P. 1
Biodinamicka poljoprivreda

Biodinamicka poljoprivreda

|Views: 99|Likes:
Published by Jednaana Vel

1

1

More info:

Categories:Types, Brochures
Published by: Jednaana Vel on Jan 22, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/17/2013

pdf

text

original

Biološko-dinamička poljoprivreda poljoprivreda budućnosti

prema predavanjima koja je

dr. C h r i s t i a n v o n W i s t i n g h a u s e n
održao u Donjem Kraljevcu 16. i 17. lipnja 2 0 0 1 .

uredila Renata Bakota

KAZALO
PRVO PREDAVANJE 7

Poljoprivredno gospodarstvo kao organizam
D R U G O PREDAVANJE 13

0 kompostiim pripravcima
TREĆE PREDAVANJE 18

Hranjive tvari i kozmičke snage
Č E T V R T O PREDAVANJE 28

Primjena biološko-dinamičkih pripravaka
PETO PREDAVANJE 32

Harmonizirajuća uloga krave u gospodarstvu
ŠESTO PREDAVANJE 39

Demeter, Bioland, Naturland, smjernice Europske unije
S E D M O PREDAVANJE 45

Organizacijska struktura D e m e t e r saveza
O S M O PREDAVANJE 48

Plodored
D E V E T O PREDAVANJE 54

O d g o v o r i na pitanja
DESETO PREDAVANJE 62

Kompostni pripravci
J E D A N A E S T O PREDAVANJE 78

Vrste komposta i njegova uloga
D V A N A E S T O PREDAVANJE 83

O d g o v o r i na pitanja
T R I N A E S T O PREDAVANJE 91

Uloga
POGOVOR

životinja

u biološko-dinamičkoj poljoprivredi
9 9

Poljoprivredno g o s p o d a r s t v o kao organizam
Danas ćemo se baviti biološko-dinamičkom poljo­ privredom. Gospodin saborski zastupnik* maloprije je rekao kako će u budućnosti na granicama vaše zemlje stajati ploča s natpisom da se ovdje proizvodi zdrava hrana, što on zaista mora i ostvariti. A da bi se to moglo ostvariti i vlada mora biti uvjerena da je to moguće, a zatim i građani vaše zemlje mora­ ju biti uvjereni da je to ispravno. Budući da ste me pozvali da d o đ e m ovdje i g o v o r i m o biološko-dinamičkoj poljoprivredi, i ja moram biti uvjeren da je to ispravan put. Danas je moja zadaća uvjeriti vas kako je biološko-dinamička poljoprivreda jedini ispravan put u budućnost, da je to poljoprivreda budućnosti. N o , ako se do sutra navečer i uvjerite da je to ispravan put, to još ni izdaleka neće biti dovoljno. Ni ono malo što ćete od mene naučiti još ni izdaleka neće biti dovoljno. 1 zato se obraćam gospodinu saborskom zastupniku s molbom da nade određeni broj ljudi koji su spremni učiti biološko-dinamičku metodu na mjestu njezina izvora. Mi vas u Njemačkoj možemo tome naučiti jer za to imamo škole. Mi vas m o ž e m o pozvati, ali to ne m o ž e m o financirati. Zato se pitam zna li gospodin saborski zastupnik što znači ako se na granici zemlje stave ploče s natpisom da se ovdje proizvodi zdrava hrana. Je li svjestan o b v e z e koju time preuzima? T o l i k o o politici, a sada prelazim na znanje. * Bolta Jalšovec

