme aja  utvr ivanje funkcijskih poreme aja -opasnost od mehanizirane medicinemedicine laboratorijskih nalaza  Oko 5% bolesti ostaje bez dijagnoze .

LIJE ENJE BOLESNIKA CILJ LIJE ENJA  da se otklone uzro nici bolesti iz bolesnikovog organizma  da se pomogne bolesniku u savladavanju bolesti  potpuno ozdravljenje bolesnika .

METODE LIJE ENJA  HGIJENSKO-DIJETETSKI RE IM  njega bolesnika  mirovanje bolesnika  MEDIKAMENTNO LIJE ENJE  kauzalno lije enje  simptomatsko lije enje  HIRUR KO LIJE ENJE  lije enje koje se sprovodi operativnim zahvatom .

EVOLUCIJA (RAZVOJ/TOK) BOLESTI DECURSUS MORBI  svaka bolest ima po etak.tok i zavr etak  poznavanje i pra enje toka bolesti omogu ava prepoznavanje raznih bolesti  poznavanje i pra enje bolesti omogu uje da se predvidi njen tok .

PO ETAK BOLESTI  bolest mo e da nastane naglo ili postepeno  ispoljava se op tim simptomima i znacima  ispoljava se specifi nim simptomima i znacima  ispoljava se nespecifi nim simptomima i znacima  atipi na klini ka slika  mo e da protekne latentno (neprimjetno) .

TOK BOLESTI Decursus morbi  PRVA ETAPA: latentna faza bolesti  prikrivena ili asimptomatska faza bolesti  DRUGA ETAPA: prodromalna faza bolesti  bolest se u ovoj fazi ispoljava op tim simptomima  TRE A ETAPA: manifestna faza bolesti  pojava specifi nih simptoma i znakova bolesti (faza u kojoj se naj e e tra i ljekarska pomo )  ETVRTA ETAPA: terminalna faza bolesti .

ZAVR ETAK (ISHOD) BOLESTI   POTPUNO OZDRAVLJENJE (sanatio ad integrum)  posle prele ane bolesti ne ostaju nikakve posljedice INVALIDNOST (rezidua morbi)   nepotpuno ozdravljenje zaostajanje odre enih posljedica u gra i i funkciji nekih organa  SMRTNI ISHOD  ‡ ‡ ‡ stanje koje se karakteri e prestankom funkcija centralnog nervnog sistema kardiovaskularnog sistema respiratornog sistema .

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Termini: Egzacerbacija-akutno pogor anje bolesti Recidiv-ponovno vra anje bolesti Remisija-prividno izlje enje bolesti Rekonvalescencija-nepotpuno ozdravljenje Komplikacije-druga bolest koja je uzro no vezana za osnovnu bolest .

METODOLOGIJA DIJAGNOSTIKOVANJA BOLESTI METODOLOGIJA UTVR IVANJA DIJAGNOZE BOLESTI METODOLOGIJA SE SASTOJI U PRIMJENI TRI OSNOVNE GRUPE POSTUPAKA:  ANAMNEZA   OBJEKTIVAN (FIZIKALAN) PREGLED postupak za utvr ivanje promjena (znaci bolesti) u bolesnika postupak za prikupljanje subjektivnih tegoba (simptomi bolesti) od bolesnika DOPUNSKA ISPITIVANJA postupci za utvr ivanje morfolo kih i funkcijskih poreme aja organa .

znakova bolesti i rezultata dopunskih ispitivanja omogu uje da se utvrdi prava DIJAGNOZA BOLESTI  Dijagnosti ki postupak je induktivnodeduktivan.bitni simptomi se izdvajaju od nebitnih.DIJAGNOZA BOLESTI  Detaljna analiza i upore ivanje simptoma.ispituje se njihov me usobni odnos i spaja u funkcionalnu cjelinu .

isprepli u se elementi ranijeg znanja i iskustva ali ipak treba da bude egzaktna  Per exclusionem -isklju enje drugih sli nih bolesti  Ex iuvantibus -na temelju uspjeha terapije  E nocentibus -na temelju tetnog u inka nekog dijagnosti kog ili terapijskog zahvata . Dobra DG -pravovremena  Presumptivna DG -nakon prvog pregleda  Intuitivna DG -temelji se na bazi priro ene sposobnosti i neposrednog brzog opa anja i prije mogu nosti dokaza.

gre ke u rasu ivanju) .lo e objektivne mogu nosti.slo enosti simptomatologije (siroma nost simptomatologije.neznanje..Dijagnosti ke gre ke -zbog kompleksnosti samog objekta spoznaje tj.sli nost simpt.manjkav pregled.

    U TOKU STUDIJA STUDENTI TREBA DA SAVLADAJU: vje tinu komunikacije sa bolesnicima tehniku fizikalnog pregleda bolesnika evaluaciju pojedinih dijagnosti kih procedura klini ko prosu ivanje (medicinski na in razmi ljanja i zaklju ivanja):  medicinska logika: selekcija. analiza i sinteza .

postupak prikupljanja podataka od bolesnika o njegovoj bolesti OSNOVNI PRINCIPI ANAMNEZE:  niko ne mo e da uzme anamnezu i obavi fizikalni pregled za drugog  AUTOANAMNEZA anamnesti ki podaci se prikupljaju od samog bolesnika  HETEROANAMNEZA lanovi porodice ili lica iz okoline bolesnika  te ko op te stanje bolesnika: gubitak svesti Sje anje .ANAMNEZA METODOLOGIJA PRIKUPLJANJA SIMPTOMA BOLESTI ANAMNEZA .

STAV MEDICINARA PRI UZIMANJU ANAMNEZE  uspostaviti odgovaraju i odnos (povjerenje) izme u ispitiva a i bolesnika  poseban zna aj ima prvi susret izme u ispitiva a i bolesnika ispitiva treba da se pozdravi sa bolesnikom pru aju i mu ruku jasno ispolji zainteresovanost za probleme bolesnika  ispitiva ne mo e na brzinu voditi razgovor sa bolesnikom prilikom uzimanja anamneze  ispitiva ne smije nikada da poka e iznena enje na dobijene odgovore bolesnika -monolog prelazi u dijalog da bi se izbjegla preop irnost i nesre enost izno enja podataka ukoliko bolesnik stekne utisak da ga ispitiva po uruje prilikom uzimanja anamneze on izbjegava davanje detaljne anamneze zaklju uje da ispitiva nije zainteresovan za njegove probleme i njegovo zdravlje .

METODOLOGIJA PRIKUPLJANJA SIMPTOMA BOLESTI,REDOSLJED I NA IN UZIMANJA ANAMNESTI KIH PODATAKA
ANAMNEZA ima vi e dijelova sa specifi nim ciljevima: 

PODACI O IDENTITETU BOLESNIKA
(administrativni podaci) 

ANAMNESIS PERSONALIS (li na)
‡ ‡ Anamnesis vitae Anamnesis morbi 

SADA NJA BOLEST (Anamnaesis morbi)
GLAVNE TEGOBE BLI A/PRECIZNIJA ANAMNZEA



ANAMNEZA PO SISTEMIMA OP TE POJAVE RESPIRATORNI SISTEM KARDIOVASKULARNI SISTEM GASTROINTESTINALNI SISTEM HEMATOPOEZNI SISTEM ENDOKRINI SISTEMA UROGENITALNI SISTEM LOKOMOTORNI SISTEM CENTRALNI NERVNI SISTEM

 LI NA ANAMNANEZA (Anamnaesis vitae)  PORODI NA ANAMNEZA (Anamnaesis familliae)  SOCIJALNO-EPIDEMIOLO KA ANAMNEZA

Pregled bolesnika -anamneza se obavlja po odre enom redosljedu koji je jedinstven za sve ustanove (A.morbi;A.vitae;A.familie;socijalno radna anamneza) istim redosljedom se pi e i medicinska dokumentacija ne stru nim jezikom

REDOSLJED I NA IN UZIMANJA ANAMNESTI KIH PODATAKA
ANAMNEZA: 
PODACI O IDENTITETU BOLESNIKA (administrativni podaci) prezime i ime bolesnika datum ro enja mjesto ro enja mjesto boravka zanimanje datum prijema

 

od zna aja su ne samo za tok ispitivanja ve i za dijagnozu mnogih oboljenja starost bolesnika mo e da uka e na pojavu izvjesnih oboljenja koja su vezana za odre eno doba starosti:
dje ije infektivne bolesti u ranom djetinjstvu reumatska groznica i tuberkuloza u mla ih osoba arterioskleroza i maligna oboljenja u starijih osoba 



mjesto ro enja: izvjesna oboljenja mogu se javiti na odre enom podru ju u vidu endemije zanimanje: brojna oboljenja mogu nastati pod dejstvom tetnih materija koje se stvaraju na radnom mjestu:
trovanje olovom u topionicama olova i tamparijama pneumokonioze u radnika odre enih industrija (rudara, kamenorezaca)

 SADA NJA BOLEST - podaci o nastalim subjektivnim tegobama
GLAVNE TEGOBE
obuhvataju dominantne simptome zbog kojih se bolesnik javio ljekaru ³Zbog ega ste se javili ljekaru, koje su va e najve e tegobe?´  nabrojati tegobe bolesnika, najbolje je navesti bolesnikove rije i  nikada ne upisivati u glavnim tegobama dijagnozu bolesti  u nekim slu ajevima bolesnik ne dolazi zbog nekih aktuelnih tegoba, ve zbog:  redovne kontrole  izrade vaskularnog pristupa za hemodijalizu  utvr ivanja stanja svog kardiovaskularnog sistema 

BLI A/PRECIZNIJA ANAMNEZA 
  
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡

po etak bolesti prvi simptomi i znaci hronolo ki tok bolesti dosada nje lije enje

Kada je bolest po ela? Kako je bolest po ela (naglo ili postepeno)? Redosled nastajanja subjektivnih tegoba? Kakav je bio njihov tok od po etka bolesti do momenta pregleda? Kakav je bio njihov intenzitet? Da li ste uzimali lijekove i kakav je bio njihov efekat na tok bolesti? Da li ste imali alergiju na neki lijek i kako se to manifestovalo?

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA: 

OP TE POJAVE

Da li ste imali povi enu tjelesnu temperaturu i kako se kretala? (Da li je bila udru ena sa jezom, drhtavicom?) Da li imate poja ano znojenje? (Da li se znojite, obilno, danju, no u?)  rano jutarnje znojenje u tuberkulozi  poja ano znojenje u reumatskoj groznici, sepsi, limfogranulomatozi Da li imate ose aj malaksalosti? (Da li ste malaksali?)  prodrom u infektivne bolesti  elektrolitski disbalans  neuromi i na oboljenja  endokrinolo ka oboljenja: insuficijencija nadbubrega  kardiolo ka oboljenja: insuficijencija miokarda

koliko i za koje vrijeme?)     neadekvatna ishrana (malnutricija) oboljenja digestivnog trakta veliki gubitak vode iz organizma pove ana razgradnja organizma zbog povi enog metabolizma u tireotoksikozi .Da li ste izgubili u tjelesnoj te ini? (Da li vam se smanjila tjelesna te ina.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  RESPIRATORNI SISTEM kod odre enih oboljenja mo e do i do poreme aja funkcije pojedinih dijelova respiratornog sistema :        RESPIRATORNI CENTAR GRUDNI KO DISAJNI PUTEVI PARENHIM PLU A ALVEOLO-KAPILARNI SISTEM PLEURA DIJAFRAGMA .

 RESPIRATORNI SISTEM Da li imate smetnje pri disanju? Da li imate sekreciju iz nosa? Da li imate ote ano disanje? (Kada u kojim situacijama? Kako se ono ispoljava?)  hroni ne opstruktivne bolesti organa za disanje Da li imate napade gu enja (sviranja u grudnom ko u i u kakvim okolnostima?) Da li ka ljete i da li iska ljavate iz grudi? .

Kakav je ispljuvak? (obilan-oskudan. gnojav-krvav. hemoptoja-ve e koli ine krvi) ‡ znak bolesti sluznice organa za disanje. te ansluzav. posebno plu a  iska ljavanje utog-zelenog ispljuvka ‡ hroni ne zapaljenske bolesti organa za disanje Da li imate bolove u grudnom ko u? oboljenja mi i a zida grudnog ko a frakture rebara zapaljenje parijetalne pleure    Da li se bolovi poja avaju pri disanju i ka lju?  zapaljenje parijetalne pleure . penu av)  iska ljavanje krvi (hemoptizija-mala koli ina krvi.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  KARDIOVASKULARNI SISTEM kod oboljenja kardiovaskularnog sistema simptomi se javljaju zbog:      INSUFICIJENCIJE LIJEVOG SRCA INSUFICIJENCIJE DESNOG SRCA OBOLJENJA KORONARNIH ARTERIJA POREME AJA U SR ANOM RITMU OBOLJENJA ARTERIJA I VENA .

 KARDIOVASKULARNI SISTEM Da li se zamarate pri naporu ili hodu uz brdo ili po ravnom? Da li imate ote ano disanje pri naporu? Da li imate napade no nog gu enja? Da li imate napade gu enja (sviranja u grudnom ko u) i u kakvim okolnostima? Da li imate napade lupanja srca i u kojim situacijama? .

Da li imate bol iza grudne kosti?       lokalizacija bola propagacija bola karakter bola intenzitet bola du ina trajanja bola prestanak bola (spontano. uzimanje nitroglicerina) .

tokom cijelog dana Da li imate bolove-gr eve u listovima nogu?  poslije koliko metara hodanja .Da li imate otoke na nogama?   jednostrano ili obostrano ujutru. uve e.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  GASTROINTESTINALNI SISTEM Da Da Da Da li li li li imate imate imate imate dobar apetit ili ne? smetnje. ga enje i povra anje? bolove u elucu?    Da li ste povra ali krv? Da li ste imali crnu stolicu i kada? Da li imate nadimanje trbuha? Da li imate napade bolova ispod desnog rebarnog luka? Da li imate urednu stolicu? Kakav je izgled. bolove pri gutanju hrane? muku. miris stolice? zatvor proliv posle kakve hrane lokalizacija bola irenje bola prestanak bola    . konzistencija.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  HEMATOPOEZNI SISTEM Da Da Da Da Da Da li li li li li li imate osje aj malaksalosti i zamaranja? imate ubrzan rad srca (tahikardija)? imate este infekcije? su se uve avale limfne lijezde? imate bolove u kostima? imate krvavljenja u ko i?   Da li se krvavljenja javljaju spontano ili poslije povre ivanja? Da li su menstrualna krvavljenja produ ena i oblilna? (kod ena) Da li su se javljala krvavljenja i kod ostalih lanova porodice? ta kasta krvavljenja (petehije) krvni podlivi (hematomi) .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  ENDOKRINI SISTEM Da li imate osje aj malaksalosti i zamaranja? Da li ste izgubili u tjelesnoj te ini? Da li se poja ano znojite? Da li ste primijetili promjenu boje glasa? Da li ste primijetili promjenu pigmentacije ko e? Da li ste primijetili poja anu dlakavost ko e? (kod ena) Da li imate poja an osje aj gladi? Da li imate poja an osje aj e i? Da li je pove ana dnevna koli ina mokra e? .

bolove (pe enje) pri mokrenju? Da li ste primijetili promjene u boji i izgledu mokra e? Da li ste mokrili krv i kada? .ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  UROGENITALNI SISTEM Da li normalno mokrite?   koli ina tegobe pri mokrenju Da li esto mokrite no u? Da li imate smetnje.

ga enjem.Da li imate bolove u predjelu bubrega?      lokalizacija propagacija karakter intenzitet udru enost sa:  mukom. povra anjem  povi enom telesnom temperaturom  smanjenom diurezom Kod ena pitati za menstrualni ciklus i poro aje:    Kada ste dobili prvu menstruaciju? Da li ste imali poro aje i koliko? Da li ste imali poba aje (spontani. ve ta ki)? .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  LOKOMOTORNI SISTEM      lokalizacija propagacija karakter intenzitet prestanak Da li imate bolove u zglobovima pri kretanju i radu? Da li su zahva eni zglobovi pra eni crvenilom. temperaturom? Kakva je pokretljivost zahva enih zglobova? Da li imate bolove u mi i ima?      lokalizacija propagacija karakter intenzitet stepen smanjenja mi i ne snage . otokom.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  CENTRALNI NERVNI SISTEM Da li imate normalan san? Da li vas san osvje ava ili ne? Da li imate glavobolje?  lokalizacija  propagacija  karakter  intenzitet  provociraju i faktori .

stajanju? .Da li imate nesvjestice? Da li dobro vidite? Da li dobro ujete? Da li imate normalan osje aj ukusa i mirisa? Da li imate nestabilnost pri kretanju.

ANAMNEZA LI NA ANAMNEZA .podaci o pro lim bolestima  RANIJE PRELE ANE BOLESTI zarazne bolesti reumatska groznica internisti ke bolesti  RANIJA LIJE ENJA U BOLNI KIM USTANOVAMA internisti ke intervencije hirur ke intervencij  PREOSJETLJIVOST NA RAZNE LEKOVE .

ANAMNEZA PORODI NA ANAMNEZA .podaci o bolestima u porodici  Da li je neko u porodici bolovao od neke bolesti? tuberkuloza bolesti srca bolesti bubrega povi en arterijski krvni pritisak reumatizam e erna bolest gu avost epilepsija du evne bolesti alkoholizm maligna bolest .

ANAMNEZA uslovima ivota i rada  SOCIJALNO-EPIDEMIOLO KA ANAMNEZA .otkaz vrsta posla i uslovi na poslu pu enje cigareta  koliko cigareta dnevno pijenje alkoholnih pi a  vrsta. koli ina  svakodnevno. povremeno uzimanje droge.podaci o Na pojavu izvjesnih oboljenja mogu uticati lo i uslovi ivota i rada i zbog toga treba dobro sagledati: materijalni polo aj uslovi stanovanja na in ivota i ishrane     higijensko-tehni ka za tita neugodni do ivljaji  smrt u porodici. sedativnih i drugih lekova .razvod.

‡ .trovanja.hipoksemija.poja ana vazodilatacija. a) ‡ ‡ Fizikalni uzroci Ote ano odavanje toplote Toplotni udar(u toplim prostorijama. ok.znojenje.smrzavanje. Vru ica (temperatura) Povi enje tjelesne temperature uzrokovano patolo kim uzrocima.fizi ki rad.Indikatori zdravstvene njege 1.du e izlaganje suncu.hipotireoza.nagomilavanje temperature u tijelu) hipotermija:sni ena rektalna temperatura ispod 36 stepeni..

eksudat.. Sindrom vru ice:        klonulost slabost slab apetit e tahikardija somnolencija delirij.b) Hemijski uzroci ‡ O te uje termoregulacioni centar kod bolesti uzrokovanih bakterijama. .krvarenje..tumorima..

