PROPEDEVTIKA I ZDRAVSTVENA NJEGA U KLINI KO-BOLNI KOJ PRAKSI

Medicinska sestratehni ar

Medicinska sestra-tehni ar
Podru je rada: -zdravstvena njega -medicinsko-tehni ki rad -zdravstveno-vaspitni (edukativni rad) -medicinska dokumentacija (dio sestrinskog rada) -istra iva ki rad u sestrinstvu

Zajedni ki poslovi radnih mjesta medicinskih sestaratehni ara u svim granama medicine,obuhvataju 10 prepoznatljivih cjelina koje navodimo:
1. 2. Njegovanje pacijenata (uz primjenu standarda) Evidentiranje vitalnih funkcija i drugih pokazatelja zdravlja pacijenata 3. Vr enje nadzora(kontrole stanja)pacijenata 4. Zbrinjavanje pacijenata (tjelesno,du evno i socijalno) 5. Hranjenje pacijenata (putevi unosa hrane i te nosti) 6. Davanje propisane terapije pacijentu (lijekova i odre enih sredstava) 7. Uzimanje biolo kih materijala (po odredbi ljekara) 8. Planiranje (zakazivanje) propisane aktivnosti za pacijenta,pripremanje materijala za rad i sre ivanje dokumentacije (dio sestrinskog rada) 9. Pripremanje pacijenata za medicinski tretman 10. U enje o zdravlju (sprovo enje programa zdravstveno-vaspitnog rada)

1. Njegovanje pacijenata (uz primjenu standarda)

1.01 1.02 1.03 1.04 1.05

Op ta njega (ON) Poluintenzivna njega (PIN) Intenzivna njega (IN) Specijalna intenzivna njega (SIN) posebna njega (PN)

2. Evidentiranje vitalnih funkcija i drugih pokazatelja zdravlja pacijenata (mjerenje,pra enje promjene,kontrola vrijednosti i bilje enje-po odredbi ljekara):
2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 Tjelesna temperatura Puls Disanje Krvni pritisak Tjelesna masa Visina tijela Obim dijela tijela Koli ina unijete i ukupno izlu ene te nosti sakupljanje mokra e u toku 24 asa-diureza Evidentiranje broja stolica Snimanje elektrokardiograma (EKG-a) Pra enje vitalnih i drugih funkcija pacijenata-monitoring

3. Vr enje nadzora(kontrole)stanja pacijenata(zavisno od mogu e promjene u smislu pobolj anja ili pogor anja njegovog zdravstvenog stanja): 3.01 Povremeni nadzor 3.02 Pove ani nadzor 3.03 Stalni nadzor

4. Zbrinjavanje pacijenata (tjelesno,du evno i socijalno)

4.01 Zbrinjavanje pacijenata u terapijskom tretmanu 4.02 Zbrinjavanje pacijenata u higijenskom tretmanu 4.03 Zbrinjavanje pacijenata i ostvarenje dobre komunikacije 4.04 Zbrinjavanje pacijenata prije i poslije medicinske intervencije (hirur kog zahvata, invazivne dijagnosti ke pretrage,endoskopskog ispitivanja i sl.)

5. Hranjenje pacijenta (putevi unosa hrane i te nosti)

5.01 5.02 5.03 5.04 5.05

Poslu ivanje pacijenta hranom (dijetom) Hranjenje pacijenta prirodnim putem(kroz usta) Unos hrane kroz nazogastri nu sondu Unos hrane kroz gastrostomu Parenteralni (vje ta ki) put unosa te nosti i hrane 5.06 Unos hrane rektalnim putem

6. Davanje propisane terapije pacijentu (lijekova i odre enih sredstava koje je ordinirao ljekar)
6.01 Unos lijeka kroz usta ili sublingvalno (stavljanje lijeka pod jezik) 6.02 Unos lijeka preko ko e i sluzoko e 6.03 Unos lijeka inhalacijom 6.04 Unos lijeka intramuskularnom injekcijom 6.05 Unos lijeka supkutanom (intrakutanom, intradermalnom injekcijom) 6.06 Unos lijeka intravenskom injekcijom 6.07 Unos lijeka kroz sistem za infuzione te nosti 6.08 Unos krvi (ili sastojaka krvi) sistemom za primjenu transfuzije 6.09 Primjena sredstva za zagrijavanje tijela 6.10 Primjena sredstva za rashla ivanje tijela 6.11 Davanje pomagala za o uvanje integriteta ko e,ili za za titu lokomotornog aparata pacijenta

Uzimanje biolo kog materijala (po odredbi ljekara) 7.04 Uzimanje brisa za laboratorijski pregled 7.03 Uzimanje uzorka stolice za laboratorijski pregled 7.02 Uzimanje uzorka mokra e za laboratorijski pregled 7.06 Uzimanje sekreta za laboratorijski pregled .01 Uzimanje uzorka krvi za laboratorijski pregled 7.7.05 Uzimanje uzorka ispljuvka za laboratorijski pregled 7.

02 Sre ivanje medicinske dokumentacije 8.03 Pripremanje opreme i materijala za rad . Planiranje (zakazivanje) propisane aktivnosti za pacijenta.8.01 Planiranje i zakazivanje aktivnosti 8.sre ivanje dokumentacije.priprema opreme i materijala za rad-dio sestrinskog rada): 8.

05 Priprema pacijenta za funkcionalno-dijagnosti ko ispitivanje 9.07 Priprema pacijenta za fizio-terapijski tretman .04 Priprema pacijenta za radio-izotopski tretman 9.9.06 Priprema pacijenta za hirur ku intervenciju 9.02 Pripreme pacijenta za laboratorijsku pretragu 9.01 Priprema pacijenta za specijalisti ki pregled 9.03 Priprema pacijenta za radiolo ko (Rtg) ispitivanje 9. Pripremanje pacijenta za medicinski tretman 9.

03 Rad u velikoj grupi .02 Rad u maloj grupi 10.01 Individualni rad sa pacijentom 10. U enje o zdravlju (sprovo enje programa zdravstveno-vaspitnog rada) 10.10.

u obavljanja aktivnosti koje doprinose zdravlju ili oporavku (ili mirnoj smrti).a koje bi on obavljao samostalno kada bi imao potrebnu snagu.Pomo treba pru iti na na in koji e pridonijeti to br em postizanju njegove samostalnosti. bolesnom ili zdravom. volju ili znanje.´ Virginia Henderson . ³Uloga medicinske sestre je pomo pojedincu.Zdravstvena njega je grana u sistemu zdravstva koju samostalno obavljaju medicinske sestre u saradnji sa ljekarima i ostalim zdravstvenim radnicima.

ta je sestrinska dijagnoza? Aktuelni ili potencijalni zdravstveni problem koji su medicinske sestre s obzirom na njihovu edukaciju i iskustvo sposobne i ovla tene tretirati. .

donosi standarde sestrinske prakse: Prikupljanje podatke o zdravstvenom stanju bolesnika je organizovano i kontinuirano-podaci su dostupni i dokumentovani Sestrinska dijagnoza proizilazi iz podataka o zdravstvenom stanju bolesnika Plan zdravstvene njege uklju uje ciljeve koji proizilaze iz sestrinske dijagnoze Plan zdravstvene njege uklju uje utvr ene prioritete i planirane postupke usmjerene postizanju ciljeva koji proizilaze iz sestrinske dijagnoze Sestrinske intervencije osiguravaju aktivno sudjelovanje bolesnika u promociji i o uvanju zdravlja Sestrinske intervencije poma u bolesniku da postigne maksimalnu razinu zdravlja Pacijentovo napredovanje ili nenapredovanje u smjeru postavljeni ciljeva ocjenjuju zajedno sestra i bolesnik .ANA (American Nurses Association . Ameri ko udru enje medicinskih sestara) 1973.

Osnovna obilje ja sestrinskih dijagnoza: Dijagnoza je tvrdnja koja se odnosi na pacijentov problem Dijagnoza obuhvata zdravstvene probleme u zdravlju i bolesti Dijagnoza je zakljucak izveden iz analize podataka Odnosi se na fizi ko.sa eta tvrdnja .psihi ko i socijalno stanje bolesnika Dijagnoza je kratka.

Vrste sestrinskih dijagnoza: 1. ‡ Aktuelene sestrinske dijagnoze opisuje problem koji je prisutan ili se mo e prepoznati na osnovu vidljivih obilje ja (npr. Visoko rizi ne ili potencijalne sestrinske dijagnoze ‡ potencijalni problemi koji jo nisu prisutni.pacijent ne mo e sam obavljati li nu higijenu) 2.prisutni faktori za nastanak dekubitusa ako izostanu preventivne mjere) .ali e se razviti ako izostanu preventivne mjere (npr.

Mogu e ili vjerovatne sestrinske dijagnoze ‡ Proizilaze iz ograni enog broja podataka na temelju kojih medicinska sestra sumnja na neki odre eni problem kojeg bi bolesnik mogao imati-tek prikupljanjem novih podataka potvrdit e ili odbaciti svoju sumnju (npr.3.bol u krstima-dekubitus ili ne to drugo) .

skupinama ili zajednici u prelazu od odre ene razine dobrobiti do vi e razine dobrobiti .4.odr avanju idealne tjelesne te ine kao va nom faktoru zdravlja ‡ defini u se kao klini ke procjene o pojedincima. Povoljne sestrinske dijagnoze koje opisuju dobro zdravstveno stanje ‡ proizilaze iz injenice da se sestre bave promocijom zdravlja kroz savjetovanje o prehrani.

dekubitus.trombozu. Skupine sestrinskih dijagnoza ili sindromi ‡ prisutno vi e aktuelnih ili visoko rizi nih dijagnoza koje su nastale zbog odre enog stanja ‡ sindrom neupotrebe-obuhvata sve visoko rizi ne probleme koji su povezani sa mirovanjem:visok rizik za opstipaciju.5.smanjeno podno enje napora .

intervencije u saradnji sa drugim profilima zdravstvenih radnika proizilaze iz sestrinsko-medicinskih problema .Sestrinsko medicinksi problemi-odre ene fiziolo ke komplikacije koje sestre posmatraju radi o uvanja promjene statusa sestre primjenjuju intervencije koje propisuju ljekari osnovna razlika izme u sestrinskih dijagnoza i sestrinsko-medicinksih problema: iz sestrinskih dijagnoza proizilaze samostalne sestrinske intervencije.

Intervencije: s obzirom na stepen samostalnosti.a provode sestre ‡ medicinksi problemi zahtjevaju obe vrste intervencija .sestrinske intervencije mogu biti: ‡ samostalne ‡ delegirane one koje propisuju ljekari.

Formulisanje sestrinski dijagnoza-po modelu PES ‡ Problem ‡ Etiologija ‡ Simptom .

Kroz sestrinske dijagnoze.daljnje obrazovanje sestara i njihov rad na podru ju istra ivanja Pomo sestrinskih dijagnoza sestre e mo i udovoljiti zahtjevima zdravstvene informatike i mo i iskoristiti sve prednosti koje ih dobro dokumentovanje i informatika pru aju za napredovanje sestrinske prakse i razvoj sestrinstva 2.Za to sestrinske dijagnoze? 1.nu an je uvjet za unapre enje sestrinske prakse.kvalitetniju interpersonalnu komunikaciju. 3.ciljeve i intervencije mogu e je opisati sestrinsku praksu i u initi je vidljivom. . to je izrazito va no danas kada je racionalna upotreba zdravstvenih sredstava nu nost Jedinstvena stru na terminologija.

Sestrinska dokumentacija Sastavljena je na na in da sestre mogu procijeniti pacijentovo stanje i na osnovu toga donijeti zaklju ke. .Predvi ena je za upotrebu u svakodnevnoj praksi.te na taj na in pobolj ati kvalitet zdravstvene njege.dijagnostifikovati problem i odrediti koli inu sestrinske njege za pacijenta.za pacijente koji borave na odjeljenjima du e od 24 asa.

sestrinske dijagnoze Trajnopra enje stanja pacijenata(decursus). Evidencija ordinirane i primjenjene terapije ‡ ‡ ‡ .planirani i obavljeni tokom hospitalizacije. Plan zdravstvene njege.Upisuju se medicinsko-tehni ki i dijagnosti ki postupci.opisi novonastalog stanja.Ciljevi i intervencije se defini u u dogovoru sa pacijentom.fizikalni pregled.znaci.koji su ordinirani.Sestrinska lista se sastoji od: ‡ ‡ Sestrinska anamneza.mogu i uzroci) Trajno pra enje postupaka. Upisuju se sve promjene kod pacijenata tokom 24 sata(simptomi.

Upis mogu ih komplikacija nakon medicinsko-tehni kih postupaka. Lista pra enja dekubitusa. Izvje taj o incidentu Otpusno pismo zdravstvene njege.Vodi se kod pacijenata kod kojih je prisutan dekubitus.Primjenjuju se kod pacijenata koji imaju u estalu ili trajnu bol.izdaje se za pacijente kod kojih je potreban nastavak zdravstvene njege.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Unos i izlu ivanje te nostu. Procjena bola. Nadzorna lista rizi nih postupaka u zdravstvenoj njezi.Primjenjuje se kod pacijenata kod kojih je potrebno pratiti unos i izlu ivanje te nosti kroz 24 sata.Evidentira se svaka promjena polo aja.Prati se i u inak ljekova i distraktora. .

a posebno mogu nosti trajnog pra enja stanja bolesnika Omogu ava sestrinska istra ivanja Pru a osnove za obrazovanje medicinskih sestara Unapre uje kvalitet zdravstvene njege .Koristi od vo enje sestrinske dokumentacije: Pra enje koli ine i kvaliteta provedenih postupaka.

PROPEDEVTIKA KAO MEDICINSKA DISCIPLINA PROPEDEVTIKA (propaedeutica) Gr ka rije -prethodno u enje Uvod i internu medicinu kao najve u granu klini ke medicine  prakti na medicinska disciplina koja: PRIPREMA OSPOSOBLJAVA U I studente kako se postavlja dijagnoza bolesti PREKLINI KIH KLINI KIH MEDICINSKIH DISCIPLINA  ona predstavlja predmet koji ini sponu.bez obzira kojom e se klini kom disciplinom baviti posle zavr etka medicinskih studija . most izme u:  daje osnovna znanja iz klini ke medicine. koja su neophodno potrebna svakom medicinaru.

vida.sistemati an i objektivan (fizikalan.njuha da pravilno primenjuje razne metode dopunskih ispitivanja i pravilno tuma i dobijene rezultate .opipa.prvi put student dolazi u kontakt sa bolesnikom i u i: da pa ljivo i sistemati no prikuplja podatke od bolesnika ili lanova njegove porodice o na inu ispoljavanja bolesti -subjektivne tegobe koje pacijenta dovode ljekaru kako se obavlja pravilan. KLINI KA PROPEDEVTIKA upoznaje i osbosobljava studenta (ljekara): na koji na in da pristupi bolesniku . fizi ki) pregled bolesnika -fizikalni znaci bolesti koje su dostupne na im ulima.sluha.

auskultacija) da student stekne tehni ku spretnost i osposobi se da fizikalnim pregledom utvr uje znake bolesti da se student nau i i osposobi kroz teorijsku i prakti nu nastavu da me usobno upore uje i analizira simptome i znakove bolesti   .PROPEDEVTIKA KAO MEDICINSKA DISCIPLINA ZADACI KLINI KE PROPEDEVTIKE TEORIJSKA I PRAKTI NA NASTAVA IZ KLINI KE (INTERNE) PROPEDEVTIKE  da ste ena znanja iz osnovnih. preklini kih medicinskih disciplina primjenjuje na bolesniku i upore uje ih sa tegobama bolesnika (simptomima bolesti) i promjenama (znaci bolesti) koje otkriva primjenom fizi kih metoda pregleda (inspekcija. palpacija. perkusija.

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI POJAM ZDRAVLJA ³Zdravlje je skladan odnos i ravnote a u gra i i funkciji elija raznih tkiva. organa i sistema organa u ovje ijem organizmu´ ³Zdravlje je potpuno du evno.tjelesno i socijalno blagostanje a ne samo odsustvo bolesti´-def.SZO .

POJAM BOLESTI ³Bolest je svaki poreme aj gra e i funkcije elija raznih tkiva.organa i sistema organa´ ³Skup subjektivnih simptoma bolesnika i objektivno uo ljivih znakova koje ine jednu nozolo ku cjelinu´ .

OSNOVNE ODLIKE BOLESTI SU: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ETIOLOGIJA BOLESTI .otklanjanje uzro nika bolesti EVOLUCIJA BOLESTI .na in nastanka bolesti KLINI KA SLIKA .tok bolesti ISHOD BOLESTI .zavr etak bolesti .uzroci bolesti PATOGENEZA BOLESTI .ispoljavanje bolesti UTVR IVANJE BOLESTI .postavljanje dijagnoze LIJE ENJE BOLESNIKA .

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI ETIOLOGIJA BOLESTI -causa morbi-uzrok bolesti SPOLJA NJI ETIOLO KI BOLESTI (egzogeni) INIOCI FIZI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ mehani ke sile toplota i hladno a promjene atmosferskog pritiska elektri na struja jonizuju e zra enje KI .

 HEMIJSKI ‡ industrijska hemijska sredstva ‡ hemijska sredstva koja se koriste u doma instvu ‡ otrovi ivotinja i biljaka ‡ lijekovi u koli inama ve im od terapijskih doza .

virusi. BIOLO KI ‡ bakterije.paraziti ‡ biolo ki etiolo ki inioci ivotinjskog porijekla ‡ biolo ki etiolo ki inioci biljnog porijekla  NEPRAVILNA ISHRANA ‡ nedovoljno uno enje pojedinih hranljivih materija ‡ suvi no uno enje pojedinih hranljivih materija .

POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI ETIOLOGIJA BOLESTI UNUTRA NJI ETIOLO KI INIOCI BOLESTI  NASLJEDNI POREME AJI ‡ ‡ uslovljavaju nasljedne ili porodi ne bolesti to su bolesti koje potomci naslje uju od roditelja ili ranijih predaka          promjena broja i gra e hromozoma mutacija samo jednog gena mutacije ve eg broja gena mutacija hromozoma ‡ postoji vi e tipova naslje ivanja autosomno dominantno autosomno recesivno naslje ivanje vezano za hromosom pola poligensko naslje ivanje naslje ivanje uslovljeno nenormalnostima hromozoma .

)  nedovoljna ishrana  poreme aji metabolizma kod trudnica (dijabetes melitus) ‡ uro ene bolesti se ne naslje uju ‡ one se ne prenose sa bolesnih roditelja na potomke . URO ENI POREME AJI ‡ etiolo ki inioci bolesti koji uslovljavaju poreme aj razvoja ploda za vrijeme intrauterinog ivota (uro ene kongenitalne bolesti)  uzimanje nekih lijekova u toku prvih mjeseci trudno e (talidomid)  virusne infekcije (rubeole. i dr. herpes.

 POREME AJ IMUNITETA ‡ smanjenje imuniteta poreme aj imunoglobulina (B-limfocita) ‡ reakcije preosjetljivosti (alergijske reakcije)  anafilakti ka reakcija  citotoksi na reakcija  imunokompleksna reakcija  reakcija kasnog senzibiliteta ‡ autoimuni poreme aji  stvaranje autoantitijela i senzibilisanih Tlimfocita protiv sopstvenih Ag  imuni sistem ne razlikuje sopstvene antigene od stranih  .

 PSIHOSOMATSKI POREME AJI ‡ psihi ki do ivljaji uslovljavaju poreme aj funkcije i gra e tkiva i organa     psihi ki napor briga strah uzbu enje .

PATOGENEZA NASTANKA BOLESTI -nauka o mehanizmu nastanka bolesti FAKTORI PATOGENEZE BOLESTI  SPOLJA NJI FAKTORI PATOGENEZE  spolja nji etiolo ki inioci bolesti .

KV bolesti.astma ‡ pikni ka(eurisomna)-tahikardije.obliku tijela. izofrenija.karakterolo kim osobinama i na inu reakcije na tetna djelovanja -povezanost konstitucije i bolesti je mogu nost a ne nu nost ‡ asteni ka(leptosomna)-vagotonija.mani na depresija ‡ mije ani tipovi . UNUTRA NJI FAKTORI PATOGENEZE  konstitucija -skup priro enih osobina koje se o ituju u gra i.sklonost TBC. hipoglikemija. hiperglikemija. HTA.

dje ije bolesti i bolesti starije dobi) . dispozicija -sklonost organizma da oboli odnosno skup svih unutra njih faktora koji su potrebni za pojavu bolesti dijateza-patolo ka dispozicija-sklonost organizma da oboli od neke bolesti(hemoragi na)  imunitet  ivotna dob (npr.

 spol -holelitijaza ( ene 5:1 mu karci) -koronarna ateroskleroza ( ene 1:5 mu karci) -Ca pulmo (vi e mu karci) -mitralna stenoza (vi e ene)  bolest i zvanje -profesionalne bolesti.menad erske bolesti Plurikauzalizam ± vi e inilaca nastanka bolesti .

U zavisnosti od me usobnog odnosa spolja njih i unutra njih inioca patogeneze jedna ista bolest se ispoljava na razli ite na ine u raznih osoba NE POSTOJI BOLEST VE BOLESNIK .

kojima se odlikuje neka bolest  ona obuhvata i morfolo ko-funkcijske poreme aje koji se dokazuju posebnim metodama. tzv.POJAM ZDRAVLJA I BOLESTI KLINI KA SLIKA BOLESTI  je skup tipi nih i karakteristi nih subjektivnih tegoba (simptoma bolesti) i objektivnih promjena(znaci bolesti). dopunskim ispitivanjima bolesnika .

BOLEST SE ISPOLJAVA:  SUBJEKTIVNIM TEGOBAMA (SIMPTOMI BOLESTI)  utvr uju se razgovorom sa bolesnikom (anamnezom)  OBJEKTIVNIM PROMJENAMA (ZNACI BOLESTI)  utvr uju se fizikalnim pregledom bolesnika  POREME AJIMA GRA E I FUNKCIJE ODRE ENIH TKIVA I ORGANA  REZULTATI DOPUNSKOG ISPITIVANJA  utvr uju se dopunskim ispitivanjima bolesnika .