M o l i m v a s d a m i o d g o v o r i t e n a p i t a n j e : Što d o ­ b i v a t e h r a n o m , što v a m je p o t r e b n o iz hrane? Snagu, zdravlje, vitalnost, okus. Za vitalnost za zdravi život trebaju nam kalorije, treba­ ju nam snage. To su najbolji o d g o v o r i koje sam d o b i o u ž i v o t u . U N j e m a č k o j , u k o j o j je m a t e r i j a l i z a m j o š jači, č u j e m o d g o v o r e : T r e b a m o tvar, materiju, t r e b a m o v i t a m i n e , b j e l a n č e v i n e — dakle, o d r e đ e n e sastojke. 1 to je t o č a n o d g o v o r . N o , t v a r i koje u sebe p r i m a m o n a k o n n e k o g v r e m e n a i z l u č u j e m o , a š t o n a m j e i z t i h t v a r i zaista p o t r e b n o , t o č n o s u rekla o v a d v a g o s p o d i n a . T r e b a m o snagu, energiju, i to četiri vrste energije. Prva vrsta energije jest t o p l i n a . U o v o j prostoriji, p r i m j e r i c e , sjedi sto p e d e s e t p e ć i s t e m p e r a t u r o m od 37°C. Osim t o p l i n e t r e b a m o energiju za pokret, t r e b a m o e n e r g i j u k a k o b i s m o p r o b a v i l i h r a n u i , što j e najvažnije, t r e b a m o energiju d a b i s m o m o g l i misliti. Jer, z a s v e o n o š t o s e d o g a đ a u g l a v i , z a m i š l j e n j e , p o t r e b n a je velika količina energije. Sve te energije zajedno čine životne snage. U p r o š l o m su s t o l j e ć u ž i v j e l a tri č o v j e k a koja su dala n o v e poticaje p o l j o p r i v r e d i . P r v i je Albrecht Then za kojega poljoprivreda nije ništa d r u g o doli sredstvo kojim se zarađuje n o v a c . T i m e je, postavivši za o s n o v u p o l j o p r i v r e d e ekono­ miju, u t e m e l j i o e k o n o m s k u p o l j o p r i v r e d u . T a k v o j e u č e n j e u z r o k o v a l o rastakanje p o l j o p r i v r e d n e djelat­ nosti na njezine sastavne e l e m e n t e . O d v o j i l e su se p o j e d i n e p o l j o p r i v r e d n e g r a n e . Poslije se a n a l i z o m d o š l o d o zaključka k a k o n e k e g r a n e p o l j o p r i v r e d n e djelatnosti d o n o s e veću, a d r u g e manju dobit, što

je i m a l o za p o s l j e d i c u da su p o j e d i n e p o l j o p r i v r e d n e grane koje su d o n o s i l e manje p r i h o d e z a n e m a r e n e ili su se p o t p u n o u g a s i l e . Iz takvog je shvaćanja p r o i z i š a o pojam m o n o ­ k u l t u r e , i to ne s a m o na p o l j i m a v e ć i u š u m a m a i stajama. Ta je m o n o k u l t u r a u z r o k o v a l a ekološku kata­ s t r o f u z a t l o , d o v e l a j e d o e r o z i j e tla. N a t r ž i š t u j e uzrokovala velike oscilacije; j e d n o m je bilo ponu­ đ e n o p r e v i š e , a d r u g i put p r e m a l o r o b e . U stočar­ stvu j e m o n o k u l t u r a d o v e l a d o p o j a v e b o l e s t i m e d u životinjama, do epidemija. Primjerice, bolesti su se javljale uzgajanjem samo goveda, samo svinja ili s a m o z e č e v a , d o k je, s druge je strane, stvorila p r o ­ blem prevelike količine izmeta. N o , u v o đ e n j e m a t e r i j a l i z m a u p o l j o p r i v r e d u nije jedina zasluga Albrechta T h e a . O n nas j e naučio k a k o j e u z g o j d j e t e l i n e i z n i m n o v a ž a n . Još j e i da­ nas u z g o j d j e t e l i n e , z a p r a v o l e g u m i n o z a , t e m e l j n o sredstvo ekološke poljoprivrede. On je s p o z n a o Drugi je č o v j e k Justus von Liebig.

d a s e biljka h r a n i n a j m a n j i m č e s t i c a m a k o j e z o v e m o i o n i . N a i m e , u v i d j e l o s e d a d r v e ć e m n o g o b o l j e raste n a t l u u k o j e m u i m a kalija, d o k s t a b l a k o j a r a s t u n a t l u n a k o j e m j e kalij i s p r a n rastu s l a b i j e . T a k o je nastala znanost o h r a n j i v i m t v a r i m a . Najprije su p r o v e d e n a znanstvena istraživanja o t o m u koje su h r a n j i v e tvari biljci p o t r e b n e , a z a t i m se u l a b o ­ ratoriju počela p r o i z v o d i t i umjetna hrana za bilj­ ke. O v d j e je, dakle, riječ o načelu k a k v o i danas poljoprivredi, a prema bilja­ vrijedi u konvencionalnoj

k o j e m u j e z e m l j i p o t r e b n o n a d o k n a d i t i istu k o l i č i n u hranjivih tvari koju je tlo i z g u b i l o u z g o j e m zamisliti. ka. T o j e , m e đ u t i m , n a j v e ć a z a b l u d a k o j a s e m o ž e