5° Rektalna 37.Aksilarna 37. .4-0.2° Sublingvalna 37.8°C) Temperatura se mjeri u 7 i 17 sati ili e e.8° Aksilarno mjerenje: ‡ Nepouzdano ‡ Do 10 minuta Sublingvalno mjerenje: ‡ 5-10 minuta Rektalno mjerenje: ‡ Kod male djece ‡ Mjerenje na boku ‡ Ve a pouzdanost(kod apendikta razlika aksilarne i rektalne 1°C a ina e je 0.

tifus) minimalna dnevna preko 37°C 2.minimalna dnecna ispod 37°C (septikemija. FEBRIS REMITENS ‡ Dnevno osciliranje ve e od 1°C(gnojne upale.trbu ni tifus) . FEBRIS INTERMITENS ‡ Dnevne oscilacije ve e od 1°C.TBC.pneumonije.febric itectica.traju danima(lobarna pneumonija.Temperaturna krivulja Temperaturna krivulja ima dijagnosti ko zna enje. Vrste temperaturnih krivulja: 1.sepsa) 3. FEBRIS CONTINUA ‡ Dnevne oscilacije nisu ve e od 1°C.TBC.

variola ili kod recidiva bolesti) 5. BIFAZI NA ‡ Nakon prolaznog pada slijedi ponovni porast(poliomijelitis.4.morbili.tifus rekurens) 6. FEBRISUNDULANS ‡ Izmjenjivanje postepenog uspona i pada temperature-valovit izgled(bruceloza.tumori) FEBRIS REKURENS ‡ Izmjena du ih febrilnih i dana bez temperature(malarija. .

TYPUS INVERSUS ‡ Jutarnje temperature vi e od ve ernjih(TBC.TBC) 8. FEBRIS EPHEMERIS ‡ ‡ 9.hroni na malarija) Jednodnevna ili dvodnevna temperatura kod bla ih infekcija Ne pokazuje pravilnost(sepsa.7.pyelitis. FEBRIS ATYPICA .

5-41°C Hiperpireksija >41°C Afebrilan-normalna tjelesna temperatura Stadium incrementi-postepen porast Stadium fastigii-maksimalna temperatura.1-38°C Umjereno povi ena 38-39°C Znatno povi ena 39-40°C Visoka temperatura 40.Tipovi temperature Subfebrilija 37.nagli rast pra en tresavicom Liti an-postepen pad temperature Kriti an-nagli pad pra en znojenjem .

ICV.resorptivne temperature (kod infarkta.dehidracije.medikament) Artificijelne(namjerne)temperature Piroterapija(malarijom.bjelan evinama) Simulacija .opekotina.operacije) Endokrine bolesti(hipertireoza.krvarenje.Temperature kod:      Infekcija.vakcinama.

d. .femoralis.a. -Palpacija arterije carotis. Puls Sistolno izbacivanje krvi kroz aortu koje se prenosi na stijenke krvnih ila. -Palpacija pulsa stara klini ka metoda koja brzo ocjenjuje stanje KV aparata.a.a. -U rutinskoj praksi palpacija arterije radialis.radialis.brachalis. a.a.pedis.2.poplitea.

frekvens et rarus) Ritam (p.altus et parvus) Dizanje i spu tanje pulsnog vala (p.celer et tardus) -normalna od 60-90 otkucaja u minuti i podlo na fiziolo kim kolebanjima -kod djece 100-150 otkucaja u minuti .regular et irregular) Napetost (p.Kvalitet pulsa: a) b) c) d) e) Frekvenca (p.durus et mollis) Veli ina (p.

‡ ‡

‡ ‡

P.frequens (tahikardija) vi e od 90 otkucaja u minuti emocije,poja an tonus simpatikusa,febrilna stanja, anemije,krvarenja hipertiresta,neuroza,slabost sr anog mi i a,lijekovi,kofein,alkohol P.rarus (bradikardija) ni e od 60 otkucaja u minuti u snu,vagotoni ari,sporta i,fizi ki radnici,gripa,tifus,tumor mozga,meningitis,intoksikacija digitalisom,AV blok

‡ ‡ ‡

‡ ‡

P.altus kod bradikardije,nakon napora,sr anih oboljenja P.parvus sr ana slabost,kolaps P.celer hipertireoza,febrilno stanje,sr ana oboljenja P.tardus P.durus arterijska hipertenzija P.mollis sr ana oboljenja

Aritmi an puls:

‡ Razmaci izme u pojedinih otkucaja su razli iti: - sr ana oboljenja,respiratorna aritmija,ekstrasistole,su enje arterija(razlika na rukama),apsolutna aritmija.

3. Krvni tlak
Tlak u velikim krvnim sudovima,izra ava se u mmHg i mjeri se ivinim manometrom. -140/90 -starosna dob i dnevne oscilacije -u osoba preko 60 godina tlak pokazuje tendenciju porasta zbog Prilago avanja na arteriosklerozu..

Tlak zavisi od:
‡ ‡ ‡

Koli ine krvi Sr ane frekvencije Perifernog otpora(el.krvni pritisak)

Tehnika:
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Sfigmomanometar Man etna 12-13cm iroka Obavije se oko donjeg dijela nadlaktice Duva se dok nestane puls arterije radialis Otpu ta se vazduh Kod debelih osoba mo e biti nesrazmijer izme u irine man etne i opsega nadlaktice pa se tlak smanji za 25mmHg sistolni U ambulanti ne to povi en tlak Razlike na rukama 10-20mmHg,akoje ve a bolest luka aorte Auskultatorna rupa

‡ ‡ ‡

‡ ‡

emocija,bolova,prejedanja,hipertireoza,aortna insuficijencija,sr ani blok-sistolna hipertireoza Esencijalna ili primarna hipertenzija nepoznate etiologije, 80-90% Sekundarne hipertonije(renalna,endokrina,neurogena,kardiovaskularna)

Hipertonija-kod fizi kog napora

Hipotonija
‡ ‡ ‡ Sistolni pritisak manji od 100 Dijastoni pritisak manji od 60 Vagotoni ari, ene,ortostatska,simptomatske(infektivne bolesti,miksedem,infarkt,plu na embolija, ok,krvarenje)

4. Disanje
a) ‡     Frekvencija disanja 16-18 minuta,kroz nos,bez napora,jedva ujno Eupnea-normalno Tahipnea-ubrzano(bolest plu a,fizi ko naprezanje,uzbu enje,povi ena temperatura) Bradipnea-usporeno(diabeti ka koma,lijekovi,pove ani intrakranijalni pritisak) Apnea-prestanak disanja

b) Dubina disanja ‡ Normalno ‡ Produbljeno-s naporom udi e i izdi e ve e koli ine zraka ‡ Povr no-jedva primjetno udisanje i izdisanje manje koli ine zraka c) Ritam disanja ‡ Pravilna izmjena udaha i izdaha s tim da je udah kra i od izdaha,sa pauzama.

Aktivnosti sestre:

‡ ‡ ‡ ‡

Osigurava polo aj osiguranika Obavje tava ljekara Priprema za primjenu kiseonika(O2) Adekvatna terapija prema uputama ljekara

nervozne osobe.sporo.sr ana oboljenja) Biotovo disanje-nepravilno.fizi ko naprezanje Kussmaulovo disanje-duboko.duboko.smjenjuju se brzo.ubrzano disanje Metaboli ka acidoza kod DM.plitko(o te enje mozga) ‡ .a zatim sve pli im disanjem(djeca i stari normalno tokom spavanja.tumor mozga. ujno(metaboli ka acidoza.lijekovi) Cheyne-stokesovo disanje-smjene relativno dugotrajnog prestanka disanja s potpuno sve dubljim.uremija.Patolo ki oblici disanja: Hiperpneja (hiperventilacija) ‡ ‡ ‡ ‡ Duboko.

podizanje ramena .stomaka.Ortopneja ‡ zauzima uspravan polo aj tijela Opstruktivno disanje ‡ Aktivna pomo na muskulatura vrata.

lijekovi) -bistra.pi e. ‡ Uzima se jutarnja mokra a ‡ Normalna: -svijetlo uta(hrana.mjeri se urometrom -kisela reakcija normalne mokra e -nema bjelan evina u normalnoj mokra i.aromati an miris koji se stajanjem mijenja u amonijak -specifi na te ina 1005-1035.5. Urin Procjena stanja bubrega.ni e era(eventualno kod slatke prehrane) .

.e erna bolest.gladovanja) ‡ Urobilinogen-manje koli ine u normalnoj mokra i ‡ Bilirubin-prisutan kod bolesti jetre ‡ sediment mokra e(normalan:0-2 er.0-5l le.) ‡ test trake za odre ivanje e era.ve e koli ine kod uzimanja te nosti i manje kod gubitka teku ine .krvi itd.melitus.‡ Glikozurija.bjelan evine neg.proteina.lijekovi. ‡ diureza dnevna 1500 cm³.bilirubin neg. um neg.povra anja..o te enje CNS ‡ Acetonska tijela-prisutna kod d.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Poliurija Vi e od 2000cm³ Kod bolesti bubrega. nervozna poliurija Polakisuria esto mokrenje Cistitis.uretritis.nedovoljno uzimanje te nosti.znojenje.sr ana i bubre na bol ...d. hiperparatireod.diabetes inspid.mel.HBP Oligurija manje od 500cm³ Proljev..cirkulatorna(resorpciona edema).

slab mlaz HBP.usporeno.descensus Incontinento urinae Nekontrolisano oticanje i nesposobnost zadr avanja mokra e .kamenca. tumor mokra nog mjehura(kateterizacija) Ischuria paradoxa Stalno esto mokrenje bez potpunog izmokravanja Bol prostate.tumor prostate.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Anurija Prestanak mokrenja O te enje bubrega.SM Disuria Ote ano izmokravanje.

. Svijetla mokra a-nedostatak urokroma (d.porfinurija  Tamnosme a ili boja poput piva-bilirubin u mokra i(ikterus) .hroni na upala bubrega)  Tamnocrvena-akutna upala bubrega  Crvena-hematurija.mel.

oksalati ‡ Leukociturija: (4-8).++.hemoragi na dijateza(pokus u tri a e) .Proteinurija-prisustvo bjelan evina u mokra i.upala mokra nog mjehura.vi e eritrocita je hematurija.pyelonephritis.febrilna stanja.dugotrajni uspravni polo aj.ortostatika Sediment: ‡ Soli: urati.upala mokra nih puteva.bubrega ‡ Eritrociturija: (1-3).upala bubrega.prostate.vi e leukocita je piurija. ‡ Kvalitativno: +.+++ Kvantitativno: 24 sata urin biuret(40-160mg) Glomerulonefritis.tumor.nefrolitijaza.fosfati.sr ani bolesnici.TBC bubrega.pove an napor.

hijalini. eritrocitni.po pravilima asepse .leukocitni.epitelni ‡ Bakteriolo ki pregled-urinokultura ‡ Va na koli ina bakterija-10 nema patogeno zna enje ‡ Kateterizacija (naj e e Folijev kateter) .vo tani.kad ne mo e normalno mokriti .granulirani.‡ Cilindri (odljev bubre nih kanali a).

Koli ina stolice: 100-300 garma Dijareja je esto ispra njavanje poluteku e ili teku e stolice.suha i koli inski mala.zastoj stolice) je rijetko i neredovito ispra njavanje stolice. Opstipacija (zatvor.Stolica Stolica je uobi ajen naziv za otpadne proizvode probave (feces) i sam in eliminacije sadr aja crijeva (defekacija). Inkontinencija je nemogu nost zadr avanja stolice u crijevima.upravljano centrom u ki menoj mo dini. . ‡ Defekacija je pra njenje izmeta iz zadnjeg crijeva.stolica je tvrda.

naziva se i MELENA.gnoj.tjestenasta i jako zaudara Crvena-zbog krvarenja iz dinjeg dijela probavnog sustava.krv.obilna je.obilno je pomje ana krvlju ‡ Primjese u stolici:crijevni paraziti.zbog opstrukcije glavnog u ovoda Crna-zbog krvarenja u gornjem dijelu probavnog sustava.sluz .Boja stolice: ‡ ‡ Bijela-zbog manjka u nih boja.

Uzimanje stolice za pretrage: ‡ ‡ fizikalno-sa uvati u posudi za nu du s poklopcem i natpisom ..NE BACAJ!´ hemijski-uzima se dio koji nije pomije an s urinom i koji nije dotaknuo stjenku posude s mjesta koje izgleda patolo ki promjenjeno mikrobiolo ki-postupak je isti kao i hemijski samo se uzima sterilnom ka i icom u sterilnu epruvetu parazitolo ki-stolica se alje tri puta tijekom dana u hemijski istoj posudi s poklopcem ‡ ‡ .

davanja hrane.Klizma Klizma je ulijevanje teku ine analnim putem u debelo crijevo radi i enja i pra njenja. postavljanje dijagnoze.davanja lijekova. .

fiziolo ka otopina .1.kolonoskopija) U tu svrhu se ulijeva pomo u katetera analno 500-1000ml teku ine zagrijane na temperaturu tijela koja mo e osim vode sadr avati: 3-4 ka i ice parafinskog ulja 3-4 ka i ice glicerola 2 dag sapokalinusa aj od kamilice NaCl.pri opstipaciji.Klizma za pra njenje: ‡ ‡      Primjenjuje se radi odstranjivanja fekalija iz debelog crijeva.prije i poslije hirur kog zahvata i prije dijagnosti kih postupaka(rektoskopija.

5 litara teku ine zagrijane na temperaturi ljudskog tijela U debelo crijevo se unosi otopina lijeka Prije ljekovite klizme primjeni se klizma za i enje Sadr aj se ubrizgava polako (najmanje 10 minuta) ili sistemom za infuziju . Dijagnosti ka klizma: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 3. Ljekovita klizma: Postupak u radiologiji pomo u kojeg se nakon i enja u debelo crijevo ulijeva kontrastno sredstvo u dijagnosti ke svrhe Sredstvo je pripremljeno tvorni ki ili se pomije a 1 litar vode sa 5 ka ika barijeva sulfata 1-1.2.

ako bolesnik ne podnosi ve u koli inu teku ine.kada elimo da teku ina dopre u silazni dio debelog crijeva  Mala klizma. Hranjiva klizma Primjenjuje se kad bolsenik ne mo e uzimati hranu oralno Sastoji se od 5% otopine glukoze.kateter uveden 10cm.ili ako je ne mo e zadr ati ‡ ‡ .kateter uveden 10cm.koristi se kada elimo da teku ina dopre do vi ih dijelova crijeva  Obi na klizma 500-2000ml.kateter uveden 20cm.100-200ml.daje se sistemom za infuziju  Visoka klizma.500-1000ml.4.

provla enjem kroz smotuljak gaze na koji smo stavili vazelin Obu i rukavice Ra iriti gluteuse i polagano uvesti kateter u rektum 7-10cm Otvoriti slavinu irigatora te ispu tati teku inu odgovaraju om brzinom Po zavr etku istjecanja teku ine zatvoriti slavinu irigatora.jedan ostane Staviti u lijevi bo ni polo aj s skvr enim nogama i privu enim trbuhu ili genokubitalni s odignutom i isturenom stra njicom ili na le ima s ra irenim i skvr enim nogama(ovisno o vrsti klizme) Ispod stra njice staviti kompresu i nepropusno platno U vrstiti irigatir 50 cm iznad anusa i ispustiti zrak iz dovodne cijevi Namazati kateter.odlo iti u bubre astu zdjelu Upozoriti da sti u i analni sfinkter zadr ava teku inu Staviti bolesnika na posudu za nu du Nakon defekacije obrisati i/ili oprati analnu regiju .Izvo enje klizme: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Skinuti pokriva i suvi ne jastuke.izvu i kateter provla enjem kroz stani evinu.

ja inu i trajanje.nagla i bu na ekspiracija nakon zatvaranja glotisa. ‡ Podra aji su upalni.produktivnost.elimini e sekret iz donjih di nih puteva i spre ava bronhoaspiraciju.hemijski i toplinski.mehani ki.stanju i polo aju bolesnikova tijela.kojom se organizam titi od inhalacije iritansa. ‡ Sestra evidentira pojavuka lja.izgled i koli inu iska ljaja i ovisnost ka lja o vanjskim initeljima. ‡ Centar za refleks se nalazi u produ enoj mo dini. .Ka alj i iska ljaj Voljna ili refleksna pojava.

TBC plu a.virusne upale.alergije.Iska ljaj je sadr aj donjih di nih puteva izba en ka ljem.embolija.podra aji Sluzavognojan ± bakterijske upale Gnojan ± destruktivne bakterijske upale i bronhiektazije Sukrvav ± destruktivne bakterijske upale. Izgled iska ljaja: Pjenu av ± u kardiogenom edemu plu a Sluzav ± virusne upale.tumori bronha .edem plu a.tumori Krvav ± destruktivne bakterijske upale.

a ne slina ‡ Isprati usta i drijelo vodom ‡ Narediti da ka ljuca nekoliko minuta sve dok ne osjeti nailazak iska ljaja.daje stani evinu ‡ Za fizikalnu i nespecifi nu pretragu uzorak ne smije biti stariji od 2 sata.transport iska ljaja: ‡ Upozoriti da iska ljaj mora biti iz di nih puteva.spremanje.za gljivi ne pretrage do 24 sata.pru amo mu posudu (ovisno o vrsti pretrage) ‡ Pri iska ljavanju sestra stoji iza bolesnika i priti e prsni ko ‡ Pri izbacivanju sestra zatvara posudu. a za mikobakterije TBC-a i do 3 dana .Uzimanje.

kultivacija). .fizikalni (viskoznost).citolo ki (tra e stanice malignih tumora i upala).Pregledi iska ljaja su mikrobilo ki (obojeni razmaz na stakalcu.hemijski (sastav).

Postupci kod bolesnika sa suhim i nereproduktivnim ka ljem: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Uputiti bolesnika da suzdr ava ka alj Staviti u povi en polo aj Ukloniti vanjske uzroke Osigurati optimalne mikroklimatske uvjete Primijeniti ordiniranu terapiju .

a u odmorni po elji bolesnika ‡ U nemo nih bolesnika iska ljavanje poma emo ovijanjem i zatezanjem platnene trake iroke 50cm oko prsnog ko a ‡ Osigurati pribor za iska ljaj ‡ Osigurati mikroklimatske uvjete ‡ Primijeniti terapiju .Postupci kod bolesnika sa vla nim produktivnim ka ljem: ‡ Pomo i ekspektoraciju stavljanjem naizmjenice u drena ni i odmorni polo aj.ako nije druk ije odre eno s postupnim podizanjem kreveta 30-40cm vi e puta u danu prije uzimanja hrane. U Quinckeov.

a u antidrena ni ako je poznat izvor krvarenja Upozoriti bolesnika da strogo miruje.ne govori.Hemoptiza je primjesa krvi u iska ljaju.iv terapiju Promatrati: ‡ ‡ ‡ Kada krvarenje prestane bolesnik mora mirovati u krevetu 48 sati i izbjegavati sve to bi moglo izazvati ka alj i krvarenje Ne smije uzimati vru u. Posljedica je o te enja krvne ile bronha ili plu a.hladnu hranu i napitke.a hemoptoa je iska ljavanje ve ih koli ina krvi.povr no di e i suzdr ava ka alj Za tititi bolesnika i krevet plasti nom prega om Staviti ispred njega lavor s malo dezinfekcijskog sredstva na dnu Dati stani evinu Izmjeriti puls i tlak Pripremiti pribor za primjenu kisika.alkohol Re i da to manje govori . Postupak: Hitno obavijestiti ljekara Smjestiti u polusjede i polo aj.

