P. 1
oralnamedicina skripta

oralnamedicina skripta

|Views: 4,402|Likes:

More info:

Published by: Dragana Šarović Pufahl on Sep 06, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/04/2014

pdf

text

original

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

HEILITI
Cheilitis exfoliativa Etiologija: Klimatsko-meteorološki uslovi Loše navike – grickanje, vlaženje usana Profesije: duvači stakla, muzičari na duvačkim instrumentima, radnici u cementari, građevinski radnici, radnici u fabrici tekstila - Pušenje - Nedostatak vitamina A, B - Hormonske disregulacije – kod mlađih žena Klinička slika: Donja usna Poremećaj keratinizacije – rožasti sloj epitela zadebljao – ljuštenje – erozije, kruste - Subjektivne tegobe: smanjena pokretljivost usana, zategnutost, suvoća - Promene mogu trajati mesecima ili godinama, različitim intenzitetom - Hronična forma: otok, erozije, fisure, ragade, kruste, podložnost sekundarnoj infekciji (Candida, bakterije) Terapija: Kauzalna (otkloniti etiološke faktore), indiferentna mast (Borogal – antiseptik) Lokalno kortikosteroidi – Chronica Cheilitis sollaris – actinica Etiologija: - Dugotrajna izloženost suncu (planinari, mornari, skijaši, zemljoradnici) Klinička slika: Akutna forma: eritem, edem, bolna osetljivost, deskvamacija Hronična forma: donja usna – atrofija epitela (eventualno keratoza), erozije ili induracije – rani znak maligne alteracije (u preko 10% slučajeva) - Biopsija: · ulceracije ili erozije · perzistirajuće ljuštenje i kruste · crvene i bele mrlje u regionu na granici prema vermilionu u oralnu sluzokožu · generalizovana atrofija (atrofija cele usne) sa fokalnim zonama bele boje Terapija: -

1

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE - Kremovi sa visokim zaštitnim faktorom (kreme za sunčanje) - Lokalno: 5-fluorouracil unguentum 2 x dnevno u toku 10-14 dana Značaj: Potencijalno maligno oboljenje Cheilitis angularis Etiologija: - Mehanički faktori, stomatološke intervencije - Gubitak vertikalne dimenzije (gubitak bočnih zuba) - Gljivice (Candida), Staphylococcus - Nedostatak B2 vitamina, folata, gvožđa, diabetes mellitus - Hipersalivacija – stalno vlaženje usana - Hiposalivacija – infekcija Candidom Klinička slika: Eritem uglova usana koji se širi prema koži radijalno – obostrano lokalizovan (uvek se javlja u oba ugla usana) - U težim slučajevima javljaju se još i fisure i ragade – kruste - Subjektivno: peckanje, lepljenje Terapija: Kauzalna (bris – gljivice, bakterije; antibiogram) Cheilitis glandularis Retko hronično zapaljenje mukoznih žlezda u donjoj usni Češće se javlja kod muškaraca -

Etiologija: - Idiopatska (nepoznata) Klinička slika: Otok, tačkasti crveni otvori izvodnih kanala malih pljuvačnih žlezda, može se iscediti različiti eksudat (najčešće serozan) Kruste, erozije, apscesi Sekundarna infekcija (Apostematozni heilit)

Cheilitis apostematosa - Bakterijska infekcija - Na najmanji pritisak iz labijalnih žlezda se cedi purulentni eksudat Terapija:

2

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Kauzalna – antibiotici Cheilitis granulomatosa Ubraja se u duboke heilite Hronično uvećanje uzrokovano granulomatoznom inflamacijom nepoznatog razloga Mischerov cheilitis: · granulomatozne promene samo u usnama (jedna ili obe usna) · bezbolno, difuzno uvećanje usne · nagli nastanak sa remisijama i egzacerbacijama što konačno rezultira trajnim uvećanjem usne Monosimptomatska forma – MRS (Melkersson-Rosenthalov sindrom) Melkersson – Rosenthalov sindrom: · uvećanje usana (obraz, lice, vrat, nepce, gingiva); otok (mekan, elastičan, tvrd, asimetričan – recidivira (posle nekoliko recidiva ostaje trajan)) · pareza n. facialis · izbrazdan jezik (lingua plicata) Asherov sindrom: · recidivirajuće – trajno uvećanje jedne ili obe usne, otok kapka i štitne žlezde · uzrok: nasleđe, reumatska oboljenja · u mladosti – otok gornje usne (mekan, traje kratko, recidivira – trajan) · uvećana štitna žlezda sa funkcionalnim ispadima

-

-

RAZVOJNE ANOMALIJE JEZIKA
Microglossia Retka anomalija Karakteriše je izrazito smanjenje veličine jezika Aglossia, adactylia syndroma, sclerodermia, posle hirurških zahvata Macroglossia Generalizovana (kongenitalna): Down sy. , angiom, inflamatorni edem, angioedem, acromegalia, amyloidosis Lokalizovana (kongenitalna): Lymphangioma, haemangioma, tireoidno tkivo u jeziku Lokalizovana (stečena): · inflamacija: infekcija, apsces · trauma: edem, hematom, strana tela · ciste

3

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE · neoplazme: papilom, fibrom, karcinom, Kapoši sarkom, mioblastom granuliranih ćelija Aglossia Retka anomalija, uvek postoje rudimentirani delovi jezika Lingua bifida (račvast jezik) Nepotpuno srastanje dve polovine jezika sa funkcionalnim smetnjama Terapija: hirurška Ankyloglossia (sapet jezik) Čvrsto fiksiran jezični frenulum za pod usne duplje Ograničeni pokreti, funkcionalne smetnje Terapija: hirurška

Lingua plicata
Dorzalna površina izdeljena brazdama, koje sa godinama života postaju dublje kada se javljaju tegobe Najčešće i najviše je produbljena medijalna brazda Terapija: simptomatska Lingua plicata se javlja u sklopu MRS Sy. (Melkersson-Rosenthalov sindrom) Moguća pojava sekundarne infekcije - Candida (pacijent oseća pečenje i žarenje jezika), svi ostali pripadnici bakterijske flore usne duplje

Glossitis rhombica mediana
Poremećaj u srastanju lateralnih polovina jezika Danas – smatra se da je ovo oboljenje posledica gljivične infekcije, i da nije reč o razvojnoj anomaliji jezika Ispred opšančenih papila – u sredini – promena romboidnog oblika, bez papilarnog pokrivača Promena ponekad može biti locirana levo ili desno Promena može biti glatke ili lobularne površine Lingua villosa (nigra) Samostalno oboljenje jezika Etiologija: dugotrajna upotreba antibiotika, chlorhexidin, pušenje, loša oralna higijena, Leptotrichia buccalis, Candida, stres, oboljenje digestivnog trakta, diabetes mellitus 4

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Braon ili crna promena u centralnom delu dorzuma, više ka korenu jezika Filiformne papile su uvećane i prebojene Subjektivno: nagon na gađenje i povraćanje, otežano gutanje Terapija: kauzalna