KLINI KA SLIKA BOLESTI SIMPTOMI BOLESTI (subjektivne tegobe/smetnje) -signum morbi -simptom je isklju ivo subjektivna manifestacija ali mo e biti i znak bolesti (promjena koju mo e utvrditi i druga osoba-temperatura.bolovi.temperatura  SPECIFI NI SIMPTOMI BOLESTI  javljaju se samo u odre enim bolestima stenokardi an bol . utica)  OP TI SIMPTOMI BOLESTI  javljaju se u mnogobrojnim bolestima malaksalost.glavobolja.otok.

obi no tri-trijas(Bazedovljeva bolest-egzoftalmus. VODE I SIMPTOM -glavna subjektivna tegoba zbog koje bolesnik tra i pomo ljekara ili promjena koja se utvrdi prilikom pregleda  PATOGNOMONSKI SIMPTOMI -visoko specifi ni za jednu ili mali broj bolesti  SINDROM -skup simptoma koji dolaze zajedno i uzro no su povezani.tahikardija.struma) .

sistemski eritemski lupus .KLINI KA SLIKA BOLESTI ZNACI BOLESTI (objektivne tegobe/smetnje)  OP TI ZNACI BOLESTI  javljaju se u mnogim bolestima povi ena tjelesna temperatura  SPECIFI NI ZNACI BOLESTI  javljaju se samo u bolestima odre enih organa ³znak leptira´ .

KLINI KA SLIKA BOLESTI MORFOLO KE PROMJENE I FUNKCIJSKI POREME AJI BOLEST JEDNOG ORGANA MO E SE ISPOLJITI:  morfolo ko-funkcijskim poreme ajima tog organa  morfolo ko-funkcijskim poreme ajima drugih organa i sistema .

VRSTE DOPUNSKIH ISPITIVANJA (rezultati dopunskog ispitivanja) ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ BIOHEMIJSKA HEMATOLO KA MIKROBIOLO KA SEROLO KA IMUNOLO KA ENDOSKOPSKA RADIOLO KA ELEKTROGRAFSKA RADIOIZOTOPSKA .

Klini ku sliku jedne bolesti sa injavaju:  op ti i specifi ni simptomi  op ti i specifi ni znaci  odre eni morfolo ko-funkcijski poreme aji .

UTVR IVANJE BOLESTI POSTAVLJANJE DIJAGNOZE BOLESTI DIJAGNOZA BOLESTI SE POSTAVLJA NA OSNOVU: -identifikacija odre ene simptomatologije.jedno morbidno stanje postaviti poznati klini ki okvir SIMPTOMA BOLESTI (55-70%)  simptomi bolesti se prikupljaju od bolesnika  uzimanje podataka o bolesti od bolesnika naziva se ANAMNEZA BOLESTI ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡  anamnezu ine nekoliko posebnih dijelova: li ni podaci glavne tegobe sada nja bolest ispitivanje po sistemima li na anamneza porodi na anamneza socijalno-epidemiolo ka anamneza .

ZNAKOVA BOLESTI (20%)  znaci bolesti se prikupljaju fizikalnim pregledom  pri objektivnom pregledu bolesnika koriste se etiri grupe fizi kih metoda: ‡ ‡ ‡ ‡ inspekcija palpacija perkusija auskultacija .

REZULTATA DOPUNSKOG ISPITIVANJA (10%)  utvr ivanje morfolo kih poreme aja  utvr ivanje funkcijskih poreme aja -opasnost od mehanizirane medicinemedicine laboratorijskih nalaza  Oko 5% bolesti ostaje bez dijagnoze .

LIJE ENJE BOLESNIKA CILJ LIJE ENJA  da se otklone uzro nici bolesti iz bolesnikovog organizma  da se pomogne bolesniku u savladavanju bolesti  potpuno ozdravljenje bolesnika .

METODE LIJE ENJA  HGIJENSKO-DIJETETSKI RE IM  njega bolesnika  mirovanje bolesnika  MEDIKAMENTNO LIJE ENJE  kauzalno lije enje  simptomatsko lije enje  HIRUR KO LIJE ENJE  lije enje koje se sprovodi operativnim zahvatom .

tok i zavr etak  poznavanje i pra enje toka bolesti omogu ava prepoznavanje raznih bolesti  poznavanje i pra enje bolesti omogu uje da se predvidi njen tok .EVOLUCIJA (RAZVOJ/TOK) BOLESTI DECURSUS MORBI  svaka bolest ima po etak.

PO ETAK BOLESTI  bolest mo e da nastane naglo ili postepeno  ispoljava se op tim simptomima i znacima  ispoljava se specifi nim simptomima i znacima  ispoljava se nespecifi nim simptomima i znacima  atipi na klini ka slika  mo e da protekne latentno (neprimjetno) .

TOK BOLESTI Decursus morbi  PRVA ETAPA: latentna faza bolesti  prikrivena ili asimptomatska faza bolesti  DRUGA ETAPA: prodromalna faza bolesti  bolest se u ovoj fazi ispoljava op tim simptomima  TRE A ETAPA: manifestna faza bolesti  pojava specifi nih simptoma i znakova bolesti (faza u kojoj se naj e e tra i ljekarska pomo )  ETVRTA ETAPA: terminalna faza bolesti .

ZAVR ETAK (ISHOD) BOLESTI   POTPUNO OZDRAVLJENJE (sanatio ad integrum)  posle prele ane bolesti ne ostaju nikakve posljedice INVALIDNOST (rezidua morbi)   nepotpuno ozdravljenje zaostajanje odre enih posljedica u gra i i funkciji nekih organa  SMRTNI ISHOD  ‡ ‡ ‡ stanje koje se karakteri e prestankom funkcija centralnog nervnog sistema kardiovaskularnog sistema respiratornog sistema .

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Termini: Egzacerbacija-akutno pogor anje bolesti Recidiv-ponovno vra anje bolesti Remisija-prividno izlje enje bolesti Rekonvalescencija-nepotpuno ozdravljenje Komplikacije-druga bolest koja je uzro no vezana za osnovnu bolest .

METODOLOGIJA DIJAGNOSTIKOVANJA BOLESTI METODOLOGIJA UTVR IVANJA DIJAGNOZE BOLESTI METODOLOGIJA SE SASTOJI U PRIMJENI TRI OSNOVNE GRUPE POSTUPAKA:  ANAMNEZA   OBJEKTIVAN (FIZIKALAN) PREGLED postupak za utvr ivanje promjena (znaci bolesti) u bolesnika postupak za prikupljanje subjektivnih tegoba (simptomi bolesti) od bolesnika DOPUNSKA ISPITIVANJA postupci za utvr ivanje morfolo kih i funkcijskih poreme aja organa .

znakova bolesti i rezultata dopunskih ispitivanja omogu uje da se utvrdi prava DIJAGNOZA BOLESTI  Dijagnosti ki postupak je induktivnodeduktivan.DIJAGNOZA BOLESTI  Detaljna analiza i upore ivanje simptoma.bitni simptomi se izdvajaju od nebitnih.ispituje se njihov me usobni odnos i spaja u funkcionalnu cjelinu .

 Dobra DG -pravovremena  Presumptivna DG -nakon prvog pregleda  Intuitivna DG -temelji se na bazi priro ene sposobnosti i neposrednog brzog opa anja i prije mogu nosti dokaza.isprepli u se elementi ranijeg znanja i iskustva ali ipak treba da bude egzaktna  Per exclusionem -isklju enje drugih sli nih bolesti  Ex iuvantibus -na temelju uspjeha terapije  E nocentibus -na temelju tetnog u inka nekog dijagnosti kog ili terapijskog zahvata .

sli nost simpt.neznanje..gre ke u rasu ivanju) .slo enosti simptomatologije (siroma nost simptomatologije.manjkav pregled.Dijagnosti ke gre ke -zbog kompleksnosti samog objekta spoznaje tj.lo e objektivne mogu nosti.

analiza i sinteza .    U TOKU STUDIJA STUDENTI TREBA DA SAVLADAJU: vje tinu komunikacije sa bolesnicima tehniku fizikalnog pregleda bolesnika evaluaciju pojedinih dijagnosti kih procedura klini ko prosu ivanje (medicinski na in razmi ljanja i zaklju ivanja):  medicinska logika: selekcija.

postupak prikupljanja podataka od bolesnika o njegovoj bolesti OSNOVNI PRINCIPI ANAMNEZE:  niko ne mo e da uzme anamnezu i obavi fizikalni pregled za drugog  AUTOANAMNEZA anamnesti ki podaci se prikupljaju od samog bolesnika  HETEROANAMNEZA lanovi porodice ili lica iz okoline bolesnika  te ko op te stanje bolesnika: gubitak svesti Sje anje .ANAMNEZA METODOLOGIJA PRIKUPLJANJA SIMPTOMA BOLESTI ANAMNEZA .

STAV MEDICINARA PRI UZIMANJU ANAMNEZE  uspostaviti odgovaraju i odnos (povjerenje) izme u ispitiva a i bolesnika  poseban zna aj ima prvi susret izme u ispitiva a i bolesnika ispitiva treba da se pozdravi sa bolesnikom pru aju i mu ruku jasno ispolji zainteresovanost za probleme bolesnika  ispitiva ne mo e na brzinu voditi razgovor sa bolesnikom prilikom uzimanja anamneze  ispitiva ne smije nikada da poka e iznena enje na dobijene odgovore bolesnika -monolog prelazi u dijalog da bi se izbjegla preop irnost i nesre enost izno enja podataka ukoliko bolesnik stekne utisak da ga ispitiva po uruje prilikom uzimanja anamneze on izbjegava davanje detaljne anamneze zaklju uje da ispitiva nije zainteresovan za njegove probleme i njegovo zdravlje .

METODOLOGIJA PRIKUPLJANJA SIMPTOMA BOLESTI,REDOSLJED I NA IN UZIMANJA ANAMNESTI KIH PODATAKA
ANAMNEZA ima vi e dijelova sa specifi nim ciljevima: 

PODACI O IDENTITETU BOLESNIKA
(administrativni podaci) 

ANAMNESIS PERSONALIS (li na)
‡ ‡ Anamnesis vitae Anamnesis morbi 

SADA NJA BOLEST (Anamnaesis morbi)
GLAVNE TEGOBE BLI A/PRECIZNIJA ANAMNZEA



ANAMNEZA PO SISTEMIMA OP TE POJAVE RESPIRATORNI SISTEM KARDIOVASKULARNI SISTEM GASTROINTESTINALNI SISTEM HEMATOPOEZNI SISTEM ENDOKRINI SISTEMA UROGENITALNI SISTEM LOKOMOTORNI SISTEM CENTRALNI NERVNI SISTEM

 LI NA ANAMNANEZA (Anamnaesis vitae)  PORODI NA ANAMNEZA (Anamnaesis familliae)  SOCIJALNO-EPIDEMIOLO KA ANAMNEZA

Pregled bolesnika -anamneza se obavlja po odre enom redosljedu koji je jedinstven za sve ustanove (A.morbi;A.vitae;A.familie;socijalno radna anamneza) istim redosljedom se pi e i medicinska dokumentacija ne stru nim jezikom

REDOSLJED I NA IN UZIMANJA ANAMNESTI KIH PODATAKA
ANAMNEZA: 
PODACI O IDENTITETU BOLESNIKA (administrativni podaci) prezime i ime bolesnika datum ro enja mjesto ro enja mjesto boravka zanimanje datum prijema

 

od zna aja su ne samo za tok ispitivanja ve i za dijagnozu mnogih oboljenja starost bolesnika mo e da uka e na pojavu izvjesnih oboljenja koja su vezana za odre eno doba starosti:
dje ije infektivne bolesti u ranom djetinjstvu reumatska groznica i tuberkuloza u mla ih osoba arterioskleroza i maligna oboljenja u starijih osoba 



mjesto ro enja: izvjesna oboljenja mogu se javiti na odre enom podru ju u vidu endemije zanimanje: brojna oboljenja mogu nastati pod dejstvom tetnih materija koje se stvaraju na radnom mjestu:
trovanje olovom u topionicama olova i tamparijama pneumokonioze u radnika odre enih industrija (rudara, kamenorezaca)

 SADA NJA BOLEST - podaci o nastalim subjektivnim tegobama
GLAVNE TEGOBE
obuhvataju dominantne simptome zbog kojih se bolesnik javio ljekaru ³Zbog ega ste se javili ljekaru, koje su va e najve e tegobe?´  nabrojati tegobe bolesnika, najbolje je navesti bolesnikove rije i  nikada ne upisivati u glavnim tegobama dijagnozu bolesti  u nekim slu ajevima bolesnik ne dolazi zbog nekih aktuelnih tegoba, ve zbog:  redovne kontrole  izrade vaskularnog pristupa za hemodijalizu  utvr ivanja stanja svog kardiovaskularnog sistema 

BLI A/PRECIZNIJA ANAMNEZA 
  
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡

po etak bolesti prvi simptomi i znaci hronolo ki tok bolesti dosada nje lije enje

Kada je bolest po ela? Kako je bolest po ela (naglo ili postepeno)? Redosled nastajanja subjektivnih tegoba? Kakav je bio njihov tok od po etka bolesti do momenta pregleda? Kakav je bio njihov intenzitet? Da li ste uzimali lijekove i kakav je bio njihov efekat na tok bolesti? Da li ste imali alergiju na neki lijek i kako se to manifestovalo?

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA: 

OP TE POJAVE

Da li ste imali povi enu tjelesnu temperaturu i kako se kretala? (Da li je bila udru ena sa jezom, drhtavicom?) Da li imate poja ano znojenje? (Da li se znojite, obilno, danju, no u?)  rano jutarnje znojenje u tuberkulozi  poja ano znojenje u reumatskoj groznici, sepsi, limfogranulomatozi Da li imate ose aj malaksalosti? (Da li ste malaksali?)  prodrom u infektivne bolesti  elektrolitski disbalans  neuromi i na oboljenja  endokrinolo ka oboljenja: insuficijencija nadbubrega  kardiolo ka oboljenja: insuficijencija miokarda

Da li ste izgubili u tjelesnoj te ini? (Da li vam se smanjila tjelesna te ina. koliko i za koje vrijeme?)     neadekvatna ishrana (malnutricija) oboljenja digestivnog trakta veliki gubitak vode iz organizma pove ana razgradnja organizma zbog povi enog metabolizma u tireotoksikozi .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  RESPIRATORNI SISTEM kod odre enih oboljenja mo e do i do poreme aja funkcije pojedinih dijelova respiratornog sistema :        RESPIRATORNI CENTAR GRUDNI KO DISAJNI PUTEVI PARENHIM PLU A ALVEOLO-KAPILARNI SISTEM PLEURA DIJAFRAGMA .

 RESPIRATORNI SISTEM Da li imate smetnje pri disanju? Da li imate sekreciju iz nosa? Da li imate ote ano disanje? (Kada u kojim situacijama? Kako se ono ispoljava?)  hroni ne opstruktivne bolesti organa za disanje Da li imate napade gu enja (sviranja u grudnom ko u i u kakvim okolnostima?) Da li ka ljete i da li iska ljavate iz grudi? .

te ansluzav. penu av)  iska ljavanje krvi (hemoptizija-mala koli ina krvi. gnojav-krvav.Kakav je ispljuvak? (obilan-oskudan. hemoptoja-ve e koli ine krvi) ‡ znak bolesti sluznice organa za disanje. posebno plu a  iska ljavanje utog-zelenog ispljuvka ‡ hroni ne zapaljenske bolesti organa za disanje Da li imate bolove u grudnom ko u? oboljenja mi i a zida grudnog ko a frakture rebara zapaljenje parijetalne pleure    Da li se bolovi poja avaju pri disanju i ka lju?  zapaljenje parijetalne pleure .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  KARDIOVASKULARNI SISTEM kod oboljenja kardiovaskularnog sistema simptomi se javljaju zbog:      INSUFICIJENCIJE LIJEVOG SRCA INSUFICIJENCIJE DESNOG SRCA OBOLJENJA KORONARNIH ARTERIJA POREME AJA U SR ANOM RITMU OBOLJENJA ARTERIJA I VENA .

 KARDIOVASKULARNI SISTEM Da li se zamarate pri naporu ili hodu uz brdo ili po ravnom? Da li imate ote ano disanje pri naporu? Da li imate napade no nog gu enja? Da li imate napade gu enja (sviranja u grudnom ko u) i u kakvim okolnostima? Da li imate napade lupanja srca i u kojim situacijama? .

uzimanje nitroglicerina) .Da li imate bol iza grudne kosti?       lokalizacija bola propagacija bola karakter bola intenzitet bola du ina trajanja bola prestanak bola (spontano.

tokom cijelog dana Da li imate bolove-gr eve u listovima nogu?  poslije koliko metara hodanja . uve e.Da li imate otoke na nogama?   jednostrano ili obostrano ujutru.

konzistencija.ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  GASTROINTESTINALNI SISTEM Da Da Da Da li li li li imate imate imate imate dobar apetit ili ne? smetnje. bolove pri gutanju hrane? muku. ga enje i povra anje? bolove u elucu?    Da li ste povra ali krv? Da li ste imali crnu stolicu i kada? Da li imate nadimanje trbuha? Da li imate napade bolova ispod desnog rebarnog luka? Da li imate urednu stolicu? Kakav je izgled. miris stolice? zatvor proliv posle kakve hrane lokalizacija bola irenje bola prestanak bola    .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  HEMATOPOEZNI SISTEM Da Da Da Da Da Da li li li li li li imate osje aj malaksalosti i zamaranja? imate ubrzan rad srca (tahikardija)? imate este infekcije? su se uve avale limfne lijezde? imate bolove u kostima? imate krvavljenja u ko i?   Da li se krvavljenja javljaju spontano ili poslije povre ivanja? Da li su menstrualna krvavljenja produ ena i oblilna? (kod ena) Da li su se javljala krvavljenja i kod ostalih lanova porodice? ta kasta krvavljenja (petehije) krvni podlivi (hematomi) .

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  ENDOKRINI SISTEM Da li imate osje aj malaksalosti i zamaranja? Da li ste izgubili u tjelesnoj te ini? Da li se poja ano znojite? Da li ste primijetili promjenu boje glasa? Da li ste primijetili promjenu pigmentacije ko e? Da li ste primijetili poja anu dlakavost ko e? (kod ena) Da li imate poja an osje aj gladi? Da li imate poja an osje aj e i? Da li je pove ana dnevna koli ina mokra e? .

bolove (pe enje) pri mokrenju? Da li ste primijetili promjene u boji i izgledu mokra e? Da li ste mokrili krv i kada? .ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  UROGENITALNI SISTEM Da li normalno mokrite?   koli ina tegobe pri mokrenju Da li esto mokrite no u? Da li imate smetnje.

ga enjem. povra anjem  povi enom telesnom temperaturom  smanjenom diurezom Kod ena pitati za menstrualni ciklus i poro aje:    Kada ste dobili prvu menstruaciju? Da li ste imali poro aje i koliko? Da li ste imali poba aje (spontani.Da li imate bolove u predjelu bubrega?      lokalizacija propagacija karakter intenzitet udru enost sa:  mukom. ve ta ki)? .

temperaturom? Kakva je pokretljivost zahva enih zglobova? Da li imate bolove u mi i ima?      lokalizacija propagacija karakter intenzitet stepen smanjenja mi i ne snage .ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  LOKOMOTORNI SISTEM      lokalizacija propagacija karakter intenzitet prestanak Da li imate bolove u zglobovima pri kretanju i radu? Da li su zahva eni zglobovi pra eni crvenilom. otokom.

ISPITIVANJE PO SISTEMIMA:  CENTRALNI NERVNI SISTEM Da li imate normalan san? Da li vas san osvje ava ili ne? Da li imate glavobolje?  lokalizacija  propagacija  karakter  intenzitet  provociraju i faktori .

stajanju? .Da li imate nesvjestice? Da li dobro vidite? Da li dobro ujete? Da li imate normalan osje aj ukusa i mirisa? Da li imate nestabilnost pri kretanju.

podaci o pro lim bolestima  RANIJE PRELE ANE BOLESTI zarazne bolesti reumatska groznica internisti ke bolesti  RANIJA LIJE ENJA U BOLNI KIM USTANOVAMA internisti ke intervencije hirur ke intervencij  PREOSJETLJIVOST NA RAZNE LEKOVE .ANAMNEZA LI NA ANAMNEZA .

ANAMNEZA PORODI NA ANAMNEZA .podaci o bolestima u porodici  Da li je neko u porodici bolovao od neke bolesti? tuberkuloza bolesti srca bolesti bubrega povi en arterijski krvni pritisak reumatizam e erna bolest gu avost epilepsija du evne bolesti alkoholizm maligna bolest .

otkaz vrsta posla i uslovi na poslu pu enje cigareta  koliko cigareta dnevno pijenje alkoholnih pi a  vrsta.razvod.ANAMNEZA uslovima ivota i rada  SOCIJALNO-EPIDEMIOLO KA ANAMNEZA . povremeno uzimanje droge.podaci o Na pojavu izvjesnih oboljenja mogu uticati lo i uslovi ivota i rada i zbog toga treba dobro sagledati: materijalni polo aj uslovi stanovanja na in ivota i ishrane     higijensko-tehni ka za tita neugodni do ivljaji  smrt u porodici. koli ina  svakodnevno. sedativnih i drugih lekova .

ok.fizi ki rad.nagomilavanje temperature u tijelu) hipotermija:sni ena rektalna temperatura ispod 36 stepeni.trovanja. a) ‡ ‡ Fizikalni uzroci Ote ano odavanje toplote Toplotni udar(u toplim prostorijama..du e izlaganje suncu.Indikatori zdravstvene njege 1. Vru ica (temperatura) Povi enje tjelesne temperature uzrokovano patolo kim uzrocima.znojenje.hipoksemija.smrzavanje. ‡ .poja ana vazodilatacija.hipotireoza.

tumorima.. . Sindrom vru ice:        klonulost slabost slab apetit e tahikardija somnolencija delirij..eksudat..b) Hemijski uzroci ‡ O te uje termoregulacioni centar kod bolesti uzrokovanih bakterijama.krvarenje.