Povra anje(vomitus) Refleksna pojava koja nastaje zbog podra aja centra Za povra anje smje tenog u produ enoj mo dini. Uzroci povra anja: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Probavni sistem Sredi nji iv ani sistem Endokrini sistem Di ni sistem Cirkulacijski sitem Metaboli ki sistem Trovanja Psiha .

Postupci kod bolesnika koji povra a: ‡ Staviti bolesnika u sjede i polo aj.ili ako mora le ati okrenuti mu glavu postrance ‡ Za tititi bolesnikovo i posteljno rublje nepropusnim platnom ‡ Dati lavor i stani evinu ‡ Nakon povra anja dati a u vode za ispiranje usta ‡ Obavijestiti ljekara .

djelimi no probavljene krvi u dodiru sa elu anom solnom kiselinom. .Hematemeza je povra anje svje e krvi tamnocrvene boje ili sadr aja nalik talogu crne kafe.

kanilu ostaviti u ili ‡ Smiriti bolesnika ‡ Zabraniti mu oralno uzimanje hrane i teku ine najmanje 48 sati .sjede i ili le e i sa glavom nastrance ‡ Primijeniti postupke kao u drugim vrstama povra anja ‡ Izvaditi krv za pretrage.Postupak: ‡ Hitno obavijestiti ljeakra ‡ Smjestiti bolesnika u postelju.

Prije hranjenja se uvodi u eludac plasti na ili gumena nazogastri na sonda duga 70 cm.ugrijana na temperaturi tijela. Hrana mora biti ka asta ili teku a.Hranjenje nazogastri nom sondom Bolesnika hranimo nazogastri nom sondom ako ne mo e gutati. .

Postupak uvo enja sonde: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Izmjeriti du inu (od korijena nosa do resice uha + od korijena nosa do li ice epigastrija) Provjeriti prohodnost nosnica Za tititi bolesnika nepropusnom prega om Oprati ruke Ovla iti 15-20 cm sonde Zabaciti glavu u nazad i polagano gurati do ulaska u drijelo (du ina nosuho) Gurati dalje do izmjerene druge du ine (korijen nosa-vrh prsne kosti) Ne uvoditi silom (lagano okretati ako zapne) U slu aju gu enja.a silikonske svakih 8 dana .ka lja.cijanoze ili ne mogu nosti govora izvu i sondu Utvditi je li sonda u elucu (aspiracijom elu anog sadr aja trcaljkom) U vrstiti sondu -treba redovito njegovati usnu upljinu i nos -sondu mijenjati svakih 48 sati.

Nakon operacije ranu treba previjati prema svim pravilima asepse. Mogu se izme u davati 2500-3000 ml teku ine dnevno. .odr avaju i okolinu istom i suhom. raspore ena u 5 obroka. Ko u oko gastrostome treba premazivati za titnom kremom. Hrana treba biti teku a ili rijetko ka asta.temperature 35-37 C.protisnuta kroz sito. Gastrostoma mo e biti privremena i trajna.a kroz prednju trbu nu stjenku.5 cm. Kroz otvor je uvedena cijev promjera 1-1.Gastrostoma Otvor ura en hirur kim putem na stjenci eluca.

Hranjenje bolesnika: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Donijeti pribor i hranu Postaviti bolesnika u le e i polo aj Otkriti do pojasa Za tititi okolinu stome kompresom Izvaditi ep i staviti lijevak Uliti malo vode.ispitati prohodnost puteva Ulijevati hranu polagano.za jedan obrok se daje 200-400 ml hrane tokom 15 minuta ‡ Nakon hranjenja isprati cijev ‡ Za epiti epom i pri vrstiti ‡ Provoditi njegu usne upljine .

uz pomo medicinske opreme.lijekova.mjere produ enog o ivljavanja koje izvode stru ni timovi ljekara.Intenzivna njega KPR (kardiopulmonalna reanimacija) Prema smjernicama evropskog vije a za reanimatologiju mjere KPR se dijele na: BLS ± (basic life suport) osnovno odr avanje ivota tj. ALS ± (advanced life suport) napredno podr avanje ivota tj.medicinskog osoblja.SHP. . Osnovno o ivljavanje mjere sa kojima bi trebala biti upoznata ira populacija na samom mjestu nezgode do dolaska stru nog tima.

BLS (bazi na reanimacija) Utvrditi stanje svijesti! Redosljed postupaka: A. Airway ‡ a) b) c) ‡ Metode otvaranja di nog puta: Defleksija Podizanje brade Trostruki hvat Koriste se pomagala: -orofaringealni tubus -airway -nazofaringealni tubus (kod onih koji imaju povrede usta) -krikotireoidektomija (u anafalakti kom oku) .

B.slu am.osje am) Ventilirati (d epna maska) . ‡ ‡ ‡ Disanje-breathing Utvrditi nedostatak disanja Dva inicijalna udaha (gledam.

nakon 2 minuta radi se prva provjera bez obzira na broj spasioca) . ‡ ‡ ‡ Circulation (cirkulacija) utvrdi se nedostatak pulsa na karotidi Vanjska masa a grudnog ko a (1 i 2 spasioca) Ventilacija:kompresija (2:30).C.

D.300. Defibrilacija ‡ Rana kod ventrikularna fibrilacija ili v. .tahikardijabez pulsa ‡ 200.360 J 3 uzastopna udara pauza KPR defibrilacija 360 J ‡ KPR mo e trajati 30-60 minuta pogotovo kod hipotermije ili utapanja.

BLS Algoritam Ne reaguje Pozvati pomo Otvoriti disajni put (gledam.osje am) Provjeriti disanje disanje normalno polo aj za oporavak ne di e 2 inicijalna udaha .slusam.

ne di e 2 inicijalna udaha (gledam.slu am.osje am) provjeriti cirkulaciju (puls)-odsutan 30 kompresija + 2 udaha kontrola pulsa za 2 minuta .

pritisak 3-5 cm na grudnu kost.Mjesto kompresije: Dva popre na prsta iznad disajnog ruba sternuma sa obe ake jedna na drugoj. .

Vje ta ko disanje: ‡ Usta na nos ‡ Usta na usta ‡ Preko reanimacionog tubusa ili ambu balona ili pokretnog respiratora .

Prestanak rada srca: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Gubitak svijesti Nestanak pulsa na arteriji karotis Promjena boje ko e Prestanak disanja iroke zjenice .

Znaci efikasnosti reanimacije: ‡ Popravljanje boje ko e ‡ Su avanje zjenica ‡ Pojava otkucaja srca .

Opstrukcija disajnog puta Znaci: Hvatanje za grlo Nemogu nost govora Nagon na povra anje ili ka alj .

glava okrenuta na stranu 3-4 puta udarati izme u lopatica Kod trudnica ruka ide na donji dio grudnog ko a .Hajmlihov zahvat Osloboditi disajne puteve od stranih sadr aja Stati iza osobe koja se gu i Obuhvatiti je rukama oko struka Stisnuti pesnicu.mo e i bo ni polo aj.staviti palac neposredno iznad pupka Pritisnuti abdomen prema nazad i gore Mo e se ponavljati U le e em stavu.

respiratorni distres sindrom.insuficijencija srca . Ventilacija Mehani ka ventilacija ‡ Disanje preko aparata djelimi no ili u cjelini ‡ Osnovna indikacija za primjenu je respiratorna insuficijencija (poliomijelitis.tumor mozga. aspiraciona pneumonija.lijekovi.tetanus. Endotrahealna intubacija 2.mijastemija gravis. utopljenje.plu na embolija.polineuri tisi. kontuzija povrede.ALS Algoritam 1. sepsa.

‡ Vi e oblika mehani ke ventilacije: -IPPB (intermitentni potizivni pritisak disanja) -IPPV (intermitentni pozitivni pritisak ventilacije) -IPPV + PEEP (pozitivni pritisak eksp Intraosalni pristup ± primjena lijeka adrenalin kroz disajni tubus. .

a onda se savjetuje intraosalni pristup (brz. Uspostava intra venoznog puta u ovim uslovima nala enje periferne vene ograni eno je na 3 puta.) .naloksona.3.lidokaina.itd.efikasan.siguran.ali se pokazalo da je potrebno dati ve e doze adrenalina.

EMD) Defibrilacija ‡ Lije enje poreme aja sr anog ritma ‡ Eksterni transtorakalni (VF) ‡ Intrakardijalni DC ok ‡ Jednosmjerna struja ja ine do 360 J ‡ Lopatice se stavljaju na vrh srca i drugi me urebarni prostor desno (ili ispod lijeve skapule i drugog me urebarnog prostora desno) .BEA.asistolija.4. DD (VF/VT.

3 udara 100 -> 200 -> 300 J Ako se uspostavi drugi a ne sinusni ritam->dr.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Bezbjednost pacijenta i osoblja prilikom aplikacije Ko a se prije aplikacije prema e elektrolitskom pastom Kod defibrilacije se primjenjuje asinhroni DC ok. Ako se uspostavi sinusni ritam odr ava se inf xylocaina Mo e se ponavljati ja om energijom 360 J naizmjeni no sa xylocainom u bolu su do maksimum 300 mg .th.

‡ Uspjeh defibrilacije zavisi od du ine vremena proteklog od nastanka fibrilacije i uzroka koji je doveo do fibrilacije (acidoza-neuspjeh) ‡ Izme u defibrilacijskog oka vr iti KPR .

i ventr. Th.Kardioverzija Elektrokonverzija supraventrikul.PSVT.PVT. flater i fibrilacija kad je medikament. Bez efekta ‡ Izvodi je kardiolog uz dobro obu en tim ‡ Primjenjuje se sinhronizovani defibrilacijksi ok uz kontrolu EKG impuls defibrilacijskog oka treba da pada na R-zubac- . Poreme aja sr anog ritma u sinus ritam Mo e biti urgentna i programirana Kod: ‡ Ventrikularni flater.pretk.

Privremena elektrostimulacija -Pacemaker- Kod sni enih frekvencija ispod 50 minuta. .

Postreanimacijsko lije enje Osnovni cilj da se o uvaju funkcije mozga i srca nakon KPR Prevencija hipertermije Indukovana hipotermija (32°-34°C) Kontrola VK O uvanje hemodinamske stabilnosti vazoaktivnim lijekovima radi spre avanja sr ane disfunkcije Prekid KPR mo e da usljedi nakon 20 minuta (kod utopljenika du e). .

Sr anog oboljenja ‡ Neurolo ko oboljenje ‡ Tumori ‡ Predoziranje lijekovima ‡ Anfilaksija .KPR u djece do 8 godina Sr ani zastoj kod djece rijedak naj e repirtornog porijekla e Ostali uzroci: ‡ Naprasna smrt djeteta 32% ‡ Utapanje 22% ‡ Respiratorne bolesti 9% ‡ Kong.

udaha) .osje am) normalno disanje (bo ni polo aj-koma polo aj) ne di e (2 ef.BLS provjeriti stanje svijesti i pozvati pomo Otvoriti disajni put (zabaciti glavu.slu am.podignuti bradu) Provjera disanja (gledm.

udaha do 1 godine 1-8 godina (disanje na usta i nos) (disanje na nos.disanje na usta) ako se grudi ne di u ponovo otvoriti disajne puteve Ako je bezuspje no Tretirati kao obostrano disanje Provjeriti znake cirkulacije .ne di e 2 ef.

Provjeriti znake cirkulacije Brah puls (do 1 godine) karotidni puls (1-8 godina) Ako je ve i od 60 minuta -omjer 15:2 -kompresija:ventilacija (2 spasioca) -30:2 (1 spasioc) .

godine promijenio je taj odnos kompresija:ventilacija (nekad bio 5:1.ali slabija perfuzija srca) .jedne ruke pritisak 1.Mjesto: Jedan prst ispod intramamilarne linije na sternum ->100/min (brzina kompresije) Do jedne godine .k.5-2 cm Nove preporuke evropskog savjeta za reanimaciju djece 2005.palac na palac 1-8 godina .

Opstrukcija disajnih puteva Dr ati dijete preko koljena potrbu ke i napraviti 45 udaraca izme u lopatica Dijete na le ima-kompresija 4-5 puta donjeg dijela grudnog ko a jer sv rebra horizontalno postavljena pa je abdomen izlo en povredama Ne vaditi strano tijele naslijepo Naj e i uzrok smrti je obstrukcija disajnih puteva zbog uvijek prisutne upalne komponente diajnih puteva kada je su enje i do 80% .

Defibrilacija .ALS Kao kod odraslih: A.adrenalin. Ventilacija novoro en ad 20ml O2 Q2 dojen ad 30ml O2 djela 10ml/kg C.atropin) D. Endotrahealna intubacija B. IV put ‡ Intraosealno (lidokain.

7. 3. Reanimatologiju gdje se pru a hitna medicinska pomo Provodi reanimaciju na razini ACSL (uznapredovanog odr anja ivota) Provodi intenzivno lije enje Postreanimacijska njega Stalan nadzor Visokostru na zdravstvena njega ivot se odr ava 24 sata . 4. 2.KPR u centralnoj jedinici intenzivnog lije enja(CJIL) Zapo eta KPR na terenu ili u kolima SHP Nastavlja se u ambulanti reanimacijskog odjela ili direktno u CJIL CJIL je organizacijska jedinica unutar zavoda za anesteziologiju 1. 5. 6.

CJIL raspola e: Autonomne krevetne jedinice uz koju se nalaze: 2 monitora po krevetu Respirator Aspirator Pribor za primjenu kiseonika Infuzomati Perfuzori Kolica za reanimaciju (sadr aj kolica je uniforman za sve jedinice intenzivne njege) Kolica sa defibrilatorom ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ .

pad ili porast temperature.hipokapnija.EKG Centralnimonitor e zvu no ili svjetlosno upozoriti tim medicinskih sestara Medicinska sestra je odgovorna za parametregranice alarma koje prilago ava svakom novom bolesniku .tahikardija.hipertenzija.hiperkapnija.‡ ‡ ‡ ‡ Centralna monitorska jedinica Svi monitori u CJIL su umre eni i povezani sa centralnom jedinicom na sestrinskom pultu U slu aju odstupanja od zadatih parametara koje o itava kompjuter: bradikard.puls.

‡ Svi alarmi moraju biti uklju eni svo vrijeme boravka bolesnika u CJIL ‡ Postupak u slu aju alarma:  Oti i do bolesnika  Uti ati alarme  Provjeriti stanje bolesnika  Utvditi razlog uklju ivanja alarma  Otkloniti uzrok uklju ivanja ukoliko je u domenu sestre ili pozvati ljekara  Po potrebi zapo eti KPR .

.Kolica za reanimaciju ‡ Sadr e sredstva i lijekove koji se koriste u hitnim intervencijama ‡ Provjera kolica za reanimaciju prilikom primopredaje smjene kroz Äprotokol nadzora kolica za reanimaciju´.

-hept. dopamin.amiodaron.I polica Lijekovi: ‡ Navu ene 2 price adrenalina (ako se ne potro e za 24 sata stavljaju se nove) ‡ 2 price atropina ‡ 2 apavrina 20 ampula ‡ Alupent.synopen Od 15-20 ampula .aminophylin.co.lidokain.na-bikarbonat.

komprese.manitol.ringer.‡ Haes.alkohol. price.igle.glukoza. esmarch.sistemi za infuziju i transfuziju .stetoskop.svjetiljka za zjenice.aquaredestilata.wata.fiziolo ka.

II polica ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Laringoskopi 3 patule Endotrahealni tubus Ambu i maske Orofaringealni tubus-airway Nazofaringean tubus Oronazalne maske za O2 .

maske. patule.kateteri Kod bolesnika koji su ve ekstubirani ili respiratorno nestabilni isto slo eni setovi Kod mehani ki ventiliranih bolesnika na respiratoru na krevetu treba da se nalazi: Amb samo ire i baloni Spremnik za kiseonik na balonu Kateter za spoj da dovodom kiseonika ‡ ‡    .III polica ‡ ‡ ‡ Rezervni tubusi svih veli ina Endotrahealne kanile svih veli ina Za reanimaciju djece slu e ve slo eni setovi na kolicima:ambu baloni. laringoskopi.endotrahealni tubusi.orofaringealni tubusi.

U slu aju: ‡ Nestanka struje ‡ Kvara respiratora ‡ Prije i posije aspiracije sekreta bolesnika da se hiperventilira ‡ Prilikom premje tanja bolesnika ‡ Samo jedan ru ni respirator na jednog pacijenta (mogu nost intrahospitalnih infekcija) koji se poslije iste. .dezinfikuje i sterili e.

periferna saturacija) Defibrilacija putem ru nih elektroda Transkutana pacing putem samoljepljivih elektroda Sinhronizirana kardioverzija Automatska vanjska defibrilacija .puls.Defibrilator ‡ ‡ ‡ ‡      Preporu uju se dva defibrilatora Bifazi ni naj e e u upotrebi Za stati no-transportni na in rada Omogu uje Monitoring (EKG ili 12 kanal EKG.

gel za defibrilator.makaze.EKG elektrode.tlak.Kofer za reanimaciju ‡ Slu i kod KPR na drugim odjelima bolnice ‡ Uz njega se uzima i defibrilator i monitoring EKG.endotrahealni tubusi i vodilice) Ostali pribor (stetoskop.tuferi) Uspostava di nog puta (ambu.pulsni oksimetar.laringoskop.alkohol.maske.baterija za zjenice. price.puls ‡ Sadr i:      Lijekove skoro iste kao i kolica samo manje ampula(2X ili 4X manje) Infuzione otopine po 1 boca Uspostava venskog puta (esmarch.igle.intranile.rukavice) .

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ine tim ljekara.anesteziolog i medicinska sestra Uputstvo da se ve zapo ne KPR dok tim ne do e Uzeti heteroanamnezu od osoblja Procjena stanja prema A B C D E protokolu KPR Prevoz u CJIL ako je KPR uspje na .ÄVanjska reanimacija´ To je kardio pulmonalna reanimacija na drugim odjelima po potrebi.

KPR u CJIL se provodi po ALS algoritmu (uznapredovalog odr avanja ivota) ‡ Medicinske sestre-tehni ari samostalno zapo inju i provode KPR do dolaska anesteziologa i kasnije u timskom radu nastavljaju KPR ‡ Naj e i razlog KPR u CJIL (asistolija.bradikardija) ‡ Ventrikul fibril (VF) .

udarac Priprema kreveta: -spustiti stranicu. 4. Pozvati de urnog ljekara Dovesti kolica za reanimaciju do kreveta Prekord.izvu i jastuk. 3.arestu ‡ ‡ 1.spustiti uzglavlje Postupak sestre: .navu i paravan. 2. Prve suo ene sa potrebom KPR jer su 24 sata sa pacijentom Centralni monitor alarmira cardiac arest Provjeriti disanje i puls na arteriji vr.Sestrinska intervencija u CJIL u K. 5.