Lingua geographica
- Samostalno oboljenje jezika - Često oboljenje, javlja se u svim uzrastima, blaga prevalenca kod ženskog pola Etiologija: Genetska predispozicija (nepoznate etiologije) Nespecifična reakcija jezika kod: psorijaze, anemije, gastrointestinalnih poremećaja, nutritivni deficit, hormonski disbalans, psihička trauma - Infekcija Candidom - Lokalne iritacije: destruirani zubi, neprikladne proteze Klinička slika: Na dorzalnoj površini jezika: crvena polja – bez papilla, ograničena žućkastobelom granicom (normalan jezični pokrivač) - Crvena polja menjaju oblik, veličinu i migriraju po dorzumu jezika - Subjektivno: nema tegoba ili osetljivosti pri konzumiranju začinjene hrane (kiselo, slano, gazirano piće), kada se nadoveže infekcija Candidom nastaje pečenje Terapija: Nije potrebna; etiološka ili simptomatska Papillitis - Samostalno oboljenje jezika Etiologija: - Lokalne iritacije: destruirani zubi, neprikladne proteze - Inflamacija u orofarinksu - Traumatizacija jezika kod psiholabilnih osoba Klinička slika: - Hronična inflamacija i uvećanje listastih papilla - Lokalizacija: obostrano, ređe jednostrano - Bradavičasti, glatki, tamnocrveni čvorići - Erozije, ulceracije (bol iradira u uho, bazu jezika i grlo) - Ireverzibilno uvećanje papilla - Dif. Dg. – Carcinoma linguae Terapija: -

5

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

-

Etiološka, hirurška PROMENE U POKRIVAČU JEZIKA Atrofija jezičnog pokrivača

Etiologija: - Nedostatak gvožđa, folne kiseline, vitamina B12 - Infekcija Candidom - Lokalne iritacije: destruirani zubi, neadekvatne proteze - Alkoholizam - Diabetes mellitus - Poremećaji štitne žlezde, kore nadbubrega - Lekovi Klinička slika: - Atrofija papila cele dorzalne površine ili samo dela dorzalne površine Terapija: Kauzalna Hipertrofija jezičnog pokrivača (obložen jezik) Etiologija: - Febrilna stanja - Oralne promene - Loša oralna higijena - Kserostomija - Disanje na usta - Oboljenja gastrointestinalnog trakta (hipoaciditet) - Trudnoća u prvim mesecima - Diabetes mellitus - Kandidijaza Klinička slika: Lokalizacija: najdeblje i najhomogenije naslage su na srednjem delu zadnje trećine jezika, dok vrh jezika nije obložen - Naslage su najčešće žuto-beličaste boje ili neke druge boje (hrana, voda, pića, kafa, lekovi, hromogene bakterije) Terapija: Kauzalna -

6

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

VIRUSNE ORALNE INFEKCIJE
Herpes simplex virus Tip I: usna duplja Tip II: genitalije Danas su prisutna oba tipa; 40% genitalnih lezija izaziva tip I, a 50% oralnih lezija izaziva tip II Stomatitis herpetica Uzročnik: herpes simplex virus (HSV) Inkubacija: 4 – 7 dana U 50% slučajeva primarna infekcija HSV tip I prolazi asimptomatski Uzročnik kod odraslih: HSV tip II Prodromalni simptomi: gušobolja, malaksalost, glavobolja, povišena temperatura Kliničku sliku karakteriše trijas simptoma: vezikule, inflamacija gingive, obložen jezik Vezikule : · Po oralnoj sluzokoži · Erozije, ulceracije (sekundarne eflorescencije) Inflamacija gingive : · Kataralni tip Obložen jezik : · Candida · Uvećanje regionalnih limfnih žlezda Dijagnoza: klinička Terapija: · Simptomatska – antipiretici, antiseptici-anestetici, antimikotici, vitamin C, kašasta hrana · Aciklovir – kod imunokompromitovanih pacijenata

-

Herpes simplex recidivans
Uzročnik: HSV tip I (virus je u latentnom stanju u organizmu, reaktivacija) Reaktivacija virusa: febrilna stanja, stres, sunčanje, razne infekcije, preteran fizički napor, imunosupresija Prodromalni simptomi: pečenje, žarenje, eritem, pojava vezikula (buket 50 – 100 vezikula različite veličine) Vezikule su ispunjene seroznom tečnošću, prskanjem posle par dana nastaje žućkasta krusta; laka hiperpigmentacija, koja se vremenom gubi Oralna lokalizacija: tvrdo nepce; jezik (erozije) Dijagnoza: klinička Terapija: 7

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE · · Lokalno antiseptici Aciklovir krem

Herpes zoster
Uzročnik: Varicella – zoster virus (VZV) (DNK virus, morfološki sličan HSV) Virus: latentan u organizmu (ganglije dorzalnih korenova nerava, ganglije ekstramedularnog kranijalnog nerva) Lokalizacija: torakalna, cervikalna, trigeminalna, lumbosakralna Klinička slika: povišena temperatura, slabost, lokalna neuralgija; posle 2 – 4 dana nastaje eritem, vezikule, erozije, kruste (promene traju 10 – 14 dana); uvećane limfne žlezde Oralne promene: 2 i 3 grana n.trigeminusa; jak bol (pulpitičan); na eritematoznoj osnovi nastaju vezikule unilateralno, erozije sa crvenim haloom okolo; promene zarastaju bez ožiljka za 2 – 3 nedelje Dijagnoza: klinička, virusološka Terapija: analgetici, antiseptici, vitaminska ishrana, virostatik (aciklovir) Herpangina Uzročnik: Coxackie virus grupe A (A6, A8, A10, A12, A16, A22) Klinička slika: bolest počinje naglo temperaturom, bol u grlu, glavobolja, otežano gutanje, povraćanje, malaksalost Oralne promene: difuzni enantem grla; kasnije nastaju vezikule, erozije Lokalizacija: meko nepce, uvula, tonzile · Vezikule, erozije · Uvećanje regionalnih limfnih žlezda Dijagnoza: klinička, virusološka Terapija: simptomatska; erozije zarastaju za 7 – 10 dana Hand – foot and mouth disease Bolest nogu, ruku i usta; Stomatitis vesicularis cum exanthema Uzročnik: Coxackie virus grupe A (A16, A5, A7, A10) i grupe B (B9) Inkubacija: 3 – 6 dana Prodromalni simptomi: groznica, gubitak apetita, glavobolja Oralne promene: ulceracije na jeziku, bukalnoj sluznici; ulceracije su plitke, bolne, sitne, okružene zapaljenskim prstenom Kožne vezikule: male, bolne, okružene inflamatornim prstenom; lokalizovane na dorzumu i lateralnim stranama prstiju, ruku i nogu Dijagnoza: klinička Terapija: nema specifične terapije; kožne promene zarastaju za 7 dana; oralne promene se leče simptomatski (ista terapija kao kod HSV)