8°C) Temperatura se mjeri u 7 i 17 sati ili e e.4-0.8° Aksilarno mjerenje: ‡ Nepouzdano ‡ Do 10 minuta Sublingvalno mjerenje: ‡ 5-10 minuta Rektalno mjerenje: ‡ Kod male djece ‡ Mjerenje na boku ‡ Ve a pouzdanost(kod apendikta razlika aksilarne i rektalne 1°C a ina e je 0. .2° Sublingvalna 37.5° Rektalna 37.Aksilarna 37.

tifus) minimalna dnevna preko 37°C 2. Vrste temperaturnih krivulja: 1.traju danima(lobarna pneumonija.pneumonije.TBC.febric itectica. FEBRIS CONTINUA ‡ Dnevne oscilacije nisu ve e od 1°C.Temperaturna krivulja Temperaturna krivulja ima dijagnosti ko zna enje.sepsa) 3. FEBRIS INTERMITENS ‡ Dnevne oscilacije ve e od 1°C. FEBRIS REMITENS ‡ Dnevno osciliranje ve e od 1°C(gnojne upale.trbu ni tifus) .TBC.minimalna dnecna ispod 37°C (septikemija.

BIFAZI NA ‡ Nakon prolaznog pada slijedi ponovni porast(poliomijelitis.variola ili kod recidiva bolesti) 5. FEBRISUNDULANS ‡ Izmjenjivanje postepenog uspona i pada temperature-valovit izgled(bruceloza. .tumori) FEBRIS REKURENS ‡ Izmjena du ih febrilnih i dana bez temperature(malarija.tifus rekurens) 6.morbili.4.

TYPUS INVERSUS ‡ Jutarnje temperature vi e od ve ernjih(TBC.TBC) 8. FEBRIS EPHEMERIS ‡ ‡ 9.pyelitis.7.hroni na malarija) Jednodnevna ili dvodnevna temperatura kod bla ih infekcija Ne pokazuje pravilnost(sepsa. FEBRIS ATYPICA .

5-41°C Hiperpireksija >41°C Afebrilan-normalna tjelesna temperatura Stadium incrementi-postepen porast Stadium fastigii-maksimalna temperatura.1-38°C Umjereno povi ena 38-39°C Znatno povi ena 39-40°C Visoka temperatura 40.nagli rast pra en tresavicom Liti an-postepen pad temperature Kriti an-nagli pad pra en znojenjem .Tipovi temperature Subfebrilija 37.

krvarenje.medikament) Artificijelne(namjerne)temperature Piroterapija(malarijom.opekotina.operacije) Endokrine bolesti(hipertireoza.resorptivne temperature (kod infarkta.Temperature kod:      Infekcija.dehidracije.bjelan evinama) Simulacija .ICV.vakcinama.

-Palpacija pulsa stara klini ka metoda koja brzo ocjenjuje stanje KV aparata.brachalis.2.a. Puls Sistolno izbacivanje krvi kroz aortu koje se prenosi na stijenke krvnih ila.pedis.femoralis.a. -U rutinskoj praksi palpacija arterije radialis. a. .a. -Palpacija arterije carotis.a.radialis.d.poplitea.

frekvens et rarus) Ritam (p.regular et irregular) Napetost (p.Kvalitet pulsa: a) b) c) d) e) Frekvenca (p.altus et parvus) Dizanje i spu tanje pulsnog vala (p.durus et mollis) Veli ina (p.celer et tardus) -normalna od 60-90 otkucaja u minuti i podlo na fiziolo kim kolebanjima -kod djece 100-150 otkucaja u minuti .

‡ ‡

‡ ‡

P.frequens (tahikardija) vi e od 90 otkucaja u minuti emocije,poja an tonus simpatikusa,febrilna stanja, anemije,krvarenja hipertiresta,neuroza,slabost sr anog mi i a,lijekovi,kofein,alkohol P.rarus (bradikardija) ni e od 60 otkucaja u minuti u snu,vagotoni ari,sporta i,fizi ki radnici,gripa,tifus,tumor mozga,meningitis,intoksikacija digitalisom,AV blok

‡ ‡ ‡

‡ ‡

P.altus kod bradikardije,nakon napora,sr anih oboljenja P.parvus sr ana slabost,kolaps P.celer hipertireoza,febrilno stanje,sr ana oboljenja P.tardus P.durus arterijska hipertenzija P.mollis sr ana oboljenja

Aritmi an puls:

‡ Razmaci izme u pojedinih otkucaja su razli iti: - sr ana oboljenja,respiratorna aritmija,ekstrasistole,su enje arterija(razlika na rukama),apsolutna aritmija.

3. Krvni tlak
Tlak u velikim krvnim sudovima,izra ava se u mmHg i mjeri se ivinim manometrom. -140/90 -starosna dob i dnevne oscilacije -u osoba preko 60 godina tlak pokazuje tendenciju porasta zbog Prilago avanja na arteriosklerozu..

Tlak zavisi od:
‡ ‡ ‡

Koli ine krvi Sr ane frekvencije Perifernog otpora(el.krvni pritisak)

Tehnika:
‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Sfigmomanometar Man etna 12-13cm iroka Obavije se oko donjeg dijela nadlaktice Duva se dok nestane puls arterije radialis Otpu ta se vazduh Kod debelih osoba mo e biti nesrazmijer izme u irine man etne i opsega nadlaktice pa se tlak smanji za 25mmHg sistolni U ambulanti ne to povi en tlak Razlike na rukama 10-20mmHg,akoje ve a bolest luka aorte Auskultatorna rupa

‡ ‡ ‡

‡ ‡

emocija,bolova,prejedanja,hipertireoza,aortna insuficijencija,sr ani blok-sistolna hipertireoza Esencijalna ili primarna hipertenzija nepoznate etiologije, 80-90% Sekundarne hipertonije(renalna,endokrina,neurogena,kardiovaskularna)

Hipertonija-kod fizi kog napora

Hipotonija
‡ ‡ ‡ Sistolni pritisak manji od 100 Dijastoni pritisak manji od 60 Vagotoni ari, ene,ortostatska,simptomatske(infektivne bolesti,miksedem,infarkt,plu na embolija, ok,krvarenje)

4. Disanje
a) ‡     Frekvencija disanja 16-18 minuta,kroz nos,bez napora,jedva ujno Eupnea-normalno Tahipnea-ubrzano(bolest plu a,fizi ko naprezanje,uzbu enje,povi ena temperatura) Bradipnea-usporeno(diabeti ka koma,lijekovi,pove ani intrakranijalni pritisak) Apnea-prestanak disanja

b) Dubina disanja ‡ Normalno ‡ Produbljeno-s naporom udi e i izdi e ve e koli ine zraka ‡ Povr no-jedva primjetno udisanje i izdisanje manje koli ine zraka c) Ritam disanja ‡ Pravilna izmjena udaha i izdaha s tim da je udah kra i od izdaha,sa pauzama.

Aktivnosti sestre:

‡ ‡ ‡ ‡

Osigurava polo aj osiguranika Obavje tava ljekara Priprema za primjenu kiseonika(O2) Adekvatna terapija prema uputama ljekara

a zatim sve pli im disanjem(djeca i stari normalno tokom spavanja.duboko.Patolo ki oblici disanja: Hiperpneja (hiperventilacija) ‡ ‡ ‡ ‡ Duboko.plitko(o te enje mozga) ‡ .nervozne osobe.lijekovi) Cheyne-stokesovo disanje-smjene relativno dugotrajnog prestanka disanja s potpuno sve dubljim.tumor mozga.ubrzano disanje Metaboli ka acidoza kod DM.sr ana oboljenja) Biotovo disanje-nepravilno.sporo.smjenjuju se brzo.fizi ko naprezanje Kussmaulovo disanje-duboko. ujno(metaboli ka acidoza.uremija.

Ortopneja ‡ zauzima uspravan polo aj tijela Opstruktivno disanje ‡ Aktivna pomo na muskulatura vrata.podizanje ramena .stomaka.

pi e.lijekovi) -bistra.5. Urin Procjena stanja bubrega.ni e era(eventualno kod slatke prehrane) .aromati an miris koji se stajanjem mijenja u amonijak -specifi na te ina 1005-1035. ‡ Uzima se jutarnja mokra a ‡ Normalna: -svijetlo uta(hrana.mjeri se urometrom -kisela reakcija normalne mokra e -nema bjelan evina u normalnoj mokra i.

e erna bolest...gladovanja) ‡ Urobilinogen-manje koli ine u normalnoj mokra i ‡ Bilirubin-prisutan kod bolesti jetre ‡ sediment mokra e(normalan:0-2 er.bilirubin neg.melitus.krvi itd.o te enje CNS ‡ Acetonska tijela-prisutna kod d.‡ Glikozurija.proteina. ‡ diureza dnevna 1500 cm³.0-5l le.ve e koli ine kod uzimanja te nosti i manje kod gubitka teku ine .bjelan evine neg. um neg.) ‡ test trake za odre ivanje e era.lijekovi.povra anja.

.HBP Oligurija manje od 500cm³ Proljev.uretritis.sr ana i bubre na bol .cirkulatorna(resorpciona edema).mel. nervozna poliurija Polakisuria esto mokrenje Cistitis.diabetes inspid. hiperparatireod.d.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Poliurija Vi e od 2000cm³ Kod bolesti bubrega.nedovoljno uzimanje te nosti...znojenje.

descensus Incontinento urinae Nekontrolisano oticanje i nesposobnost zadr avanja mokra e .slab mlaz HBP. tumor mokra nog mjehura(kateterizacija) Ischuria paradoxa Stalno esto mokrenje bez potpunog izmokravanja Bol prostate.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Anurija Prestanak mokrenja O te enje bubrega.tumor prostate.SM Disuria Ote ano izmokravanje.usporeno.kamenca.

.porfinurija  Tamnosme a ili boja poput piva-bilirubin u mokra i(ikterus) . Svijetla mokra a-nedostatak urokroma (d.hroni na upala bubrega)  Tamnocrvena-akutna upala bubrega  Crvena-hematurija.mel.

nefrolitijaza.hemoragi na dijateza(pokus u tri a e) .febrilna stanja.prostate.upala mokra nih puteva.dugotrajni uspravni polo aj.vi e eritrocita je hematurija.upala mokra nog mjehura.fosfati.vi e leukocita je piurija. ‡ Kvalitativno: +.+++ Kvantitativno: 24 sata urin biuret(40-160mg) Glomerulonefritis.oksalati ‡ Leukociturija: (4-8).TBC bubrega.pove an napor.pyelonephritis.tumor.++.bubrega ‡ Eritrociturija: (1-3).Proteinurija-prisustvo bjelan evina u mokra i.sr ani bolesnici.ortostatika Sediment: ‡ Soli: urati.upala bubrega.

granulirani.leukocitni.kad ne mo e normalno mokriti .epitelni ‡ Bakteriolo ki pregled-urinokultura ‡ Va na koli ina bakterija-10 nema patogeno zna enje ‡ Kateterizacija (naj e e Folijev kateter) .po pravilima asepse .hijalini. eritrocitni.‡ Cilindri (odljev bubre nih kanali a).vo tani.

stolica je tvrda. Inkontinencija je nemogu nost zadr avanja stolice u crijevima.Stolica Stolica je uobi ajen naziv za otpadne proizvode probave (feces) i sam in eliminacije sadr aja crijeva (defekacija). ‡ Defekacija je pra njenje izmeta iz zadnjeg crijeva.suha i koli inski mala. .zastoj stolice) je rijetko i neredovito ispra njavanje stolice.upravljano centrom u ki menoj mo dini. Koli ina stolice: 100-300 garma Dijareja je esto ispra njavanje poluteku e ili teku e stolice. Opstipacija (zatvor.

naziva se i MELENA.obilna je.zbog opstrukcije glavnog u ovoda Crna-zbog krvarenja u gornjem dijelu probavnog sustava.krv.sluz .obilno je pomje ana krvlju ‡ Primjese u stolici:crijevni paraziti.Boja stolice: ‡ ‡ Bijela-zbog manjka u nih boja.gnoj.tjestenasta i jako zaudara Crvena-zbog krvarenja iz dinjeg dijela probavnog sustava.

NE BACAJ!´ hemijski-uzima se dio koji nije pomije an s urinom i koji nije dotaknuo stjenku posude s mjesta koje izgleda patolo ki promjenjeno mikrobiolo ki-postupak je isti kao i hemijski samo se uzima sterilnom ka i icom u sterilnu epruvetu parazitolo ki-stolica se alje tri puta tijekom dana u hemijski istoj posudi s poklopcem ‡ ‡ .Uzimanje stolice za pretrage: ‡ ‡ fizikalno-sa uvati u posudi za nu du s poklopcem i natpisom ..

davanja hrane.davanja lijekova.Klizma Klizma je ulijevanje teku ine analnim putem u debelo crijevo radi i enja i pra njenja. . postavljanje dijagnoze.

pri opstipaciji.fiziolo ka otopina .kolonoskopija) U tu svrhu se ulijeva pomo u katetera analno 500-1000ml teku ine zagrijane na temperaturu tijela koja mo e osim vode sadr avati: 3-4 ka i ice parafinskog ulja 3-4 ka i ice glicerola 2 dag sapokalinusa aj od kamilice NaCl.Klizma za pra njenje: ‡ ‡      Primjenjuje se radi odstranjivanja fekalija iz debelog crijeva.1.prije i poslije hirur kog zahvata i prije dijagnosti kih postupaka(rektoskopija.

Dijagnosti ka klizma: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 3.2.5 litara teku ine zagrijane na temperaturi ljudskog tijela U debelo crijevo se unosi otopina lijeka Prije ljekovite klizme primjeni se klizma za i enje Sadr aj se ubrizgava polako (najmanje 10 minuta) ili sistemom za infuziju . Ljekovita klizma: Postupak u radiologiji pomo u kojeg se nakon i enja u debelo crijevo ulijeva kontrastno sredstvo u dijagnosti ke svrhe Sredstvo je pripremljeno tvorni ki ili se pomije a 1 litar vode sa 5 ka ika barijeva sulfata 1-1.

daje se sistemom za infuziju  Visoka klizma.kateter uveden 10cm.100-200ml.koristi se kada elimo da teku ina dopre do vi ih dijelova crijeva  Obi na klizma 500-2000ml.ako bolesnik ne podnosi ve u koli inu teku ine.4. Hranjiva klizma Primjenjuje se kad bolsenik ne mo e uzimati hranu oralno Sastoji se od 5% otopine glukoze.kateter uveden 20cm.500-1000ml.kada elimo da teku ina dopre u silazni dio debelog crijeva  Mala klizma.kateter uveden 10cm.ili ako je ne mo e zadr ati ‡ ‡ .

provla enjem kroz smotuljak gaze na koji smo stavili vazelin Obu i rukavice Ra iriti gluteuse i polagano uvesti kateter u rektum 7-10cm Otvoriti slavinu irigatora te ispu tati teku inu odgovaraju om brzinom Po zavr etku istjecanja teku ine zatvoriti slavinu irigatora.odlo iti u bubre astu zdjelu Upozoriti da sti u i analni sfinkter zadr ava teku inu Staviti bolesnika na posudu za nu du Nakon defekacije obrisati i/ili oprati analnu regiju .Izvo enje klizme: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Skinuti pokriva i suvi ne jastuke.izvu i kateter provla enjem kroz stani evinu.jedan ostane Staviti u lijevi bo ni polo aj s skvr enim nogama i privu enim trbuhu ili genokubitalni s odignutom i isturenom stra njicom ili na le ima s ra irenim i skvr enim nogama(ovisno o vrsti klizme) Ispod stra njice staviti kompresu i nepropusno platno U vrstiti irigatir 50 cm iznad anusa i ispustiti zrak iz dovodne cijevi Namazati kateter.

‡ Podra aji su upalni.nagla i bu na ekspiracija nakon zatvaranja glotisa. ‡ Sestra evidentira pojavuka lja.izgled i koli inu iska ljaja i ovisnost ka lja o vanjskim initeljima. ‡ Centar za refleks se nalazi u produ enoj mo dini.stanju i polo aju bolesnikova tijela. .ja inu i trajanje.hemijski i toplinski.elimini e sekret iz donjih di nih puteva i spre ava bronhoaspiraciju.Ka alj i iska ljaj Voljna ili refleksna pojava.produktivnost.mehani ki.kojom se organizam titi od inhalacije iritansa.

embolija.tumori bronha . Izgled iska ljaja: Pjenu av ± u kardiogenom edemu plu a Sluzav ± virusne upale.edem plu a.tumori Krvav ± destruktivne bakterijske upale.podra aji Sluzavognojan ± bakterijske upale Gnojan ± destruktivne bakterijske upale i bronhiektazije Sukrvav ± destruktivne bakterijske upale.Iska ljaj je sadr aj donjih di nih puteva izba en ka ljem.alergije.TBC plu a.virusne upale.

spremanje. a za mikobakterije TBC-a i do 3 dana .Uzimanje.daje stani evinu ‡ Za fizikalnu i nespecifi nu pretragu uzorak ne smije biti stariji od 2 sata.a ne slina ‡ Isprati usta i drijelo vodom ‡ Narediti da ka ljuca nekoliko minuta sve dok ne osjeti nailazak iska ljaja.pru amo mu posudu (ovisno o vrsti pretrage) ‡ Pri iska ljavanju sestra stoji iza bolesnika i priti e prsni ko ‡ Pri izbacivanju sestra zatvara posudu.za gljivi ne pretrage do 24 sata.transport iska ljaja: ‡ Upozoriti da iska ljaj mora biti iz di nih puteva.

citolo ki (tra e stanice malignih tumora i upala). .hemijski (sastav).fizikalni (viskoznost).kultivacija).Pregledi iska ljaja su mikrobilo ki (obojeni razmaz na stakalcu.

Postupci kod bolesnika sa suhim i nereproduktivnim ka ljem: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Uputiti bolesnika da suzdr ava ka alj Staviti u povi en polo aj Ukloniti vanjske uzroke Osigurati optimalne mikroklimatske uvjete Primijeniti ordiniranu terapiju .

a u odmorni po elji bolesnika ‡ U nemo nih bolesnika iska ljavanje poma emo ovijanjem i zatezanjem platnene trake iroke 50cm oko prsnog ko a ‡ Osigurati pribor za iska ljaj ‡ Osigurati mikroklimatske uvjete ‡ Primijeniti terapiju .Postupci kod bolesnika sa vla nim produktivnim ka ljem: ‡ Pomo i ekspektoraciju stavljanjem naizmjenice u drena ni i odmorni polo aj.ako nije druk ije odre eno s postupnim podizanjem kreveta 30-40cm vi e puta u danu prije uzimanja hrane. U Quinckeov.

povr no di e i suzdr ava ka alj Za tititi bolesnika i krevet plasti nom prega om Staviti ispred njega lavor s malo dezinfekcijskog sredstva na dnu Dati stani evinu Izmjeriti puls i tlak Pripremiti pribor za primjenu kisika. Posljedica je o te enja krvne ile bronha ili plu a.alkohol Re i da to manje govori .Hemoptiza je primjesa krvi u iska ljaju.a u antidrena ni ako je poznat izvor krvarenja Upozoriti bolesnika da strogo miruje.hladnu hranu i napitke.ne govori.a hemoptoa je iska ljavanje ve ih koli ina krvi. Postupak: Hitno obavijestiti ljekara Smjestiti u polusjede i polo aj.iv terapiju Promatrati: ‡ ‡ ‡ Kada krvarenje prestane bolesnik mora mirovati u krevetu 48 sati i izbjegavati sve to bi moglo izazvati ka alj i krvarenje Ne smije uzimati vru u.

Povra anje(vomitus) Refleksna pojava koja nastaje zbog podra aja centra Za povra anje smje tenog u produ enoj mo dini. Uzroci povra anja: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Probavni sistem Sredi nji iv ani sistem Endokrini sistem Di ni sistem Cirkulacijski sitem Metaboli ki sistem Trovanja Psiha .

ili ako mora le ati okrenuti mu glavu postrance ‡ Za tititi bolesnikovo i posteljno rublje nepropusnim platnom ‡ Dati lavor i stani evinu ‡ Nakon povra anja dati a u vode za ispiranje usta ‡ Obavijestiti ljekara .Postupci kod bolesnika koji povra a: ‡ Staviti bolesnika u sjede i polo aj.

.djelimi no probavljene krvi u dodiru sa elu anom solnom kiselinom.Hematemeza je povra anje svje e krvi tamnocrvene boje ili sadr aja nalik talogu crne kafe.

sjede i ili le e i sa glavom nastrance ‡ Primijeniti postupke kao u drugim vrstama povra anja ‡ Izvaditi krv za pretrage.Postupak: ‡ Hitno obavijestiti ljeakra ‡ Smjestiti bolesnika u postelju.kanilu ostaviti u ili ‡ Smiriti bolesnika ‡ Zabraniti mu oralno uzimanje hrane i teku ine najmanje 48 sati .

Prije hranjenja se uvodi u eludac plasti na ili gumena nazogastri na sonda duga 70 cm.ugrijana na temperaturi tijela.Hranjenje nazogastri nom sondom Bolesnika hranimo nazogastri nom sondom ako ne mo e gutati. . Hrana mora biti ka asta ili teku a.

a silikonske svakih 8 dana .Postupak uvo enja sonde: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Izmjeriti du inu (od korijena nosa do resice uha + od korijena nosa do li ice epigastrija) Provjeriti prohodnost nosnica Za tititi bolesnika nepropusnom prega om Oprati ruke Ovla iti 15-20 cm sonde Zabaciti glavu u nazad i polagano gurati do ulaska u drijelo (du ina nosuho) Gurati dalje do izmjerene druge du ine (korijen nosa-vrh prsne kosti) Ne uvoditi silom (lagano okretati ako zapne) U slu aju gu enja.ka lja.cijanoze ili ne mogu nosti govora izvu i sondu Utvditi je li sonda u elucu (aspiracijom elu anog sadr aja trcaljkom) U vrstiti sondu -treba redovito njegovati usnu upljinu i nos -sondu mijenjati svakih 48 sati.