Ako je na respiratoru prebaciti re im disanja u kontrolirano pove ati O2 na 100% 6. Prohodnost di nih puteva (zabaciti glavu i podi i . Postaviti oko faringa tubus -izmjeriti udaljenost od kraja donje vilice do sredine usta -otvoriti usta metodom prekri eni prstiju -uvu i zakrivljeni kraj prema tvrdom nepcu -rotacija 180° i dalje uvla enje 8.bradu. Zapo eti disanje pomo u ru nog respiratora (ambu) 9.podi i vilicu) 7.

10. Eventulno Aspirirati pac 13. Izvaditi uzorak krvi za elektrolite i druge parametre Plan rada pri KPR ako je vi e medicinskih sestara podijeliti interventne radnje . Vanjska masa a 11. Asistirati na razini ALS sa ljekarom 16. Otvoriti joj jedan IV put 12. Pripremiti set za intubaciju 15. Pripremiti defibrilator 14.

) ‡ 1. 5.frekventnost) Kontinuirani monitoring u 2 odvoda EKG-a/II odvod obav. 2. 4. . 3.Postreanimacijska njega Kod uspje ne KPR nastaviti sa postreanimacijskom njegom Zadaci medicinskih sestara: Dovesti respirator ako je potrebna mehani ka ventilacija Hemodinamska potpora putem perfuzornih pumpi Provjeriti neurolo ki status i orjentiranost pac u vremenu i prostoru Provjeriti respiratorni status (kvalitet i dubina disanja.

Äpedale´.kontrola diureze.slu alice.tlakomjer 11. Sanirati opekline od defibrilatora 10. Kontrole TA. O istiti defibrilator.mjerenje CVP 7.6.pulsa. Primjeniti TH prema nalogu ljekara 8. Kontrolisati labratorijske parametre koji su tra eni 9. Dopuniti kolica za reanimaciju 12. Evidentirati sve u injeno u protokolu .

INTERNA PROPEDEVTIKA FIZIKALNI PREGLED ‡ ‡ ‡ ‡ Metode fizikalnog pregleda su: inspekcije (op ti utisak) palpacije perkusije auskultacije .

 a) b)  Status praesens sada nje stanje na osnovu fizikalnog pregleda (dovoljno vremena.svu en pacijent.dovoljno svjetla i zagrijana prostorija) op ti status status pojedinih organa nalazi objektivnog pregleda se upisuju u istoriju bolesti i zdravstveni karton i imaju dokumentarnu vrijednost .

disanje  pregled po inje inspekcijom bolesnika  opa anje je prirodni dar ali da bi ono poslu ilo moraju se poznavati fenomeni kojima se bolest o ituje  zna ajna je ali je ne treba precijeniti .simetri nost tijela.konstitucija.1.tjelesna masa.visina.razvijenost musculature.ko a.Inspekcija (op ti utisak)-ono to vidimo na pacijentu:stanje svijesti.stav pacijenta.

Palpacija-je pregled metodom pipanja vrhovima prstiju pojedinih dijelova tijela Mo e biti: ‡ povr na ‡ duboka A.bolne osjetljivosti.tumora.duboka -sluzi za odre ivanje polo aja i veli ine dubokih organa(bubreg.) .appendicitis itd.2.povr na -slu i za identifikaciju povr nih organa.procjenu defansa(trbuh tvrd kao daska zbog pove anog tonusa trbu ne musculature)kod peritonitisa B.

Perkusija je metoda gdje se kucanjem po povr ini tijela na osnovu kvaliteta perkutornog zvuka dobijaju podaci o:konzistenciji i veli ini organa.prst po kome se kuca (plesimetar) ne treba pritiskati jako na tijelo vec ga treba prisloniti na tijelo. .3.patolo kom sadr aju kao i o patolo kim stanjima Primjenjuje se: ‡ direktna perkusija -kucanjem direktno vrhovima prstiju po tijelu(test fluktuacije za ascites) ‡ indirektna perkusija (prstom o prst) -po distalnoj falangi srednjeg prsta se udara srednjim prstom druge ake sa udaljenosti 10-15 cm iz zgloba ru ja.

srce sonoran-normalna plu a hipersonoran. pneumotoraks.eludac timpani an-abdomen(crijeva).slezina.ovaj zvuk se uje kao naduven obraz .Vrste perkutornog zvuka:      tmuo-butina potmuo-jetra.

4. umovi) ‡ -abdomena(crijevne peristaltike-motiliteta.T.ritam.R. vaskularnih umova-stenoza renalne arterije i aorte.U.S-frekfenca.Auskultacija je metoda slu anja stetoskopom ‡ -grudnog ko a(kvaliteta i intenziteta disajnog uma kao i propratnih u njeva) ‡ -srca(F. udvajanje.tonovi.perihepati kog trenja itd.) .

toksi ke. ‡ ‡ ‡ ‡ Stanje svijesti Svjestan Somnolencija ± pospanost Sopor ± te i poreme aj svijesti ali se na ja i vanjski nadra aj mo e probuditi Koma ± potpuna nesvjest ne mo e se probuditi nikakvim nadra ajem (prema uzroku nastanka mogu biti metaboli ke.cerebralne) Sinkopa ± kratkotrajni gubitak svijesti uzrokovan cerebralnom ishemijom(kardijalna.PREGLED PACIJENTA Op ti utisak 1.psihogena) ‡ .

slu ne.bolest mozga) ‡ Konfuzno stanje ± laki oblik delirija ‡ Depresija ± poreme aj afektivnog ivota ‡ Mani no stanje .‡ Delirantnost ± nemir uz halucinacije vidne.visoke temperature.suprotno od depresije ‡ Demencija ± propadanje intelektualnih funkcija .prostorno dezorjentisan (trovanje alkoholom.vremenske.

prostoru.stalno mijenjaju polo aj-bubre na kolika. Stav bolesnika ‡ Aktivan(normalno) ‡ Pasivan ‡ Prinudan (sjede i-plu ni i sr ani bolesnici.le e mirno-akutni pankreatitis.zaba ena glava-upala mozga) .bo no na zdravoj strani-kod pleurita.2. Orjentacija u vremenu. prema sebi idrugim li nostima 3.

peronalni hod-pijetlov hod.patkast hod-i a enje kuka) . pokretljivost pacijenta (aktivno pokretan-normalno.4. hempareti an hod-inzult.teturav hodtabes.sitan hod-mb Parkinson.pasivno ili nepokretan) ‡ Npr.

[25-30-umjerena gojaznost.35-40-goj.izra unati BMI(bodi mass index)=masa(kg)/(visina-m)².I stepena.srednja.slaba .gojazan(BMI=>25.pothranjen (BMI=<18. konstitucija-uzeti visinu(m) i tjelesnu masu(kg).5-24.5.II stepena.9).pacijent moze biti:normalno (srednje) uhranjen (BMI=18.normalan BMI=18.9kg/m².524.5)  dobra.30-35-goj.>40-morbidno gojazni]).

IBS.pothranjesnost.distrofija adiposogenitalis.Mb Cushing.marazmus kod starih ljudi . hiperinzulinizam.sterilitet) Mr avost (<10% TT)  Konstitucionalna.Obesitas (>20% TT)  Alimentarna. maligni tumori.lipodistrofije (pra eno DM.hipertireoza.anoreksija.HTA.miksedem.

spolne oznake nisu razvijene.malen.udovi kra i.brada.sec.sec.sekundarne spolne oznake slabo razvijene.malen.akromegalija-uve an nos.     Rast <140cm 150-190 mu karci 140-180 ene Primordijalni patuljak (proporc.spolne oznake normalnepigmeji) Hipofizarni patuljak (proporc.kreteni) Ovarijalni patuljak (kod ena.‡ I.spolne oznake nisu razvijene.     >190cm .sec.imbecili.poreme aj razvoja epif. ake) Eunuhoidni gigant (dugi ekstremiteti..inteligencija normalna) Hondrodistrofi ni patuljak (nije proporc.hrskavica) Rahiti ni patuljak (kratki zdepasti ekstremiteti.nedostatak androgenih hormona) II.nema sekundarnih spolnih oznaka) Primordijalni (konstitucionalni gigant-porodi na konstitucija) Hipofizarni gigant (rast se nastavlja nakon puberteta.zbog pove anog hormona rasta.

6.TM medijastinuma) .aneurizma.tumor glasnica)  Hrapav (miksedem.nikotin. Glas  Promukao (prehlade.

simetri nost gra e tijela (simetri ne-asimetri ne) 8.dispnoi no-gu enje) . disanje (eupnoi nonormalno.7.slabije ili jako razvijena) 9. razvijenost muskulature (normalno.

D. B. G. E. J. F. ko a i sluzoko a A. C. H. I.10. boja vla nost pigmentacija ospa hemoragije strije maljavost elasticitet(pokretljivost) i turgor temperatura potko no masno tkivo uvecane limfne lijezde . K.

A.strah-spazam kapilara.bakterijski endokarditis) II-ikteri na.periferna .blijeda hipertonija.albinizam.koli ine pigmenta.centralna 2.bubre ne bolesti.uta prebojenost ko e( utica.ciroza jetre.izlo enost suncu.spol) I-blijeda(sideropenijska anemija.nervna napetost.boja moze biti:  Zavisi od koli ine i sastava krvi.vitiligo.cijanoza moze biti: 1.hemoliticka anemija-citostatici.dob. karotenemija) III-sivkasta-hemohromatoza IV-cijanoti na(plavo-ljubi asta).stanja krvnih ila.

desno-lijevog anta. 1.centralna-posljedica nedovoljne saturacije hemoglobina(Hb) sa kiseonikom(02) Lokalizacija:jezik.farings Kod:sr anih mana.usna duplja.plucne opstruktivne bolesti (bronhopulmonalna oboljenja) .

 2.mitralne stenoze.anksioznosti .hladno e.noktima prstiju ruku i nogu .periferna-posljedica porasta redukovanog Hb u venskoj krvi dok je njegova koncentracija u arterijskoj normalna Lokalizacija:na usnama.usnim koljkama Kod:venske opstrukcije.

Cijanoza noktiju(periferna) .

izlo enost suncu .crvena hipertonija.erizipel.pelagra.V obojenost ko e ± Adisonova bolest.policitemija.pro ireni kapilari.

pigmentacija I-hiperpigmentacija-Adisonova bolest(crna ko a) II-hipo-vitiligo.gljivi na oboljenja .topla-hipertireoza C.vla nost I-suva-hipotireoidizam II-masna-hiperandrogenizam III-vla na.B.

pneumokokna)  Spider nevusi-kod oboljenja jetre na pritisak se povuku pa se ponovo jave (prsni ko .sepsa.D.skorbuta.boginje)  Eflorescence:patolo ka promjena ko e koja se vidi okom  Makula. Hemoragije ± purpura  Ko na i sluzni ka krvarenja I petehije-ta kasta krvarenja II ekhimoze-malo ve a(slivene ta ke) III hematomi-krvni podlivi Kod:traume.trombocitopenije.vezikula.papula.nikad na trupu) .pustula.bulla E. elo. sepse(meningokokna. ospe(alergije.vrat.

elasticitet-podi i ko u nad sternumom ili tibijom.trudnice.smanjena kod edema II-turgor-brzina kojom se ko a vra a u prvobitni polo aj(smanjen kod dehidratacije.starih) .F.enskog tipa (zavisi od pola i hormona) alopecije.maljavost-mu kog.zapaziti sa kojom lako om se ko a tegli (pokre e).elasticitet(pokretljivost) i turgor I.strije (cushing.ciroza jetre  poja ana:tumor nadbubrega ili ovarija H.gojazni.hirzutizam i hipertrihoza kod ena(brkovi i brada)  smanjena:hipogonadizam.pubertet) G.

temperatura-vrste temperature: I-afebrilan II-subfebrilan III-febrilan IV-visokofebrilan Vrste temperaturnih krivi: ‡ febris kontinua ‡ febris remittens ‡ febris intermittens ‡ febris recurens ‡ Pel-Ebstajnov tip temperature .I.

 1.empijem.ali ne pada na normalnu vrijednost(peritonitis.febris remittens -skokovi visoke temperature u toku dana sa varijacijama dnevne temperature 1-2C.sepsa) .febris kontinua -febrilne i visokofebrilne temperature se smjenjuju vi e dana ili nedelja ali varijacije u toku dana ne prelaze vi e od 1C(pneumonija.febris intermittens -nagli skok do 40C nekoliko sati.tifus)  2.apces pluca)  3.pa nagli pad na normalnu vrijednost ili ispod normale sa dnevnom varijacijom ve om od 2C sto traje nekoliko dana pa opet poslje skok(malarija.

povratni tifus)  5.febris recurens -smjenjivanje hiperpireksije i apireksije u trajanjem od nekoliko dana naizmjeni no(milijarna TBC.Hodgkin .Pel-Ebstajnov tip temperature naizmjeni na pojava visokih T sa periodom normalnih ili subnormalnih temperatura to je karakteristika Mb. 4.

supraklavikularne-sa lijeve strane Virhovljeva<Ca eludca>.duz m.J.sternokleidomastoideusa-napred i nazad. submandibularne.potko no masno tkivo depo(veliki/mali).trbuhurizik od infarkta miokarda.buffalo torso<grba>Cushing).submentalne. poplitealne.kubitalne-lakatne) .retroaurikularne. aksilarne.uve ane limfne lijezde -normalna veli ina je do 1 cm (subokcipitalne. ingvinalne.raspored(na butinama.postojanje otoka(hipotireozamiksedem) K.

9. UTISAK:pacijent odaje utisak (lakog.srednje te kog ili te kog) bolesnika .

prostoru i prema li nostima zauzima aktivan stav u postelji aktivno pokretan srednje uhranjen simetri ne gra e tijela normalne osteomuskularne gra e eupnoi an.orjentisan u vremenu.afebrilan ko a i vidljive sluznice normalno prebojene .‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ NORMALAN NALAZ: bolesnik svjestan.

lice 4.o i 5.u i 7.nos 8.Pregled glave Kod glave se pregledaju: 1.kapci 6.kosmatost 3.konfiguracija lobanje 2.usta .

brahycefalija.srednje(normalne)veli ine. kod rahitisa-craniotabes (udubljenja u lobanji kada se pritisne-kao ping-pong loptice i lobanja ima etvrtast oblik) ‡ Mb Down.traume. Odstupanja:mikrocefalija.scafocefalija.oxycefalija.mentalna retardacija . proporcionalna tijelu.1.konfiguracija lobanjesimetri na.hydrocefalija.

mu enski tip kosmatosti. ki- Poreme aji: -gubitak brade i brkova kod mu karaca-hipogonadizam -pojava brade i brkova kod ena-androgenizacija(sindrom policisti nih ovarijuma.krta.meka-hipertireoidizam -kosa gruba.kosmatost-proredjenost kose.2.kongenitalna adrenalna hiperplazija) -kosa tanka.bez sjaja-hipotireoidizam -svijetla kosa i plave o i-fenilketonurija -alopecija totalis (potpuni gubitak kose) -alopecija areata (gubitak kose na pe ate)-glivi no oboljenje .fina. distribucija.

simetriju lica -asimetrija kod paralize n. facijalisa(VII).lice  I-posmatrati: A.3.facijalisa . Inervacija n.

 postoje: -spu ten ugao usta a o te enje se nalazi sa suprotne strane u mozgu.centralna paraliza facijalisa .oko se zatvara na toj strani i podi u obrve 1.

.

.

ugao usta je ni i kada se smije.facijalisa je sa iste strane u facijalnom kanalu temporalne kosti) .oko je otvoreno.o te enje n.periferna paraliza facijalisa(Belova) -na jednoj polovini lica nema bora.2.

blijedaanemija. miksedem C. peritonitis.alergije.B.boju: ikteri na.sinusitis.mikedem. rhinitis.lijekova neuroleptika. malignitumori.tumora.sarkoma.bijele kafe-subakutni bakterijski endokarditis D.cijanoti na-mane sa desno-lijevim antom.mimiku -uga ena kod parkinsonove bolesti.maljavost mu kog tipa kod ena .facies hipokratica.utica.cushing-facies lunata E.tetanus-risus sardonicus.postojanje otoka kod: bubre nih bolesti.olovnosivkasta-akutni abdomen.

trigeminusa(V)-predio frontalnog sinusa(V1: Sup Orb Fissure). II-palpirati:  A.maxilarnog(V2: Foramen Rotundum) i foramen mentale na bradi(donja vilica-V3: Foramen Ovale) .Valeove ta ke-bol kod neuralgije n.

 B.mastoideus+perkusija-bolnost kod zapaljenja srednjeg uva .tragus-bolnost kod bolesti spolja njeg uva  C.

Kayser-Fleischerov prsten) pokretljivost bulbusa(paraliza) sklere(beonja e).o i -gleda se: a) ‡ ‡ veli ina bulbusa(egzoftalmus/enoftalmus) 1.GravesBazedow kod hipertireoze) jednostrano uve ana o na jabu ica-Tu.4.kaheksija b) c) normalno/subikteri ne /ikteri ne (gerontoxon.Egzoftalmus: bilateralno uvecanje o nih jabu ica(Mb.Enoftalmus (bilateralno uvla enje bulbusa)dehidracija.sedefaste- . hematom.gnojenje 2.

glaukom-poja an Sy(Simpatikus) su ene zjenice(mioza)-trovanje opijatima(morfijum.d) zjenice: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ normalan nalaz-kru ne/jednake/simetri ne/reaguju na svjetlost i akomodaciju (2-5mm normalna veli ina) iroke zjenice(midrijaza)-intrakranijalno krvarenje.nepravilnog oblika. tumori mozga.sifilis CNS.heroin).trovanja Argajl-Robertsonov fenomen-uske zjenice.trovanje alkoholom.uremijska koma-poja an PSy(parasimpatikus) odsustvo reakcije zjenica na sjvetlost i akomodacijucerebralni lues.bez reakcije na svjetlost uz o uvanu konvergenciju(kod sifilisa CNS-a) Anizokorija-razli ita veli ina zjenica (lijekovi.marihuanom i CO(uglj.monoksidom).meningitis) .

e) tonus jabu ica-smanjen(kod hiperglikemijske kome zbog dehidratacije)/pove an(glaukom) f) simetri nost bulbusa/prisutnost strabizma(konvergentni ili divergentni)  pokreti o nih jabu ica i rad o nih mi i a-diplopije ili dvoslike .

.

.

umorno oko) . vestibularnog nerva.vestibularnog ivca.CNS.o te enje CNS-a)  Brze nevoljne kretnje o ne jabu ice (oboljenja unutra njeg uha.g) prisutnost nistagmusa-stavimo prst da gleda pod uglom od 45°(kod oboljenja unutrasnjeg uva.