8

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

Oralna leukoplakija
Oralna leukoplakija smatra se potencijalno malignim oboljenjem Potencijalno maligno oboljenje – definicija (SZO) – morfološki izmenjeno tkivo u kome je nastanak karcinoma mnogo verovatniji nego u okolnom zdravom tkivu - Leukoplakija – dominantno bela lezija oralne sluzokože koja se ne može okarakterisati kao bilo koja druga definisana bela lezija (linea alba, morsicatio, stomatitis nicotinica, candidiasis, oralni lichen planus); neke leukoplakije su prekancerozne Epidemiologija: - 40 – 50 godina života - Muškarci – obolevaju posle 40-te godine života - Žene – obolevaju posle 50-te godine života - Češće obolevaju muškarci Etiologija: Pušenje je najvažniji faktor rizika za nastanak oralne leukoplakije · dužina pušačkog staža · broj popušenih cigareta · vrsta cigara (sadržaj katrana) Alkohol · konzumiranje alkohola često je udruženo sa pušenjem · prevalenca oralne leukoplakije je mnogo veća kod alkoholičara koji konzumiraju duvan (33%), nego što je to slučaj samo kod pušača (18.2%) Galvanska struja · dva različita ili ista materijala različitog potencijala · hiperkeratoza nastaje na mestu kontakta sa metalom · na metalu su prisutni znaci korozije · galvanska struja veća od 50 mV može biti u vezi sa postojanjem promene · maligna alteracija je prisutna kod 1/3 promena · praćenje promene je obavezno čak i nakon kliničke regresije promene Lokalne mehaničke i hemijske iritacije · neprikladni protetski i konzervativni radovi · destruirani zubi · kaustična hemijska sredstva (antiseptici) · jako kisela i ljuta hrana Candida · identifikacija – morfološki i patohistološki Herpes simplex tip I Ostali faktori · Glossitis syphilitica -

-

-

-

-

9

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE · · · Klinička slika: Počinje crvenilom (opalescencija; beličasta, mlečno bela ploča) Klinički se razlikuju dva oblika: homogena i nehomogena oralna leukoplakija Homogena – pretežno bela lezija jednolike, tanke i ravne površine na kojoj mogu biti plitke pukotine, ili sa glatkom, naboranom ili valovitom površinom preko cele promene - ²Homogena² se ne odnosi na beličastu boju lezije, nego na ravnu, tanku i češće glatku površinu - Nehomogena – pretežno bela ili bela i crvena lezija (naziva se i erythroleukoplakia) koja može imati neravnu, nodularnu ili egzofitičnu površinu - Nodularna lezija ima neznatno izdignute, zaobljene, crvene i/ili bele izraštaje - Egzofitična lezija – izraštaji nepravilne tupe ili oštre projekcije - Lokalizacija: jedna lokalizovana promena oralne sluzokože; u vidu difuzne promene; multiple lezije - Sistematska klasifikacija oralne leukoplakije: · L1 – veličina pojedinačne ili multiple leukoplakije < 2 cm. · L2 – veličina pojedinačne ili multiple leukoplakije 2 – 4 cm. · L3 – veličina pojedinačne ili multiple leukoplakije > 4 cm. · Lx – veličina pojedinačne ili multiple leukoplakije nije određena - Sistematska klasifikacija kao kriterijum ne koristi klinički pregled već biopsiju tkiva - Ako nije moguće uzeti biopsiju ili je u pitanju epidemiološko ispitivanje može se koristiti klinički pregled leukoplakije kojim razlikujemo homogenu (C1) i nehomogenu (C2) leukoplakiju - Prema sistematskoj klasifikaciji razlikuju se sledeća četiri stadijuma: · I stadijum – L1C1 · II stadijum – L2C1 · III stadijum – L3C1 ili L1L2C2 · IV stadijum – L3C2 - Lokalizacija: · U visoko rizičnom delu usne duplje (pod usne duplje, ventralna i bočna strana jezika) · U nisko rizičnom delu usne duplje (ostali delovi usne duplje) · Najnoviji sistem klasifikacije ne koristi navedenu podelu prema lokalizaciji (što se ranije koristilo), već koristi patohistološku dijagnozu Dijagnostika leukoplakije: Deficit vitamina B12, folne kiseline, sideropenijske anemije Atrofične promene na jeziku Kserostomija

10

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Provizorna i definitivna Provizorna – predstavlja kliničku dijagnozu i postavlja se kada se na osnovu izgleda promene ne može dijagnostikovati određena definisana lezija - Definitivna – identifikovanje i, ako je moguće, uklanjanje etiološkog faktora - Pre postavljanja definitivne dijagnoze leukoplakije obavezno je praćenje promene 2 – 4 nedelje (observacioni period u toku koga nastaje regresija kada se ukloni uzročnik) - Homogena leukoplakija: · Biopsija treba da bude standardno pravilo · Promena do 1 cm potpuno se odstrani, kod većih promena indikovane su 2 – 3 incizione biopsije sa različitih delova iste promene - Nehomogena leukoplakija: · Indikovano je nekoliko incizionih biopsija - Patohistološki nalaz: · P0 – nema epitelne displazije · P1 – jasno vidljiva epitelna displazija · Px – odsustvo ili prisustvo epitelne displazije nije navedeno u patološkom nalazu - Uključujući patohistološki nalaz razlikuju se četiri stadijuma: · I stadijum – L1P0 · II stadijum – L2P0 · III stadijum – L3P0 ili L1L2P1 · IV stadijum – L3P1 - Rizik za malignu alteraciju: · Idiopatska leukoplakija · Nehomogena leukoplakija · Leukoplakija lokalizovana u visoko rizičnom predelu Terapija: Eksciziona biopsija + eliminacija uzroka Recidiv · inciziona biopsija + praćenje + biopsija Retinoidi (vitamin A) Preparati salicilne kiseline -

MANIFESTACIJE KOŽNIH OBOLJENJA U USNOJ DUPLJI

1. Erythema exsudativum multiforme
Etiologija: ( najčešće nepoznate etiologije )

11

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE § § § Alergijska reakcija ( analgetici, barbiturati, hidantoini, sedativi, kalijum blokatori, sulfonamidi ) Virus herpes simplex Endokrini poremećaji

Klinička slika: § Muškarci ( 20 - 40 godina ) § Samo usna duplja ili koža i / ili druge sluzokože

a.

MINOR FORMA

F F F F F F F

Dobro opšte stanje Koža: makula, papula, šire se centrifugalno, dijametra 1–2 cm za 24 h Na makulopapuli: bule, vezikule, erozije, kruste Lokalizacija: na dlanu, tabanu, podlaktici ( simetrično ) Usna duplja: makula, vezikula, erozija Usna: otok, erozije, krvarenje, kruste Prednji delovi usne duplje

b.