stoljeća upitali su Rudolfa Steinera: Što s e d o g a đ a s n a š i m t l o m . u v u k l a u p o l j o p r i v r e d u . a to je u p o l j o p r i v r e d i — k r a v a . z a m i s l i t e s l j e d e ć e : Čovjek je o r g a n i z a m . Rekao je kako p o l j o p r i v r e d a nije s a m o "organizmu . kojega u zraku ima 70 p o s t o . U času k a d z e m l j i na u m j e t a n n a č i n d o d a m o dušik. U l j u d s k o se tijelo ušulja rak da ni sami ne z n a m o o d a k l e d o l a z i . Dakle. n i j e b i o p o l j o p r i v r e d n i k več "pogon" n e g o je zapravo riječ o znanstveni višeg i s t r a ž i v a č . t o p l i n u . m e đ u t i m .Ipak je potkraj života i sam Liebig u p o z o r i o na štetnost d o d a v a n j a tlu sintetski p r o i z v o d e n o g leguminoze. t o s a m o p r o š i r i t e n a t l o . z b o g ž e l j e d a s e š t o v i š e z a r a d i . ž i v o t i n j e i č o v j e k . te na umjetnič­ k i m p o p u t e u r i t m i j e . V j e r o j a t n o v a m je p o z n a t o da je Rudolf Steiner bio znanstvenik koji se b a v i o d u h o v n o m z n a n o š ć u i sve što je istražio. p r i m a k o z m i č k u e n e r g i j u . d o š a o na svijet u p r a v o k o j e u s v o j e m k o r i j e n u imaju d o v o l j n o dušika i k o j e vanjski dušik. kao što z n a m o . a z a t i m i na p o l j o p r i v r e d n o g o s p o d a r s t v o . L i e b i g o v a j e z a s l u g a s a m o š t o j e r e k a o : A k o biljci u z m a n j k a jedan hranjivi sastojak. Rudolf Steiner n a m je p o k a z a o put. lepirnjače dušika. istražio je o s o b n o . dok je na poljopriv­ r e d n o m g o s p o d a r s t v u to — čovjek. R u d o l f Steiner je. ta p r e v e l i k a svinjska staja. jed­ nog p o l j o p r i v r e d n o g p o g o n a . a u p o l j o p r i v r e d i je taj o r g a n p r e r a d e — t l o . O n a z a p o č i n j e t l o m j e r j e v e ć i s a m o t l o o r g a ­ n i z a m . K a k o b i s m o p o n o v n o o z d r a v i l i p o l j o p r i v r e d u . reda". n a r a v n o . p r e v e l i k i m b i l o koji o r g a n u p o l j o p r i v r e d i . To je kod čovjeka glava. a u j e d n o j litri z e m l j e živi više ž i v i h bića negoli ima stanovnika na čitavoj Zemlji. a r h i t e k t u r e i t d . Svaki o r g a n i ­ zam ima jedan centar iz kojega upravlja svim orga­ nima. Ako hoćete shvatiti što z n a č i d a j e t l o o r g a n i z a m . z b o g zakona tržišta. O v u z a b l u d u d a j e t l u p o t r e b n o u m j e t n o d o d a v a t i dušik u p o l j o p r i v r e d u z a p r a v o nije u v e o sam Liebig. Taj se rak. t r e b a m o z n a t i što valja učiniti. slikarstva. specijalna pedagogija. U č i n i t e li. M i i m a m o o r g a n koji u p r a v ­ lja z d r a v l j e m . svjet­ lost i sve to p r e r a đ u j e kako bi se razvijao. p o v e z u j u u s p o j e v e na prirodan način. Osim toga. v e ć z n a n s t v e n i c i koji ne razumiju bit života. P o l j o p r i v r e d n o g o s p o d a r s t v o j e o r g a n i z a m čiji su o r g a n i t l o . a na p o l j o p r i v r e d n o m d o b r u rak m o ž e biti i svinjska staja ako je p r e v e l i k a . ali t o n i j e m i š l j e n o z a c i j e l i s p e k t a r h r a n j i v i h t v a r i . O n . On prima i izlučuje o d r e đ e n e supstancije. čitava ta znanost da se zemlji mora dodavati o n o l i k o h r a n j i v i h t v a r i k o l i k o joj j e ž e t v o m o d u z e t o zapravo je velika zabluda. b i l j k e . m e t a b o l i z m a . pedagogija. jer postoje biljke. d a o n o v e p o t i c a j e i n a o s t a l i m z n a n s t v e ­ n i m p o d r u č j i m a k a o što s u m e d i c i n a . A k o u v i đ a t e d a ste i s a m i o r g a n i z a m . i s t o j e k a o k a d b i s t e pustili da se u l j u d s k o m t i j e l u r a z v i j e rak. on se mora nadoknaditi. Mi ljudi i m a m o o r g a n e p r o b a v e . K a k o g o d o k r e n e t e . P o č e t k o m 20. T l o je živi o r g a n i z a m j e d n o g p o l j o p r i v r e d n o g g o s p o d a r s t v a . R u d o l f Steiner. što se d o g a đ a s p l o d n o š ć u naših životinja? Rudolf Steiner je na o s n o v i svojih p r i r o đ o z n a n s t v e n i h istraživanja u s t a n o v i o d a našem tlu n e š t o manjka i to je p o k u š a o objasniti. p o l j o p r i v r e d a . I m o r a m r e ć i d a b i s t e t r e b a l i biti n e i z m j e r n o p o n o s n i š t o j e taj v e l i k i duh. p o j a m p o l j o p r i v r e d e s v e i sva p r i ­ p a d a p o l j o p r i v r e d i . s n a š o m Z e m l j o m . na p o l j o p r i v r e d n o imanje isključivo z b o g materijalizma. bakterije koje inače ž i v e u k o r i j e n j u l e p i r n j a č a g u b e svoju z a d a ć u i t i m e ili prestaju biti d j e l a t n e ili j e d n o s t a v n o nestaju. što se d o g a đ a s p l o d n o š ć u tla.