.

optotip j) o no dno-oftalmoskopom . petehije(sepsa. povi ena TA) i) vid-tablice ispitivanja.blijede(anemija). hiperemi ne-crvene(zapaljenje).h) konjuktive-normalna prokrvljenost.

.

.

okulomotoriusa ‡ Hornerov sy-udru enost ptose I enoftalmusa(kod oste enja vratnog simpatikusa) ‡ Periorbitalni edem-glomerulonefritis.angioedem.alergija na lijekove. hipotireoidizam.kapci: .trauma) 5.‡ Blefarospazam-bol ‡ Retrakcija kapka-podignut kapak-hipertireoidizam ‡ Ptosis(spu tenost gornjeg kapka)-kod paralyze n.infekcija.

konjuktivitis) .uta prebojenost na ko i kapka(kod hiperholesterolemije) ‡ Trepavice-ektropija(okrenute spolja)/entropija(okr.‡ Chalasion-otok Mejbomove lijezde.bezbolan ‡ Xantelasma.unutra)/blefaritis(zapaljenje ruba kapka) ‡ Zapu eni suzni kanali-suze teku niz lice ‡ Pregled spojnice donjeg kapka i o ne jabu ice (anemije.

u i-inspekcijom se utvr uje: Veli ina i oblik aurikule Tophy-urici-kristali Na-biurata na helixu(kod gihta) Krvarenje iz spolja njeg u nog kanala-kod fracture baze lobanje Cijanoza: Perifrena-pri trljanju usne koljke plavoljubi asta boja se mijenja u crvenu Centralna-pri trljanju boja ostaje ista(plavo-ljubi asta) Sadr aj zvukovoda-otoskopom .‡ ‡ ‡ ‡   ‡ 6.

virusna oboljenja) eritem(u vidu leptira-kod Lupusa eritematosusa.lues) .pro irenje kapilara kod alkoholi ara) perforacije nosne pregrade(TBC. trombocitopenija. trauma.gnoj-sinuzit. herpes-zoster(pneumonija.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 7.nos-gleda se: oblik prisutnost deformiteta prohodnost prisutnost stranog sadr aja u nosnim upljinama(krv-hiperTA.

sideropnenijska anemija.Ha insonovi zubi. ok.usta: ‡ ‡ boja i hidriranost usanablijede(anemija.desno-lijevi ant).8. pellagra(nedostatak niacina) kvalitet zuba(karijes.kolaps.cijanoti ne(sr ana dekompenzacija. zvale-angulus infekciosus(poslije antibiotika).popre ne brazde-poreme aj kalcija i fosfora . zapaljenje usana(hipovitaminoza B1.krvarenje).herpes labijalis.proteza.

skorbut .hiperemija-zapaljenje) ‡ fetor ex ore(zadah iz usta): -trule jabuke(aceton)-dijabetes mellitus -amonijak-uremija -zemlja(vla na)-insuficijencija jetre.‡ boja i pigmentacija bukalne sluznice(skrama.Koplikove mrljeenantem(morbili) stomatitisi-afte-soor gingivitis-leukemija.ciroza ‡ ‡ ‡ krvarenje sluznice.

oboljenja GIT vla nost-(suv-dehidratacija) veli ina:makroglosija(kod hipotireoze karcinom.tamnosmedj-braon(kod uremije) oblozenost-kod kandide.hipoglosusa na strani gdje skre e jezik   .atrofija(antibiotici.malinast(kod sarlaha). akromegalija) papile:hipertrofija(lingua geografica i skrotalis).‡     Jezik (ogledalo zdravlja): boja-karmin crvena(kod ciroze jetre).sideropenijaska i perniciozna anemija-gladak jezik) skretanje jezika pri pla enju-o te enje n.febrilna stanja.

vire iza nep anih lukova.vagusa ili glosofaringeusa) ‡ drijelo-crveno.sa gnojnim epovima ‡ nep ani luci-ote eni.nepokretni.nazalan govor(zbog o te enja n.grebanje pri gutanju .crvene.‡ tonzile-uve ane. ote ano gutanje.

jednake. enskog/mu kog tipa kosmatosti 3.pokretni u svim pravcima. Mastoidni nastavak palpatorno i perkutano bolno (ne)osjetljiv 6. Glava normalne konfiguracije (oblika).spolja nji u ni kanali bez stranog sadr aja 7. Bulbusi normoponirani.tumefakta. Zjenice kru ne.bez nistagmusa (i strabizma) 8. U ne koljke normalnog oblika. Palpatorno i perkutano bolno (ne)osjetljiva 4. Tragusi i Valeux-ove ta ke palpatorno bolno ne osjetljive 5.centralno postavljene.ko nih promjena) 2.Normalan nalaz: 1. simetri na (bez znakova povre ivanja.reaguju promptno na svjetlost i akomodaciju: konvergencija uredna .

Konjuktive srednje prokrvljene 12. sluznica farinksa i tonzila bez znakova hiperemije. pomagala). simetri ne (bez ptoze i egzoftalmusa) 10. edema.9. bukalna sluznica bez patolo kih promjena 13. Sklere sedefaste (anikteri ne) 11. Usne ru i aste (normalno prebojene) i vla ne. Rime oculi jednake. desni bez pat. normalne boje 17. Nos normalnog izgleda. promjena. ve ta ki. Lice normalno simetri no. simetri nosti. Tvrdo i meko nepce bez pat. nep ani luci. neoblo en. Jezik normalne veli ine. eksudacije. normalne boje i vla nosti 16. promjena 15. bez prisustva stranog sadr aja . prohodnost nosa normalna. vla an 14. Zubi zdravi (sanirani.

3. 4.Pregled vrata Kod vrata se vr e sljede i pregledi: 1. 2. Inspekcija Palpacija Pregled vena vrata Arterije .

pravilan)  (ne)simetri an Nesimetri an vrat-parotitis .1. Inspekcija  oblik(normalno cilindri an.

glavu-frakture. veli ina(izdu en(asteni ari)/kratak (pikni ar))  pokretljivost: ‡ aktivno pokretan u svim pravcima(normalno) ‡ pasivno pokretan(lijekar pokre e svojim rukama pac.dislokacije vratnih pr ljenova.meningitis) ‡ nepokretan .

Palpacija:  titna lijlezda-palpira se sa dve ruke prstima na prednjoj strani vrata tako sto stanemo iza pacijentovih le a ‡ normalnog polo aja ‡ veli ina(normalna/uve ana) ‡ bolnost(palpatorno bolno neosjetljivanormalno/bolna) ‡ konzistencija(mekana-normalno/tvrda) ‡ pokretljivost-ka emo pacijentu da proguta(pokretna/nepokretna) .2.

.

Z ±Ca eluca) Okcipitalne.jugularne.submandibularne. mandibularne.supraklavikularne(sa lijeve strane(Virhovljeva) L.sternokleidomastoideusa. supraklavikularne ‡ . ‡ ‡ ‡ ‡ Limfne lijezde-normalna veli ina je do 1 cm veli ina:nepalpabilne-normalan nalaz/uve ane konzistencija(meka/tvrda) bolnost(bolno neosjetljive-normalan nalaz/bolne) pokretljivost(fiksirane za podlogu/pokretne) Limfne lijezde vrata se nalaze:du m.retroaurikularne.preaurikularne.

pacijent le i.konstriktivni perikarditis.3. Vene -posmatramo desnu jugularnu venu sa desne strane: Kusmaulov znak-pove anje nabreklosti sa udisanjem.vrat podignut za 30° od podloge ‡ normalan CVP(centralni venski pritisak)-vidi se ispunjenost jugularne vene do 3 cm ‡ povi en CVP-vidi se nabreklost vene za vi e od 3 cm (insuficijencija desnog srca.medijastinalni tumor.edem vrata i gornjeg dijela prsnog ko a .aneurizma aorte) -Stoksov okovratnik.

.

aortne stenoze.hipertireoza.4.jak sistolni um se javlja na mjestu su enja(kod aneurizme.tromboza) .ateroskleroza)  Auskultacija karotidnih arterija:vr i se zvonom stetoskopa.ateroskleroze.izvodi se za vrijeme prestanka disanja(jer disajni um mo e da maskira vaskularni). Arterije:  Pulsacije karotida‡ nisu vidljive(normalan nalaz) ‡ poja ane pulsacije (hipertenzija.

.

Vrat cilindri an. normalne veli ine i konzistencije. karotidni puls se uredno i simetri no palpira 3. titna lijezda na svom mjestu. Nema uve anih limfnih lijezda 5. Ne zapa aju se patolo ke pulzacije karotidnih sudova vrata.nema uma nad karotidama.pokretna pri gutanju 4.Normalan nalaz: 1. aktivno i pasivno pokretan u svim pravcima 2. Vene vrata nisu nabrekle . simetri an.

Pregled grudnog ko a Za pregled koristimo: 1. 3. Inspekciju Palpaciju Perkusiju Auskultaciju . 2. 4.

10 rebro preko zajedni ke hrskavice za sternum.Donji ugao lopatice je u nivou 7 rebra na zadnjoj strani grudnog kosa.Gra a grudnog ko a:prvih 7 rebara je pripojeno za grudnu kost(sternum) direktno a 8. .11 i 12 rebro nisu pripojeni vec su slobodna(vita) rebra.9.

1.trbu nih misica) f) Simetri nost g) Malji asti prsti . a) b) c) d) e) Inspekcijom gledamo sljede e: Pokretljivost Ko u Dojke Oblik Kori enje pomo ne respiratorne muskulature( irenje ala nasi.

hipertermije.stresa a patolo ki kod fibroze plu a.povi enog intrakranijalnog pritiska i o te enja CNS-a itd.dijabetesne acidize(ketoacidoze).o te enja ponsa itd.metaboli ke acidoze.hipertireoza.napetih osoba a patolo ki kod hipoksemije.podignuta dijafragma hiperpnea(ubrzano.pleuralnog bola.miastenie gravis.trovanja benzodiazepinima.tu organizam te i da izbaci CO2 i kompenzuje acidozu .A.duboko-Kussmaulovo)-normalno pri fizi kom naporu.frekfence 16-20/min  Sporije(Bradipnea)-<16/min(kod dijabeti ne kome(ketoacidoza).fibroza plu a..)  Brze >20/min-koje mo e da bude: ‡ ‡ a) Pokretljivost tahipnea(ubrzano. Vrsta disanja prema frekfenciji disajnih pokreta:  Eupnoi no disanje-normalno je sa obe strane.infarkta miokarda.povr no)-normalan nalaz kod fizi kog naprezanja.uremije.

po novom smatra se normalnim dijafragmalno disanje jer je provjetravanje plu a optimalnije a tako e klirens tetnih materija. Vrste disanja prema disajnim pokretima:  Torakalno(dijafragmalno)-kod ena  Abdominalno-kod mu karaca.B.ako se javi kod zena ukazuje na pleuritis Podjela disanja na torakalno(dijafragmalno) i abdominalno je zastarjela. .

hron.organizam te i da izbaci vi ak CO2 Sheyn-Stokesovo (ubrzano.dijabetesne acidize(ketoacidoze) .nefritis.oste enja mozga.nepravilno je)normalan nalaz kod djece i starih kada spavaju a patolo ki kod trovanja lijekovima sa depresivnim dejstvom na CNS.sr anim oboljenjima Biotovo (disanje je sporo/brzo ili povr no/duboko sa periodima apnee izme u.    Kussmaulovo (ubrzano.nepravilno je sli no aritmiji apsoluti kod srca)-kod o te enja CNS(produ ena mo dina).acidoze.depresije CNS-a Vrste patolo kih oblika disanja: .duboko disanje se smjenjuje sa periodima apnee-prestankom disanja. ujno)-kod uremije.met.C.duboko.

kardiomiopatija)-sa uvla enjem interkostalnih prostora  Kras povreda-fraktura sternuma i rebara .D.astma. Imamo tako e paradoksalno disanje kod:  HOBP (hroni ni opstruktivni bronhitis.

b) Ko a-otoci.spider nevusi-crvene mrlje(kod ciroze).vene(kod opstrukcije VCSvene kave superior) Spider nevus .o iljci.izrasline.

sjede i polo aj  ene:uvu enost bradavice(kod karcinoma).pri palpaciji uo avamo tumerfakt u mekom tkivu dojke  Mu karci-ginekomastija(kod ciroze.klinefelterov sy) .gnoj-mastitis).c) Dojke-ruke su pri pregledu podignute iznad glave ili na bokovima.sekrecija na bradavici(sukrvi avaCa.simetri nost/ote enost/crvenilo dojki(zapaljenje). spironolakton-diuretik.ko a koja podsje a na koru od pomorandze(karcinom) .

d) Oblik -mo e da bude:  Cilindri an(normalno)-lateralni dijametar ve i od anteropoteriornog+epigastri ni ugao<90°  Ba vast:antero-posteriorni dijametar ve i od lateralnog+epigastri ni ugao >90° (kod HOBP.emfizema)  Okrugao±kod djece .

.

uzrokuje ba vast toraks 3.ote ava poro aj 4.trbuh izbo eniji. Kifoza-povijen napred. Lordoza-povijen nazad. Buffalo-torzo-grba na vrhu le a(kod cushinga) . Promjene na ki menom stubu-ispituju se prstom po ki menim nastavcima: 1. Skolioza-iskrivljen u stranu 2.

.

 Sternum‡ koko je grudi(carinatum)-kod rahitisa i osteomalacije(deficit vitamina D3). estetski zna aj ‡ obu arske grudi(ekskavatum)-estetski zna aj .

.

pikni ka konstitucija . ‡ ‡ ‡ epigastri ni ugao: 90°-normalan nalaz <90° (o tar)-asteni ni >90° (tup)-ba vast grudni ko .

tumora u disajnim putevima. pneumotoraksa.stranog tijela.f) Simetri nost grudnog ko a:  Simetri an(normalnan nalaz)-jednaka lijeva i desna strana  Asimetri an kod:pleuritisa.HOBP-a.zadebljanja pleure.miastenie. anomalija pektoralnih ili skapularnih mi i a .

Ca bronha.g) Malji asti prsti(zadebljali) kod:  Bolesti plu a-pu enje.fibroze plu a  Bolesti srca sa desno-lijevim antom  Bolesti titnja e-hipotireoza Stanje plu a prema perifernim znacima: ‡ cijanoza ‡ malji asti nokti ‡ disanje .

Palpacija: a) Povr na-zna ajna je za:  potko ni emfizem-osje aj pod prstima je kao da kripi snijeg  limfne lijezde-aksilarne.2.Virhovljevasa lijeve strane(kod Ca eluca)  epigastri ni ugao-spojimo prste dveju ruka ispod sternum oslanjaju i ih na rebarne luke(za grubu procjenu) .

zadebljanje pleure ‡ uga en-pleuralni izliv.b) Fremitus pektoralis-podrhtavanje grudnog ko a pri izgovaranju samoglasnika u rije ima truuuubaaa-taaaraaabaa  Ispituje se sa obe ake.emfizem. atelektaza .fibroze ‡ oslabljen-gojaznost.pneumotoraks.postavljenim na simetri na mjesta(lijeva i desna) grudnog ko a napred i nazad  Mo e da bude: ‡ poja an-pneumonija.astma.

crijeva) Tih zvuk ±nad organima koji ne sadr e vazduh(jetra.kra e traje i manje dubok Potpuna muklina ±alveole ispunjene eksudatom(pleuritisi hidrotoraksi.slezena.pneumonije) .mi i i.srce) Ako se smanji koli ina zraka u plu ima zvuk postaje manje glasan.hematotoraksi. Perkusija -ide u dubinu plu ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ nog tkiva do 10cm Odre uje se: Visina zvuka -zavisi od gusto e tijela(vi a kod ve e gusto e) Intenzitet -manji kod ve e gusto e tijela Trajanje -du i kod manje gusto e Glasan zvuk ±nad organimakoji sadr e vazduh(plu a eludac.3.

tumor Potmuo kod:lobarne pneumonije.kaverne ili apscesi(velike upljine u plu ima).iznad eluca(pove ana vazdu nost plu a) Timpani an kod:pneumotoraksa(odjekuje zbog vazduha u pleuralnom prostoru). Timpanizam se javlja ina e kod organa ispunjenih vazduhom ali ne plu a.kaverni.infiltrat.TBC-a.astma Hipersonoran kod:emfizema.atelektaze.tumora(plu na kondenzacija) Sonoran-normalna plu a.hron.bronhitis.mlohavost plu nog tkiva.a) Dijagnosti ka -zvuk moze da bude:      Tmuo kod:pleuralnog izliva. .

Dg perkusiju vr imo na : ‡ zadnjoj strani g.pacijent u sjede em polo aju relaksiran ili ubo nom polo aju .prednjoj aksilarnoj pri bazama ‡ Vr imo u inspirijumu jer je plu ni zvuk glasniji nego u ekspirijumu.ko a-paravertebralno do baze plu a.zatim du skapularne linije pri bazama(zaobilazimo skapulu) ‡ prednjoj strani grudnog ko a-na medioklavikularnoj liniji do baza plu a.

   ‡ ‡ ‡ Vrste i tehnike perkusije: Direktna -kucka se vrhom jednog ili vi e prstiju Indirektna -kucka se po plesimetru (prst na prst srednji).iz ru nog zgloba Komparativna -perkusija oba plu a na simetri nim mjestima Izvodi se nakon anamneze.inspekcije i palpacije Dovoljna su dva perkutorna udara na svakom mjestu Prvo:orjentacijska perkusija u interskapularnom i bazalnim prostorima a potom perkusija odozgo prema dole .

5cm u polje od vrata.na srednjoj tre ini gornje ivice m.trapeziusa ‡ normalna irina je 4-5 cm ‡ pro irenje-kod emfizema ‡ su enje kod: TBC i karcinoma vrhova plu a .b) Topografska:  projekcija vrhova plu a-Kreningova polja:1.

torakalni pr ljen ‡ Vrh plu a 2-4cm unutra nje tre ine klju ne kosti . odre ivanje granica baza plu a: ‡ donja granica plu a na prednjoj strani se nalazi na medioklavikularnoj liniji u visini 6 rebra desno a lijevo u visini 7 rebra ‡ Na srednjoj axilarnoj liniji u visini 8 rebra sa obe strane ‡ Na le ima u visini 10 torakalnog pr ljena u skapularnoj liniji a u inspirijumu 12.

paraliza dijafragme Slabo pokretne baze gojaznost Nepokretne baze pleuralni izliv.Tu.paraliza dijafragme Perkusija pr ljena-bolnost jednog ukazuje na TBC . ‡ ‡ ‡  Odre ivanje pokretljivosti plu a: Pacijent da udahne baze se spuste za oko 3 cm. adhezije. Respiratorna pomi nost 4-6cm Normalno se baze nalaze u nivou Th 10-11 a pokretne su do Th12 ± 6 cm. Visoko postavljena dijafragma atelektaza. Pri inspirijumu se baza spu ta za 3 cm a u expirijumu se di e za 3 cm.

netipani an ‡ U donjim dijelovima tih.Normalan perkutorni zvuk: ‡ Glasan.dugotrajan.kratak i visok zbog mukline jetre i slezene .srednje dubok.

A. ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Orjentacione linije: Prednje (okomite): Linea mediana anterior Linea sternalis(uz ivicu sternuma) Parasternalna(izme u sternalne i medioklavikularne) Medioklavikularna(prolazi medijalno od mamila-bradavica) Prednja axilarna Srednja axilarna .

‡ ‡ ‡ ‡ C.B. ‡ ‡ Zadnje: Linea mediana posterior(uz ki meni stub) Linea paravertebralis Linea skapularis Zadnja axilarna Vodoravne: Rebra i me urebarni prostori Linije u visini trnastih nastavaka pr ljenova .

.

reb.prostor ispod klavikule) Torakalni pr ljenovi: (od trnastog ispup enja VII vratnog prema dole) .‡ ‡ ‡ ‡ Regije: Fossa supraclavicularis et infraclavicularis Fossa supraspinata et infraspinata Regio axilaris interskapularni prostor Rebra: (broje se sprijeda od II na ni e) Me urebarni prostor: (I me .

Bradavice se nalaze kod: ‡ ‡ Mu karaca-4 me urebarni prostor ena-4 MR prostor ili ni e u zavisnosti od veli ine dojke Bifurkacija trahee se nalazi napred u predjelu ugla sternuma a nazad interskapularno u visini procesus spinosusa 4 torakalnog pr ljena U horizontali spoja manubrijuma i corpusa sternuma se nalazi hrskavica II rebra a ispod je II MR prostor(Luisov ugao-izme u supraklavikularne jame i horizontale koja prolazi kroz spoj manubrijuma i corpusa-II rebra) .

svaka strana plu a posebno pa uporedo .odozgo prema dole. Auskultacija -pacijent sjedi.ko a-paravertebralno do baze plu a. Stetoskopom slu amo na: zadnjoj strani g.zatim du skapularne linije pri bazama(zaobilazimo skapulu) prednjoj strani grudnog ko a-na medioklavikularnoj liniji do baza plu a.di e malo  ‡ ‡ ‡ dublje otvorenim ustima.prednjoj aksilarnoj pri bazama Redosljed slu anja:zadnja strana pa prednja strana.4.

tumorska infiltracija parenhima ‡ Produ en ekspirijum-HOBP(hroni ni opstruktivni bronhitis.mekan i niskotonski zvuk).astma.uje se nad najve im dijelom plu a(odgovara izgovaranju nje nog ³V´.tumor ‡ Ne ujno-pneumotoraks.kardiomiopatija). A.pleuralni izliv. Normalni disajni zvuci su: .fibroza.inspirijum i ekspirijum su produ eni kod fibroze plu a.Sve tonove koje ujemo dijelimo na: a) Vezikularno disanje (normalan nalaz). Inspirijum:ekspirijumu=2:1 Mo e da bude: ‡ Poja ano-djeca.poslije napora ‡ Oslabljeno-emfizem.

Bronhijalno disanje - uje se normalno iznad manubrijuma sternuma a pri bazama ukazuje na pneumoniju(odgovara izgovaranju dugog ³Hooo´,glasan,visokotonski zvuk).Ekspirijum je du i od inspirijuma(za razliku od vezikularnog). c) Bronhovezikularno disanje (izmedju vezikularnog i bronhijalnog disanja)- uje se normalno napred u II MR prostoru a nazad interskapularno(bolje se uje desno);inspirijum i ekspirijum su istog trajanja i kvaliteta. d) Trahealni disajni zvuk (cjevni huk)-normalno se uje nad extratorakalnim dijelom traheje (glasan,visokotonski zvuk sa grubim kvalitetom);inspirijum i ekspirijum su isti sa jasnom pauzom izme u njihovog javljanja.

b)

B.

a) 

KONTINUIRANI(suhi)

prisustva sekreta i njegovog treperenja,prolaska zraka kroz su ene bronhe Mogu da budu:

umovi(propratni disajni zvuci) -posljedica su 

Zvi danje -kod su enih disajnih puteva: Niskotonski(krkori/ronchus) zvi duci-imaju kr e i,strugav karakter;prisutni su u inspirijumu i ekspirijumu u ve im i srednjim bronhijama kod:akutnog i hroni nog opstruktivnog bronhitisa Visokotonski(vizing) zvi duci-lice na pisak, fijukanje, prasak;prisutan je u inspirijumu i ekspirijumu u manjim bronhijama(zbog bronhospazma,hipersekrecije) kod:HOBP(astme) Stridor -daje isti ton u inspirijumu i ekspirijumu, uje se tako e bez slu alica kod bolesti sa opstrukcijom laringsa i traheje:Ca laringsa,aspiracija stranog sadr aja

b)

DISKONTINUIRANI(vla ni): 

Pukoti ili hropci-cuju se kao serija kratkih,eksplozivnih umova koji upadaju tako da prekidaju osnovni disajni um.Posljedica su prolaska vazduha kroz sekret.
Pukoti se javljaju u inspirijumu a mogu da budu: Rano inspirijumski i ekspirijumski- uju se odmah pri po etku inspirijuma kod:bronhopneumonije,edema plu a,bronhiektazija,apscesa,hroni nog bronhitisa,HOBP(mogu da se uju kod usta) Kasno inspirijumaski(krepitacije)-nastaju u kasnoj fazi inspirijuma(prije zavr etka),najbolje se uju pri bazama kod:difuzne fibroze,pneumonije,sr ane insuficijencije,emfizema(ne uju se ispred usta)

‡

‡



Pleuralna frikcija(trenje,tare )- uju se kao krckanje,struganje,pukoti, kripanje;ja e se uju u inspirijumu(mogu tako e u ekspirijumu ali rje e) kod:akutnog(suvog)pleuritisa,TBC pleuritisa,infarkta plu a,tumora,potko nog emfizema -slu a se na postrani nim i bazalnim dijelovima plu a -grubo trenje-kod ve ih priraslica,bol pri disanju nije izra ena 

ZVI DUCI EKSPIRATORNI SU IZ BRONHIJA A PUKOTI INSPIRIJUMSKI IZ ALVEOLA!!!

Br. 1. 2.

stanje Normalno stanje Hroni ni bronhitis

PERKUTORNO Sonoran

DISAJNI ZVUK Vezikularno

FREMITUS Normalan

PROPRATNI ZVUK Nema Ranoinspirijumski pukoti Kasnoinspirijumski pukoti Nema Nema

Sonoran

Normalan

Normalan

3. Pneumonija 4. 5. 6. Atelektaza Izliv Pneumotorax Tmulost Tmulost Tmulost Timpani an ili hipersonoran (kod manjeg) Hipersonoran Sonoran (norm.) Bronhijalno Nedostaje Poja an Odsutan

Oslabljen Oslabljen ali ali odsutan odsutan Oslabljen ili odsutan Oslabljen Prekriven wizingomzvi danjem Oslabljen ili odsutan Oslabljen Oslabljen

Nema Nema Vizing ili pukoti

7. 8.

Emfizem Astma

‡ ‡ ‡

PRENO ENJE ZVUKA IZGOVORENIH GLASOVA NA ZID G.KO A:predstavlja 2 na ina auskultacije,slu anjem zvuka izgovorenih glasova na zidu grudnog ko a.Pacijent pri auskultaciji izgovara:´HEJ-HITAJ,JEDAN-DVA, DEVEDESETDEVET´ Pri auskultaciji imamo:
Bronhofoniju-glasno izgovorene rije i uju nejasno(normalan nalaz) Pektorilokviju-rije i izgovorene apatom se ne uju(normalan nalaz) Egofoniju-gdje se HEEEJ-hitaj pretvara u HAAAJhitaj(kod pneumonije)

Kod bolesti gde do e do konsolidacije plu nog tkiva(pneumonija,tumor) izgovorene rije i ujemo jasno jer konsolidovano tkivo bolje prenosi zvuk(pri cemu je uslov da je bronh koji sprovodi zvuk otvoren) dok je kod emfizema smanjena ujnost.

Normalan nalaz:
1. Cilindri an (ba vast), normalnog oblika (incarnatum & excavatum) 2. Normalna simetri na obostrana respiratorna pokretljivost 3. Bez deformiteta ko tanih struktura, bez promjena na ko i 4. Ne koristi pomo nu respiratornu muskulaturu,venski crte normalan 5. Fremitus pectoralis o uvan (oslabljen) obostrano 6. Palpatorno neosjetljiv 7. Perkutorni zvuk sonoran,Kröning-ova polja normalne veli ine,normalne granice baza plu a 8. Auskultatorno: normalni disajni um (oslabljen, ne ujan, lokalno ne ujan, poo tren....), bez propratnih umova (zvi danja ,pukota i stridora)

Srce
Pri pregledu pacijent treba da le i,sa glavom pod uglom od 30°.KVS pregled po inje mjerenjem sr ane frekfencije(pulsa) i Ta,zatim se gledaju arterijske pulsacije,jugularne venske pulsacije a na kraju srce.

Pregled srca se vr i:
1. 2. 3. 4. 5. 
 

Inspekcijom Palpacijom Perkusijom (zastarela) Auskultacijom (se odredjuju FRTU Frekfencija,Ritam,Tonovi,Udvajanje, umovi) Pregledom perifernog vaskularnog sistema gdje spada:
mjerenje TA frekfencije i osobina pulsa utvr ivanje prisustva arterijske i venske insuficijencije

1. Inspekcijom posmatramo:  Stav pacijenta u postelji,boju ko ecijanoza(usana,u iju,prstiju,jezika)  Prisutnost Gibusa(deformacije)toraksa-kod sr anih mana su izbo ena lijeva rebra  Pulsacije karotidnih arterija(insuficijencija aortnih zalistaka),nabreklost vena vrata  Pojavu otoka na nogama i trbuhu

2. Palpacijom ispitujemo: A. Ictus cordis(udar sr anog vrha) B. Trill(podrhtavanje-kao predenje ma ke) C. Palpacija sistole desne komore

A. ictus cordis (udar sr anog vrha)-palpira se cijelom,malo zakrivljenom akom pod pritiskom Normalna lokalizacija je 5 me urebarni prostor na medioklavikularnoj liniji lijeve strane grudnog ko a,nastaje u po etku sistole,ako se slabo palpira ka emo pacijentu da zaustavi disanje par sekundi

.

gojaznih gdje predstavlja normalan nalaz.prisutan u jednom me urebarnom prostoru  Pove an-je kod hipertrofije i dilatacije srca a tada se zove masivan(enmasse) . tumora medijastinuma(patolo ki)  Dole.5cm. pneumotoraksa.lijevo pomjeren kod:aortne insuficijencije(zbog uve anja lijeve i desne komore) 2.kao jagodica prsta.lijevo pomjeren kod:trudnica. Lokalizaciju  Navi e. Dijametar (veli inu-pre nik):  Normalne veli ine-manji od 2. pleuritisa.Odre ujemo: 1.

sr ane mane(aortna stenoza. Normalno-se udar javlja u prve 2/3 sistole i ne nastavlja se na drugi sr ani ton(dijastolni) Velika amplituda u cijeloj sistoli sa normalnom lokalizacijom kod-aortne stenoze sa hipertrofijom LK.radi se istovremeno auskultacija i palpacija.mitralna regurgitacija) Trajanje je najvaznije za Dg hipertrofije LK.bez dilatacije Mala amplituda u cijeloj sistoli-miopatsko dilatirano srce Pomjeren ictus lateralno-mitralna insuficijencija(sa hipertrofijom desnog srca) .naprezanja a patolo ki-hipertireoza.   4.3.     Amplitudu: Normalno-lagan udar Ve a amplituda:normalno kod-uzbu enja.anemija.

na bazi i vratu srca).pulmonalne stenoze(II MR prostor lijevo). Dijastolni kod:mitralne stenoze(na ictusu).ventrikularno septalnog defekta i DAP-ductus arteriosus persistens 2. Sistolni kod:mitralne regurgitacije(na ictusu).aortne stenoze(II MR proctor desno.B. Trill (podrhtavanje-kao predenje ma ke)kod umova jacine 4-6/6 1.trikuspidalne steanoze(IV i V MR prostor lijevo) .

IV. Palpacija sistole desne komore -u III.C.V MR prostoru lijevo parasternalno+ka iprst ispod ksifoidnog nastavka sternuma prema lijevom ramenu pri udahu i zadr avanju daha Mo e da bude:  Pove ana amplitude-uzbu enje.pulmonalna stenoza  Smanjena amplituda-kod emfizema .ASDatrijalni septalni defect.

-mala zona apsolutne mukline uz lijevi rub sternuma(incizura cardiaca) .3.ne radi se vi e)-odre ujemo lijevu i desnu ivicu srca.normalno je potmuo perkutorni zvuk. Perkusijom (zastarjela.desnoj ivici srca pripada desna komora a lijevoj ivici lijeva komora i ictus.

perikardno trenje)  Zvonom(bell) slu amoniskofrekfentne tonove i umove(S3. Pravilna upotreba stetoskopa:  Dijafragmom slu amovisokofrekfentne tonove i umove(S1.S2.aortnu i mitralnu regurgitaciju.mitralnu stenozu) .S4. Auskultaciju vr imo stetoskopom.4.

Du ina cijevi 25cm/ 3mm .

5. Auskultatorne ta ke su: II MR prostor desno-aortno u e II MR prostor lijevo-pulmonalno u e III MR prostor lijevo(Erbova ta ka)-baza srca(blizu aortnog i pulmonalnog u a koje tu slu amo) IV MR prostor lijevo ili ispod ksifoidatrikuspidalno u e V MR prostor lijevo(nad ictusom)mitralna valvula . 4.1. 2. 3.

.

Auskultacijom odre ujemo(FRTU ): Frekfenciju Ritam Tonove Udvajanje umove . 2. 3.1. 5. 4.

ekstrasistole.1. ‡ ‡ Frekfenciju : normalna frekfencija(eukardija) je 60-90/min >90/min-tahikardija <60-bradikardija) Ritam -gledamo da li je: ritmi an rad srca aritmi an-aritmija apsoluta. tahikardija/bradikradija . ‡ ‡ ‡ 2.

etvrti ton . Tonove koje odre ujemo su: a) S1-prvi ton b) S2-drugi ton c) S3-tre i ton d) S4.3.

sr ane insuficijencije.anemija.najbolje se uje nad ictusom. Istovremeno se otvaraju aortni i pulmonalni zalisci ije otvaranje nije ujno S1-prvi ton mo e da bude:  Pojacan kod-tahikardije (napor.mitralne stenoze(jer je valvula otvorena tako da porast pritiska u komori naglo zatvara valvulu)  Smanjen kod-mitralne regurgitacije.miokarditisa .poklapa se sa pulsom)predstavlja zatvaranje mitralnog i trikuspidalnog zalistka.AV bloka I°(produzen PQ interval).hipertireoza).a) S1-prvi ton(sistolni.

najbolje se uje u II MR prostoru desno ili lijevo(baza srca).stenoza plu ne arterije .b) S2-drugi ton(dijastolni)-predstavlja zatvaranje aortnog i pulmonalnog zalistka.ASD(atrijalni septalni defekt)  Smanjen-stare osobe.pacijent treba da di e lagano a zatim malo dublje S2-drugi ton mo e da bude:  Sa desne strane(aortni zalistak) :  Poja an-arterijska hipertenzija  Smanjen-kalcifikovana aortna stenoza Sa lijeve strane(pulmonalni zalistak) :  Poja an-plu na hipertenzija.

30-0.Sistola-vremenski interval izme u dva tona I i II 0.35sec Dijastola-vremenski interval izme u II i I tona 0.55sec Oba tona ine sr anu revoluciju koja traje 0.90sec .

mladih.c) S3-tre i ton mo e da bude:  fiziolo ki-nastaje rano u dijastoli za vrijeme brzog punjenja komore kod:djece.aortne stenoze. Prisutan je kod :arterijske hipertenzije.plu ne hipertenzije .najbolje sa zvonom na apexu(ictusu) u lijevom dekubitusu.trudnica  patolo ki-zbog smanjene kontraktilnosti komora i optere enja komore volumenom kod:aortne i mitralne regurgitacije d)S4.etvrti ton-uvijek je patolo ki!Nastaje prije pojave prvog tona.

Galopni ritam -tri tona na vrhu srca na po etku dijastole kod o te enja lijevog i desnog ventrikula ili konstriktivni perikarditis.uvijek patolo ki .

4.ventrikularne(komorske)ekstra sistole . Udvajanje tonova: a) S1 -prvog tona:  Fiziolo ko-jer je trikuspidalni zalistak kod lijeve sternalne ivice  Patolo ko-blok desne grane.

bloka desne grane.b) S2 -drugog tona:  Fiziolo ko-u inspirijumu jer je produ eno istiskivanje krvi iz desne komore u II i III MR prostoru  Patolo ko-kod aortne i pulmonalne stenoze(valvula njihovih).ASD-atrijalnog septalnog defekta.mitralne regurgitacije(ranije se zatvara aortna valvula) .

defekt septuma) Organsko funkcionalni -nema promjena na zaliscima(anemije) Funkcionalni -pove anje brzine krvne struje(sistolni umovi kod tahikardija.febrilna stanja) . reumatska groznica.    umovi -nastaju zbog prelaska laminarnog toka krvi u turbulentan zbog o te enja valvularnog aparata Vrste uma: Organski ±anatomske promjene valvularnog aparata (uro eni.ateroskleroza) -su enje ili insuficijencija zalistaka -neprirodni spoj pojedinih sr anih upljina(shunt npr.5.HTA.