Hrana treba biti teku a ili rijetko ka asta.temperature 35-37 C. Nakon operacije ranu treba previjati prema svim pravilima asepse. Mogu se izme u davati 2500-3000 ml teku ine dnevno. Kroz otvor je uvedena cijev promjera 1-1.protisnuta kroz sito.a kroz prednju trbu nu stjenku.Gastrostoma Otvor ura en hirur kim putem na stjenci eluca. Gastrostoma mo e biti privremena i trajna.odr avaju i okolinu istom i suhom. Ko u oko gastrostome treba premazivati za titnom kremom. raspore ena u 5 obroka. .5 cm.

ispitati prohodnost puteva Ulijevati hranu polagano.za jedan obrok se daje 200-400 ml hrane tokom 15 minuta ‡ Nakon hranjenja isprati cijev ‡ Za epiti epom i pri vrstiti ‡ Provoditi njegu usne upljine .Hranjenje bolesnika: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Donijeti pribor i hranu Postaviti bolesnika u le e i polo aj Otkriti do pojasa Za tititi okolinu stome kompresom Izvaditi ep i staviti lijevak Uliti malo vode.

lijekova.SHP.mjere produ enog o ivljavanja koje izvode stru ni timovi ljekara.Intenzivna njega KPR (kardiopulmonalna reanimacija) Prema smjernicama evropskog vije a za reanimatologiju mjere KPR se dijele na: BLS ± (basic life suport) osnovno odr avanje ivota tj.uz pomo medicinske opreme. Osnovno o ivljavanje mjere sa kojima bi trebala biti upoznata ira populacija na samom mjestu nezgode do dolaska stru nog tima. .medicinskog osoblja. ALS ± (advanced life suport) napredno podr avanje ivota tj.

Airway ‡ a) b) c) ‡ Metode otvaranja di nog puta: Defleksija Podizanje brade Trostruki hvat Koriste se pomagala: -orofaringealni tubus -airway -nazofaringealni tubus (kod onih koji imaju povrede usta) -krikotireoidektomija (u anafalakti kom oku) .BLS (bazi na reanimacija) Utvrditi stanje svijesti! Redosljed postupaka: A.

osje am) Ventilirati (d epna maska) .slu am.B. ‡ ‡ ‡ Disanje-breathing Utvrditi nedostatak disanja Dva inicijalna udaha (gledam.

‡ ‡ ‡ Circulation (cirkulacija) utvrdi se nedostatak pulsa na karotidi Vanjska masa a grudnog ko a (1 i 2 spasioca) Ventilacija:kompresija (2:30).nakon 2 minuta radi se prva provjera bez obzira na broj spasioca) .C.

360 J 3 uzastopna udara pauza KPR defibrilacija 360 J ‡ KPR mo e trajati 30-60 minuta pogotovo kod hipotermije ili utapanja. .tahikardijabez pulsa ‡ 200. Defibrilacija ‡ Rana kod ventrikularna fibrilacija ili v.300.D.

BLS Algoritam Ne reaguje Pozvati pomo Otvoriti disajni put (gledam.slusam.osje am) Provjeriti disanje disanje normalno polo aj za oporavak ne di e 2 inicijalna udaha .

osje am) provjeriti cirkulaciju (puls)-odsutan 30 kompresija + 2 udaha kontrola pulsa za 2 minuta .slu am.ne di e 2 inicijalna udaha (gledam.

.Mjesto kompresije: Dva popre na prsta iznad disajnog ruba sternuma sa obe ake jedna na drugoj.pritisak 3-5 cm na grudnu kost.

Vje ta ko disanje: ‡ Usta na nos ‡ Usta na usta ‡ Preko reanimacionog tubusa ili ambu balona ili pokretnog respiratora .

Prestanak rada srca: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Gubitak svijesti Nestanak pulsa na arteriji karotis Promjena boje ko e Prestanak disanja iroke zjenice .

Znaci efikasnosti reanimacije: ‡ Popravljanje boje ko e ‡ Su avanje zjenica ‡ Pojava otkucaja srca .

Opstrukcija disajnog puta Znaci: Hvatanje za grlo Nemogu nost govora Nagon na povra anje ili ka alj .

Hajmlihov zahvat Osloboditi disajne puteve od stranih sadr aja Stati iza osobe koja se gu i Obuhvatiti je rukama oko struka Stisnuti pesnicu.glava okrenuta na stranu 3-4 puta udarati izme u lopatica Kod trudnica ruka ide na donji dio grudnog ko a .mo e i bo ni polo aj.staviti palac neposredno iznad pupka Pritisnuti abdomen prema nazad i gore Mo e se ponavljati U le e em stavu.

Ventilacija Mehani ka ventilacija ‡ Disanje preko aparata djelimi no ili u cjelini ‡ Osnovna indikacija za primjenu je respiratorna insuficijencija (poliomijelitis. utopljenje. aspiraciona pneumonija.respiratorni distres sindrom.tumor mozga.lijekovi.insuficijencija srca .ALS Algoritam 1.tetanus.plu na embolija. Endotrahealna intubacija 2. sepsa. kontuzija povrede.mijastemija gravis.polineuri tisi.

.‡ Vi e oblika mehani ke ventilacije: -IPPB (intermitentni potizivni pritisak disanja) -IPPV (intermitentni pozitivni pritisak ventilacije) -IPPV + PEEP (pozitivni pritisak eksp Intraosalni pristup ± primjena lijeka adrenalin kroz disajni tubus.

siguran.) .3.lidokaina.efikasan. Uspostava intra venoznog puta u ovim uslovima nala enje periferne vene ograni eno je na 3 puta.naloksona.a onda se savjetuje intraosalni pristup (brz.ali se pokazalo da je potrebno dati ve e doze adrenalina.itd.

asistolija.EMD) Defibrilacija ‡ Lije enje poreme aja sr anog ritma ‡ Eksterni transtorakalni (VF) ‡ Intrakardijalni DC ok ‡ Jednosmjerna struja ja ine do 360 J ‡ Lopatice se stavljaju na vrh srca i drugi me urebarni prostor desno (ili ispod lijeve skapule i drugog me urebarnog prostora desno) .4.BEA. DD (VF/VT.

3 udara 100 -> 200 -> 300 J Ako se uspostavi drugi a ne sinusni ritam->dr.th. Ako se uspostavi sinusni ritam odr ava se inf xylocaina Mo e se ponavljati ja om energijom 360 J naizmjeni no sa xylocainom u bolu su do maksimum 300 mg .‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Bezbjednost pacijenta i osoblja prilikom aplikacije Ko a se prije aplikacije prema e elektrolitskom pastom Kod defibrilacije se primjenjuje asinhroni DC ok.

‡ Uspjeh defibrilacije zavisi od du ine vremena proteklog od nastanka fibrilacije i uzroka koji je doveo do fibrilacije (acidoza-neuspjeh) ‡ Izme u defibrilacijskog oka vr iti KPR .

Th.PSVT. Bez efekta ‡ Izvodi je kardiolog uz dobro obu en tim ‡ Primjenjuje se sinhronizovani defibrilacijksi ok uz kontrolu EKG impuls defibrilacijskog oka treba da pada na R-zubac- . i ventr.pretk.PVT.Kardioverzija Elektrokonverzija supraventrikul. flater i fibrilacija kad je medikament. Poreme aja sr anog ritma u sinus ritam Mo e biti urgentna i programirana Kod: ‡ Ventrikularni flater.

.Privremena elektrostimulacija -Pacemaker- Kod sni enih frekvencija ispod 50 minuta.

Postreanimacijsko lije enje Osnovni cilj da se o uvaju funkcije mozga i srca nakon KPR Prevencija hipertermije Indukovana hipotermija (32°-34°C) Kontrola VK O uvanje hemodinamske stabilnosti vazoaktivnim lijekovima radi spre avanja sr ane disfunkcije Prekid KPR mo e da usljedi nakon 20 minuta (kod utopljenika du e). .

KPR u djece do 8 godina Sr ani zastoj kod djece rijedak naj e repirtornog porijekla e Ostali uzroci: ‡ Naprasna smrt djeteta 32% ‡ Utapanje 22% ‡ Respiratorne bolesti 9% ‡ Kong. Sr anog oboljenja ‡ Neurolo ko oboljenje ‡ Tumori ‡ Predoziranje lijekovima ‡ Anfilaksija .

podignuti bradu) Provjera disanja (gledm. udaha) .BLS provjeriti stanje svijesti i pozvati pomo Otvoriti disajni put (zabaciti glavu.osje am) normalno disanje (bo ni polo aj-koma polo aj) ne di e (2 ef.slu am.

disanje na usta) ako se grudi ne di u ponovo otvoriti disajne puteve Ako je bezuspje no Tretirati kao obostrano disanje Provjeriti znake cirkulacije .udaha do 1 godine 1-8 godina (disanje na usta i nos) (disanje na nos.ne di e 2 ef.

Provjeriti znake cirkulacije Brah puls (do 1 godine) karotidni puls (1-8 godina) Ako je ve i od 60 minuta -omjer 15:2 -kompresija:ventilacija (2 spasioca) -30:2 (1 spasioc) .

palac na palac 1-8 godina .jedne ruke pritisak 1.Mjesto: Jedan prst ispod intramamilarne linije na sternum ->100/min (brzina kompresije) Do jedne godine .k.5-2 cm Nove preporuke evropskog savjeta za reanimaciju djece 2005. godine promijenio je taj odnos kompresija:ventilacija (nekad bio 5:1.ali slabija perfuzija srca) .

Opstrukcija disajnih puteva Dr ati dijete preko koljena potrbu ke i napraviti 45 udaraca izme u lopatica Dijete na le ima-kompresija 4-5 puta donjeg dijela grudnog ko a jer sv rebra horizontalno postavljena pa je abdomen izlo en povredama Ne vaditi strano tijele naslijepo Naj e i uzrok smrti je obstrukcija disajnih puteva zbog uvijek prisutne upalne komponente diajnih puteva kada je su enje i do 80% .

ALS Kao kod odraslih: A. Ventilacija novoro en ad 20ml O2 Q2 dojen ad 30ml O2 djela 10ml/kg C. Endotrahealna intubacija B.adrenalin. IV put ‡ Intraosealno (lidokain.atropin) D. Defibrilacija .

6.KPR u centralnoj jedinici intenzivnog lije enja(CJIL) Zapo eta KPR na terenu ili u kolima SHP Nastavlja se u ambulanti reanimacijskog odjela ili direktno u CJIL CJIL je organizacijska jedinica unutar zavoda za anesteziologiju 1. 4. 7. 2. 3. 5. Reanimatologiju gdje se pru a hitna medicinska pomo Provodi reanimaciju na razini ACSL (uznapredovanog odr anja ivota) Provodi intenzivno lije enje Postreanimacijska njega Stalan nadzor Visokostru na zdravstvena njega ivot se odr ava 24 sata .

CJIL raspola e: Autonomne krevetne jedinice uz koju se nalaze: 2 monitora po krevetu Respirator Aspirator Pribor za primjenu kiseonika Infuzomati Perfuzori Kolica za reanimaciju (sadr aj kolica je uniforman za sve jedinice intenzivne njege) Kolica sa defibrilatorom ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ .

hiperkapnija.pad ili porast temperature.EKG Centralnimonitor e zvu no ili svjetlosno upozoriti tim medicinskih sestara Medicinska sestra je odgovorna za parametregranice alarma koje prilago ava svakom novom bolesniku .puls.hipertenzija.‡ ‡ ‡ ‡ Centralna monitorska jedinica Svi monitori u CJIL su umre eni i povezani sa centralnom jedinicom na sestrinskom pultu U slu aju odstupanja od zadatih parametara koje o itava kompjuter: bradikard.tahikardija.hipokapnija.

‡ Svi alarmi moraju biti uklju eni svo vrijeme boravka bolesnika u CJIL ‡ Postupak u slu aju alarma:  Oti i do bolesnika  Uti ati alarme  Provjeriti stanje bolesnika  Utvditi razlog uklju ivanja alarma  Otkloniti uzrok uklju ivanja ukoliko je u domenu sestre ili pozvati ljekara  Po potrebi zapo eti KPR .

Kolica za reanimaciju ‡ Sadr e sredstva i lijekove koji se koriste u hitnim intervencijama ‡ Provjera kolica za reanimaciju prilikom primopredaje smjene kroz Äprotokol nadzora kolica za reanimaciju´. .

na-bikarbonat. dopamin.amiodaron.synopen Od 15-20 ampula .I polica Lijekovi: ‡ Navu ene 2 price adrenalina (ako se ne potro e za 24 sata stavljaju se nove) ‡ 2 price atropina ‡ 2 apavrina 20 ampula ‡ Alupent.-hept.lidokain.co.aminophylin.

manitol.alkohol.glukoza.svjetiljka za zjenice.wata.fiziolo ka.sistemi za infuziju i transfuziju .ringer.komprese. esmarch.igle.stetoskop.aquaredestilata. price.‡ Haes.

II polica ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Laringoskopi 3 patule Endotrahealni tubus Ambu i maske Orofaringealni tubus-airway Nazofaringean tubus Oronazalne maske za O2 .

III polica ‡ ‡ ‡ Rezervni tubusi svih veli ina Endotrahealne kanile svih veli ina Za reanimaciju djece slu e ve slo eni setovi na kolicima:ambu baloni.kateteri Kod bolesnika koji su ve ekstubirani ili respiratorno nestabilni isto slo eni setovi Kod mehani ki ventiliranih bolesnika na respiratoru na krevetu treba da se nalazi: Amb samo ire i baloni Spremnik za kiseonik na balonu Kateter za spoj da dovodom kiseonika ‡ ‡    .orofaringealni tubusi. patule.maske. laringoskopi.endotrahealni tubusi.

dezinfikuje i sterili e. .U slu aju: ‡ Nestanka struje ‡ Kvara respiratora ‡ Prije i posije aspiracije sekreta bolesnika da se hiperventilira ‡ Prilikom premje tanja bolesnika ‡ Samo jedan ru ni respirator na jednog pacijenta (mogu nost intrahospitalnih infekcija) koji se poslije iste.

puls.periferna saturacija) Defibrilacija putem ru nih elektroda Transkutana pacing putem samoljepljivih elektroda Sinhronizirana kardioverzija Automatska vanjska defibrilacija .Defibrilator ‡ ‡ ‡ ‡      Preporu uju se dva defibrilatora Bifazi ni naj e e u upotrebi Za stati no-transportni na in rada Omogu uje Monitoring (EKG ili 12 kanal EKG.

makaze. price.rukavice) .puls ‡ Sadr i:      Lijekove skoro iste kao i kolica samo manje ampula(2X ili 4X manje) Infuzione otopine po 1 boca Uspostava venskog puta (esmarch.Kofer za reanimaciju ‡ Slu i kod KPR na drugim odjelima bolnice ‡ Uz njega se uzima i defibrilator i monitoring EKG.gel za defibrilator.pulsni oksimetar.intranile.endotrahealni tubusi i vodilice) Ostali pribor (stetoskop.igle.tlak.laringoskop.tuferi) Uspostava di nog puta (ambu.EKG elektrode.maske.alkohol.baterija za zjenice.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ine tim ljekara.anesteziolog i medicinska sestra Uputstvo da se ve zapo ne KPR dok tim ne do e Uzeti heteroanamnezu od osoblja Procjena stanja prema A B C D E protokolu KPR Prevoz u CJIL ako je KPR uspje na .ÄVanjska reanimacija´ To je kardio pulmonalna reanimacija na drugim odjelima po potrebi.

KPR u CJIL se provodi po ALS algoritmu (uznapredovalog odr avanja ivota) ‡ Medicinske sestre-tehni ari samostalno zapo inju i provode KPR do dolaska anesteziologa i kasnije u timskom radu nastavljaju KPR ‡ Naj e i razlog KPR u CJIL (asistolija.bradikardija) ‡ Ventrikul fibril (VF) .

Pozvati de urnog ljekara Dovesti kolica za reanimaciju do kreveta Prekord. Prve suo ene sa potrebom KPR jer su 24 sata sa pacijentom Centralni monitor alarmira cardiac arest Provjeriti disanje i puls na arteriji vr.izvu i jastuk. 3.navu i paravan. udarac Priprema kreveta: -spustiti stranicu.arestu ‡ ‡ 1. 5.spustiti uzglavlje Postupak sestre: . 2. 4.Sestrinska intervencija u CJIL u K.

Ako je na respiratoru prebaciti re im disanja u kontrolirano pove ati O2 na 100% 6. Postaviti oko faringa tubus -izmjeriti udaljenost od kraja donje vilice do sredine usta -otvoriti usta metodom prekri eni prstiju -uvu i zakrivljeni kraj prema tvrdom nepcu -rotacija 180° i dalje uvla enje 8. Prohodnost di nih puteva (zabaciti glavu i podi i .bradu.podi i vilicu) 7. Zapo eti disanje pomo u ru nog respiratora (ambu) 9.

Pripremiti set za intubaciju 15. Eventulno Aspirirati pac 13.10. Pripremiti defibrilator 14. Izvaditi uzorak krvi za elektrolite i druge parametre Plan rada pri KPR ako je vi e medicinskih sestara podijeliti interventne radnje . Asistirati na razini ALS sa ljekarom 16. Otvoriti joj jedan IV put 12. Vanjska masa a 11.

frekventnost) Kontinuirani monitoring u 2 odvoda EKG-a/II odvod obav.) ‡ 1. 4.Postreanimacijska njega Kod uspje ne KPR nastaviti sa postreanimacijskom njegom Zadaci medicinskih sestara: Dovesti respirator ako je potrebna mehani ka ventilacija Hemodinamska potpora putem perfuzornih pumpi Provjeriti neurolo ki status i orjentiranost pac u vremenu i prostoru Provjeriti respiratorni status (kvalitet i dubina disanja. 3. 5. 2. .

kontrola diureze.pulsa. O istiti defibrilator.slu alice. Kontrole TA. Primjeniti TH prema nalogu ljekara 8. Äpedale´.mjerenje CVP 7. Kontrolisati labratorijske parametre koji su tra eni 9. Sanirati opekline od defibrilatora 10.tlakomjer 11.6. Evidentirati sve u injeno u protokolu . Dopuniti kolica za reanimaciju 12.

INTERNA PROPEDEVTIKA FIZIKALNI PREGLED ‡ ‡ ‡ ‡ Metode fizikalnog pregleda su: inspekcije (op ti utisak) palpacije perkusije auskultacije .

 a) b)  Status praesens sada nje stanje na osnovu fizikalnog pregleda (dovoljno vremena.dovoljno svjetla i zagrijana prostorija) op ti status status pojedinih organa nalazi objektivnog pregleda se upisuju u istoriju bolesti i zdravstveni karton i imaju dokumentarnu vrijednost .svu en pacijent.

simetri nost tijela.1.visina.stav pacijenta.disanje  pregled po inje inspekcijom bolesnika  opa anje je prirodni dar ali da bi ono poslu ilo moraju se poznavati fenomeni kojima se bolest o ituje  zna ajna je ali je ne treba precijeniti .razvijenost musculature.tjelesna masa.Inspekcija (op ti utisak)-ono to vidimo na pacijentu:stanje svijesti.ko a.konstitucija.

appendicitis itd.bolne osjetljivosti.Palpacija-je pregled metodom pipanja vrhovima prstiju pojedinih dijelova tijela Mo e biti: ‡ povr na ‡ duboka A.povr na -slu i za identifikaciju povr nih organa.) .tumora.procjenu defansa(trbuh tvrd kao daska zbog pove anog tonusa trbu ne musculature)kod peritonitisa B.2.duboka -sluzi za odre ivanje polo aja i veli ine dubokih organa(bubreg.

patolo kom sadr aju kao i o patolo kim stanjima Primjenjuje se: ‡ direktna perkusija -kucanjem direktno vrhovima prstiju po tijelu(test fluktuacije za ascites) ‡ indirektna perkusija (prstom o prst) -po distalnoj falangi srednjeg prsta se udara srednjim prstom druge ake sa udaljenosti 10-15 cm iz zgloba ru ja.Perkusija je metoda gdje se kucanjem po povr ini tijela na osnovu kvaliteta perkutornog zvuka dobijaju podaci o:konzistenciji i veli ini organa.3.prst po kome se kuca (plesimetar) ne treba pritiskati jako na tijelo vec ga treba prisloniti na tijelo. .

pneumotoraks.Vrste perkutornog zvuka:      tmuo-butina potmuo-jetra.slezina.srce sonoran-normalna plu a hipersonoran.ovaj zvuk se uje kao naduven obraz .eludac timpani an-abdomen(crijeva).

tonovi. vaskularnih umova-stenoza renalne arterije i aorte.ritam.) .perihepati kog trenja itd.Auskultacija je metoda slu anja stetoskopom ‡ -grudnog ko a(kvaliteta i intenziteta disajnog uma kao i propratnih u njeva) ‡ -srca(F. umovi) ‡ -abdomena(crijevne peristaltike-motiliteta. udvajanje.4.T.R.U.S-frekfenca.

cerebralne) Sinkopa ± kratkotrajni gubitak svijesti uzrokovan cerebralnom ishemijom(kardijalna. ‡ ‡ ‡ ‡ Stanje svijesti Svjestan Somnolencija ± pospanost Sopor ± te i poreme aj svijesti ali se na ja i vanjski nadra aj mo e probuditi Koma ± potpuna nesvjest ne mo e se probuditi nikakvim nadra ajem (prema uzroku nastanka mogu biti metaboli ke.psihogena) ‡ .PREGLED PACIJENTA Op ti utisak 1.toksi ke.

suprotno od depresije ‡ Demencija ± propadanje intelektualnih funkcija .slu ne.‡ Delirantnost ± nemir uz halucinacije vidne.bolest mozga) ‡ Konfuzno stanje ± laki oblik delirija ‡ Depresija ± poreme aj afektivnog ivota ‡ Mani no stanje .vremenske.prostorno dezorjentisan (trovanje alkoholom.visoke temperature.

zaba ena glava-upala mozga) .prostoru.le e mirno-akutni pankreatitis.stalno mijenjaju polo aj-bubre na kolika.bo no na zdravoj strani-kod pleurita.2. Stav bolesnika ‡ Aktivan(normalno) ‡ Pasivan ‡ Prinudan (sjede i-plu ni i sr ani bolesnici. prema sebi idrugim li nostima 3. Orjentacija u vremenu.

pokretljivost pacijenta (aktivno pokretan-normalno. hempareti an hod-inzult.teturav hodtabes.4.patkast hod-i a enje kuka) .pasivno ili nepokretan) ‡ Npr.sitan hod-mb Parkinson.peronalni hod-pijetlov hod.

slaba .9kg/m². konstitucija-uzeti visinu(m) i tjelesnu masu(kg).5)  dobra.srednja.5-24.524.II stepena.9).pacijent moze biti:normalno (srednje) uhranjen (BMI=18.normalan BMI=18.[25-30-umjerena gojaznost.30-35-goj.izra unati BMI(bodi mass index)=masa(kg)/(visina-m)².>40-morbidno gojazni]).gojazan(BMI=>25.I stepena.5.pothranjen (BMI=<18.35-40-goj.

maligni tumori.marazmus kod starih ljudi .pothranjesnost.miksedem.sterilitet) Mr avost (<10% TT)  Konstitucionalna.HTA.hipertireoza.distrofija adiposogenitalis.Mb Cushing. hiperinzulinizam.anoreksija.IBS.lipodistrofije (pra eno DM.Obesitas (>20% TT)  Alimentarna.

kreteni) Ovarijalni patuljak (kod ena.sekundarne spolne oznake slabo razvijene.sec. ake) Eunuhoidni gigant (dugi ekstremiteti.imbecili.nema sekundarnih spolnih oznaka) Primordijalni (konstitucionalni gigant-porodi na konstitucija) Hipofizarni gigant (rast se nastavlja nakon puberteta.spolne oznake nisu razvijene.zbog pove anog hormona rasta.sec.‡ I.nedostatak androgenih hormona) II.malen.spolne oznake nisu razvijene.brada.poreme aj razvoja epif.udovi kra i.     >190cm .malen.inteligencija normalna) Hondrodistrofi ni patuljak (nije proporc.sec.spolne oznake normalnepigmeji) Hipofizarni patuljak (proporc.hrskavica) Rahiti ni patuljak (kratki zdepasti ekstremiteti.akromegalija-uve an nos.     Rast <140cm 150-190 mu karci 140-180 ene Primordijalni patuljak (proporc..