s biljnim o t p a d o m . a seljak je nositelj te kulture. U p r i r o d i ni j e d n a ž i v o t i n j a nije z a t v o r e n a u uski p r o s t o r . M o r a m v a m . Samo. I m a m o d a n i n o ć k a o ritam. m e đ u t i m . divljoj p r i r o d i . Sve to m o r a m o imati na umu h o ć e m o li imitirati prirodu. Postoje r a n o i kasno. N o . kozmosa. Sami ste rekli što t r e b a m o d o b i t i h r a n o m . čistom. S a ž e t o r e č e n o . N o . R u d o l f S t e i n e r je d a o u p u t e o p r o i z v o d n j i p r i p r a v a k a koje d o d a j e m o kompostu kako b i s m o upravljali p r o c e s i m a raspa­ pripravke poslije t o č n o opisati. Ukratko ćemo ponoviti: Albrecht Thea u poljo­ p r i v r e d u j e u n i o m a t e r i j a l i z a m . kultivirane b i b i l j k e t r e b a l e i m a t i v i š e ž i v o t n i h snaga o d biljaka k o j e rastu u s l o b o d n o j p r i r o d i . u p r i r o d i ne p o s t o j i m o n o ­ kultura. kako biste to postigli. n a r a v n o . s gnojem. s l o b o d n o m p r i r o d o m . t r a v a ne skuplja k a o silaža u p l a s t o v e i ne k o n z e r v i r a se. i z k o z m o s a n e d o b i v a m o s a m o s n a g e Sunca n e g o i r i t m i č k e snage koje u našem ž i v o t u imaju v e l i k u u l o g u . O n o što i z t o g a m o ž e t e i z m a m i t i jest z d r a v l j e svojega naroda. a katkad n e uspijeva z a t o što p o g r e š n o r a d i m o . to su životne snage. reći i to da onaj t k o misli kako će na temelju o v e činjenice i z m a m i t i n o v a c n e ć e u t o m e uspjeti j e r R u d o l f Steiner nije b i o materijalist. a Justus v o n L i e b i g je s p o z n a o da se biljke hrane i o n i m a i time uveo dodavanja hranjivih sastojaka tlu. Da b i s m o znali i s p r a v n o p o s t u p a t i s g n o j n i c o m . Sve su to r i t m o v i . Rudolf Steiner j e r e k a o d a j e p o l j o p r i v r e d n o g o s p o d a r s t v o ž i v i orga­ nizam i p o k a z a o nam kako m o ž e m o očuvati zdrav­ lje t o g o r g a n i z m a . m o r a m o se kao poljoprivrednici brinuti 0 t o m e da u biljke zaista ude o n o što je č o v j e k u p o t r e b n o . U p o l j o p r i v r e d i p r o i z v o d i m o biljke k o j e prehranjuju čovjeka. Budući da k o m p o s t katkad uspijeva. O d a k l e d o l a z e t e ž i v o t n e snage? Dolaze iz. morate i raditi. . u p r i r o d i se n p r . danja. a da b i s m o ih p r o i z v o d i l i na način primje­ ren čovjeku. Budući da mi kao p o l j o p r i v r e d n i c i u p r i r o d i g o t o v o s v e č i n i m o p o g r e š n o . Te ću K o m p o s t n i pripravci U p o l j o p r i v r e d i . T a č i n j e n i c a n e m a m a t e r i j a l n u v e ć idejnu v r i j e d n o s t . M o r a m o postići 1 to da kultivirane biljke sadrže ž i v o t n e snage koje inače nalazimo u slobodnoj prirodi. P o g l e d a j t e k a k o v a š susjed d i š e — i to je r i t a m .o v d j e u o v o m kraju. u p r i r o d i ne p o s t o j i gnojište. stoga što je p o l j o p r i v ­ reda kulturna djelatnost. p o l j o p r i v r e d a j e ustvari p o s t a l a n e p r i r o d n a . p r i p a d a k o z m o s u . h o ć e m o li oblikovati poljoprivredu u skladu s p r a v o m . T o j e t o č n o jer Sunce. n a r a v n o . naučili smo raditi k o m post. P o g l e d a j t e svoje b i l o — to je r i t a m . n e m a m o iste u v j e t e kao u s l o b o d n o j .