1) Vrijeme javljanja (sistolni/dijastolni/kontinuirani) 2) Oblik (kre endo/dekre endo/tip platoa/ kre endo-dekre endo oblika um) 3) Punctum maximum (anatomska lokalizacija mjesta najbolje ujnosti) 4) Propagacija ( irenje) 5) Ja ina (1-6/6) 6) Kvalitet (ejekcioni.grub.regurgituju i.testerast.praskav. o tar) 7) Frekfencija (niska/visoka) Kod umova se opisuju: .

mitralne i trikuspidalne insuficijencije) Dijele se na : a) Ejekcione (mezosistolne)-zavr avaju se prije S2.javljaju se izme u prvog i drugog tona(kod aortne i pulmonalne stenoze.1) vrijeme javljanja: A) Sistolni umovi -poklapaju se sa pulsom pri palpaciji pulsa na arterijama.tako e mo e da bude prisutan u fiziolo kim stanjima .

pra en trilom.intenzitet najvi e 2/6. hipertireoze.bolje se uje kada pacijent sjedi.    AS (aortne stenoze)-punctum max.grub.propagira se u vrat. neorganski umovipunctum max II.pribli avaju se) PS (pulmonalne stenoze)-punctum max. iri se prema ramenu i vratu.bez propagacije.srednje frekfence.prisutan je pulsus filiformis(parvus et tardus-mali puls koji sporo nastaje i dugo traje).II ton udvojen. II i III MR prostor lijevo.grub.srednje frekfence.propagira se ka ictusu(a ne ka vratu za razliku od aortne stenoze).AT-arterijska tenzija je konvergentna(ni i sistolni a vi i dijastolni pritisak.srednje frekfentan.III. anemije.grub.nestaje kada pacijent sjedne.II ton udvojen HK (hipertrofi na kardiomiopatija)-punctum maximum III i IV MR prostor lijevo. febrilnosti.pra en trilom. Kod djece i mladih mogu da budu prisutni tzv.IV MR prostor lijevo i ictus.jak. II MR prostor desno. Ejekcioni umovi se nalaze kod sljede ih stanja : .smanjuje se pri naporu ili u nju FS (fiziolo ki um) kod: trudno e.

duvaju i.b) Regurgitacione (holosistolne.irenje po cijelom prekordijumu tako da je te ko da se odredi punctum max.visokofrekfentan.uje se na ksifoidu ili lijevo parasternalno.jak.(punctum max naj e e u III.ne poja ava se u inspirijumu. .pansistolne)traju do S2.pra en trilom.razli ite ja ine TR (trikuspidalna regurgitacija). iri se ka desnoj strani i desnoj medioklavikularnoj liniji.V MR prostoru).grub.visoko frekfentan.duvaju i.pra en trilom.propagira u axilu.VSD je prisutan kongenitalnotetralogija falot ili zbog rupture septuma kod akutnog infarkta miokarda.IV.srednjefrekfentan.poja ava se pri inspirijumu VSD (ventrikularno septalni defekt)-prisutan je fenomen pauka na to ku.uvijek su patolo ki   Regurgitacioni umovi se nalaze kod sljede ih stanja :  MR (mitralna regurgitacija)-najbolje se uje na apexu(ictusu).

izme u drugog i prvog tona(kod aortne insuficijencije i mitralne stenoze) Pojavljuju se kao :rano/srednje/kasno dijastolni .javljaju se van pulsnog talasa pri palpaciji pulsa na arterijama.B) Dijastolni umovi -nastaju zbog vra anja krvi kroz aortnu ili mitralnu valvulu.uvijek su znak sr anog oboljenja.

II.punctum max.prisutan je Koriganov puls(pulsus altus(magnus) et celer-visok i brz).slu a se u sjede em polo aju.III MR prostor sa irenjem prema apexu.intenzitet najvi e 3/6.TAart.duvaju i.a) AI(aortne insuficijencije-regurgitacije) -rano dijastolni. visokofrekfentan.udaljavaju se).nastaje naj e e kod reumatske groznice Nastaju kod sljede ih oboljenja : .mo e da se vidi Masetov znak(pomjeranje glave u ritmu sr anih otkucaja) i Trauberov znak(sistolni um nad arterijom femoralis).pritisak je divergentan(vi i sistolni a ni i dijastolni pritisak.

tako e je posljedica reumatske groznice . niskofrekfentan.slu a se u lijevom dekubitusu sa zvonom pri ekspirijumu.ne iri se.punctum max.prije slu anja pacijent treba da se zamori( u njevi) da se um bolje uje. na ictusu(apexu).b) MS(mitralna stenoza) -srednje i kasno dijastolni um.

od pleuralnog trenja se najbolje razlikuje jer se uje tako e po prestanku disanja.o tar.grub.pra en trilom.uju se kroz sistolu i dijastolnu(zbog ega su nazvani kontinuirani) Nastaju kod : a) Perikardnog trenja-punctum max.jek.C) Kontinuirani umovi . Erbova ta ka(III MR prostor lijevo uz sternum). iri se prema lijevoj klavikuli.bolje se uje pri sjedenju b) DAP(ductus arteriosus persistens)-punctum max.po inje u sistoli a nastavlja preko drugog tona u dijastoli(kontinuiran) . II MR prostor lijevo.

karakterise se postepenim poja anjem intenziteta b) Dekre endo -kod aortne regurgitacije.postepeno se poja ava a zatim smanjuje .istog intenziteta d) Kre endo -dekre endo kod aortne stenoze(sistolni um).karakteri e se postepenim smanjenjem intenziteta c) tip platoa -kod Dap-ductusa arteriosusa persistensa i mitralne regurgitacije.2) Oblik uma mo e da bude : a) Kre endo -kod mitralne stenoze.

4) Propagacija (anatomsko irenje uma):  AS(aortna stenoza)-u vrat  MR(mitralna regurgitacija)-u axilu. .3) punctium maximum (anatomska lokalizacija mjesta najbolje ujnosti uma) npr: -aortna insuficijencija-Erbova ta ka(III interkostalni prostor lijevo) -mitralna insuficijencija-ictus -aortna stenoza-(II interkostalni prostor desno) -mitralna stenoza-nema punc.max.

u granicama toraksa se uje)  5°± veoma jak( uje se nad toraksom a tako e van toraksa)  6°± najja i( uje se nad toraksom i svuda van toraksa) .1 i 2 stepena su fiziolo ki  3°±umjeren  4°± jak(osje a se trill 4-6/6.5) Ja ina (1-6/6):  1°-najbla i(ne uje se u svakom polo aju)  2°±blag(pri postavljanju stetoskopa na grudni ko se uje u ve ini polo aja).

testerast.Intenzitet smanjuju:emfizem. grub.mi i avost 6) Kvalitet (ejekcioni. regurgituju i.o tar) 7)Frekfencija -niske ili visoke odre ujemo slu alicama Ekstra kardijalni umovi ‡ Perikardijalno trenje ‡ Kardiopulmonalni umovi ‡ Venski umovi .gojaznost.praskav.

udvajanja). TA: 120/80 . ja ine. bez thrill-a (treperenje) 2. Auskultacija: sr ana akcija ritmi na. tonovi jasni (bez promjene ja ine.Normalan nalaz: 1. bez umova 3. lokalizacije). Puls: 75/min . Srce: palpacija ictus-a (normalne veli ine.

5. Pregled perifernog vaskularnog sistema vr imo: a) Mjerenjem TA(tenzije arterijalis) b) frekfencije i osobina pulsa c) utvr ivanjem prisustva arterijske i venske insuficijencije .

a) Mjerenje TA -na arterijsku tenziju uti u:  UV(udarni volumen) i minutni volumen lijeve komore  elasti nost aorte i velikih arterija  periferni vaskularni otpor  volumen krvi u arterijskom sistemu  viskoznost krvi .

manometrom(mmHg ili KPa) i slu alicama. hipovolemije.Kod akutnog infarkta dijastolni pritisak ide do 0 mmHg.pritisak varira za vise od 20 mmHg tada pacijent ima ortostatsku hipotenziju. .Kod antihipertenzivne terapije.le e em i stoje em polo aju.V faza-dijastolni pritisak u trenutku prestanka tonova).Kod akutnog infarkta i koarktacije aorte razlika izme u sistolne TA ruku i nogu ve a je od 20mmHg.Ako sistolni art.ortostatske hipertenzije TA treba da se mjeri u sjede em. vrtoglavice.Izmjerena vrijednost pritiska je za vrijeme Korotkovljevih tonova(I faza-sistolni pritisak kada po nu tonovi .TA se mjeri aparatom za pritisak sa man etnom.III faza-najbolje ujnosti tonova .

.

.

 Za mjerenje TA na ruci man etnu stavljamo na nadlakticu a slu alice na brahijalnu arteriju a ruka treba da je u nivou srca(pacijent le i sa rukom pored trupa ili sjedi sa ispru enom rukom). . Za mjerenje TA na nogama pacijent le i na trbuhu sa man etnom na butini a slu alicu stavljamo u poplitealnu jamu(poplitealna arterija).

1.Hipertenzija predstavlja povi en arterijski pritisak. II stepen-umjerene hipertenzija III stepen-te ka hipertenzija . 7. Vrste pritiska Optimalan Normalan Visok normalan Vrijednost(sist.I dijastolne TA) 120-80mmHG Od 130/85mmHG Do 139/89mmHG Do 149/94mmHg Do 159/99mmHg Do 179/109mmHg Vi i od 180/110 4. Grani na hipertenzija 5. 2. Br. 3. I stepen-blaga hipertenzija 6.

.mozgu(cerebrovaskularni insult-CVI).infarkt).o te enje bubrega.srcu(hipertrofija LK.Komplikacije hipertenzije na:o ima(retinopatija).

sa spoljnje strane prema palcu 3. Brahijalna arterija-medijalno od bicepsa.najbolje sa desne strane . Radijalna arterija-u predjelu ru nog zgloba.sternokleidomastoideusa. Arterija tibialis posterior-iza medijalnog maleolusa 7.iznad lakta 2. Arterija dorsalis pedis-na dorsumu stopala 6. Femoralna arterija-na sredini spine i pubi ne kosti 4. Karotidna arterija-u visini krikoide. Poplitealna arterija-u poplitealnoj jami 5.na unutra njoj strani m.b) mjerenje frekfencije i osobina pulsa na periferiji vr e se na sljede im arterijama: 1.

Puls se poklapa sa S1 sr anim tonom a takodje sistolnim umovima. Ako je ritam nepravilan treba da se broji tokom 60 sec(1min) a najbolje je da se broje sr ani otkucaji stetoskopom.ta vrijednost se mno i sa 4 da bi se dobila vrijednost u toku 60 sec(1min). .Pri pregledu pulsa palpira se naj e e radijalna i karotidna arterija i broje se otkucaji u toku 15 sekundi.

Ritmi nost pulsa  Pulsus regularis-pravilan(naj e e normalan) :60-90/min  Pulsus iregularis kod :ventrikularnih ekstrasistola(povremeno nepravilan).javlja se kod :sinusne tahikardije. U estalost (frekfenca)pulsa mo e da bude:   Razlika izmed u sistolnog i dijastolnog pritiska je poznata kao pulsni pritisak.atrijalne fibrilacije.kompletnog AV bloka II.sr ani blok II°.respiratornih aritmija(varira sa disanjem) .javlja se kod :sinusne bradikardije. Odre ivanje kvaliteta pulsa : Pulsus frequens(ubrzan)-preko 100/min.ventrikularne tahikardije Pulsus rarus(usporen)-ispod 60/min.aritmije apsolute(stalno nepravilan).I.

sportista  Pulsus parvus(mali puls)-nastaje zbog smanjenog udarnog-sistolnog volumena a pove anog perifernog otpora.dehidratacija .kod:sr ane insuficijencije.aortne i mitralne stenoze.III.visok puls)-nastaje zbog pove anog udarnog-sistolnog volumena a smanjenog perifernog otpora.kod aortne insuficijencije.Amplituda (visina pulsa)-predstavlja oscilacije pulsnog pritiska:  Pulsus alter(magnus.kolapsa.

aortne i mitralne stenoze . Oblik -predstavlja brzinu nastanka i trajanje samog pulsnog talasa  Pulsus tardus(sporo nastaje i dugo traje)kod bradikardije  Pulsus celer(brzo nastaje pulsni pritisak i kratko traje-kratak udar)-kod aortne insuficijencije i hipertireoze V. Tvrdo a (napetost) pulsa-odre ena je pritiskom u lumenu arterije i stanjem njenog zida  Pulsus durus(tvrd puls)-kod arterijske hipertenzije i ateroskleroze  Pulsus molis(mek)-puls nestaje pri najmanjem pritisku zbog smanjenog volumena. kod kolapsa. oka.IV.

1.hipovolemije.pove anog perifernog otpora 2.ductusa arteriosusa persistensa-DAP.povi enog UV-udranog volumena.kratkim vrhom)-kod povi ene temperature. Pulsus alternans (altus(magnus)/parvus)-ritam pravilan ali puls mijenja amplitude od udara do udara(smjenjivanje jednog vi eg i ni eg pulsnog talasa). anemije.kod sr ane insuficijencije.ateroskleroze 3.znak je te ke sr ane insuficijencije Vrste pulsa : .aortne insuficijencije-AI. oka. hipertireoze. Koriganov puls (pulsus altus et celer-visok sa brzim usponom i padom.aortne stenoze. Pulsus bisferians -dvostruki sistolni vrh. Pulsus filiformis (parvus et tardus-sporo nastaje i dugo traje)-mali puls .hipertrofi ne kardiomiopatije 4.kod Ai-aortne insuficijencije.

Reverzni pulsus paradoksus -smanjenje amplitude u ekspirijumu.plu ne embolije.konstriktivnog perikarditisa. 7.javlja se kod hipertrofi ne kardiomiopatije Dikrotni puls -ima dva talasa-jedan u sistoli a drugi u dijastoli . 8.rastojanje izme u otkucaja nije jednako(aritmi an puls) Pulsus paradoksus -smanjenje amplitude u inspirijumu. 6.javlja se kod:perikardijalne tamponade.5. Pulsus bigeminus -jedna sinusna i jedna ekstrasistolna kontrakcija.sr anoj insuficijenciji .prisutan u hipovolemiji.tamponadi srca.

1) Kussmaul-ov znak ozna ava paradoksalnu reakciju vratnih vena pri inspirijumu.kongestivnu sr anu insuficijenciju. c) utvr ivanje prisustva arterijske i venske insuficijencije vr i se sljede im : .Vene se pri inspirijumu normalno prazne.Kod tamponade perikarda ovaj znak je negativan. 2) Abdominalno-jugularni refluks-u normalnim uslovima pri pritisku desno paraumbilikalno u toku 10 sekundi pri laganom disanju pacijenta ne izaziva porast jugularnog pritiska.Pove anje jugularnog pritiska i njegov nagli pad prestankom pritiska na abdomen predstavlja pozitivan test-sr ana insuficijencija.konstriktivni perikarditis.Kada se pri inspirijumu pove ava njihov volumen tada ukazuju na akutnu dilataciju desne komore.

5) Edem nogu ispitujemo tako sto pritisnemo prstima ko u sa medijalne strane.bubre ni). . 4) Trill karotidnih arterija(podrhtavanje-vibracije)-pri palpaciji karotidnih arterija.3) Alenov test(za radijalnu i ulnarnu arteriju)pritiskom na radijalku ka emo pacijentu da stisne aku.iznad maleolusa ili pretibijalno( e e)-javlja se udubljenje koje ostaje(testasti edem.prsti e da poblijede-znak da je prisutna opstrukcija ulnarke.istovremeno je prisutan um zbog su enja arterije karotis i aortne stenoze.sr ani) a ako se ko a vrati bez udubljenja(elasti ni edem.

.

mogu da se jave ulceracije i gangrene.hladna.trofi na ko a bez dlaka.blijeda.prisutne su intermitentnepovremene klaudikacije(gr evi u listovima pri hodu) .6) Homanov znak(bolnost u listovima potkoljenice-osjetljivost potkoljenica)izvodi se naglom dorzi-fleksijom stopala pri ispru enoj nozi(ukazuje na duboki i povr ni tromboflebitis kod pro irenih vena) 7) Hroni na arterijska insuficijencijatanka.arterijski pulsevi su uga eni.nokti su debeli.

.

cijanoti n a ko a sa petehijama.tipi na promjena je ulcus cruris(medijalno na distalnoj tre ini potkoljenice).edematozna.postoji osje aj te ine u nogama.8) Hroni na venska insuficijencijapigmentisana.pulsevi se normalno palpiraju. .nema intermitentnih klaudikacija.

.

na 9 kvadranata : .Pregled abdomena Abdomen je podjeljen na kvadrante : I prema sparatovima abdomena (epigastrijum/mezogastrijum/hipogas trijum).

Ilija ni desni 8.Suprab.Ilija ni lijevi ubi ni hipogastri ni .9.Lumbalni desni II Mezogastrijum 5.Lijevi hipohondrijum 6. Spratovi abdomena Kvadratni abdomen na odre enom spratu 1.Br .Umbilikalni III Hipogastrijum 7.Lumba -lni lijevi I Epigastrijum 4.Desni hipohondrijum 2.Epigastri ni 3.

left hypochondriac LH 4.I.right lumbar RL 5.right hypochondriac RH 2.left lumbar LL III.right iliac RI 8.umbilical U 6.hypogastric H 9.left iliac LI .Mezogastr 3.epigastric E II.Epiga 1.Hipogastriju 7.

.ruke treba da budu opru ene pored trupa ili ukr tene preko grudi.II u odnosu na umbilikus na 4 kvadranta (lak a podjela) :     gornji desni kvadrant gornji lijevi kvadrant donji desni kvadrant donji lijevi kvadrant Pri pregledu pacijent treba da le i sa savijenim nogama u koljenima.

lower left quadrant LLQ .upper right quadrant URQ 2.1. upper left quadrant ULQ 3. lower right quadrant LRQ 4.

3.noge lagano savijene u koljenima . 4. 2. Inspekciju Auskultaciju Perkusiju Palpaciju Najva nije inspekcija i palpacija Pacijent le i na le ima.ruke uz trup.Pregled abdomena podrazumijeva : 1.

ascitesa .1.uve anja slezine(izbo en lijevi hipohondrijum.paraliti kog ileusa(zbog paralize crijeva.javljaju se takodje zmijoliki pokreti crijeva i klokotanje).leukoza).nadutost bez pokreta i umova.kod npr. Infektivne mononukleoze. Inspekcijom posmatramo : a) Oblik i veli inu trbuha (ravan u odnosu na grudni ko ) koja se ispoljava:  Uvu eno u trbuha kod:mr avih-asteni nih osoba.dehidriranih  Izbo enost trbuha kod:gojaznih(masno tkivo).pankretitisa).meteorizma-nadutosti(zbog ispunjenosti crijeva gasovima. Kod ac.npr.

Gojaznost(obesitas) .

b) Ko a -boja. ospa. hernije(kile).kaput meduze(vidljive vene na trbuhu kod :ciroze. strije. o iljci.nabori kod dehidratacije Peristaltika se uglavnom ne vidi osim kod obstruktivnog ileusahiperperistaltika .opstrukcije vene cave inferior).

Caput meduse .

Jaundiceutica .

c) simetri nost trbuha Hepatomegalija .

Uve ana u na kesa(Gall bladder) .

prisutan je izbo en pupak.kod npr.hipoproteinemije) .sr ane insuficijencije.d) respiratorni pokreti abdomena poja ani(kod bolesti plu a i pleure) e) postojanje ascitesa (te nost u peritoneumskoj duplji. karcinoma.zategnuta i sjajna ko a.

.

f) prisutnost hernije(kile) Umbilikalna hernija .