6.tumor glasnica)  Hrapav (miksedem.nikotin.aneurizma.TM medijastinuma) . Glas  Promukao (prehlade.

7. razvijenost muskulature (normalno. simetri nost gra e tijela (simetri ne-asimetri ne) 8.slabije ili jako razvijena) 9. disanje (eupnoi nonormalno.dispnoi no-gu enje) .

10. C. H. B. E. I. boja vla nost pigmentacija ospa hemoragije strije maljavost elasticitet(pokretljivost) i turgor temperatura potko no masno tkivo uvecane limfne lijezde . G. D. F. J. K. ko a i sluzoko a A.

stanja krvnih ila.spol) I-blijeda(sideropenijska anemija.izlo enost suncu.cijanoza moze biti: 1.dob.boja moze biti:  Zavisi od koli ine i sastava krvi.ciroza jetre.nervna napetost.centralna 2.vitiligo.strah-spazam kapilara.blijeda hipertonija.koli ine pigmenta.albinizam.hemoliticka anemija-citostatici.bubre ne bolesti.uta prebojenost ko e( utica.periferna .bakterijski endokarditis) II-ikteri na.A. karotenemija) III-sivkasta-hemohromatoza IV-cijanoti na(plavo-ljubi asta).

usna duplja. 1.centralna-posljedica nedovoljne saturacije hemoglobina(Hb) sa kiseonikom(02) Lokalizacija:jezik.desno-lijevog anta.farings Kod:sr anih mana.plucne opstruktivne bolesti (bronhopulmonalna oboljenja) .

hladno e. 2.mitralne stenoze.usnim koljkama Kod:venske opstrukcije.anksioznosti .periferna-posljedica porasta redukovanog Hb u venskoj krvi dok je njegova koncentracija u arterijskoj normalna Lokalizacija:na usnama.noktima prstiju ruku i nogu .

Cijanoza noktiju(periferna) .

pelagra.izlo enost suncu .crvena hipertonija.policitemija.V obojenost ko e ± Adisonova bolest.pro ireni kapilari.erizipel.

vla nost I-suva-hipotireoidizam II-masna-hiperandrogenizam III-vla na.gljivi na oboljenja .topla-hipertireoza C.B.pigmentacija I-hiperpigmentacija-Adisonova bolest(crna ko a) II-hipo-vitiligo.

nikad na trupu) .papula. Hemoragije ± purpura  Ko na i sluzni ka krvarenja I petehije-ta kasta krvarenja II ekhimoze-malo ve a(slivene ta ke) III hematomi-krvni podlivi Kod:traume.bulla E.skorbuta.D.pustula.pneumokokna)  Spider nevusi-kod oboljenja jetre na pritisak se povuku pa se ponovo jave (prsni ko . elo.boginje)  Eflorescence:patolo ka promjena ko e koja se vidi okom  Makula. sepse(meningokokna. ospe(alergije.sepsa.vezikula.vrat.trombocitopenije.

elasticitet(pokretljivost) i turgor I.enskog tipa (zavisi od pola i hormona) alopecije.F.pubertet) G.strije (cushing.elasticitet-podi i ko u nad sternumom ili tibijom.starih) .maljavost-mu kog.gojazni.zapaziti sa kojom lako om se ko a tegli (pokre e).hirzutizam i hipertrihoza kod ena(brkovi i brada)  smanjena:hipogonadizam.ciroza jetre  poja ana:tumor nadbubrega ili ovarija H.smanjena kod edema II-turgor-brzina kojom se ko a vra a u prvobitni polo aj(smanjen kod dehidratacije.trudnice.

temperatura-vrste temperature: I-afebrilan II-subfebrilan III-febrilan IV-visokofebrilan Vrste temperaturnih krivi: ‡ febris kontinua ‡ febris remittens ‡ febris intermittens ‡ febris recurens ‡ Pel-Ebstajnov tip temperature .I.

febris intermittens -nagli skok do 40C nekoliko sati.apces pluca)  3.pa nagli pad na normalnu vrijednost ili ispod normale sa dnevnom varijacijom ve om od 2C sto traje nekoliko dana pa opet poslje skok(malarija.tifus)  2.sepsa) .febris remittens -skokovi visoke temperature u toku dana sa varijacijama dnevne temperature 1-2C.febris kontinua -febrilne i visokofebrilne temperature se smjenjuju vi e dana ili nedelja ali varijacije u toku dana ne prelaze vi e od 1C(pneumonija.empijem.ali ne pada na normalnu vrijednost(peritonitis. 1.

febris recurens -smjenjivanje hiperpireksije i apireksije u trajanjem od nekoliko dana naizmjeni no(milijarna TBC.Hodgkin .povratni tifus)  5.Pel-Ebstajnov tip temperature naizmjeni na pojava visokih T sa periodom normalnih ili subnormalnih temperatura to je karakteristika Mb. 4.

buffalo torso<grba>Cushing).postojanje otoka(hipotireozamiksedem) K.J.kubitalne-lakatne) .duz m.uve ane limfne lijezde -normalna veli ina je do 1 cm (subokcipitalne.trbuhurizik od infarkta miokarda. ingvinalne.sternokleidomastoideusa-napred i nazad.raspored(na butinama.retroaurikularne. poplitealne.supraklavikularne-sa lijeve strane Virhovljeva<Ca eludca>. submandibularne.submentalne.potko no masno tkivo depo(veliki/mali). aksilarne.

9. UTISAK:pacijent odaje utisak (lakog.srednje te kog ili te kog) bolesnika .

orjentisan u vremenu.afebrilan ko a i vidljive sluznice normalno prebojene .prostoru i prema li nostima zauzima aktivan stav u postelji aktivno pokretan srednje uhranjen simetri ne gra e tijela normalne osteomuskularne gra e eupnoi an.‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ NORMALAN NALAZ: bolesnik svjestan.

kosmatost 3.Pregled glave Kod glave se pregledaju: 1.u i 7.o i 5.kapci 6.nos 8.lice 4.usta .konfiguracija lobanje 2.

scafocefalija.hydrocefalija. brahycefalija. kod rahitisa-craniotabes (udubljenja u lobanji kada se pritisne-kao ping-pong loptice i lobanja ima etvrtast oblik) ‡ Mb Down.1.srednje(normalne)veli ine.traume.mentalna retardacija . Odstupanja:mikrocefalija.oxycefalija. proporcionalna tijelu.konfiguracija lobanjesimetri na.

meka-hipertireoidizam -kosa gruba. ki- Poreme aji: -gubitak brade i brkova kod mu karaca-hipogonadizam -pojava brade i brkova kod ena-androgenizacija(sindrom policisti nih ovarijuma.2.fina. distribucija.kosmatost-proredjenost kose.krta.mu enski tip kosmatosti.kongenitalna adrenalna hiperplazija) -kosa tanka.bez sjaja-hipotireoidizam -svijetla kosa i plave o i-fenilketonurija -alopecija totalis (potpuni gubitak kose) -alopecija areata (gubitak kose na pe ate)-glivi no oboljenje .

facijalisa(VII).lice  I-posmatrati: A.3. Inervacija n.simetriju lica -asimetrija kod paralize n.facijalisa .

oko se zatvara na toj strani i podi u obrve 1.centralna paraliza facijalisa . postoje: -spu ten ugao usta a o te enje se nalazi sa suprotne strane u mozgu.

.

.

periferna paraliza facijalisa(Belova) -na jednoj polovini lica nema bora.2.o te enje n.oko je otvoreno.facijalisa je sa iste strane u facijalnom kanalu temporalne kosti) .ugao usta je ni i kada se smije.

alergije.boju: ikteri na. miksedem C.cijanoti na-mane sa desno-lijevim antom.mimiku -uga ena kod parkinsonove bolesti.facies hipokratica.bijele kafe-subakutni bakterijski endokarditis D.cushing-facies lunata E.lijekova neuroleptika.B.sarkoma. rhinitis.tetanus-risus sardonicus.mikedem.sinusitis.maljavost mu kog tipa kod ena .tumora.postojanje otoka kod: bubre nih bolesti. peritonitis. malignitumori.olovnosivkasta-akutni abdomen.utica.blijedaanemija.

 II-palpirati:  A. trigeminusa(V)-predio frontalnog sinusa(V1: Sup Orb Fissure).maxilarnog(V2: Foramen Rotundum) i foramen mentale na bradi(donja vilica-V3: Foramen Ovale) .Valeove ta ke-bol kod neuralgije n.

tragus-bolnost kod bolesti spolja njeg uva  C.mastoideus+perkusija-bolnost kod zapaljenja srednjeg uva . B.

gnojenje 2.Enoftalmus (bilateralno uvla enje bulbusa)dehidracija.4.kaheksija b) c) normalno/subikteri ne /ikteri ne (gerontoxon.sedefaste- .o i -gleda se: a) ‡ ‡ veli ina bulbusa(egzoftalmus/enoftalmus) 1. hematom.GravesBazedow kod hipertireoze) jednostrano uve ana o na jabu ica-Tu.Egzoftalmus: bilateralno uvecanje o nih jabu ica(Mb.Kayser-Fleischerov prsten) pokretljivost bulbusa(paraliza) sklere(beonja e).

trovanja Argajl-Robertsonov fenomen-uske zjenice.monoksidom).uremijska koma-poja an PSy(parasimpatikus) odsustvo reakcije zjenica na sjvetlost i akomodacijucerebralni lues.heroin).d) zjenice: ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ normalan nalaz-kru ne/jednake/simetri ne/reaguju na svjetlost i akomodaciju (2-5mm normalna veli ina) iroke zjenice(midrijaza)-intrakranijalno krvarenje.nepravilnog oblika.meningitis) .bez reakcije na svjetlost uz o uvanu konvergenciju(kod sifilisa CNS-a) Anizokorija-razli ita veli ina zjenica (lijekovi.marihuanom i CO(uglj. tumori mozga.glaukom-poja an Sy(Simpatikus) su ene zjenice(mioza)-trovanje opijatima(morfijum.trovanje alkoholom.sifilis CNS.

e) tonus jabu ica-smanjen(kod hiperglikemijske kome zbog dehidratacije)/pove an(glaukom) f) simetri nost bulbusa/prisutnost strabizma(konvergentni ili divergentni)  pokreti o nih jabu ica i rad o nih mi i a-diplopije ili dvoslike .

.

.

g) prisutnost nistagmusa-stavimo prst da gleda pod uglom od 45°(kod oboljenja unutrasnjeg uva.umorno oko) .o te enje CNS-a)  Brze nevoljne kretnje o ne jabu ice (oboljenja unutra njeg uha. vestibularnog nerva.CNS.vestibularnog ivca.

.

petehije(sepsa. povi ena TA) i) vid-tablice ispitivanja. hiperemi ne-crvene(zapaljenje).h) konjuktive-normalna prokrvljenost.optotip j) o no dno-oftalmoskopom .blijede(anemija).

.

.

hipotireoidizam.angioedem.alergija na lijekove.‡ Blefarospazam-bol ‡ Retrakcija kapka-podignut kapak-hipertireoidizam ‡ Ptosis(spu tenost gornjeg kapka)-kod paralyze n.okulomotoriusa ‡ Hornerov sy-udru enost ptose I enoftalmusa(kod oste enja vratnog simpatikusa) ‡ Periorbitalni edem-glomerulonefritis.kapci: .trauma) 5.infekcija.

konjuktivitis) .uta prebojenost na ko i kapka(kod hiperholesterolemije) ‡ Trepavice-ektropija(okrenute spolja)/entropija(okr.‡ Chalasion-otok Mejbomove lijezde.unutra)/blefaritis(zapaljenje ruba kapka) ‡ Zapu eni suzni kanali-suze teku niz lice ‡ Pregled spojnice donjeg kapka i o ne jabu ice (anemije.bezbolan ‡ Xantelasma.

u i-inspekcijom se utvr uje: Veli ina i oblik aurikule Tophy-urici-kristali Na-biurata na helixu(kod gihta) Krvarenje iz spolja njeg u nog kanala-kod fracture baze lobanje Cijanoza: Perifrena-pri trljanju usne koljke plavoljubi asta boja se mijenja u crvenu Centralna-pri trljanju boja ostaje ista(plavo-ljubi asta) Sadr aj zvukovoda-otoskopom .‡ ‡ ‡ ‡   ‡ 6.

‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ 7. trombocitopenija.gnoj-sinuzit.nos-gleda se: oblik prisutnost deformiteta prohodnost prisutnost stranog sadr aja u nosnim upljinama(krv-hiperTA.pro irenje kapilara kod alkoholi ara) perforacije nosne pregrade(TBC.virusna oboljenja) eritem(u vidu leptira-kod Lupusa eritematosusa. herpes-zoster(pneumonija.lues) . trauma.

ok.krvarenje). zapaljenje usana(hipovitaminoza B1. zvale-angulus infekciosus(poslije antibiotika).8.kolaps. pellagra(nedostatak niacina) kvalitet zuba(karijes.usta: ‡ ‡ boja i hidriranost usanablijede(anemija.desno-lijevi ant).herpes labijalis.cijanoti ne(sr ana dekompenzacija.sideropnenijska anemija.proteza.popre ne brazde-poreme aj kalcija i fosfora .Ha insonovi zubi.

Koplikove mrljeenantem(morbili) stomatitisi-afte-soor gingivitis-leukemija.skorbut .hiperemija-zapaljenje) ‡ fetor ex ore(zadah iz usta): -trule jabuke(aceton)-dijabetes mellitus -amonijak-uremija -zemlja(vla na)-insuficijencija jetre.‡ boja i pigmentacija bukalne sluznice(skrama.ciroza ‡ ‡ ‡ krvarenje sluznice.

atrofija(antibiotici.oboljenja GIT vla nost-(suv-dehidratacija) veli ina:makroglosija(kod hipotireoze karcinom.‡     Jezik (ogledalo zdravlja): boja-karmin crvena(kod ciroze jetre).malinast(kod sarlaha).hipoglosusa na strani gdje skre e jezik   . akromegalija) papile:hipertrofija(lingua geografica i skrotalis).sideropenijaska i perniciozna anemija-gladak jezik) skretanje jezika pri pla enju-o te enje n.tamnosmedj-braon(kod uremije) oblozenost-kod kandide.febrilna stanja.

grebanje pri gutanju .nazalan govor(zbog o te enja n.vire iza nep anih lukova. ote ano gutanje.‡ tonzile-uve ane.vagusa ili glosofaringeusa) ‡ drijelo-crveno.crvene.sa gnojnim epovima ‡ nep ani luci-ote eni.nepokretni.

Tragusi i Valeux-ove ta ke palpatorno bolno ne osjetljive 5.Normalan nalaz: 1.ko nih promjena) 2. enskog/mu kog tipa kosmatosti 3.tumefakta. simetri na (bez znakova povre ivanja.pokretni u svim pravcima.jednake.centralno postavljene. Mastoidni nastavak palpatorno i perkutano bolno (ne)osjetljiv 6.reaguju promptno na svjetlost i akomodaciju: konvergencija uredna . Zjenice kru ne. Bulbusi normoponirani. Palpatorno i perkutano bolno (ne)osjetljiva 4.spolja nji u ni kanali bez stranog sadr aja 7. Glava normalne konfiguracije (oblika).bez nistagmusa (i strabizma) 8. U ne koljke normalnog oblika.

Jezik normalne veli ine. prohodnost nosa normalna. bez prisustva stranog sadr aja . Sklere sedefaste (anikteri ne) 11. Tvrdo i meko nepce bez pat. edema.9. pomagala). sluznica farinksa i tonzila bez znakova hiperemije. Usne ru i aste (normalno prebojene) i vla ne. bukalna sluznica bez patolo kih promjena 13. normalne boje 17. neoblo en. vla an 14. nep ani luci. normalne boje i vla nosti 16. ve ta ki. simetri nosti. eksudacije. simetri ne (bez ptoze i egzoftalmusa) 10. desni bez pat. promjena 15. Rime oculi jednake. promjena. Konjuktive srednje prokrvljene 12. Nos normalnog izgleda. Zubi zdravi (sanirani. Lice normalno simetri no.

Inspekcija Palpacija Pregled vena vrata Arterije .Pregled vrata Kod vrata se vr e sljede i pregledi: 1. 2. 3. 4.

pravilan)  (ne)simetri an Nesimetri an vrat-parotitis .1. Inspekcija  oblik(normalno cilindri an.

glavu-frakture. veli ina(izdu en(asteni ari)/kratak (pikni ar))  pokretljivost: ‡ aktivno pokretan u svim pravcima(normalno) ‡ pasivno pokretan(lijekar pokre e svojim rukama pac.meningitis) ‡ nepokretan .dislokacije vratnih pr ljenova.

Palpacija:  titna lijlezda-palpira se sa dve ruke prstima na prednjoj strani vrata tako sto stanemo iza pacijentovih le a ‡ normalnog polo aja ‡ veli ina(normalna/uve ana) ‡ bolnost(palpatorno bolno neosjetljivanormalno/bolna) ‡ konzistencija(mekana-normalno/tvrda) ‡ pokretljivost-ka emo pacijentu da proguta(pokretna/nepokretna) .2.

.

supraklavikularne ‡ .retroaurikularne.jugularne.Z ±Ca eluca) Okcipitalne.submandibularne.sternokleidomastoideusa.preaurikularne. ‡ ‡ ‡ ‡ Limfne lijezde-normalna veli ina je do 1 cm veli ina:nepalpabilne-normalan nalaz/uve ane konzistencija(meka/tvrda) bolnost(bolno neosjetljive-normalan nalaz/bolne) pokretljivost(fiksirane za podlogu/pokretne) Limfne lijezde vrata se nalaze:du m. mandibularne.supraklavikularne(sa lijeve strane(Virhovljeva) L.

vrat podignut za 30° od podloge ‡ normalan CVP(centralni venski pritisak)-vidi se ispunjenost jugularne vene do 3 cm ‡ povi en CVP-vidi se nabreklost vene za vi e od 3 cm (insuficijencija desnog srca.aneurizma aorte) -Stoksov okovratnik.edem vrata i gornjeg dijela prsnog ko a . Vene -posmatramo desnu jugularnu venu sa desne strane: Kusmaulov znak-pove anje nabreklosti sa udisanjem.3.konstriktivni perikarditis.medijastinalni tumor.pacijent le i.

.

Arterije:  Pulsacije karotida‡ nisu vidljive(normalan nalaz) ‡ poja ane pulsacije (hipertenzija.izvodi se za vrijeme prestanka disanja(jer disajni um mo e da maskira vaskularni).tromboza) .4.hipertireoza.ateroskleroze.ateroskleroza)  Auskultacija karotidnih arterija:vr i se zvonom stetoskopa.aortne stenoze.jak sistolni um se javlja na mjestu su enja(kod aneurizme.

.

Normalan nalaz: 1. titna lijezda na svom mjestu. aktivno i pasivno pokretan u svim pravcima 2. normalne veli ine i konzistencije. Ne zapa aju se patolo ke pulzacije karotidnih sudova vrata.nema uma nad karotidama. Vrat cilindri an.pokretna pri gutanju 4. Nema uve anih limfnih lijezda 5. simetri an. Vene vrata nisu nabrekle . karotidni puls se uredno i simetri no palpira 3.

3.Pregled grudnog ko a Za pregled koristimo: 1. 4. Inspekciju Palpaciju Perkusiju Auskultaciju . 2.