a k o d o b r o posluša. Dakle. gnoj iz roga k o j i d j e l u j e t a k o da se biljka s v o j i m k o r i j e n o m čvršće p o v e ž e s t l o m . Ona uvijek stoji u s p r a v n o u o d n o s u na središte Zemlje. U t a k v o m k o m p o s t u p o s t o j i v i s o k s t u p a n j har­ m o n i j e i z m e đ u svih h r a n j i v i h t v a r i koja j e p r i m j e r e n a u p r a v o o d r e đ e n o m tlu. o d r e đ e n o m mjestu. g r a d i m o je od d r v e t a i d r u g i h sličnih materijala. ta živa bića tijekom z i m e u humus prerađuju sve o t p a t k e korijenja. m e đ u t i m .ioksidu koji s e f i n o s a m e l j e . V e ć sam g o v o r i o o g n o j u iz r o g a koji se ne sasto­ ji ni od čega d r u g o g a n e g o iz čiste kravlje b a l e g e . Kada tu svoju nastambu g r a d i m o loše. Z n a m o da se biljka svojim k o r i j e n o m uvijek usmjerava prema centru. P o z n a j e m o ritam Mjeseca od 28 dana. tijekom z i m e u zemlji se događaju pojačani procesi i z m j e n e energija. U s l o b o d n o j . ti m i k r o o r g a n i z m i . Oni tijekom z i m e stvaraju finiji. o d n o s n o o p i s a o d v a p r i p r a v k a koja s v a t k o o d v a s . Stoga. tu sposobnost. ž i v o t i n j s k o g g n o j a i t d .jutro i večer. M a l o p r i j e s a m s p o m e n u o d a m o r a t e p o z o r n o slušati jer nije riječ o b i k o v o j niti t e l e ć o j b a l e g i . a ako je g r a d i m o dobro. Č o v j e k ć e d o ć i n a M a r s . što znači da se u z e m l j i d o g a đ a j u p r o c e s i k o m p o s t i r a n j a svih energija. j e d a n p r i p r a v a k u z e m l j u u k a p a m o ljeti. Dakle. v e ć v e č e r a s m o ž e proizvesti. ustvari. Njoj su d a n o n o ć n o p o t r e b n a djelovanja k o z m i č k i h snaga. u d i v l j o j p r i r o d i t o se. P o j a m harmonije o s o b i t o je v a ž a n . Biljka. stavlja se u kravlji r o g i taj j e p r i p r a v a k p r e k o z i m e u k o p a n u t l o z a t o što p o m o ć u njega na raspolaganje snage koje djeluju iz kozmosa h o ć e m o utkati u zemlju kako b i s m o ih m o g l i staviti biljkama. M i s m o p o p u t p e ć i n s k i h ž i v o t i n j a i a k o n e n a đ e m o p e ć i n u sami ć e m o j e izgra­ diti. uzima se kravlja balega. n e g o o kravljoj balegi i o kravljem rogu. n e t a k n u t o j . g r a d i m o je od betona. harmonija predstavlja . korijen. a d r u g i z i m i . kako ih u sebe u g r a đ u j e . fotosinteze. O n j e d n o s t a v n o nije u stanju d o i s t a proniknuti u procese stvaranja. n a r a v n o . Zimi su d u h o v n i procesi intenzivniji u zemlji n e g o na njezinoj p o v r š i n i . Riječ je o s i l i c i j e v o m ć. Koja ž e n a to ne p o z n a j e ? Svi ti r i t m o v i djeluju na ž i v o t n u o k o l i n u Zemlje. na o s n o v i uputa Rudolfa Steinera. s t l o m . o k o j e m ću poslije iscrpno g o v o r i t i . k a d b i s m o d a n o n o ć n o boravili u prirodi. ne bismo mogli pod­ nijeti t u k o z m i č k u e n e r g i j u . Biljka raste u s p r a v n o u v i s . K a k o b i s m o svjetlosnu energiju unijeli u uzgo­ j e n u b i l j k u u v e ć o j m j e r i o d o n e što j e i m a b i l j k a koja s l o b o d n o r a s t e u p r i r o d i . S v o j i m se l i š ć e m o t v a r a p r e m a s v j e t l o s t i i u s e b e p r i m a s v e k o z m i č k e s n a g e . uzimajući u o b z i r ljetne i z i m s k e r i t m o v e . M i ljudi. Jer. stavlja g a se u k r a v l j i r o g i p r e k o l j e t a u k a p a u t l o . M i ljudi n e m a m o p o j m a kako biljka u sebe p r i m a te k o z m i č k e e n e r g i j e . R u d o l f S t e i n e r n a m je na o s n o v i svojih p r i r o d o z n a n s t v e n i h istraživanja i z n a n j a d a o . stoji v a n i . p r e m a središtu Zemlje. N a i m e . A u p r a v o su r i t m o v i i sunčana e n e r g i j a o n o što ž e l i m o unijeti u biljku. rastresiti k o m p o s t koji je. to nesvjesno p r i r o d n o umijeće biljke da u sebe ugradi k o z m i č k e r i t m o v e i energiju m o ž e m o kroz biološko-dinamičku poljo­ p r i v r e d u spoznati i primijeniti zahvaljujući d r u g o m pripravku koji se zove kremen iz roga. n e p r e ­ stano i d o g a đ a kroz procese asimilacije. Dakle. s l a m e . uvijek se p o v e z u j e sa Z e m l j o m . J e d a n je t z v . ali n e ć e z n a t i b i t f o t o s i n t e z e . M i k r o ­ o r g a n i z m i za koje sam r e k a o da ih u j e d n o j litri zemlje ima u g o l e m o m broju. poput izmeta kišne gliste.