MAJOR FORMA ( Stevens – Johnson sindrom )

F Loše opšte stanje: malaksalost, temperatura, bol u grlu, kašalj, bol u zglobovima i mišićima F Bule, vezikule, ulceracije F Koža, usna duplja, oči, genitalije F Pneumonija, artritis, nefritis, miokarditis

Terapija: § Iznalaženje uzroka § Simptomatska th. § 0,2 % hlor hexidin ( antiseptici ) § lokalno: kortikosteroidi § sistemski: aciklovir, kortikosteroidi, imunomodulatori § Imunoglobulini

2. Lichen planus
Etiologija: - reakcija na amalgam, zlato, bakar -Hepatitis C virus ( Južna evropa, Japan ) - hronična oboljenja jetre - stres - autoimuna priroda oboljenja - virusi Lekovi ( lihenoidne promene ) § Nesteroidni antiinflamatorni lekovi § Antihipertenzivi ( tijazid, metildopa ) § Antimalarici

12

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE § § § § Oralni hipoglikemici ( sindrom Grinspan: šećerna bolest, hipertenzija,oralni lichen planus ) Antibiotici ( tetraciklini ) Soli zlata Jodidi

Klinička slika: Oralne promene su obično: F Simetrične F U zadnjem delu usne duplje F Na obraznoj sluzokoži F Ne viđaju se na nepcu

a.

RETIKULARNA FORMA

§ § § § § § § § § § §

Bele papule – linije ( Wickham-ove strije ), čipke, prsten Nema subjektivnih tegoba osim osećaja neravnina pod jezikom Slučajno se otkrivaju pri stomatološkom pregledu Lokalizacija: retromolarno, obrazna sluzokoža, ali može biti i na ostalim delovima usne duplje Danas najčešća forma Erozije nepravilnog oblika i različite veličine Erozije su na periferiji okružene papulama Promene su praćene bolom Rezultat erozivne forme Istanjena ( atrofična sluzokoža ) glatka, sjajno – crvene boje, ograničena belim papulama koje grade različite formacije Crvena atrofična polja na gingivi daju sliku deskvamativnog gingivita Beli palk – liči veoma na leukoplakiju Papule su veće dimenzije

b.

EROZIVNA FORMA

c.

ATROFIČNA FORMA

d. e.

PLAKOZNA FORMA

§ §

PAPULARNA FORMA

Dijagnoza: § Klinička slika, patohistološki nalaz, direktna imunoflorescencija § Koža: male, ravne poligonalne papule, svetlo crvene boje, kasnije tamnije, praćene svrabom Terapija: § Lokalo kortikosteroidi § Sistemski kortikosteroidi PEMPHIGUS Etiologija:

13

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

Autoimuno – IgG ( autoantitela IgG klase ) Aktivacija komplementa = akantoliza Autoantitela u serumu Klinička slika: I faza 50 – 70 % počinje oralnim promenama bula – osnovna eflorescencija kod pemfigusa, intraepitelne lokalizacije pojava bula na neizmenjenoj koži i sluzokoži 1. Nikolsky test 2.Tzanczkov test 3.dokazivanje autoantitela u serumu Klinička slika: I faza – prve promene na oralnoj sluzokoži – bula Retromolarno ili bilo gde na oralnoj sluzokoži Bula brzo prska = erozije Erozije nemaju tendenciju zarastanja II faza Bule na koži – posebno na glavi, periumbilikalna lokalizacija III faza Generalizacija promena po celoj koži * Nikolski fenomen – pozitivan kod pemfigusa, ali negativan nalaz ne isključuje postojanje oboljenja.Mogu ga izazvati lokalni iritativni faktori ( koren zuba, proteze … ) Dijagnoza: Tzanczkov test Patohistološki nalaz Imunofluorescentno ispitivanje Terapija: Sistemski kortikosteroidi – visoke doze Imunosupresivi Lokalno kortikosteroidi, blaga antiseptična sredstva ( 3% hydrogen ) Saniranje karijesa – stalna lokalna iritacija ne dozvoljava epitelizaciju

14

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

PEMFIGOID
Pojam – stvaranje subepitelnih bula = oštećenje bazalne membrane autoantitelima Obuhvata više sličnih stanja = rezultat autoantitela na razne proteine bazalne membrane Javlja se u srednjem i kasnijem životnom dobu kod žena PEMFIGOID MUKOZNIH MEMBRANA – PMM Etiologija: Autoimuno Lekovi ( penicilamin, furosemid ) Klinička slika: Tvrdo nepce, gingiva Bula, vezikula – napete, ispunjene krvlju, intaktne nekoliko dana, pritisak na bulu = Nikolsky PMM ( Ožiljni pemfigoid ) Perzistirajuće ulceracije nepravilnog oblika, prekrivene žućkastim fibrinskim naslagama i okružene su eritematoznom sluzokožom ( erozivni Lichen planus ), ali nema belih promena Deskvamativni gingivitis PMM je jedan od čestih uzroka Ožiljci se retko stvaraju PMM može dovesti i do: Promena na konjuktivama ( entropion ) sa oštećenjem vida Ožiljci na larinksu Kožne promene retko Terapija: Kortikosteroidi – lokalno

OSTALA VEZIKULOZNA OBOLJENJA DERMATITIS HERPETIFORMIS
Retko kožno oboljenje – muškarci, svrab, osetljivost na gluten IgA – autoantitela – lokalno oštećenje tkiva Oralne promene 5 – 10 % osoba 15

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Linearno IgA oboljenje – autoantitela linearno na BM ( linearne nakupine na bazalnoj membrani )

Lupus erythematosus
Etiologija: § Autoimuno ( antitela protiv komponenti jedra ) § Virusi, lekovi, spoljašnji faktori ( sunčeva svetlost ) Klinička slika: 1. lupus erythematosus discoides (LED ) 2. lupus erythematosus systemicus ( LES ) F Oralne promene kod LED: § ograničena, eritematozna, oivičena radijalno belim linijama § Telangijektazijae i beli plakovi na eritematoznoj površini § U centru promene – ulceracije ’ znak prelaska u LES § Lokalizacija: bukalna sluzokoža, donja usna,jezik, gingiva, nepce F Klinička slika kod LES: § Na koži: crvenilo, ljuspice na licu u vidu leptira § Lezije jasno odvojene od zdrave kože i zrastaju ožiljkom i atrofijom § Oralne manifestacije: bolne, eritematozne promene, nespecifične ulceracije, nekada keratotični plak na nepcu § Sjogrenov sindrom je česta komplikacija Dijagnoza: § U serumu antinuklearna antitela – LES § Kod 50% pacijenata – granularne nakupine IgM u zoni bazalne membrane zdrave oralne sluzokože – LES Terapija: § Lokalno kortikosteroidi – LED § Sistemski kortikosteroide – oralne promene – LES

Sclerodermia
– S. circumscripta – samo na koži

– S. progressiva systemica:
§ § Etiologija nepoznata – autoimuno ( ANA – antinuclear antibody ) Patogeneza – promene na kapilarima

Klinička slika: § Poremećaj opšteg stanja 16

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE § § § § § Akrocijanoza na prstima ruku = kruti u blagoj fleksiji Na kraju = skleroza, rigiditet, teška pokretljivost prstiju Mimika na licu slabi, otežano otvaranje usta ’ mikrostoma ’ otežana oralna higijena, ishrana, otežano postavljanje proteze Otežana ishrana Nos zašiljen, izraz lica podseća na pticu