Gra a grudnog ko a:prvih 7 rebara je pripojeno za grudnu kost(sternum) direktno a 8.9. .10 rebro preko zajedni ke hrskavice za sternum.Donji ugao lopatice je u nivou 7 rebra na zadnjoj strani grudnog kosa.11 i 12 rebro nisu pripojeni vec su slobodna(vita) rebra.

trbu nih misica) f) Simetri nost g) Malji asti prsti .1. a) b) c) d) e) Inspekcijom gledamo sljede e: Pokretljivost Ko u Dojke Oblik Kori enje pomo ne respiratorne muskulature( irenje ala nasi.

miastenie gravis..hipertermije.povr no)-normalan nalaz kod fizi kog naprezanja.dijabetesne acidize(ketoacidoze).trovanja benzodiazepinima.A.napetih osoba a patolo ki kod hipoksemije.metaboli ke acidoze.tu organizam te i da izbaci CO2 i kompenzuje acidozu . Vrsta disanja prema frekfenciji disajnih pokreta:  Eupnoi no disanje-normalno je sa obe strane.o te enja ponsa itd.povi enog intrakranijalnog pritiska i o te enja CNS-a itd.infarkta miokarda.uremije.pleuralnog bola.hipertireoza.duboko-Kussmaulovo)-normalno pri fizi kom naporu.podignuta dijafragma hiperpnea(ubrzano.fibroza plu a.stresa a patolo ki kod fibroze plu a.)  Brze >20/min-koje mo e da bude: ‡ ‡ a) Pokretljivost tahipnea(ubrzano.frekfence 16-20/min  Sporije(Bradipnea)-<16/min(kod dijabeti ne kome(ketoacidoza).

ako se javi kod zena ukazuje na pleuritis Podjela disanja na torakalno(dijafragmalno) i abdominalno je zastarjela. Vrste disanja prema disajnim pokretima:  Torakalno(dijafragmalno)-kod ena  Abdominalno-kod mu karaca.B. .po novom smatra se normalnim dijafragmalno disanje jer je provjetravanje plu a optimalnije a tako e klirens tetnih materija.

nepravilno je sli no aritmiji apsoluti kod srca)-kod o te enja CNS(produ ena mo dina).nefritis.duboko disanje se smjenjuje sa periodima apnee-prestankom disanja.oste enja mozga.    Kussmaulovo (ubrzano.organizam te i da izbaci vi ak CO2 Sheyn-Stokesovo (ubrzano.nepravilno je)normalan nalaz kod djece i starih kada spavaju a patolo ki kod trovanja lijekovima sa depresivnim dejstvom na CNS.sr anim oboljenjima Biotovo (disanje je sporo/brzo ili povr no/duboko sa periodima apnee izme u.dijabetesne acidize(ketoacidoze) .hron.depresije CNS-a Vrste patolo kih oblika disanja: .acidoze.met.duboko. ujno)-kod uremije.C.

kardiomiopatija)-sa uvla enjem interkostalnih prostora  Kras povreda-fraktura sternuma i rebara . Imamo tako e paradoksalno disanje kod:  HOBP (hroni ni opstruktivni bronhitis.astma.D.

b) Ko a-otoci.izrasline.spider nevusi-crvene mrlje(kod ciroze).o iljci.vene(kod opstrukcije VCSvene kave superior) Spider nevus .

simetri nost/ote enost/crvenilo dojki(zapaljenje).gnoj-mastitis). spironolakton-diuretik.sjede i polo aj  ene:uvu enost bradavice(kod karcinoma).sekrecija na bradavici(sukrvi avaCa.pri palpaciji uo avamo tumerfakt u mekom tkivu dojke  Mu karci-ginekomastija(kod ciroze.c) Dojke-ruke su pri pregledu podignute iznad glave ili na bokovima.ko a koja podsje a na koru od pomorandze(karcinom) .klinefelterov sy) .

emfizema)  Okrugao±kod djece .d) Oblik -mo e da bude:  Cilindri an(normalno)-lateralni dijametar ve i od anteropoteriornog+epigastri ni ugao<90°  Ba vast:antero-posteriorni dijametar ve i od lateralnog+epigastri ni ugao >90° (kod HOBP.

.

Kifoza-povijen napred.ote ava poro aj 4.uzrokuje ba vast toraks 3. Promjene na ki menom stubu-ispituju se prstom po ki menim nastavcima: 1. Lordoza-povijen nazad. Buffalo-torzo-grba na vrhu le a(kod cushinga) .trbuh izbo eniji. Skolioza-iskrivljen u stranu 2.

.

 Sternum‡ koko je grudi(carinatum)-kod rahitisa i osteomalacije(deficit vitamina D3). estetski zna aj ‡ obu arske grudi(ekskavatum)-estetski zna aj .

.

pikni ka konstitucija . ‡ ‡ ‡ epigastri ni ugao: 90°-normalan nalaz <90° (o tar)-asteni ni >90° (tup)-ba vast grudni ko .

stranog tijela.miastenie. pneumotoraksa. anomalija pektoralnih ili skapularnih mi i a .tumora u disajnim putevima.zadebljanja pleure.HOBP-a.f) Simetri nost grudnog ko a:  Simetri an(normalnan nalaz)-jednaka lijeva i desna strana  Asimetri an kod:pleuritisa.

Ca bronha.fibroze plu a  Bolesti srca sa desno-lijevim antom  Bolesti titnja e-hipotireoza Stanje plu a prema perifernim znacima: ‡ cijanoza ‡ malji asti nokti ‡ disanje .g) Malji asti prsti(zadebljali) kod:  Bolesti plu a-pu enje.

2. Palpacija: a) Povr na-zna ajna je za:  potko ni emfizem-osje aj pod prstima je kao da kripi snijeg  limfne lijezde-aksilarne.Virhovljevasa lijeve strane(kod Ca eluca)  epigastri ni ugao-spojimo prste dveju ruka ispod sternum oslanjaju i ih na rebarne luke(za grubu procjenu) .

astma. zadebljanje pleure ‡ uga en-pleuralni izliv.fibroze ‡ oslabljen-gojaznost.emfizem.pneumotoraks.postavljenim na simetri na mjesta(lijeva i desna) grudnog ko a napred i nazad  Mo e da bude: ‡ poja an-pneumonija.b) Fremitus pektoralis-podrhtavanje grudnog ko a pri izgovaranju samoglasnika u rije ima truuuubaaa-taaaraaabaa  Ispituje se sa obe ake. atelektaza .

crijeva) Tih zvuk ±nad organima koji ne sadr e vazduh(jetra.srce) Ako se smanji koli ina zraka u plu ima zvuk postaje manje glasan.mi i i.3.slezena.kra e traje i manje dubok Potpuna muklina ±alveole ispunjene eksudatom(pleuritisi hidrotoraksi.hematotoraksi.pneumonije) . Perkusija -ide u dubinu plu ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ nog tkiva do 10cm Odre uje se: Visina zvuka -zavisi od gusto e tijela(vi a kod ve e gusto e) Intenzitet -manji kod ve e gusto e tijela Trajanje -du i kod manje gusto e Glasan zvuk ±nad organimakoji sadr e vazduh(plu a eludac.

iznad eluca(pove ana vazdu nost plu a) Timpani an kod:pneumotoraksa(odjekuje zbog vazduha u pleuralnom prostoru).kaverni.TBC-a.tumora(plu na kondenzacija) Sonoran-normalna plu a. .mlohavost plu nog tkiva.hron.tumor Potmuo kod:lobarne pneumonije.kaverne ili apscesi(velike upljine u plu ima).atelektaze.infiltrat.astma Hipersonoran kod:emfizema. Timpanizam se javlja ina e kod organa ispunjenih vazduhom ali ne plu a.bronhitis.a) Dijagnosti ka -zvuk moze da bude:      Tmuo kod:pleuralnog izliva.

pacijent u sjede em polo aju relaksiran ili ubo nom polo aju .zatim du skapularne linije pri bazama(zaobilazimo skapulu) ‡ prednjoj strani grudnog ko a-na medioklavikularnoj liniji do baza plu a.prednjoj aksilarnoj pri bazama ‡ Vr imo u inspirijumu jer je plu ni zvuk glasniji nego u ekspirijumu.ko a-paravertebralno do baze plu a.Dg perkusiju vr imo na : ‡ zadnjoj strani g.

   ‡ ‡ ‡ Vrste i tehnike perkusije: Direktna -kucka se vrhom jednog ili vi e prstiju Indirektna -kucka se po plesimetru (prst na prst srednji).inspekcije i palpacije Dovoljna su dva perkutorna udara na svakom mjestu Prvo:orjentacijska perkusija u interskapularnom i bazalnim prostorima a potom perkusija odozgo prema dole .iz ru nog zgloba Komparativna -perkusija oba plu a na simetri nim mjestima Izvodi se nakon anamneze.

5cm u polje od vrata.trapeziusa ‡ normalna irina je 4-5 cm ‡ pro irenje-kod emfizema ‡ su enje kod: TBC i karcinoma vrhova plu a .na srednjoj tre ini gornje ivice m.b) Topografska:  projekcija vrhova plu a-Kreningova polja:1.

 odre ivanje granica baza plu a: ‡ donja granica plu a na prednjoj strani se nalazi na medioklavikularnoj liniji u visini 6 rebra desno a lijevo u visini 7 rebra ‡ Na srednjoj axilarnoj liniji u visini 8 rebra sa obe strane ‡ Na le ima u visini 10 torakalnog pr ljena u skapularnoj liniji a u inspirijumu 12. torakalni pr ljen ‡ Vrh plu a 2-4cm unutra nje tre ine klju ne kosti .

Tu. Pri inspirijumu se baza spu ta za 3 cm a u expirijumu se di e za 3 cm. ‡ ‡ ‡  Odre ivanje pokretljivosti plu a: Pacijent da udahne baze se spuste za oko 3 cm.paraliza dijafragme Slabo pokretne baze gojaznost Nepokretne baze pleuralni izliv. Respiratorna pomi nost 4-6cm Normalno se baze nalaze u nivou Th 10-11 a pokretne su do Th12 ± 6 cm. Visoko postavljena dijafragma atelektaza. adhezije.paraliza dijafragme Perkusija pr ljena-bolnost jednog ukazuje na TBC .

kratak i visok zbog mukline jetre i slezene .netipani an ‡ U donjim dijelovima tih.dugotrajan.Normalan perkutorni zvuk: ‡ Glasan.srednje dubok.

A. ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Orjentacione linije: Prednje (okomite): Linea mediana anterior Linea sternalis(uz ivicu sternuma) Parasternalna(izme u sternalne i medioklavikularne) Medioklavikularna(prolazi medijalno od mamila-bradavica) Prednja axilarna Srednja axilarna .

‡ ‡ Zadnje: Linea mediana posterior(uz ki meni stub) Linea paravertebralis Linea skapularis Zadnja axilarna Vodoravne: Rebra i me urebarni prostori Linije u visini trnastih nastavaka pr ljenova .B. ‡ ‡ ‡ ‡ C.

.

prostor ispod klavikule) Torakalni pr ljenovi: (od trnastog ispup enja VII vratnog prema dole) .‡ ‡ ‡ ‡ Regije: Fossa supraclavicularis et infraclavicularis Fossa supraspinata et infraspinata Regio axilaris interskapularni prostor Rebra: (broje se sprijeda od II na ni e) Me urebarni prostor: (I me .reb.

Bradavice se nalaze kod: ‡ ‡ Mu karaca-4 me urebarni prostor ena-4 MR prostor ili ni e u zavisnosti od veli ine dojke Bifurkacija trahee se nalazi napred u predjelu ugla sternuma a nazad interskapularno u visini procesus spinosusa 4 torakalnog pr ljena U horizontali spoja manubrijuma i corpusa sternuma se nalazi hrskavica II rebra a ispod je II MR prostor(Luisov ugao-izme u supraklavikularne jame i horizontale koja prolazi kroz spoj manubrijuma i corpusa-II rebra) .

ko a-paravertebralno do baze plu a.prednjoj aksilarnoj pri bazama Redosljed slu anja:zadnja strana pa prednja strana. Stetoskopom slu amo na: zadnjoj strani g.odozgo prema dole.svaka strana plu a posebno pa uporedo . Auskultacija -pacijent sjedi.4.zatim du skapularne linije pri bazama(zaobilazimo skapulu) prednjoj strani grudnog ko a-na medioklavikularnoj liniji do baza plu a.di e malo  ‡ ‡ ‡ dublje otvorenim ustima.

astma.tumorska infiltracija parenhima ‡ Produ en ekspirijum-HOBP(hroni ni opstruktivni bronhitis. Normalni disajni zvuci su: .uje se nad najve im dijelom plu a(odgovara izgovaranju nje nog ³V´.inspirijum i ekspirijum su produ eni kod fibroze plu a.mekan i niskotonski zvuk).fibroza. Inspirijum:ekspirijumu=2:1 Mo e da bude: ‡ Poja ano-djeca.poslije napora ‡ Oslabljeno-emfizem. A.pleuralni izliv.Sve tonove koje ujemo dijelimo na: a) Vezikularno disanje (normalan nalaz).kardiomiopatija).tumor ‡ Ne ujno-pneumotoraks.

Bronhijalno disanje - uje se normalno iznad manubrijuma sternuma a pri bazama ukazuje na pneumoniju(odgovara izgovaranju dugog ³Hooo´,glasan,visokotonski zvuk).Ekspirijum je du i od inspirijuma(za razliku od vezikularnog). c) Bronhovezikularno disanje (izmedju vezikularnog i bronhijalnog disanja)- uje se normalno napred u II MR prostoru a nazad interskapularno(bolje se uje desno);inspirijum i ekspirijum su istog trajanja i kvaliteta. d) Trahealni disajni zvuk (cjevni huk)-normalno se uje nad extratorakalnim dijelom traheje (glasan,visokotonski zvuk sa grubim kvalitetom);inspirijum i ekspirijum su isti sa jasnom pauzom izme u njihovog javljanja.

b)

B.

a) 

KONTINUIRANI(suhi)

prisustva sekreta i njegovog treperenja,prolaska zraka kroz su ene bronhe Mogu da budu:

umovi(propratni disajni zvuci) -posljedica su 

Zvi danje -kod su enih disajnih puteva: Niskotonski(krkori/ronchus) zvi duci-imaju kr e i,strugav karakter;prisutni su u inspirijumu i ekspirijumu u ve im i srednjim bronhijama kod:akutnog i hroni nog opstruktivnog bronhitisa Visokotonski(vizing) zvi duci-lice na pisak, fijukanje, prasak;prisutan je u inspirijumu i ekspirijumu u manjim bronhijama(zbog bronhospazma,hipersekrecije) kod:HOBP(astme) Stridor -daje isti ton u inspirijumu i ekspirijumu, uje se tako e bez slu alica kod bolesti sa opstrukcijom laringsa i traheje:Ca laringsa,aspiracija stranog sadr aja

b)

DISKONTINUIRANI(vla ni): 

Pukoti ili hropci-cuju se kao serija kratkih,eksplozivnih umova koji upadaju tako da prekidaju osnovni disajni um.Posljedica su prolaska vazduha kroz sekret.
Pukoti se javljaju u inspirijumu a mogu da budu: Rano inspirijumski i ekspirijumski- uju se odmah pri po etku inspirijuma kod:bronhopneumonije,edema plu a,bronhiektazija,apscesa,hroni nog bronhitisa,HOBP(mogu da se uju kod usta) Kasno inspirijumaski(krepitacije)-nastaju u kasnoj fazi inspirijuma(prije zavr etka),najbolje se uju pri bazama kod:difuzne fibroze,pneumonije,sr ane insuficijencije,emfizema(ne uju se ispred usta)

‡

‡



Pleuralna frikcija(trenje,tare )- uju se kao krckanje,struganje,pukoti, kripanje;ja e se uju u inspirijumu(mogu tako e u ekspirijumu ali rje e) kod:akutnog(suvog)pleuritisa,TBC pleuritisa,infarkta plu a,tumora,potko nog emfizema -slu a se na postrani nim i bazalnim dijelovima plu a -grubo trenje-kod ve ih priraslica,bol pri disanju nije izra ena 

ZVI DUCI EKSPIRATORNI SU IZ BRONHIJA A PUKOTI INSPIRIJUMSKI IZ ALVEOLA!!!

Br. 1. 2.

stanje Normalno stanje Hroni ni bronhitis

PERKUTORNO Sonoran

DISAJNI ZVUK Vezikularno

FREMITUS Normalan

PROPRATNI ZVUK Nema Ranoinspirijumski pukoti Kasnoinspirijumski pukoti Nema Nema

Sonoran

Normalan

Normalan

3. Pneumonija 4. 5. 6. Atelektaza Izliv Pneumotorax Tmulost Tmulost Tmulost Timpani an ili hipersonoran (kod manjeg) Hipersonoran Sonoran (norm.) Bronhijalno Nedostaje Poja an Odsutan

Oslabljen Oslabljen ali ali odsutan odsutan Oslabljen ili odsutan Oslabljen Prekriven wizingomzvi danjem Oslabljen ili odsutan Oslabljen Oslabljen

Nema Nema Vizing ili pukoti

7. 8.

Emfizem Astma

‡ ‡ ‡

PRENO ENJE ZVUKA IZGOVORENIH GLASOVA NA ZID G.KO A:predstavlja 2 na ina auskultacije,slu anjem zvuka izgovorenih glasova na zidu grudnog ko a.Pacijent pri auskultaciji izgovara:´HEJ-HITAJ,JEDAN-DVA, DEVEDESETDEVET´ Pri auskultaciji imamo:
Bronhofoniju-glasno izgovorene rije i uju nejasno(normalan nalaz) Pektorilokviju-rije i izgovorene apatom se ne uju(normalan nalaz) Egofoniju-gdje se HEEEJ-hitaj pretvara u HAAAJhitaj(kod pneumonije)

Kod bolesti gde do e do konsolidacije plu nog tkiva(pneumonija,tumor) izgovorene rije i ujemo jasno jer konsolidovano tkivo bolje prenosi zvuk(pri cemu je uslov da je bronh koji sprovodi zvuk otvoren) dok je kod emfizema smanjena ujnost.

Normalan nalaz:
1. Cilindri an (ba vast), normalnog oblika (incarnatum & excavatum) 2. Normalna simetri na obostrana respiratorna pokretljivost 3. Bez deformiteta ko tanih struktura, bez promjena na ko i 4. Ne koristi pomo nu respiratornu muskulaturu,venski crte normalan 5. Fremitus pectoralis o uvan (oslabljen) obostrano 6. Palpatorno neosjetljiv 7. Perkutorni zvuk sonoran,Kröning-ova polja normalne veli ine,normalne granice baza plu a 8. Auskultatorno: normalni disajni um (oslabljen, ne ujan, lokalno ne ujan, poo tren....), bez propratnih umova (zvi danja ,pukota i stridora)

Srce
Pri pregledu pacijent treba da le i,sa glavom pod uglom od 30°.KVS pregled po inje mjerenjem sr ane frekfencije(pulsa) i Ta,zatim se gledaju arterijske pulsacije,jugularne venske pulsacije a na kraju srce.

Pregled srca se vr i:
1. 2. 3. 4. 5. 
 

Inspekcijom Palpacijom Perkusijom (zastarela) Auskultacijom (se odredjuju FRTU Frekfencija,Ritam,Tonovi,Udvajanje, umovi) Pregledom perifernog vaskularnog sistema gdje spada:
mjerenje TA frekfencije i osobina pulsa utvr ivanje prisustva arterijske i venske insuficijencije

1. Inspekcijom posmatramo:  Stav pacijenta u postelji,boju ko ecijanoza(usana,u iju,prstiju,jezika)  Prisutnost Gibusa(deformacije)toraksa-kod sr anih mana su izbo ena lijeva rebra  Pulsacije karotidnih arterija(insuficijencija aortnih zalistaka),nabreklost vena vrata  Pojavu otoka na nogama i trbuhu

2. Palpacijom ispitujemo: A. Ictus cordis(udar sr anog vrha) B. Trill(podrhtavanje-kao predenje ma ke) C. Palpacija sistole desne komore

A. ictus cordis (udar sr anog vrha)-palpira se cijelom,malo zakrivljenom akom pod pritiskom Normalna lokalizacija je 5 me urebarni prostor na medioklavikularnoj liniji lijeve strane grudnog ko a,nastaje u po etku sistole,ako se slabo palpira ka emo pacijentu da zaustavi disanje par sekundi

.

lijevo pomjeren kod:trudnica. pleuritisa.Odre ujemo: 1. Dijametar (veli inu-pre nik):  Normalne veli ine-manji od 2.prisutan u jednom me urebarnom prostoru  Pove an-je kod hipertrofije i dilatacije srca a tada se zove masivan(enmasse) .5cm. pneumotoraksa.kao jagodica prsta. Lokalizaciju  Navi e. tumora medijastinuma(patolo ki)  Dole.gojaznih gdje predstavlja normalan nalaz.lijevo pomjeren kod:aortne insuficijencije(zbog uve anja lijeve i desne komore) 2.

    Amplitudu: Normalno-lagan udar Ve a amplituda:normalno kod-uzbu enja.mitralna regurgitacija) Trajanje je najvaznije za Dg hipertrofije LK.naprezanja a patolo ki-hipertireoza.   4.bez dilatacije Mala amplituda u cijeloj sistoli-miopatsko dilatirano srce Pomjeren ictus lateralno-mitralna insuficijencija(sa hipertrofijom desnog srca) .anemija.radi se istovremeno auskultacija i palpacija.3.sr ane mane(aortna stenoza. Normalno-se udar javlja u prve 2/3 sistole i ne nastavlja se na drugi sr ani ton(dijastolni) Velika amplituda u cijeloj sistoli sa normalnom lokalizacijom kod-aortne stenoze sa hipertrofijom LK.

na bazi i vratu srca). Sistolni kod:mitralne regurgitacije(na ictusu).pulmonalne stenoze(II MR prostor lijevo).B.ventrikularno septalnog defekta i DAP-ductus arteriosus persistens 2.aortne stenoze(II MR proctor desno. Dijastolni kod:mitralne stenoze(na ictusu). Trill (podrhtavanje-kao predenje ma ke)kod umova jacine 4-6/6 1.trikuspidalne steanoze(IV i V MR prostor lijevo) .

Palpacija sistole desne komore -u III.V MR prostoru lijevo parasternalno+ka iprst ispod ksifoidnog nastavka sternuma prema lijevom ramenu pri udahu i zadr avanju daha Mo e da bude:  Pove ana amplitude-uzbu enje.IV.C.pulmonalna stenoza  Smanjena amplituda-kod emfizema .ASDatrijalni septalni defect.