v i d i m o d a j e p o p u t d r a g u l j a . T a k o će se f o t o s i n t e z o m . .k v a l i t e t u . Dvije su stvari. Biljka j e u stanju p o m o ć u v o d e k o j u i z tla p r i m a p r e k o korijena i p o m o ć u ugljičnog dioksida iz svoje o k o ­ line stvarati šećer. Druga knjižica sadrži Imam deset primjeraka. kultivirane biljke. deset na e n g l e s k o m . ljeti u tlo u k a p a m o r o g koji s a m l j e v e n i k r e m e n . A k o s a m u stanju h r a n j i v e t v a r i u z e m l j i d o v e s t i u h a r m o n i č a n o d n o s . dakle. K a d sam te snage Sunca u n i o u p r i p r a v a k silicija u k r a v l j e m r o g u i k a d ih na n a č i n koji ću o p i s a t i u n e s e m u biljku. * Riječ je o knjigama dr.* se ne o t a p a u v o d i . Cijena j e 1 0 d o l a r a 2 0 n j e m a č k i h m a r a k a . o d n o s n o 75 k u n a . U njoj o s t a j u s a č u v a n e s n a g e m i n e r a l i z a c i j e . jeziku. iz kojih je p o s e b n o i z d v o j e n d i o koji se o d n o s i na izradu b i o l o š k o . S sadrži d r u g e strane. Ako želite. i to o n e u z g o j e n e . T o s u simboli biološko-dinamičke p o l j o p r i v r e d e i oslikani su na našim knjigama. A snage koje se d o b i v a j u t i m e što se kravlja balega stavlja u r o g i p o h r a n j u j e u z e m l j u t i j e k o m z i m e ž e l i m o sačuvati za kompost kako bi o n e nastavile živjeti u kompostu. o d n o s n o svjetla k o j e t a k o đ e r ž e l i m o unijeti u k o m p o s t . Jer. djelatne u s t v a r a n j u š e ć e r a : u g l j i č n i d i o k s i d iz z r a k a i Sun­ čeva energija. d j e l o v a n j e m S u n č e v i h snaga. možete i h k u p i t i . n e s a m o snage Sunca. dakle. g o d i n e . n e g o i snage čitavoga kozmosa. T o j e t v a r koja Ova knjiga sadrži d i j e l o v e p r e d a v a n j a koje je Rudolf Steiner o d r ž a o u K o b e r w i t z u 1924. time ću ujedno uspo­ staviti h a r m o n i j u kao o s n o v u za uzgoj biljaka. Christiana von Wistinghausena: Upute za pripremanje biološko-dinamičkih pripravaka i Upute za primjenu biološko-dinamičkih pripravaka. time sam u z n a t n o j mjeri p o j a č a o sposobnost biljke da u sebe primi Sunčeve ljetne k o z m i č k e snage. d o k k r i s t a l k r e m e n a z a s i g u r n o svi p o z n a j e t e . d e s e t na n j e m a č k o m u p u t e z a primjenu t i h biološko-dinamičkih pripravaka. P o g l e d a m o li kravlji rog. a s i m i l a c i j a z a p r a v o nije ništa d r u g o n e g o p r o c e s stvaranja š e č e r a . Ista je c i j e n a i c r v e n i h i z e l e n i h knjižica. Dakle. U p r a v o sam g o v o r i o o k r a v l j e m r o g u i s p u n j e n o m b a l e g o m i k r e m e n o m . o č i t o i m j e r l j i v o p o v e ­ ćati k o l i č i n a š e ć e r a u b i l j c i . snage koje z i m i izgrađuju k o m p o s t l j e t i b i v a j u r a z g r a đ e n e . i z g l e d a k a o ukrasni p r e d m e t . s i l i c i j .d i n a m i č k i h p r i p r a v a k a . što č i n i p o d l o g u za rast biljke.