Oralne promene: § Sluzokoža - atrofična sa telangijektazijama § Jezik - u početku edematozan, a kasnije atrofičan, sjajan, suv, smanjen mikroglossia ) § Nepčani lukovi, resice se smanjuju ’ otežan govor § U 20% slučajeva na RTG-u proširenje periodontalnog prostora Terapija: § Lokalno i sistemski kortikosteroidi § Imunosupresivi § Fizikalna terapija

(

Tuberculosis
Etiologija: § Mycobacterium tuberculosis § Atipične mikobakterije ( M. aviumintracellulare, M. scrofulaceum, M. kansasii ) naročito kod HIV infekcije – 1/3 svetske populacije – TBC pluća, kosti Klinička slika: § Tuberculosis ulcerosa § Lupus vulgaris § Lymphadenitis colli § Osteomyelitis tuberculosa – Primarna: kod osoba koje nisu došle u kontakt sa bacilom – Sekundarna: TBC pluća 1. Tuberculosis ulcerosa 17

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE § § § § § § § § § § Ulkus – nepravilnog oblika, nekoliko mm ( do 5 mm ), tanke podminirane ivice, granulacije na dnu, pokrivene sivo-žućkastim eksudatom, okolina indurirana Oko centralnog ulkusa manji ulkusi satelitskog rasporeda Lokalizacija: dorzum jezika, nepce, obrazna sluzokoža, usna Dijagnoza: patohistološki nalaz, kultura, tuberkulin test, grafija pluća 2. Lupus vulgaris Ređa forma, najčešći oblik na koži, te se prenosi u usnu duplju hematogeno, limfogeno Skupina malih crvenih čvorića ’ nekrotišu ’široka lezija Lokalizacija: usne, bukalna sluznica, gingiva, nepce 3. Lymphadenitis colli tuberculosa Nekad vrlo česta forma kod dece, danas izuzetno retko Submandibularne, submentalne limfne žlezde, na vratu limfne žlezde duž sternokleidomastoidnog mišića Žlezde su uvećane, tvrde, srastaju između sebe, srastaju sa kožom, koja postaje tamnoljubičasta – brojne fistule - žuto-zelenkast eksudat ( hladan apsces )

4. Osteomyelitis tuberculosa § Hematogenom diseminacijom § Češće mandibula nego maxilla § Ugao mandibule ( ima više spongioze pa se zbog toga na angulusu češće javlja ) Terapija: Pacijent se upućuje kod specijaliste Antituberkulotici

Syphilis
PRIMARNI SIFILIS

§ § § §

U 10% slu;ajeva u usnoj duplji Inkubacija 10 – 90 dana ( 21 ) Na mestu inokulacije ( usna, jezik ) nastaje papula – ulkus ( 5mm – 3cm ) bezbolan, glatke, sjajne površine, izdignutih ivica, induriran Nelečen ulkus traje 3 – 8 nedelja i zarasta diskretnim ožiljkom

18

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE § § Limfne žlezde na vratu – uvećane, mobilne, tvrde, bezbolne Od 6. nedelje od pojave ulcusa – generalizovani limfadenitis
F PRIMARNI AFEKT = ULCUS DURUM F PRIMARNI KOMPLEX = ULCUS + OTOK REGIONALNIH LIMF. ŽLEZDA

SEKUNDARNI SIFILIS

§ § § §

§ § § § § § § § § § §

Posledica nelečenog primarnog sifilisa Počinje 6 - 8 nedelja od pojave ulcus duruma Makule ’ bočni deo trupa – simetrično, bezbolne, traju nekoliko nedelja pa nestaju Papule ’ na prelazu kože u sluzokožu F erozije ’ kruste F egofitične izrasline – Condyloma lata – Usna duplja: Makule ’ slivaju se u enantem ( meko nepce, uvula, nepčani lukovi, tonzile ) jasno ograničen od tvrdog nepca – sifilitična angina Makule se mogu javiti i na jeziku i obraznoj sluzokoži Papule ’ ravne, lako izdignute, bezbolne, ovalne – okrugle, 3–10mm, brojne, slivaju se u veće beličaste površine – mukozni plak (Plaque muques) Na jeziku, nepcu, tonzilama, komisuri usana, gingivi ( teže da budu simetrične ) Papule ulcerišu i veoma su infektivne
TERCIJARNI SIFILIS

§ § § §

Posle 4 – 7 godina od infekcije , do kraja života Kod nelečenih ili loše lečenih Promene na koži i sluznicama Fatalne promene na aorti, kostima, mozgu i kičmenoj moždini – Usna duplja: Atrofični glosit – atrofija papila jezika – leukoplakija ’ maligna alteracija Guma – elastičan čvor, 1-2cm u prečniku, ulceriše, gumasti eksudat ( nije infektivan ) F na sredini nepca F na sredini jezika Intersticijalni glosit – guma ili tuber – resorbovani ili ulcerisani u dubini jezika – asimtrično brazdanje jezika ( linqua plicata ), brazde podsećaju na kožu krokodila Teška pokretljivost jezika ’ otežana funkcija govora i ishrane
KONGENITALNI SIFILIS

Rani – sekundarni sifilis Kasni – trajne promene; gornji sekutići i molari F Sekutići ’ kratki, bačvasti, polumesečaste incizalne ivice ( na stalnim sekutićima ) F Molari ’ liče na plod duda F Visoko nepce, sedlast nos F Slepilo, gluvoća i promene na zubima = HUTCHINSONOV TRIJAS

19

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

OBOLJENJA KRVI I USNA DUPLJA
LEUKEMIJE Leukemije – maligne promene bele krvne loze Leukemije: - Akutne - Hronične Promene na gingivi kod leukemijiskih stanja: gingiva je uvećana, meka, sunđeraste konzistencije, crvena, sklona krvarenju Na gingivi – ulceronekrozne promene Destrukcija alveolarne kosti Česta petehijalna krvarenja Česte infekcije Terapija: Citostatska terapija – mukoziti ( enantem, eritem,ulceracija, sklonost infekciji ) AGRANULOCITOZA Potpuni nedostatak granulocitnih ćelija iz periferne krvi Sklonost infekcijama Etiologija: Citostatici, antibiotici, preparati joda Oralne promene: bledilo sluzokože, ulceracije, petehije gingive ANEMIJA Sideropenijska anemija – nedostatak Fe Perniciozna anemija – nedostatak vitamina B12 Uočavaju se promene na jeziku, usnama, gingivi, oralnoj sluzokoži Jezik – gubitak jezičnog pokrivača, atrofija filiformnih papila (crvena mesta ), atrofija fungiformnih papila, jezik crven, gladak, poliran, osetljiv na mehaničke iritacije Oralna sluzokoža – bleda, atrofična Usne – sive, ispucale Moguće pojave petehija, ulceracija, infekcija POLICITEMIJA Promene najizrazitije na mekom nepcu ( koje je crveno ) i tvrdom nepcu ( koje je bledo ); sklonost krvarenju, infekcijama TROMBOCITOPENIJA Pojava purpura 20