3.ne radi se vi e)-odre ujemo lijevu i desnu ivicu srca.desnoj ivici srca pripada desna komora a lijevoj ivici lijeva komora i ictus. -mala zona apsolutne mukline uz lijevi rub sternuma(incizura cardiaca) .normalno je potmuo perkutorni zvuk. Perkusijom (zastarjela.

4.mitralnu stenozu) . Auskultaciju vr imo stetoskopom.perikardno trenje)  Zvonom(bell) slu amoniskofrekfentne tonove i umove(S3.aortnu i mitralnu regurgitaciju.S2.S4. Pravilna upotreba stetoskopa:  Dijafragmom slu amovisokofrekfentne tonove i umove(S1.

Du ina cijevi 25cm/ 3mm .

1. 4. 2. 3. Auskultatorne ta ke su: II MR prostor desno-aortno u e II MR prostor lijevo-pulmonalno u e III MR prostor lijevo(Erbova ta ka)-baza srca(blizu aortnog i pulmonalnog u a koje tu slu amo) IV MR prostor lijevo ili ispod ksifoidatrikuspidalno u e V MR prostor lijevo(nad ictusom)mitralna valvula . 5.

.

5. 4. 2.1. 3. Auskultacijom odre ujemo(FRTU ): Frekfenciju Ritam Tonove Udvajanje umove .

tahikardija/bradikradija .1. ‡ ‡ Frekfenciju : normalna frekfencija(eukardija) je 60-90/min >90/min-tahikardija <60-bradikardija) Ritam -gledamo da li je: ritmi an rad srca aritmi an-aritmija apsoluta.ekstrasistole. ‡ ‡ ‡ 2.

etvrti ton . Tonove koje odre ujemo su: a) S1-prvi ton b) S2-drugi ton c) S3-tre i ton d) S4.3.

a) S1-prvi ton(sistolni.miokarditisa .hipertireoza).anemija.AV bloka I°(produzen PQ interval).poklapa se sa pulsom)predstavlja zatvaranje mitralnog i trikuspidalnog zalistka.najbolje se uje nad ictusom.sr ane insuficijencije.mitralne stenoze(jer je valvula otvorena tako da porast pritiska u komori naglo zatvara valvulu)  Smanjen kod-mitralne regurgitacije. Istovremeno se otvaraju aortni i pulmonalni zalisci ije otvaranje nije ujno S1-prvi ton mo e da bude:  Pojacan kod-tahikardije (napor.

pacijent treba da di e lagano a zatim malo dublje S2-drugi ton mo e da bude:  Sa desne strane(aortni zalistak) :  Poja an-arterijska hipertenzija  Smanjen-kalcifikovana aortna stenoza Sa lijeve strane(pulmonalni zalistak) :  Poja an-plu na hipertenzija.ASD(atrijalni septalni defekt)  Smanjen-stare osobe.najbolje se uje u II MR prostoru desno ili lijevo(baza srca).b) S2-drugi ton(dijastolni)-predstavlja zatvaranje aortnog i pulmonalnog zalistka.stenoza plu ne arterije .

Sistola-vremenski interval izme u dva tona I i II 0.55sec Oba tona ine sr anu revoluciju koja traje 0.35sec Dijastola-vremenski interval izme u II i I tona 0.30-0.90sec .

trudnica  patolo ki-zbog smanjene kontraktilnosti komora i optere enja komore volumenom kod:aortne i mitralne regurgitacije d)S4.aortne stenoze.plu ne hipertenzije . Prisutan je kod :arterijske hipertenzije.c) S3-tre i ton mo e da bude:  fiziolo ki-nastaje rano u dijastoli za vrijeme brzog punjenja komore kod:djece.najbolje sa zvonom na apexu(ictusu) u lijevom dekubitusu.etvrti ton-uvijek je patolo ki!Nastaje prije pojave prvog tona.mladih.

uvijek patolo ki .Galopni ritam -tri tona na vrhu srca na po etku dijastole kod o te enja lijevog i desnog ventrikula ili konstriktivni perikarditis.

Udvajanje tonova: a) S1 -prvog tona:  Fiziolo ko-jer je trikuspidalni zalistak kod lijeve sternalne ivice  Patolo ko-blok desne grane.4.ventrikularne(komorske)ekstra sistole .

ASD-atrijalnog septalnog defekta.bloka desne grane.mitralne regurgitacije(ranije se zatvara aortna valvula) .b) S2 -drugog tona:  Fiziolo ko-u inspirijumu jer je produ eno istiskivanje krvi iz desne komore u II i III MR prostoru  Patolo ko-kod aortne i pulmonalne stenoze(valvula njihovih).

HTA.defekt septuma) Organsko funkcionalni -nema promjena na zaliscima(anemije) Funkcionalni -pove anje brzine krvne struje(sistolni umovi kod tahikardija. reumatska groznica.ateroskleroza) -su enje ili insuficijencija zalistaka -neprirodni spoj pojedinih sr anih upljina(shunt npr.febrilna stanja) .    umovi -nastaju zbog prelaska laminarnog toka krvi u turbulentan zbog o te enja valvularnog aparata Vrste uma: Organski ±anatomske promjene valvularnog aparata (uro eni.5.

testerast.grub.praskav. o tar) 7) Frekfencija (niska/visoka) Kod umova se opisuju: .regurgituju i.1) Vrijeme javljanja (sistolni/dijastolni/kontinuirani) 2) Oblik (kre endo/dekre endo/tip platoa/ kre endo-dekre endo oblika um) 3) Punctum maximum (anatomska lokalizacija mjesta najbolje ujnosti) 4) Propagacija ( irenje) 5) Ja ina (1-6/6) 6) Kvalitet (ejekcioni.

1) vrijeme javljanja: A) Sistolni umovi -poklapaju se sa pulsom pri palpaciji pulsa na arterijama.javljaju se izme u prvog i drugog tona(kod aortne i pulmonalne stenoze.mitralne i trikuspidalne insuficijencije) Dijele se na : a) Ejekcione (mezosistolne)-zavr avaju se prije S2.tako e mo e da bude prisutan u fiziolo kim stanjima .

pra en trilom. Ejekcioni umovi se nalaze kod sljede ih stanja : .pra en trilom. febrilnosti. Kod djece i mladih mogu da budu prisutni tzv.grub.III. anemije. neorganski umovipunctum max II.srednje frekfence.II ton udvojen.nestaje kada pacijent sjedne.srednje frekfence. hipertireoze.jak. II i III MR prostor lijevo.grub.AT-arterijska tenzija je konvergentna(ni i sistolni a vi i dijastolni pritisak.pribli avaju se) PS (pulmonalne stenoze)-punctum max.intenzitet najvi e 2/6.II ton udvojen HK (hipertrofi na kardiomiopatija)-punctum maximum III i IV MR prostor lijevo.bolje se uje kada pacijent sjedi.IV MR prostor lijevo i ictus. II MR prostor desno.smanjuje se pri naporu ili u nju FS (fiziolo ki um) kod: trudno e.grub.bez propagacije. iri se prema ramenu i vratu.prisutan je pulsus filiformis(parvus et tardus-mali puls koji sporo nastaje i dugo traje).    AS (aortne stenoze)-punctum max.propagira se u vrat.srednje frekfentan.propagira se ka ictusu(a ne ka vratu za razliku od aortne stenoze).

ne poja ava se u inspirijumu. .pansistolne)traju do S2.visokofrekfentan.(punctum max naj e e u III.poja ava se pri inspirijumu VSD (ventrikularno septalni defekt)-prisutan je fenomen pauka na to ku.duvaju i.srednjefrekfentan.VSD je prisutan kongenitalnotetralogija falot ili zbog rupture septuma kod akutnog infarkta miokarda.pra en trilom.irenje po cijelom prekordijumu tako da je te ko da se odredi punctum max.duvaju i.grub.b) Regurgitacione (holosistolne.visoko frekfentan. iri se ka desnoj strani i desnoj medioklavikularnoj liniji.IV.jak.propagira u axilu.pra en trilom.V MR prostoru).razli ite ja ine TR (trikuspidalna regurgitacija).uje se na ksifoidu ili lijevo parasternalno.uvijek su patolo ki   Regurgitacioni umovi se nalaze kod sljede ih stanja :  MR (mitralna regurgitacija)-najbolje se uje na apexu(ictusu).

B) Dijastolni umovi -nastaju zbog vra anja krvi kroz aortnu ili mitralnu valvulu.izme u drugog i prvog tona(kod aortne insuficijencije i mitralne stenoze) Pojavljuju se kao :rano/srednje/kasno dijastolni .javljaju se van pulsnog talasa pri palpaciji pulsa na arterijama.uvijek su znak sr anog oboljenja.

nastaje naj e e kod reumatske groznice Nastaju kod sljede ih oboljenja : .TAart.udaljavaju se).mo e da se vidi Masetov znak(pomjeranje glave u ritmu sr anih otkucaja) i Trauberov znak(sistolni um nad arterijom femoralis).a) AI(aortne insuficijencije-regurgitacije) -rano dijastolni.prisutan je Koriganov puls(pulsus altus(magnus) et celer-visok i brz).slu a se u sjede em polo aju.duvaju i. II. visokofrekfentan.III MR prostor sa irenjem prema apexu.pritisak je divergentan(vi i sistolni a ni i dijastolni pritisak.punctum max.intenzitet najvi e 3/6.

niskofrekfentan. tako e je posljedica reumatske groznice .punctum max.slu a se u lijevom dekubitusu sa zvonom pri ekspirijumu.ne iri se.b) MS(mitralna stenoza) -srednje i kasno dijastolni um.prije slu anja pacijent treba da se zamori( u njevi) da se um bolje uje. na ictusu(apexu).

uju se kroz sistolu i dijastolnu(zbog ega su nazvani kontinuirani) Nastaju kod : a) Perikardnog trenja-punctum max. iri se prema lijevoj klavikuli.C) Kontinuirani umovi . Erbova ta ka(III MR prostor lijevo uz sternum). II MR prostor lijevo.po inje u sistoli a nastavlja preko drugog tona u dijastoli(kontinuiran) .bolje se uje pri sjedenju b) DAP(ductus arteriosus persistens)-punctum max.jek.pra en trilom.od pleuralnog trenja se najbolje razlikuje jer se uje tako e po prestanku disanja.o tar.grub.

postepeno se poja ava a zatim smanjuje .karakterise se postepenim poja anjem intenziteta b) Dekre endo -kod aortne regurgitacije.karakteri e se postepenim smanjenjem intenziteta c) tip platoa -kod Dap-ductusa arteriosusa persistensa i mitralne regurgitacije.istog intenziteta d) Kre endo -dekre endo kod aortne stenoze(sistolni um).2) Oblik uma mo e da bude : a) Kre endo -kod mitralne stenoze.

4) Propagacija (anatomsko irenje uma):  AS(aortna stenoza)-u vrat  MR(mitralna regurgitacija)-u axilu.3) punctium maximum (anatomska lokalizacija mjesta najbolje ujnosti uma) npr: -aortna insuficijencija-Erbova ta ka(III interkostalni prostor lijevo) -mitralna insuficijencija-ictus -aortna stenoza-(II interkostalni prostor desno) -mitralna stenoza-nema punc.max. .

5) Ja ina (1-6/6):  1°-najbla i(ne uje se u svakom polo aju)  2°±blag(pri postavljanju stetoskopa na grudni ko se uje u ve ini polo aja).1 i 2 stepena su fiziolo ki  3°±umjeren  4°± jak(osje a se trill 4-6/6.u granicama toraksa se uje)  5°± veoma jak( uje se nad toraksom a tako e van toraksa)  6°± najja i( uje se nad toraksom i svuda van toraksa) .

grub.Intenzitet smanjuju:emfizem.testerast.mi i avost 6) Kvalitet (ejekcioni.gojaznost.o tar) 7)Frekfencija -niske ili visoke odre ujemo slu alicama Ekstra kardijalni umovi ‡ Perikardijalno trenje ‡ Kardiopulmonalni umovi ‡ Venski umovi . regurgituju i.praskav.

lokalizacije). bez umova 3. Puls: 75/min . ja ine. TA: 120/80 . bez thrill-a (treperenje) 2. udvajanja). tonovi jasni (bez promjene ja ine. Auskultacija: sr ana akcija ritmi na. Srce: palpacija ictus-a (normalne veli ine.Normalan nalaz: 1.

Pregled perifernog vaskularnog sistema vr imo: a) Mjerenjem TA(tenzije arterijalis) b) frekfencije i osobina pulsa c) utvr ivanjem prisustva arterijske i venske insuficijencije .5.

a) Mjerenje TA -na arterijsku tenziju uti u:  UV(udarni volumen) i minutni volumen lijeve komore  elasti nost aorte i velikih arterija  periferni vaskularni otpor  volumen krvi u arterijskom sistemu  viskoznost krvi .

V faza-dijastolni pritisak u trenutku prestanka tonova).Ako sistolni art.Izmjerena vrijednost pritiska je za vrijeme Korotkovljevih tonova(I faza-sistolni pritisak kada po nu tonovi .manometrom(mmHg ili KPa) i slu alicama. . hipovolemije. vrtoglavice.Kod antihipertenzivne terapije.Kod akutnog infarkta dijastolni pritisak ide do 0 mmHg.le e em i stoje em polo aju.Kod akutnog infarkta i koarktacije aorte razlika izme u sistolne TA ruku i nogu ve a je od 20mmHg.TA se mjeri aparatom za pritisak sa man etnom.ortostatske hipertenzije TA treba da se mjeri u sjede em.III faza-najbolje ujnosti tonova .pritisak varira za vise od 20 mmHg tada pacijent ima ortostatsku hipotenziju.

.

.

 Za mjerenje TA na ruci man etnu stavljamo na nadlakticu a slu alice na brahijalnu arteriju a ruka treba da je u nivou srca(pacijent le i sa rukom pored trupa ili sjedi sa ispru enom rukom). Za mjerenje TA na nogama pacijent le i na trbuhu sa man etnom na butini a slu alicu stavljamo u poplitealnu jamu(poplitealna arterija). .

3. Grani na hipertenzija 5. 7. 2. 1. Br.Hipertenzija predstavlja povi en arterijski pritisak.I dijastolne TA) 120-80mmHG Od 130/85mmHG Do 139/89mmHG Do 149/94mmHg Do 159/99mmHg Do 179/109mmHg Vi i od 180/110 4. II stepen-umjerene hipertenzija III stepen-te ka hipertenzija . Vrste pritiska Optimalan Normalan Visok normalan Vrijednost(sist. I stepen-blaga hipertenzija 6.

infarkt).o te enje bubrega.srcu(hipertrofija LK. .Komplikacije hipertenzije na:o ima(retinopatija).mozgu(cerebrovaskularni insult-CVI).

iznad lakta 2. Poplitealna arterija-u poplitealnoj jami 5. Brahijalna arterija-medijalno od bicepsa.sternokleidomastoideusa. Arterija dorsalis pedis-na dorsumu stopala 6.najbolje sa desne strane . Femoralna arterija-na sredini spine i pubi ne kosti 4.b) mjerenje frekfencije i osobina pulsa na periferiji vr e se na sljede im arterijama: 1. Karotidna arterija-u visini krikoide.na unutra njoj strani m. Arterija tibialis posterior-iza medijalnog maleolusa 7.sa spoljnje strane prema palcu 3. Radijalna arterija-u predjelu ru nog zgloba.

Puls se poklapa sa S1 sr anim tonom a takodje sistolnim umovima. Ako je ritam nepravilan treba da se broji tokom 60 sec(1min) a najbolje je da se broje sr ani otkucaji stetoskopom.ta vrijednost se mno i sa 4 da bi se dobila vrijednost u toku 60 sec(1min). .Pri pregledu pulsa palpira se naj e e radijalna i karotidna arterija i broje se otkucaji u toku 15 sekundi.

ventrikularne tahikardije Pulsus rarus(usporen)-ispod 60/min.javlja se kod :sinusne tahikardije.I. U estalost (frekfenca)pulsa mo e da bude:   Razlika izmed u sistolnog i dijastolnog pritiska je poznata kao pulsni pritisak.aritmije apsolute(stalno nepravilan).respiratornih aritmija(varira sa disanjem) .kompletnog AV bloka II. Ritmi nost pulsa  Pulsus regularis-pravilan(naj e e normalan) :60-90/min  Pulsus iregularis kod :ventrikularnih ekstrasistola(povremeno nepravilan). Odre ivanje kvaliteta pulsa : Pulsus frequens(ubrzan)-preko 100/min.sr ani blok II°.javlja se kod :sinusne bradikardije.atrijalne fibrilacije.

III.kod:sr ane insuficijencije.sportista  Pulsus parvus(mali puls)-nastaje zbog smanjenog udarnog-sistolnog volumena a pove anog perifernog otpora.visok puls)-nastaje zbog pove anog udarnog-sistolnog volumena a smanjenog perifernog otpora.kolapsa.Amplituda (visina pulsa)-predstavlja oscilacije pulsnog pritiska:  Pulsus alter(magnus.dehidratacija .kod aortne insuficijencije.aortne i mitralne stenoze.

aortne i mitralne stenoze .IV. Tvrdo a (napetost) pulsa-odre ena je pritiskom u lumenu arterije i stanjem njenog zida  Pulsus durus(tvrd puls)-kod arterijske hipertenzije i ateroskleroze  Pulsus molis(mek)-puls nestaje pri najmanjem pritisku zbog smanjenog volumena. kod kolapsa. oka. Oblik -predstavlja brzinu nastanka i trajanje samog pulsnog talasa  Pulsus tardus(sporo nastaje i dugo traje)kod bradikardije  Pulsus celer(brzo nastaje pulsni pritisak i kratko traje-kratak udar)-kod aortne insuficijencije i hipertireoze V.

Pulsus alternans (altus(magnus)/parvus)-ritam pravilan ali puls mijenja amplitude od udara do udara(smjenjivanje jednog vi eg i ni eg pulsnog talasa).znak je te ke sr ane insuficijencije Vrste pulsa : .aortne insuficijencije-AI.kod Ai-aortne insuficijencije.povi enog UV-udranog volumena.pove anog perifernog otpora 2.hipertrofi ne kardiomiopatije 4.ductusa arteriosusa persistensa-DAP.kratkim vrhom)-kod povi ene temperature. Koriganov puls (pulsus altus et celer-visok sa brzim usponom i padom.aortne stenoze.1. Pulsus bisferians -dvostruki sistolni vrh.ateroskleroze 3.hipovolemije.kod sr ane insuficijencije. Pulsus filiformis (parvus et tardus-sporo nastaje i dugo traje)-mali puls . oka. anemije. hipertireoze.

plu ne embolije.sr anoj insuficijenciji .konstriktivnog perikarditisa. 6. 7.javlja se kod hipertrofi ne kardiomiopatije Dikrotni puls -ima dva talasa-jedan u sistoli a drugi u dijastoli .tamponadi srca.javlja se kod:perikardijalne tamponade. Reverzni pulsus paradoksus -smanjenje amplitude u ekspirijumu. 8. Pulsus bigeminus -jedna sinusna i jedna ekstrasistolna kontrakcija.prisutan u hipovolemiji.rastojanje izme u otkucaja nije jednako(aritmi an puls) Pulsus paradoksus -smanjenje amplitude u inspirijumu.5.

1) Kussmaul-ov znak ozna ava paradoksalnu reakciju vratnih vena pri inspirijumu. 2) Abdominalno-jugularni refluks-u normalnim uslovima pri pritisku desno paraumbilikalno u toku 10 sekundi pri laganom disanju pacijenta ne izaziva porast jugularnog pritiska. c) utvr ivanje prisustva arterijske i venske insuficijencije vr i se sljede im : .Vene se pri inspirijumu normalno prazne.Pove anje jugularnog pritiska i njegov nagli pad prestankom pritiska na abdomen predstavlja pozitivan test-sr ana insuficijencija.Kod tamponade perikarda ovaj znak je negativan.Kada se pri inspirijumu pove ava njihov volumen tada ukazuju na akutnu dilataciju desne komore.kongestivnu sr anu insuficijenciju.konstriktivni perikarditis.

prsti e da poblijede-znak da je prisutna opstrukcija ulnarke.3) Alenov test(za radijalnu i ulnarnu arteriju)pritiskom na radijalku ka emo pacijentu da stisne aku. 5) Edem nogu ispitujemo tako sto pritisnemo prstima ko u sa medijalne strane.istovremeno je prisutan um zbog su enja arterije karotis i aortne stenoze.bubre ni). .sr ani) a ako se ko a vrati bez udubljenja(elasti ni edem. 4) Trill karotidnih arterija(podrhtavanje-vibracije)-pri palpaciji karotidnih arterija.iznad maleolusa ili pretibijalno( e e)-javlja se udubljenje koje ostaje(testasti edem.

.

6) Homanov znak(bolnost u listovima potkoljenice-osjetljivost potkoljenica)izvodi se naglom dorzi-fleksijom stopala pri ispru enoj nozi(ukazuje na duboki i povr ni tromboflebitis kod pro irenih vena) 7) Hroni na arterijska insuficijencijatanka.nokti su debeli.arterijski pulsevi su uga eni.hladna.prisutne su intermitentnepovremene klaudikacije(gr evi u listovima pri hodu) .trofi na ko a bez dlaka.mogu da se jave ulceracije i gangrene.blijeda.

.

.cijanoti n a ko a sa petehijama.8) Hroni na venska insuficijencijapigmentisana.nema intermitentnih klaudikacija.edematozna.tipi na promjena je ulcus cruris(medijalno na distalnoj tre ini potkoljenice).pulsevi se normalno palpiraju.postoji osje aj te ine u nogama.

.

Pregled abdomena Abdomen je podjeljen na kvadrante : I prema sparatovima abdomena (epigastrijum/mezogastrijum/hipogas trijum).na 9 kvadranata : .