Z a n i m l j i v o j e . Ovako izgleda mikroskopom gledan vrh biljnog korijena. p r e m i n e r a l n o ili p r e s l a n o . je p r o c e s o m ishrane u p r a v l j a l a sama biljka.A biljka upravlja k o r i j e n s k i m kiselinama. K a d p o s l i j e b i l j k a p r e l a z i u c v a t i o b l i k o v a n j e p l o d a . a d r u g i m d j e l i ć e m o d u m i r e . da kiselina koju izlučuju vršci korijena ustvari upravlja ž i v o t o m životinjskih m i k r o o r g a n i z a m a u svojoj okolini. . a g o v o r i t ću i o s p o s o b n o s t i b i l j k e da se p o v e ž e s t l o m . Ta životinjska bića prihvaćaju ovaj o d b a č e n i organski d i o i njime s e h r a n e . I same izlučine bile su o d r e đ e n e tvari. tla i o n o g a što s u i z l u č i v a l i m i k r o o r g a n i z m i bila j e h r a n a k o j o m se hranila biljka. r i j e č je o g e n e r a t i v n o m rastu. I z m e đ u n j i h p o s t o j e b l a g i p r i ­ j e l a z i . o d n j e g a ž i v e . to što d o d a j e m o ulazi u z e m l j u i p u t e m v o d e d o l a z i u p o d r u č j e k o r i j e n a . n o s v e b i l j k e n a s v i j e t u r a s t u n a isti n a č i n . ali p r i r a s t u i s t o d o b n o j e d n i m d j e l i ­ ć e m na neki način o d u m i r e odbacujući svoj vrh. a z a t i m i l i š ć e . v e ć p o s t u p n o .. p r i r o d n i rast k o r i j e n a . Ovaj k o m a d postrance otpada i u trenutku k a d o d u m i r e . Biljka p r v o i z g r a đ u j e s v o j u vlat. O v i s n o H r a n j i v e tvari i k o z m i č k e s n a g e 0 k o r i j e n s k o j k i s e l i n i r a z v i t ć e s e m a n j e ili v i š e o d ­ ređene vrste životinjskih mikroorganizama. J e d n i m d i j e l o m urasta u z e m l j u . To je v e g e t a t i v n i rast. Biljka n a v r š c i m a k o r i j e n j a i z l u č u j e o d r e đ e n e kiseline. U tlu ž i v e milijuni ž i v o t i n j i c a . Prije t o g a • G o v o r i l i s m o o t o m u d a biljka p o m o ć u klorof'ila i m a s p o s o b n o s t p r i m a n j a k o z m i č k i h utjecaja. Sada. p o s t a j e m r t v o m o r g a n s k o m supstanci­ j o m . N a r a v n o . Svakim d a n o m korijen naraste za jedan m a l i k o m a d i ć . To znači da biljka p r i m a više hrane n e g o što bi p r i r o d n o htjela p r i m i t i . Te korijenske kiseline imaju svojstvo da se u s v a k o m trenutku p r i l a g o d a v a j u stadiju rasta biljke. lužine 1 kiseline. Za­ t o ć e t e m o r a t i p o s l u š a t i o k o č e t v r t sata p o d u k e i z biologije. p r e k i d a s e b e d e m koji o k o k o r i j e n a č i n e m i k r o o r g a ­ nizmi i biljka d o b i v a o n o što smo i z r a v n o d o d a l i zemlji. ta se v o d a o b o ­ gaćuje. O v d j e je riječ o još netaknutoj d i v l j o j p r i r o d i . A k o v o d i u tlu nešto d o d a m o i t l o p o s t a n e p r e k i s e l o . Ž i v a b i ć a o p s k r b l j u j u s e v o d o m i z tla koja stiže do korijenja j e r u tlu uvijek ima v o d e . T a k o taj k o m a d i ć p o s t a j e sve manji i biva j e d n o s t a v n o progutan. ako p r i đ e čovjek i dodaje hranjive tvari. o d n o s n o stapku. T a k o i z g l e d a p r i r o d n i rast b i l j k e . U p r a v o ta mješavina v o d e . Stoga o k o korijena biljke živi mnoštvo životinja. o d n o s n o p r i m a u sebe hranjive soli. Rast s e n e o d v i j a s k o k o v i t o . One sve nastanjuju. P u t e m v o d e i z tla b i o j e h r a n j e n č i t a v o v a j ž i v o t i n j s k i svijet i i z l u č i v a o je o d r e đ e n e tvari. m e đ u t i m .