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Pojava hemofilije ( smanjenje VIII faktora koagulacije ) Sklonost ka spontanom krvarenju

ENDOKRINI POREMEĆAJI I USNA DUPLJA
HIPOFIZA – hiperfunkcija Gigantizam Prekomeran rast skeleta i mekih tkiva Akromegalija Povećanje distalnih delova tela ( ruke, noge, nos, brada ) Povećan rast zigomatične kosti, frontalnih sinusa, gornje vilice Povećan rast donje vilice ( pojava dijastema i impakcija hrane ) Uvećanje usana i jezika Smetnje govora i gutanja HIPOFIZA – hipofunkcija Patuljast rast Smanjenje rasta svih tvrdih i mekih tkiva Rast zuba može biti usporen Anodoncija Promene na parodoncijumu ŠTITNA ŽLEZDA – hiperfunkcija Bazedovljeva bolest ( tireotoksikoza ) Oralne promene: Osteoporoza Teže forme parodontopatija Rano nicanje stalnih zuba Pojava funkcionalnog tireoidnog tkiva u zadnjim partijama dorzalne površine jezika ŠTITNA ŽLEZDA – hipofunkcija Kretenizam – kod dece Oralne promene: Poremećaj u razvoju zuba i vilica – malokluzije Uvećana i inflamirana gingiva, uvećan jezik Miksedem – kod odraslih

21

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Pseudoedematozni izgled tkiva PARATIREOIDNE ŽLEZDE – hiperfunkcija Ostitis fibrosa cystica Oralne promene: Demineralizacija i cistične tvorevine u viličnim kostima Istanjena Lamina dura Tumorozne, epulisu slične lezije na gingivi PARATIREOIDNE ŽLEZDE – hipofunkcija Tetanija Oralne promene: Ako se poremećaj javi pre nicanja zuba, zubi su kratki i zdepasti sa hipoplazijom i gleđi i dentina Usled nakupljanja plaka – inflamacija gingive Lamina dura – zadebljana NADBUBREŽNE ŽLEZDE – hiperfunkcija Kušingov sindrom Usporena epitelizacija i zarastanje rana Osteoporoza viličnih kostiju Promene na parodoncijumu Oportunističke infekcije NADBUBREŽNE ŽLEZDE – hipofunkcija Adisonova bolest Oralne promene: Mrke pigmentacije najčešće na gingivi, bukalnoj sluzokoži i nepcu POLNE ŽLEZDE Pubertet Inflamacija gingive proporcionalno zubnim naslagama Menstruacija Inflamacija i sklonost ka krvarenju

22

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Smanjeno ili povećano lučenje pljuvačke Odontalgije Herpes labialis, aftozne lezije Trudnoća Gingivitis gravidarum « Tumori trudnoće « Menopauza Atrofija jezičnih papila Deskvamacija oralnog epitela i gingive Žarenje i pečenje Poremećaj čula ukusa PANKREAS – hipofunkcija Diabetes mellitus Oralne promene: Inflamacija gingive Izražena parodontopatija Atrofija jezičnog pokrivača Kandidijaza Subjektivne smetnje – suvoća usta, otežano gutanje, poremećaj ukusa, žarenje i pečenje Promene na krvnim sudovima Vitaminski deficit Promene u količini i sastavu pljuvačke

VITAMINSKI DEFICIT I USNA DUPLJA
VITAMIN A Oralne promene: Pad otpornosti oralnog epitela i sklonost ka infekciji Poremećaj keratinizacije – hiperkeratoza Terapija: Riblje ulje Preparat vitamina A VITAMIN B1

23

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Oralne promene: Oralna sluzokoža tamno crvena Jezik gladak, sjajan, kao da je poliran Ragade na rumenom delu usana Nervne smetnje – stomatodinije Terapija: Tablete 50 mg 2-3 puta na dan VITAMIN B2 Oralne promene: Atrofija jezičnog pokrivača Angularni heilit Crvenilo oralne sluzokože Sklonost gingive ka infekcijama Terapija: Lactoflavin drag. Beviplex drag. VITAMIN B6 Oralne promene: Deskvamativne promene na rumenom delu usana Angularni heilit Atrofija jezičnog pokrivača Crvenilo oralne sluzokože Dinije i piroze Terapija: Bedoxin tbl. NIKOTINSKA KISELINA Oralne promene: Atrofija jezičnog pokrivača Deskvamacija na rumenom delu usana Angularni heilit Crvenilo oralne sluzokože uz prisustvo ulceracija Terapija:

24

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Tablete nikotinske kiseline FOLNA KISELINA Oralne promene: Atrofija jezičnog pokrivača Deskvamacija na rumenom delu usana Angularni heilit Crvenilo oralne sluzokože uz prisustvo ulceracija Terapija: Ekstrakt sveže jetre I.M. ( Hepatopron ) VITAMIN B12 Oralne promene. Dinije i piroze Atrofija jezičnog pokrivača Crvenilo oralne sluzokože uz prisustvo sitnih ulceracija Terapija: Ekstrakt sveže jetre I.M. ( Hepatopron ) VITAMIN C Oralne promene: Petehijalna krvarenja po oralnoj sluzokoži Desni crvene, otečene, osetljive na traume, sklone krvarenju Destrukcija periodontalnih vlakana, klaćenja i ispadanja zuba Terapija: Vitamin C tbl. VITAMIN D Oralne promene: Kasno nicanje zuba Osteoporoza vilica Progenija usled zaostajanja u razvoju gornje vilice Otvoren zagrižaj, visoko nepce Terapija:

25

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Preparati vitamina D VITAMIN K Oralne promene: Krvarenje naročito na onim mestima koja su izložena traumatizmu ( vrh i ivice jezika, obrazna sluzokoža u visini okluzalne linije ) Terapija: Kavitamin drag.

POVREDE ORALNE SLUZOKOŽE
MEHANIČKA OŠTEĆENJA
Povrede zubnom četkicom Ogrebotine – najčešće – crvenilo sluzokože, osetljivost na toplo, začine, dodir – zarastanje za nekoliko dana Plikovi – gingive – ako je gingiva već prethodno inflamirana – bula erozija prekrivena žuto – sivim fibrinskim eksudatom – osetljivost pri jelu Pocepan epitel – gingive – nova oštra četkica – erozije – krpice pocepanog epitela – bol pri jelu – brza epitelizacija Ubod i posekotine – gingive – tačkaste erozije, linearne erozije, - akutni apsces gingive Recesija gingive – snažna masaža četkicom – malo krzna gingive, nema kosti ( dif.dijagnostički dolazi u obzir gingivalni apsces kod koga za razliku od recesije nema parodontalnog džepa, lokalizovan na pripojnoj gingivi, u sredini gnojne kolekcije često postoji zaostala nit četkice, riblja kost ) Povreda valjcima od celuloze Nepažljivo uklanjanje vaterolni – cepanje epitela veličine vaterolne – osetljivost, brza epitelizacija – zona dobre vaskularizacije Grickanje ( Morsicatio ) – neravna, macerirana površina, sa krpicama epitela – beličaste boje, između erozije Sluzokoža obraza, usana Ujed u toku epileptičnog napada Ulkus – na bočnim stranama jezika – različite veličine, dubine, nepravilnog oblika, prekrivene fibrinoznim eksudatom – zarastanje – moguće (ožiljak ) Dekubitalni ulkus 26