Spratovi abdomena Kvadratni abdomen na odre enom spratu 1.Suprab.Desni hipohondrijum 2.Br .Epigastri ni 3.Lumbalni desni II Mezogastrijum 5.Umbilikalni III Hipogastrijum 7.Lijevi hipohondrijum 6.Ilija ni desni 8.Ilija ni lijevi ubi ni hipogastri ni .9.Lumba -lni lijevi I Epigastrijum 4.

hypogastric H 9.right lumbar RL 5.left iliac LI .right hypochondriac RH 2.Hipogastriju 7.I.umbilical U 6.Mezogastr 3.Epiga 1.left hypochondriac LH 4.left lumbar LL III.right iliac RI 8.epigastric E II.

.ruke treba da budu opru ene pored trupa ili ukr tene preko grudi.II u odnosu na umbilikus na 4 kvadranta (lak a podjela) :     gornji desni kvadrant gornji lijevi kvadrant donji desni kvadrant donji lijevi kvadrant Pri pregledu pacijent treba da le i sa savijenim nogama u koljenima.

1. lower right quadrant LRQ 4.upper right quadrant URQ 2. lower left quadrant LLQ . upper left quadrant ULQ 3.

noge lagano savijene u koljenima .ruke uz trup. Inspekciju Auskultaciju Perkusiju Palpaciju Najva nije inspekcija i palpacija Pacijent le i na le ima.Pregled abdomena podrazumijeva : 1. 3. 4. 2.

pankretitisa).meteorizma-nadutosti(zbog ispunjenosti crijeva gasovima.nadutost bez pokreta i umova.kod npr. Inspekcijom posmatramo : a) Oblik i veli inu trbuha (ravan u odnosu na grudni ko ) koja se ispoljava:  Uvu eno u trbuha kod:mr avih-asteni nih osoba.paraliti kog ileusa(zbog paralize crijeva.npr.javljaju se takodje zmijoliki pokreti crijeva i klokotanje). Infektivne mononukleoze.1.leukoza). Kod ac.uve anja slezine(izbo en lijevi hipohondrijum.dehidriranih  Izbo enost trbuha kod:gojaznih(masno tkivo).ascitesa .

Gojaznost(obesitas) .

kaput meduze(vidljive vene na trbuhu kod :ciroze.opstrukcije vene cave inferior). o iljci.nabori kod dehidratacije Peristaltika se uglavnom ne vidi osim kod obstruktivnog ileusahiperperistaltika .b) Ko a -boja. strije. hernije(kile). ospa.

Caput meduse .

Jaundiceutica .

c) simetri nost trbuha Hepatomegalija .

Uve ana u na kesa(Gall bladder) .

sr ane insuficijencije.prisutan je izbo en pupak.zategnuta i sjajna ko a.kod npr.d) respiratorni pokreti abdomena poja ani(kod bolesti plu a i pleure) e) postojanje ascitesa (te nost u peritoneumskoj duplji. karcinoma.hipoproteinemije) .

.

f) prisutnost hernije(kile) Umbilikalna hernija .

Auskultacija Slu i za procjenu crijevnog motiliteta(peristaltike).2.perihepati kog trenja.ascitesa.otkrivanje vaskularnih umova. TREBA DA SE AUSKULTUJE TRBUH PRIJE PERKUSIJE I PALPACIJE !!!!!!!!!!! .

uje se klokotanje koje nastaje kao posljedica pretakanja te nosti i vazduha u crijevima tokom peristalti kih pokreta  Poja ana kod:mehani kog ileusa. Peristaltiku(motilitet) crijeva koja mo e da bude:  Normalna.dijareje(akutni enterokolitis).peritonitisa  Opsteri ka auskultacija .gladovanja  Uga ena kod:paraliti kog(adinami kog) ileusa.Auskultacijom slu amo : A.

kod stenoze art.      Vaskularne umove abdomena : Art.kod stenoze aorte ili aneurizme uje se sistolni um Ilija na arterija dex et sin -slu aju se u istoj vertikali gdje se slu aju renalne arterije na liniji koja spaja spinu ilijaku anterior superior .B.uju se u epigastrijumu ili oko jetre .renalis se uje sistolni um Aorta abdominalis -slu a se vertikalno 2cm iznad pupka u nivou slu anja art.renalis dextra et sinistra -slu a se 2cm iznad pupka na medioklavikularnoj liniji desno i lijevo.iznad ligamentuma ingvinale Femoralna arterija dex et sin -slu a se ispod lig.ingvinale u istoj vertikali gdje se slu aju renalne i ilija ne arterije Venski umovi kod ciroze jetre .renalis(izme u njih).

.

.

C.ehinokokusne ciste.carcinoma jetre gdje se pored trenja uje um)  Iznad slezine-zbog infarkta(u desnom bo nom polo aju) . Trenje -se javlja ako u abdomenu ima neko zapaljenje ili tumor:  Zapaljenje peritoneuma(kod peritonitisa)  Iznad jetre-zbog zapaljenja njene capsule(kod-apscesa jetre.

612cm)-treba da na e : ‡ donju ivicu jetre ±tmulost:perkusiju po eti ispod nivoa pupka pa lagano navi e ‡ gornju granicu jetre-tmulost:tako sto perkutujemo od prostora plu ne sonornosti(rezonancije) na dole 3. tumor) . Perkusija -normalan perkutorni zvuk je timpani an nad crijevima a tmuo nad kompaktnim organima (jetra. ascites. slezina.Slu i za odre ivanje: a) Granica jetre -perkutuje se na:  desnoj medioklavikularnoj liniji(norm.

masna jetra -neravni rubovi kod ciroze.hepatitisa.‡ Uve anje jetre -muklina iznad VI rebra u medijoklavikularnoj liniji -donji rub prelazi donji rebarni luk -ozna ava se brojem popre no polo enih prstiju ispod rebarnog luka -glatki rubovi kod sr anih bolesti.apscesa.cista .ikterusa.tumora.leukemije.

meteorizma desnog kolona(tu je pove an timpanizam)  Pove ana tmulost kod:niske dijafragme i HOBP . 4-8cm) Tmulost(granice) jetre mogu da budu:  Smanjena tmulost kod:fulminantnog hepatitisa(mala jetra).b) linei mediosternalis (norm.pnaumoperitoneuma.

.

Perkutovati isprva u pravcu srednje axilarne linije a zatim zvjezdasto iz svih pravaca.vr i se kod sumnje na splenomegaliju .b) Slezina -le i ispod kupole lijeve dijafragme iza srednje axilarne linije.

.

c) Ascites -za dokazivanje prisustva vr e se sljede i pregledi:  Perkusija -po inje u epigastrijumu i lepezasto se perkutuje ka ni im i bo nim dijelovima trbuha.Linija nivoa ascitesa(tmulosti) je lu nog oblika. .ni a u sredini a vi a na bo nim krajevima ascitesa.mo e da se crta po trbuhu.

Test fluktuacije(vodenog talasa) . .Suprapubi na tmulost mo e da ukazuje na ispunjenu be iku i gravidni uterus.  Test pomjeranja pozicije tmulosti -pri pomjeranju pacijenta sa jedne na drugu stranu(lijevo-desno) pomijera se granica tmulosti u skladu sa gravitacijom.aku lijeve ruke staviti na bok desne strane a drugom rukom se udara u suprotnu stranu(lijevu) to dovodi do pokretanja te nosti i udara u trbu ni zid(desne strane) ta osje amo kao talas.Za razlikovanje od gojaznosti-ruka pacijenta se stavlja na sredinu njegovog trbuha pri cemu izostaje udar talasa na suprotnoj strani kod gojaznih a kod ascitesa se javlja udar talasa te nosti na suprotnoj strani.

meteorizmapove anja gasova(tankih crijeva-u predjelu pupka.desnog i lijevog kolona-lumbalni kvadrant i hipohondrijum) .d) Pove anog timpanizma kod:okluzije crijeva.

npr. Palpacija -najva nija metoda pregleda abdomena Mo e da bude: a) Povr na-izvodi se laganim pritiskom jagodicama prstiju na zid trbuha.4.kod peritonitisa) .Slu i za:  identifikaciju svih povr inskih organa ili tumora  za palpaciju bolnih(osjetljivih) zona trbuha  procjenu rigiditeta trbu ne muskulature(defansa.

pseudociste pankreasa.opstruktivnih ileusa. aneurizme abd.ovarijuma).aorte.trbuha.tumora (kolona. Mb.uve anja be ike b) Duboka-izvodi se ja im pritiskom na zid .Slu i za:  Odre ivanje polo aja i veli ine trbu nih organa  Tumerfakata:graviditeta(fiziolo ki).cron. jetre.

Tehnika -palpacija se izvodi tako da se blago flektirane dve ake(ruke) u zglobu ru ja stave horizontalno na trbu ni zid pri emu su prsti skupljeni.Povr na palpacija se izvodi jednom rukom a duboka moze tako e sa dve.Abdomen se palpira pa ljivim. .Palpacija trbuha po inje uvijek na strani koja je suprotna bolnoj strani.ugibaju im pokretima.

crijeva. apendixa. Mogu nost prisustva difuznog peritonitisa-koji se odlikuje jakim bolom u cijelom abdomenu(difuzan) i mi i nim defansom(trbuh tvrd kao daska.holeciste) .Palpacijom ispitujemo: 1.posljedica je perforacije upljih organa trbuha kao: eludca.

pritisnemo akama pa pacijent udahne(pritisak-udah pacijenta)osje amo udar jetre u prste .2. Jetru -normalno se jetra i slezina ne palpiraju Ima vi e tehnika palpacije: a) Obe ruke-po inje se ispod pupka pa navi e.

pri emu je pravac ake paralelan sa rebarnim lukom.pri emu je ljekar okrenut suprotno od lica pacijenta .vr i se isto pritisak-udah pacijenta c) Tehnika ruke Äobrnuto³-obe ruke ispod desnog rebarnog luka pa udah.b) Tehnika ka ike-desna aka savijena blago u prstima ide navi e a na trbuh stavljamo aku bo no(gdje je mali prst).

.Kod uve ane jetre uvijek se odre uje rastojanje od rebarnog luka do ivice jetre(mo e u cm).d) Metoda frikcije(auskultatorna)slu alica se stavlja u epigastri ni ugao a olovkom(ili noktima) se grebe po ko i idu i od mezogastrijuma ka desnom hipohondrijumu.Mjesto gdje um biva jasan predstavlja donju ivicu jetre.

bezbolna ivica).bolna).cvornovata.nepravilnih ivica.Ca jetre (uve ana.bolna.hepatitisa i venske kongestije zbog insuficijencije desnog srca(uve ana.kod HOBP je la no uve ana .Jetra je uve ana kod:ciroze ( vrsta. tvrda.glatkih ivica).

izmedju IX i XI rebra .3. Slezinu -normalno se ne palpira.Slezina le i ispod kupole lijeve hemidijafragme. iza srednje axilarne linije.

sepse.Tako e slezina mo e da se palpira u lijevom dekubitu kada lijevom rukom ne odi emo lijevi hipohondrijum ve desnom rukom( akom) palpiramo slezinu koja pod dejstvom gravitacije pada na dole tako da je podlo na palpaciji ako je uve ana(npr.ciroze jetre.parazitoza a kod HOBP je la no uve ana) .bolesnik tada duboko udahne.Tehnika-lijevom rukom se podigne lijevi hipohondrijum od pozadi a desnom rukom pod pravim uglom na lijevi rebarni luk idemo navi e. Kod:hematolo kih bolesti.

 Fenomen bu kanja-kod pilorusne stenoze i atonicnog eludca mo e se kucanjem prstiju ili palpacijom perigastri no izazvati fenomen bu kanja .Pri perforaciji ulkusa epigastrijum je tvrd kao daska(defans).4.Obrascovljeva ta kase nalazi ispod procesus ksifoideusa.jedan prst udesno od lijeve medioklavikularne linije. eludac -pregleda se sljede im na inom:  Palpacijom u epigastrijumu-kod ulkusa pilorusa ili bulbusa duodenuma nalazi se osjetljivost(bolnost).

 Marfijev znak-bolna osjetljivost veli ine dva palca na mjestu gdje m. . bezbolna u na kesa+icterus ukazuju na karcinom glave pankreasa(diferencijalno pleuritis) 5.rectus presjeca medioklavikularnu liniju.pri palpaciji pacijent udahne a jetra i u na kesa idu na dole(kod holecistitisa)  Kurvoasierov znak-uve ana.u na kesa -se normalno ne palpira a uve ana se palpira.napeta.

desni bubreg izme u pr ljena Th 12 i 13 a lijevi bubreg izme u pr ljena Th11-L2 Bubrezi se normalno ne palpiraju !!! (eventualno kod mr avih.donji pol desnog bubrega u uspravnom polo aju) .6. Bubrezi -nalaze se retroperitonealno.

desnu ruku stavlja iza pacijenta a lijevu stavlja u gornji lijevi kvadrant abdomena.desnu ruku stavi u gornji desni kvadrant (lateralno od m. Lijevi bubreg -isto ali obrnuto.Pacijentu kazemo da di e a onda da zaustavi disanje na kratko.Pacijent duboko udahne a na vrhu inspirijuma ljekar treba da desnom rukom izvr i dubok pritisak. ‡ ‡ Tehnika koja se koristi za palpaciju zove se bimanuelni kontakt za: Desni bubreg -ljekar svoju lijevu ruku stavi iza pacijenta paralelno sa XII rebrom. .polako popu tamo desnu ruku i osje amo kako se tada bubreg vra a u raniju poziciju.rectusa a paralelno sa njim).ljekar stane sa lijeve strane pacijenta.

kamenci) -dole zona mukline iznad simfize .hidronefroze.ciste.policisti ni bubrezi(obostrano uve ani) 7.bolna osjetljivost.Ako se palpira bubreg treba da se opi u:veli ina. Mokra ni mjehur -ne pipa se u normalnim uslovima -pipa se kod napunjenosti urinom(HBP.konture(oblik).Uve an bubreg je kod:tumora.

izvodi se u stoje em stavu iza pacijenta tako to ulnarnom povr inom pesnice jedne ruke treba da se udara u kostovertebralne uglove(lumbalne lo e) desno a zatim lijevo.se ispituje bolna osjetljivost bubrega u kostovertebralnim uglovima.Bolnost je prisutna kod infekcija. . Perkusijom pesnicom lumbalnih lo a(Veterinarskom perkusijom) .

Akutni apendicitis ispituje se sljede im pregledima:  McBarney-eva ta ka-na sredini linije koja spaja pupak i desnu spinu iliacu anterior superior(njena bolnost pri palpaciji)  Lancova ta ka-spoj spolja nje tre ine i srednje tre ine bispinalne linije sa desne strane  Rovsing-ov znak-duboko palpirati lijevi ilijacni region pa naglo pustiti. .8.tada se javlja bol u desnom ilija nom regionu.

 Blumbergov znak-duboka palpacija desnog ilija nog regiona.Bol se javlja u desnom ilija nom regionu-test naknadne osjetljivosti.  Znak Psoasa-ljekar stavlja desnu ruku na butinu iznad koljena.psoasa zapaljenim apendixom(slijepim crijevom).pa naglo pustiti.javi e se bol zbog iritacije m. .ka e pacijentu da di e ispru enu nogu protiv ljekarevog otpora.

Dif.prostatitis .Dg apendicitisa su :adnexitis. Znak Opturatora-ljekar flektira pacijentu nogu u koljenu i kuku a zatim rotira ka unutra.Javi e se bol zbog iritacije m.opturatora zapaljenim slijepim crijevom(apendixom)  Test ko ne preosjetljivosti-u nekoliko ta aka nisko u abdomenu treba podi i nabor ko e palcem i ka iprstom ljekara-javlja se bol u desnom kvadrantu.

Akutni pankreatitis -jaka palpabilna bolna osetljivost+Blumberg u epigastrijumu bez defansa a pacijent se ali na bolove koji su u vidu kai a .9.

Akutni divertikulitis -znaci apendicitisa u donjem lijevom kvadrantu(sigma) .10.

aorte(bezbolna a bol se javlja kod rupture) .11.osje a se periumbilikalna ili gornja abdominalna masa koja pulsira koja ukazuje na aneurizmu abd.Palpacija aorte abdominalis -treba da se pritisne duboko s lijeve strane srednje linije epigastrijuma.ingvinale+defans+Blumberg 12.Akutni salpingitis -bol iznad lig.

.

fisure.13.apscesi .pregled prostate.hemeroidi. Digitorektalni pregeld -10-12cm dubine -kod crne stolice.

bez promjena na ko i Mek.perkutorni zvuk timpani an (tmuo. 4. tup-ascites) Auskultatorni nalaz abdomena: peristaltika o uvana bez vaskularnih umova .1.neosjetljiv na povr nu i duboku palpaciju Jetra i slezina se ne palpiraju Lumbalne lo e neosjetljive na grube perkusiju. Normalan nalaz : Abdomen u ravni sa grudnim ko em. 5. 3. 2.

veli ina.Pregled LMS-a(lokomotornog sistema) LMS ine zglobovi i mi i i (oblik. promjene na ko i) Zglob je spoj dve ili vi e kostiju koji ima dve funkcije :omogu ava pokret i obezbje uje stabilnost . muskulature.krvnih ila.stanje zglobova.

Pokretne(diarthroses) 2.Zglobovi se dijele na : 1. Nepokretne(synarthroses) .

     Pokreti u zglobu su : Fleksija -savijanje Ekstenzija -opru anje Adukcija -ka tijelu Abdukcija -od tijela Rotacija -okretanje .

Ispitivanje obima pokretljivosti zglobova i ki menog stuba . Inspekcija III. Anamneza i fizikalni pregled II. Perkusija V.LMS se pregleda sljede im : I.Palpacija IV.

mi i nu slabost(javlja se kod zapaljenja mi i a-miozitisa i degenerativnih promjena zgloba) .otok.I anamneza i fizikalni pregled :  Anamneza-da li pacijent ima: bol.jutarnju uko enost zglobova  Fizikalni pregled-ima li: krepitacije(pucketanja u zglobu).

osteomyelitis.5-24.neurolo kih oboljenja.II Inspekcija treba da procjenjuje : a) Uhranjenost BMI=masa(kg)/visina²(m²) .tumori) c) Stav(aktivan/pasivan/prinudan) d) Deformacije : ‡ Ki menog stuba-lordoza/skolioza/kifoza ‡ Deformiteti zglobova-reumatoidni artritis/psorijazni artritis .normalan BMI=18.rahitis.9 b) Simetri nost tijela(npr:asimetri nost udova kod priro enih anomalija.

artritis .Reum.

sklerodermna ko a-sklerodermija.eritem na ekstremitetima oko zglobova+periorbitalni lividni eritem u dermatomiozitisu.TOFI vori i-giht .potko ni vori i u reumatoidnom artritisu.anularni eritemreumatska groznica.‡ Ko e:eritem u vidu leptira na licu-SLE (sistemski eritemski lupus).

e) Pokretljivost bolesnikaaktivna/pasivna/nepokretnost f) Na in ustajanja-bez te ko a/ote ano g) Otok zgloba ukazuje na : Subluksacije/luksacije Kontrakture(djelimicna)/ankiloze(potpuna) uko enost zglobova ‡ Otok ekstremiteta kod: -sr ana oboljenja oko gle njeva na potkoljenicama -bubre na oboljenja.otok lica i kapaka -stati ni.dugog sjedenja -elefantijaza.limf edem ‡ ‡ .kod stajanja.

Otok sko nog zgloba .

h) Varikozne vene nogu .

3.potko ni kod RA-reumatoidnog artritisa) . Palpacijom procjenjujemo : a) Osjetljivost zgloba(bolnost) b) Prirodu otoka(gumast-sinovitis/tvrdartroza) c) Toplota zgloba d) Krepitacije u zglobu(reumatoidni artritis) e) Prisutnost vori a(TOFI.

iznad lakta Radijalna arterija-u predjelu ru nog zgloba. sa spoljnje strane prema palcu ruke ‡ ‡ ‡ ‡ Femoralna arterija-na sredini spine i pubi ne kosti Poplitealna arterija-u poplitealnoj jami na Arterija dorsalis pedis-na dorsumu stopala nogama Arterija tibialis posterior-iza medijalnog maleolusa .f) ‡ ‡ Arterijske pulsacije na rukama i nogama sljede ih arterija : Brahijalna arterija-medijalno od bicepsa.

4.otok. Perkusija -va na je za otkrivanje osteomalacije.topli zglobovi u prisilnom polo aju Deformacije-ankiloza(uko enost zgloba) Artroza-krepitacije Balotman patele ‡ ‡ ‡ ‡ .tumora Promjene na zglobu: Akutna upala-crvenilo.

5. Ispitivanje obima pokretljivosti zglobova i ki menog stuba : a) Ki meni stub -ispituje se pokretljivost : ‡ torakalne ki me(le ne)-pokretljivost le ne ki me je minimalna zbog ega se mjeri respiratorni index-razlika izme u obima grudnog ko a u nivou mamila u inspirijumu i ekspirijumu(normalna 7-12cm) .

‡ .5-2cm.zatim se pacijent savija napred kada treba da se rastojanje koje smo obilje ili pove a za 4-5cm a pri ekstenziji treba da se smanji za 1.‡ ‡ Lumbalne ki me(slabinske)-pokretljivost slabinske ki me odre uje se : mjerenjem rastojanja prstiju od poda-pri savijanju pacijenta napred sa ispruzenim prstima ka podu i ispru enim nogama Preciznije se odre uje Schoberovim znakomu uspravnom polo aju se obilje i rastojanje od 10cm sa donjom granicom na 5 lumbalnom pr ljenu.

b) Zglobovi :ispituje se pokretljivost svih zglobova(od glave na dole) i mjeri u stepenima.topli zglobovi u prisilnom polo aju Deformacije-ankiloza(uko enost zgloba) Artroza-krepitacije Balotman patele ‡ ‡ ‡ ‡ . -aktivna i pasivna pokretljivost -pareze i paralize-onemogu ena aktivna pokretljivost -klonus-gr evita kontrakcija -tremor-podrhtavanje Promjene na zglobu: Akutna upala-crvenilo.otok.Anatomski polo aj zglobova je 0° a ispituju se sve vrste pokreta u zglobu.

Urednih arterijskih pulsacija . edema.Normalan nalaz : 1. Aktivna i pasivna pokretljivost je uredna 3. varikoziteta i znakova povreda 2. Ekstremiteti su bez deformiteta.