TREBA DA SE AUSKULTUJE TRBUH PRIJE PERKUSIJE I PALPACIJE !!!!!!!!!!! . Auskultacija Slu i za procjenu crijevnog motiliteta(peristaltike).2.otkrivanje vaskularnih umova.perihepati kog trenja.ascitesa.

gladovanja  Uga ena kod:paraliti kog(adinami kog) ileusa.uje se klokotanje koje nastaje kao posljedica pretakanja te nosti i vazduha u crijevima tokom peristalti kih pokreta  Poja ana kod:mehani kog ileusa.dijareje(akutni enterokolitis).peritonitisa  Opsteri ka auskultacija .Auskultacijom slu amo : A. Peristaltiku(motilitet) crijeva koja mo e da bude:  Normalna.

uju se u epigastrijumu ili oko jetre .renalis(izme u njih).      Vaskularne umove abdomena : Art.renalis se uje sistolni um Aorta abdominalis -slu a se vertikalno 2cm iznad pupka u nivou slu anja art.ingvinale u istoj vertikali gdje se slu aju renalne i ilija ne arterije Venski umovi kod ciroze jetre .kod stenoze art.kod stenoze aorte ili aneurizme uje se sistolni um Ilija na arterija dex et sin -slu aju se u istoj vertikali gdje se slu aju renalne arterije na liniji koja spaja spinu ilijaku anterior superior .renalis dextra et sinistra -slu a se 2cm iznad pupka na medioklavikularnoj liniji desno i lijevo.iznad ligamentuma ingvinale Femoralna arterija dex et sin -slu a se ispod lig.B.

.

.

Trenje -se javlja ako u abdomenu ima neko zapaljenje ili tumor:  Zapaljenje peritoneuma(kod peritonitisa)  Iznad jetre-zbog zapaljenja njene capsule(kod-apscesa jetre.carcinoma jetre gdje se pored trenja uje um)  Iznad slezine-zbog infarkta(u desnom bo nom polo aju) .C.ehinokokusne ciste.

ascites. tumor) .Slu i za odre ivanje: a) Granica jetre -perkutuje se na:  desnoj medioklavikularnoj liniji(norm. slezina. Perkusija -normalan perkutorni zvuk je timpani an nad crijevima a tmuo nad kompaktnim organima (jetra. 612cm)-treba da na e : ‡ donju ivicu jetre ±tmulost:perkusiju po eti ispod nivoa pupka pa lagano navi e ‡ gornju granicu jetre-tmulost:tako sto perkutujemo od prostora plu ne sonornosti(rezonancije) na dole 3.

‡ Uve anje jetre -muklina iznad VI rebra u medijoklavikularnoj liniji -donji rub prelazi donji rebarni luk -ozna ava se brojem popre no polo enih prstiju ispod rebarnog luka -glatki rubovi kod sr anih bolesti.apscesa.ikterusa.masna jetra -neravni rubovi kod ciroze.hepatitisa.leukemije.tumora.cista .

4-8cm) Tmulost(granice) jetre mogu da budu:  Smanjena tmulost kod:fulminantnog hepatitisa(mala jetra). meteorizma desnog kolona(tu je pove an timpanizam)  Pove ana tmulost kod:niske dijafragme i HOBP .b) linei mediosternalis (norm.pnaumoperitoneuma.

.

Perkutovati isprva u pravcu srednje axilarne linije a zatim zvjezdasto iz svih pravaca.b) Slezina -le i ispod kupole lijeve dijafragme iza srednje axilarne linije.vr i se kod sumnje na splenomegaliju .

.

mo e da se crta po trbuhu. .ni a u sredini a vi a na bo nim krajevima ascitesa.c) Ascites -za dokazivanje prisustva vr e se sljede i pregledi:  Perkusija -po inje u epigastrijumu i lepezasto se perkutuje ka ni im i bo nim dijelovima trbuha.Linija nivoa ascitesa(tmulosti) je lu nog oblika.

.aku lijeve ruke staviti na bok desne strane a drugom rukom se udara u suprotnu stranu(lijevu) to dovodi do pokretanja te nosti i udara u trbu ni zid(desne strane) ta osje amo kao talas. Test fluktuacije(vodenog talasa) .Za razlikovanje od gojaznosti-ruka pacijenta se stavlja na sredinu njegovog trbuha pri cemu izostaje udar talasa na suprotnoj strani kod gojaznih a kod ascitesa se javlja udar talasa te nosti na suprotnoj strani.Suprapubi na tmulost mo e da ukazuje na ispunjenu be iku i gravidni uterus.  Test pomjeranja pozicije tmulosti -pri pomjeranju pacijenta sa jedne na drugu stranu(lijevo-desno) pomijera se granica tmulosti u skladu sa gravitacijom.

d) Pove anog timpanizma kod:okluzije crijeva.desnog i lijevog kolona-lumbalni kvadrant i hipohondrijum) .meteorizmapove anja gasova(tankih crijeva-u predjelu pupka.

Palpacija -najva nija metoda pregleda abdomena Mo e da bude: a) Povr na-izvodi se laganim pritiskom jagodicama prstiju na zid trbuha.kod peritonitisa) .Slu i za:  identifikaciju svih povr inskih organa ili tumora  za palpaciju bolnih(osjetljivih) zona trbuha  procjenu rigiditeta trbu ne muskulature(defansa.4.npr.

aorte. Mb.Slu i za:  Odre ivanje polo aja i veli ine trbu nih organa  Tumerfakata:graviditeta(fiziolo ki).ovarijuma).tumora (kolona.trbuha.uve anja be ike b) Duboka-izvodi se ja im pritiskom na zid .cron. aneurizme abd.opstruktivnih ileusa. jetre. pseudociste pankreasa.

Abdomen se palpira pa ljivim.ugibaju im pokretima. .Tehnika -palpacija se izvodi tako da se blago flektirane dve ake(ruke) u zglobu ru ja stave horizontalno na trbu ni zid pri emu su prsti skupljeni.Palpacija trbuha po inje uvijek na strani koja je suprotna bolnoj strani.Povr na palpacija se izvodi jednom rukom a duboka moze tako e sa dve.

posljedica je perforacije upljih organa trbuha kao: eludca.crijeva. Mogu nost prisustva difuznog peritonitisa-koji se odlikuje jakim bolom u cijelom abdomenu(difuzan) i mi i nim defansom(trbuh tvrd kao daska.holeciste) . apendixa.Palpacijom ispitujemo: 1.

2.pritisnemo akama pa pacijent udahne(pritisak-udah pacijenta)osje amo udar jetre u prste . Jetru -normalno se jetra i slezina ne palpiraju Ima vi e tehnika palpacije: a) Obe ruke-po inje se ispod pupka pa navi e.

b) Tehnika ka ike-desna aka savijena blago u prstima ide navi e a na trbuh stavljamo aku bo no(gdje je mali prst).vr i se isto pritisak-udah pacijenta c) Tehnika ruke Äobrnuto³-obe ruke ispod desnog rebarnog luka pa udah.pri emu je ljekar okrenut suprotno od lica pacijenta .pri emu je pravac ake paralelan sa rebarnim lukom.

Kod uve ane jetre uvijek se odre uje rastojanje od rebarnog luka do ivice jetre(mo e u cm). .d) Metoda frikcije(auskultatorna)slu alica se stavlja u epigastri ni ugao a olovkom(ili noktima) se grebe po ko i idu i od mezogastrijuma ka desnom hipohondrijumu.Mjesto gdje um biva jasan predstavlja donju ivicu jetre.

bolna).kod HOBP je la no uve ana .glatkih ivica).nepravilnih ivica.Ca jetre (uve ana.Jetra je uve ana kod:ciroze ( vrsta.cvornovata. tvrda.bolna.bezbolna ivica).hepatitisa i venske kongestije zbog insuficijencije desnog srca(uve ana.

iza srednje axilarne linije.izmedju IX i XI rebra .3. Slezinu -normalno se ne palpira.Slezina le i ispod kupole lijeve hemidijafragme.

ciroze jetre.Tako e slezina mo e da se palpira u lijevom dekubitu kada lijevom rukom ne odi emo lijevi hipohondrijum ve desnom rukom( akom) palpiramo slezinu koja pod dejstvom gravitacije pada na dole tako da je podlo na palpaciji ako je uve ana(npr.parazitoza a kod HOBP je la no uve ana) .bolesnik tada duboko udahne.Tehnika-lijevom rukom se podigne lijevi hipohondrijum od pozadi a desnom rukom pod pravim uglom na lijevi rebarni luk idemo navi e. Kod:hematolo kih bolesti.sepse.

4.Obrascovljeva ta kase nalazi ispod procesus ksifoideusa. eludac -pregleda se sljede im na inom:  Palpacijom u epigastrijumu-kod ulkusa pilorusa ili bulbusa duodenuma nalazi se osjetljivost(bolnost).Pri perforaciji ulkusa epigastrijum je tvrd kao daska(defans).  Fenomen bu kanja-kod pilorusne stenoze i atonicnog eludca mo e se kucanjem prstiju ili palpacijom perigastri no izazvati fenomen bu kanja .jedan prst udesno od lijeve medioklavikularne linije.

pri palpaciji pacijent udahne a jetra i u na kesa idu na dole(kod holecistitisa)  Kurvoasierov znak-uve ana.u na kesa -se normalno ne palpira a uve ana se palpira. . bezbolna u na kesa+icterus ukazuju na karcinom glave pankreasa(diferencijalno pleuritis) 5.rectus presjeca medioklavikularnu liniju.napeta.  Marfijev znak-bolna osjetljivost veli ine dva palca na mjestu gdje m.

Bubrezi -nalaze se retroperitonealno.donji pol desnog bubrega u uspravnom polo aju) .6.desni bubreg izme u pr ljena Th 12 i 13 a lijevi bubreg izme u pr ljena Th11-L2 Bubrezi se normalno ne palpiraju !!! (eventualno kod mr avih.

desnu ruku stavlja iza pacijenta a lijevu stavlja u gornji lijevi kvadrant abdomena.desnu ruku stavi u gornji desni kvadrant (lateralno od m. Lijevi bubreg -isto ali obrnuto.ljekar stane sa lijeve strane pacijenta. ‡ ‡ Tehnika koja se koristi za palpaciju zove se bimanuelni kontakt za: Desni bubreg -ljekar svoju lijevu ruku stavi iza pacijenta paralelno sa XII rebrom.rectusa a paralelno sa njim).Pacijentu kazemo da di e a onda da zaustavi disanje na kratko. .polako popu tamo desnu ruku i osje amo kako se tada bubreg vra a u raniju poziciju.Pacijent duboko udahne a na vrhu inspirijuma ljekar treba da desnom rukom izvr i dubok pritisak.

Ako se palpira bubreg treba da se opi u:veli ina.policisti ni bubrezi(obostrano uve ani) 7.konture(oblik). Mokra ni mjehur -ne pipa se u normalnim uslovima -pipa se kod napunjenosti urinom(HBP.bolna osjetljivost.hidronefroze.ciste.kamenci) -dole zona mukline iznad simfize .Uve an bubreg je kod:tumora.

izvodi se u stoje em stavu iza pacijenta tako to ulnarnom povr inom pesnice jedne ruke treba da se udara u kostovertebralne uglove(lumbalne lo e) desno a zatim lijevo. .se ispituje bolna osjetljivost bubrega u kostovertebralnim uglovima. Perkusijom pesnicom lumbalnih lo a(Veterinarskom perkusijom) .Bolnost je prisutna kod infekcija.

Akutni apendicitis ispituje se sljede im pregledima:  McBarney-eva ta ka-na sredini linije koja spaja pupak i desnu spinu iliacu anterior superior(njena bolnost pri palpaciji)  Lancova ta ka-spoj spolja nje tre ine i srednje tre ine bispinalne linije sa desne strane  Rovsing-ov znak-duboko palpirati lijevi ilijacni region pa naglo pustiti. .tada se javlja bol u desnom ilija nom regionu.8.

psoasa zapaljenim apendixom(slijepim crijevom).Bol se javlja u desnom ilija nom regionu-test naknadne osjetljivosti. Blumbergov znak-duboka palpacija desnog ilija nog regiona.ka e pacijentu da di e ispru enu nogu protiv ljekarevog otpora.javi e se bol zbog iritacije m.pa naglo pustiti.  Znak Psoasa-ljekar stavlja desnu ruku na butinu iznad koljena. .

Dg apendicitisa su :adnexitis. Znak Opturatora-ljekar flektira pacijentu nogu u koljenu i kuku a zatim rotira ka unutra.Javi e se bol zbog iritacije m. Dif.prostatitis .opturatora zapaljenim slijepim crijevom(apendixom)  Test ko ne preosjetljivosti-u nekoliko ta aka nisko u abdomenu treba podi i nabor ko e palcem i ka iprstom ljekara-javlja se bol u desnom kvadrantu.

9. Akutni pankreatitis -jaka palpabilna bolna osetljivost+Blumberg u epigastrijumu bez defansa a pacijent se ali na bolove koji su u vidu kai a .

10. Akutni divertikulitis -znaci apendicitisa u donjem lijevom kvadrantu(sigma) .

11.Akutni salpingitis -bol iznad lig.ingvinale+defans+Blumberg 12.osje a se periumbilikalna ili gornja abdominalna masa koja pulsira koja ukazuje na aneurizmu abd.Palpacija aorte abdominalis -treba da se pritisne duboko s lijeve strane srednje linije epigastrijuma.aorte(bezbolna a bol se javlja kod rupture) .

.

fisure.pregled prostate. Digitorektalni pregeld -10-12cm dubine -kod crne stolice.13.hemeroidi.apscesi .

Normalan nalaz : Abdomen u ravni sa grudnim ko em. 2. 4. bez promjena na ko i Mek. tup-ascites) Auskultatorni nalaz abdomena: peristaltika o uvana bez vaskularnih umova . 3.perkutorni zvuk timpani an (tmuo. 5.1.neosjetljiv na povr nu i duboku palpaciju Jetra i slezina se ne palpiraju Lumbalne lo e neosjetljive na grube perkusiju.

promjene na ko i) Zglob je spoj dve ili vi e kostiju koji ima dve funkcije :omogu ava pokret i obezbje uje stabilnost .krvnih ila.Pregled LMS-a(lokomotornog sistema) LMS ine zglobovi i mi i i (oblik.veli ina. muskulature.stanje zglobova.

Zglobovi se dijele na : 1. Pokretne(diarthroses) 2. Nepokretne(synarthroses) .

     Pokreti u zglobu su : Fleksija -savijanje Ekstenzija -opru anje Adukcija -ka tijelu Abdukcija -od tijela Rotacija -okretanje .

Anamneza i fizikalni pregled II. Inspekcija III. Ispitivanje obima pokretljivosti zglobova i ki menog stuba .Palpacija IV. Perkusija V.LMS se pregleda sljede im : I.

I anamneza i fizikalni pregled :  Anamneza-da li pacijent ima: bol.otok.jutarnju uko enost zglobova  Fizikalni pregled-ima li: krepitacije(pucketanja u zglobu).mi i nu slabost(javlja se kod zapaljenja mi i a-miozitisa i degenerativnih promjena zgloba) .

osteomyelitis.neurolo kih oboljenja.normalan BMI=18.9 b) Simetri nost tijela(npr:asimetri nost udova kod priro enih anomalija.tumori) c) Stav(aktivan/pasivan/prinudan) d) Deformacije : ‡ Ki menog stuba-lordoza/skolioza/kifoza ‡ Deformiteti zglobova-reumatoidni artritis/psorijazni artritis .rahitis.II Inspekcija treba da procjenjuje : a) Uhranjenost BMI=masa(kg)/visina²(m²) .5-24.

Reum.artritis .

anularni eritemreumatska groznica.‡ Ko e:eritem u vidu leptira na licu-SLE (sistemski eritemski lupus).potko ni vori i u reumatoidnom artritisu.eritem na ekstremitetima oko zglobova+periorbitalni lividni eritem u dermatomiozitisu. sklerodermna ko a-sklerodermija.TOFI vori i-giht .

kod stajanja.limf edem ‡ ‡ .dugog sjedenja -elefantijaza.otok lica i kapaka -stati ni.e) Pokretljivost bolesnikaaktivna/pasivna/nepokretnost f) Na in ustajanja-bez te ko a/ote ano g) Otok zgloba ukazuje na : Subluksacije/luksacije Kontrakture(djelimicna)/ankiloze(potpuna) uko enost zglobova ‡ Otok ekstremiteta kod: -sr ana oboljenja oko gle njeva na potkoljenicama -bubre na oboljenja.

Otok sko nog zgloba .

h) Varikozne vene nogu .

Palpacijom procjenjujemo : a) Osjetljivost zgloba(bolnost) b) Prirodu otoka(gumast-sinovitis/tvrdartroza) c) Toplota zgloba d) Krepitacije u zglobu(reumatoidni artritis) e) Prisutnost vori a(TOFI.potko ni kod RA-reumatoidnog artritisa) .3.

f) ‡ ‡ Arterijske pulsacije na rukama i nogama sljede ih arterija : Brahijalna arterija-medijalno od bicepsa.iznad lakta Radijalna arterija-u predjelu ru nog zgloba. sa spoljnje strane prema palcu ruke ‡ ‡ ‡ ‡ Femoralna arterija-na sredini spine i pubi ne kosti Poplitealna arterija-u poplitealnoj jami na Arterija dorsalis pedis-na dorsumu stopala nogama Arterija tibialis posterior-iza medijalnog maleolusa .

otok. Perkusija -va na je za otkrivanje osteomalacije.topli zglobovi u prisilnom polo aju Deformacije-ankiloza(uko enost zgloba) Artroza-krepitacije Balotman patele ‡ ‡ ‡ ‡ .4.tumora Promjene na zglobu: Akutna upala-crvenilo.

Ispitivanje obima pokretljivosti zglobova i ki menog stuba : a) Ki meni stub -ispituje se pokretljivost : ‡ torakalne ki me(le ne)-pokretljivost le ne ki me je minimalna zbog ega se mjeri respiratorni index-razlika izme u obima grudnog ko a u nivou mamila u inspirijumu i ekspirijumu(normalna 7-12cm) .5.

‡ ‡ Lumbalne ki me(slabinske)-pokretljivost slabinske ki me odre uje se : mjerenjem rastojanja prstiju od poda-pri savijanju pacijenta napred sa ispruzenim prstima ka podu i ispru enim nogama Preciznije se odre uje Schoberovim znakomu uspravnom polo aju se obilje i rastojanje od 10cm sa donjom granicom na 5 lumbalnom pr ljenu. ‡ .zatim se pacijent savija napred kada treba da se rastojanje koje smo obilje ili pove a za 4-5cm a pri ekstenziji treba da se smanji za 1.5-2cm.

otok.topli zglobovi u prisilnom polo aju Deformacije-ankiloza(uko enost zgloba) Artroza-krepitacije Balotman patele ‡ ‡ ‡ ‡ .Anatomski polo aj zglobova je 0° a ispituju se sve vrste pokreta u zglobu.b) Zglobovi :ispituje se pokretljivost svih zglobova(od glave na dole) i mjeri u stepenima. -aktivna i pasivna pokretljivost -pareze i paralize-onemogu ena aktivna pokretljivost -klonus-gr evita kontrakcija -tremor-podrhtavanje Promjene na zglobu: Akutna upala-crvenilo.

Aktivna i pasivna pokretljivost je uredna 3. Urednih arterijskih pulsacija . varikoziteta i znakova povreda 2.Normalan nalaz : 1. edema. Ekstremiteti su bez deformiteta.