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

Destruirani zubi, zubi van niza, gornji umnjaci, nepravilno postavljene krunice, mostovi, krilo proteze Dno – ravno, crveno ili žućkasto – bele boje, ravnih ivica, na periferiji ograničen eritematoznom zonom Promene ispod proteze Eritematozne mrlje – različite veličine – nekoliko mm, jasne, multiple, često spojene, ne blede na pritisak, ispod proteze Tačkaste erozije – dan dva posle predaje nove proteze, na mestu većeg pritiska, veličine nekoliko mm jako bolne, okolna sluzokoža je crvena i edematozna Stomatitis protetica – difuzna eritematozna sluzokoža ispod proteze, jasno ograničena od ostale sluzokože, često udružena sa Candidiasis oris Hronična iritacija – produktivno oboljenje Nepce – hiperplastično tkivo, širokom bazom fiksirano za podlogu, ili peteljkom Frontalna regija – hiperplastični nabori Hronični ulkus – u naborima – podrivene ivice, dno – granulaciono tkivo, bezbolan

TERMIČKA OŠTEĆENJA
Niske temperature Akcidentalna – u toku dg – th metoda ( hloretil, krioterapija ) Hiperemija – najčešća promena; retko – vezikule – erozije Visoke temperature Topla hrana (masna hrana, gusta hrana, varivo – najteža oštećenja), topli napitci Topli instrumenti, otisci vrućim voskom Dužina delovanja, intenzitet temperature ima značaja na vrstu promene Opekotine I stepena: crvenilo, edem sluzokože prednjeg dela nepca, pod jezikom se oseća uzdignuće glatke površine, osetljivo na dodir Opekotine II stepena: eksudacija – vezikula, bula – erozije, žućkaste kruste (kruste su prisutne samo na rumenom delu usana, nikada na sluzokoži) Opekotine III stepena: nekroza – ulceracije – ožiljci

OŠTEĆENJA ELEKTRIČNOM STRUJOM Elektrokauterizacija, ispitivsnje vitaliteta zuba, elektroforeza lekova Stepen oštećenja – intenzitet struje, trajanje dejstva Hiperemija, edem, vezikule, bule, erozije, nekroza – ulceracije

27

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Galvanska struja – različiti metali Jačina galvanske struje: potencijal metala, položaj zuba, pH pljuvačke Pečenje, žarenje, metalni ukus, znaci korozije na metalu Dugotrajno delovanje – hiperkeratoze – sluzokoža je bela, suva, tvrda (ova hiperkeratoza često progredira u leukoplakiju, a dokazano je da leukoplakia ovog porekla češće maligno alteriše u odnosu na leukoplakiju izazvanu nekim drugim uzrokom) OŠTEĆENJA HEMIJISKIM SREDSTVIMA Akcidentalna: profesionalna, medikamentozna Namerna Vrsta promene – vrsta, koncentracija, količina dužina dejstva Najčešći hemijiski uzročnici: - Kiseline - Alkohol - Aspirin - Akrilat - Paraformaldehid (mortalna devitalizacija pulpe) - Natrijum – hipohlorit (ispiranje kanala korena) - Pesticidi Pesticidi Hemijiska sredstva – vrsta, koncentracija, dužina delovanja Promene na sluzokoži – enantem, erozije, ulceracije (nekrotično tkivo)

PROMENE KOD PUŠAČA Stomatitis nicotinica (specifična lezija na tvrdom nepcu) Crvenilo – postepeno u sivo – beličastu boju, zadebljala, tvrda, hrapava promena Beličasti nodusi sa crvenom tačkom u centru (uvećane pljuvačne žlezde sa inflamiranim i obliteriranim izvodnim kanalom) Reverzibilna promena Biopsija na zahtev pacijenta Ali kod ERITEMA NA MEKOM NEPCU OBAVEZNA BIOPSIJA pogotovo ako se ne gubi posle prestanka pušenja VERMILLION – na mestu gde se drži cigareta, cigara, lula Lokalizovana, jasno ograničena, bela, neravna, suva promena – hiperkeratoza VESTIBULUM – SNUFF LESION Novi način upotrebe duvana – snus, toombak Lokalna aplikacija mlevenog duvana u vestibulum Sluzokoža – naborana, beličasta ili žućkasto – braonkaste boje

28

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Ako nastane leukoplakia – retko maligno alterira PUŠAČKA MELANOZA – benigna pigmentacija gingive Frontalni zubi, obrazna sluzokoža, nepce OŠTEĆENJE IZAZVANO DROGOM Direktno – toksično na oralnu sluzokožu Indirektno – odraz opštih poremećaja Sluzokoža – hiperemična, gubitak jezičnog pokrivača, suvoća usne duplje, inflamacija parodoncijuma, destruirani zubi, loša oralna higijena TOKSIČNE MATERIJE Akcidentalna i profesionalna Direkto, hematogeno, pljuvačka Težina promena: - opšti faktori: opšte zdravlje, opšte stanje, starost, ishrana, sanitarna kultura olakšavaju prodor toksičnih materija u organizam - dužina ekspozicije - oblik materije, veličina čestice Olovo Slovoslagači, radnici u fabrici akumulatora, boja STOMATITIS SATURNINA – sivo – plavičasti rub na marginalnoj gingivi (olovo – sulfid), gornji sekutići Zubi – zelenkasti, kestenjasti Jezik – crvenilo, edem Oralna sluzokoža – inflamirana Otok parotidne pljuvačne žlezde Dijagnoza – povećanje koproporfirina u mokraći, bazofilno punktirani eritrociti (više od 1000 na 1 milion eritrocita) Terapija – deponovanje olova u kosti, a zatim ga postepeno mobilisati Živa – amalgam Urastanje amalgama u meka tkiva Na sluzokoži – makula plavo – crne, braonkaste ili tamno sive boje, ograničene na gingivi u vidu linije ili ostrvca Mrka obojenost zuba, marginalne gingive, izrazita inflamacija gingive lokalni faktori: stanje parodoncijuma, inflamacija

29

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Kussmaulovo ždrelo – meko nepce i ždrelo crvenkasto bakarne boje Bizmut Nekada korišćen u terapiji sifilisa Marginalna gingiva – crna linija sastavljena od tačkica OŠTEĆENJA ZRAČENJEM Težina oštećenja: vrsta zračeja, priroda zračenja, količina, način ekspozicije, površina koja se zrači, osetljivost oralnih tkiva, opšta individualna osetljivost Jonizujući zraci (direktno) na gene, enzimski sistem (indirektno), biohemijiski poremećaji – slobodni radikali, toksični produkti koji produbljuju oštećenja Oralne promene – sekundarno zračenje MUCOSITIS: 1) Lokalizovani eritem bez bola 2) Generalizovani eritem bez bola ili lokalizovani eritem sa ulceracijom i slabim bolom 3) Generalizovani eritem sa multiplim ulceracijama i umerenim bolom pri uzimanju čvrste hrane 4) Generalizovani eritem sa brojnim ulceracijama i jakim bolom pri uzimanju tečne hrane Počinje 3 dana, a maksimum dostiže 12 – 14 dana zračne ili hemio terapije Radijaciona terapija orofacijalne regije Rane promene: Pozne promene: nekoliko meseci posle završene zračne terapije suvoća, atrofija oralne sluzokože, floridni karijes krajem prve nedelje enantem i edem u toku druge nedelje erozije i ulceracije pokrivene sivo – žutim fibrinskim eksudatom subjektivno: malaksalost, kserostomija, bolovi u toku govora i ishrane zarastanje posle zračne terapije

OSTEORADIONEKROZA – visoke doze zračenja na kost (mandibula), rizik je veći ako se vadi zub u polju zračenja CANDIDIASIS ORIS Terapija: analgetici, antibiotici, fungicidi, vitamin B, Pilocarpin hidrochloridi 2% 3X4 kapi, veštačka pljuvačka

30

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE

GINGIVITI
Gingivitis catarrhalis Etiologija: Dentalni plak, zubni kamenac Favorizujući faktori: jatrogeni, zubni karijes, anatomske anomalije, impakcija hrane, loše navike (unilateralno žvakanje, čačkanje zuba), lezije gingive - Gingivitis catarrhalis može biti propratni simptom nekih drugih oboljenja i stanja: Stomatitis herpetica, pubertet, graviditet, diabetes mellitus Klinička slika: Inflamacija marginalne i interdentalne papile Morfološke promene gingive: boja, veličina, oblik, površinska struktura, konzistencija - Subjektivno: trnjenje, žarenje, provocirano krvarenje (pranjem zuba, uzimanjem čvrste hrane) Terapija: - Kauzalna Značaj: Gingivitis catarrhalis je oboljenje koje u najvećem broju slučajeva prethodi parodontopatiji i smatra se uvodom u parodontopatiju -

Karakteristike normalne sluzokože usne duplje: Boja – normalna sluzokoža je svetlo ružičaste boje (boja korala) Površinska struktura – normalna sluzokoža je sitno zrnaste strukture (ima izgled kore narandže) Konzistencija – normalna sluzokoža je rezilijentna Interdentalna papila – u frontu ima izgled kupe, a bočno dvogrbe kamile (dve spojene kupe) Histološki – vrh interdentalne papile obložen pločastoslojevitim epitelom bez orožavanja, a ostatak sluznice pločastoslojevitim epitelom sa orožavanjem Gingivitis hyperplastica - Eksudativno i proliferativno zapaljenje - Retko oboljenje Etiologija: Dentalni plak, zubni kamenac, jatrogeni faktori Nasledna dispozicija Lekovi: ciklosporin, hidantoinski lekovi, nifelat

31

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Klinička slika: Inflamacija i uvećanje gingive gornjih prednjih zuba – labijalno Interdentalna papila: loptasta, prominira van interdentalnog prostora, ili je uvećana 2 – 3 puta pa doseže grizne površine zuba - Gingiva: crvena, meka, glatka – baza papile, pripojna gingiva - Subjektivno: osećaj stranog tela, otežano žvakanje, provocirano krvarenje, fetor ex ore Terapija: Kauzalna Antiseptici Gingivoplastika Gingivitis fibromatosa Etiologija: - Nepoznata ? (Nasleđe) - Lokalni faktori ne učestvuju u nastanku oboljenja Klinička slika: - Hiperplazija gingive - Gingiva: bleda, čvrste konzistencije, uvećana - Lokalizacija: bočni zubi gornje vilice Terapija: Hirurška Gingivitis desqamativa Žene Hormonalna disregulacija Simptom – Lichen planus, Pemphigoid -

Prva forma: - Crvenilo cele gingive, smanjena keratinizacija, nema subjektivnih tegoba Druga forma: - Deskvamacija i nekroza gingive - Gingiva: crvena, razmekšana, sljušten epitel, test Nikolsky pozitivan - Bol spontan, provocira se pri jelu i govoru Treća forma:

32

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE Gingiva ima šaren izgled (vide se bela i crvena polja na gingivi) – brojna šarena polja sa kojih je sljušten epitel - Mestimično se mogu videti uzdignuća slična vezikulama Terapija: Lokalno kortikosteroidi Gingivitis ulceronecroticans - Često oboljenje (najčešće se javlja u jesenjem i zimskom periodu) Etiologija: Bacillus fusiformis, Borrelia Vincenti Loša oralna higijena Toksične materije (olovo, živa) Mehanička mikro i makro oštećenja Pušenje Stres Alkoholizam Opšti faktori: Diabetes mellitus, krvne diskrazije (anemija, leukemija), deficit vitamina - Higijenski, ekonomski, socijalni faktori Klinička slika: Eksudativno i alterativno zapaljenje Gingiva: crvena, otečena, ulceracije na vrhovima interdentalne papile (koje se šire dalje) - Subjektivno: bol, hipersalivacija (pacijent gubi tečnost), neprijatan zadah iz usta (posledica nekroze), osećaj bljutavog i metalnog ukusa, pacijent često drži otvorena usta, nesme da ih zatvori zbog toga što misli da će bol postati još jači, intenzivniji Terapija: 1) Delovanje na uzročnike · antibiotik širokog spektra dejstva – bakterije uzročnici oboljenja najosetljivije na penicilin (najčešće amoksicilin 500 mg na 8 sati dnevno, a ne na 4 sata kao što je uobičajeno) · ukoliko postoji alergija na penicilin – dati metronidazol Prva poseta: Ne sondirati (zbog unosa mikroorganizama) – ništa ne raditi osim pregleda (samo pregled ! ) Antibiotici širokog spektra dejstva, metronidazol Dati savet: · nadoknada tečnosti -

33

ORALNA MEDICINA – SKRIPTE vitamini kašasta hrana čaša 3% hidrogena – isprati posle svakog jela (pranje zuba je bolno ! ) 2) Delovanje na favorizujuće faktore Obavezno, sprečiti recidiv · · ·

Druga poseta: Nakon četiri dana od prve posete Dok je prisutan bol ništa ne raditi u usnoj duplji Motivacija pacijenta u pogledu održavanja oralne higijene (najčešći uzrok nastanka oboljenja – loša oralna higijena, zubni kamenac, loše plombe) 3) Delovanje na posledice bolesti Značaj: Gingivitis ulceronecroticans spada u grupu oboljenja koja zahtevaju hitnu intervenciju (odmah zbrinuti takvog pacijenta) Gingivoplastika Posledice bolesti: destrukcija interdentalne papile (papila je sada levkastog oblika), ogolićenje korena zuba -

34

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->