P o s l j e d i c a t o g a jest d a č e u biljku d o ć i p r e v i š e hrane i ona više neće m o ć i razlikovati v e g e t a t i v n i od g e n e r a t i v n o g rasta. uočit ć e m o sljedeće: O d l a z i m kemijskoj industriji. a svako od njih i m a s v o j u z a d a ć u . n i j e sklad­ na. To su gljivice. S v e se o v e s u p s t a n c i j e t a l o ž e u b i l j c i i n e m o j t e misliti da o n o što prskate po bilju kao f u n g i c i d e i insekticide ne ulazi u biljku. U b r z o ć e s e p o j a v i t i i n s e k t i koji v o l e s o k u p r a v o t a k v i h biljaka k o j e u sebi imaju n e p r e r a d e n e tvari. Ustvari. Te gljivice zahvaćaju biljku z b o g t o g a j e r i m o n a n a n e k i č u d a n n a č i n z a u d a r a ili miriše i b r i n u se o t o m u da b o l e s n o j biljci o n e m o g u ć e daljnje r a z m n o ž a v a n j e . B r z o k u p u j e m fun­ g i c i d e . u g o t o v u t v a r . u g l j i č n i d i o k s i d i z z r a k a . gljivice se brinu da se b o l e s n e biljke j e d n o s t a v n o u k l o n e . imaju v e l i k u p o t r e b u z a e n e r g i j o m . Ona z a p r a v o p r o i z v o d i više h r a n e n e g o što b i j e p r o i z v e l a samo p o m o ć u Sunčeve energije. a zatim m o r a m juriti i po insekticide. To su g o t o v i biljni p r o i z v o d i koji. a i u g o t o v i m biljnim p r o i z v o d i m a ima m n o g o bjelančevina. m o r a m o i m a t i n a u m u d a h r a n j i v e t v a r i uvijek p r e k o korijena ulaze u biljku uz još. do kraja n e i z g r a đ e n i p r o d u k t i . Biljka g u b i h a r m o n i č n o s t i p o d l i j e ž e g l j i v i č n i m b o l e s t i m a . U m l a d o j biljci i m a m n o g o b j e l a n č e v i n a . a mi d o t i r a ­ n o m m i j e n j a m o funkciju kiselina koje izlučuje kori­ j e n . A k o nadalje p r o m a ­ tramo tijek događaja. o n a p u t e m h r a n e koja d o l a z i i z k o r i j e n a n e m o ž e t e p r o i z v o d e d o kraja o b l i k o v a t i i p r e r a d i t i te će u biljci zaostati n e p r e r a d e n i . u z i m a j u m n o g o e n e r g i j e . Što se d o g a đ a ? U biljci d o l a z i do suviška h r a n e . Pšenica obiluje g l u t e n o m i š k r o b o m . a s d r u g e ugljični d i o k s i d iz zraka. Ne mislim na šampinjone n e g o na one gljivice koje ž i v e na biljci. postoje živa bića. — T a k o izgledaju po­ sljedice gnojenja dušičnim g n o j i v i m a . O p e t j u r i m kemijskoj i n d u s t r i j i i k u p u j e m l i j e k o v e . stanični se sokovi nalaze i u o n o m e š t o biljka i z l u č u j e u k o r i j e n u . biljka će m o ć i prera­ diti nitrate u bjelančevine s a m o ako za to dobije d o v o l j n u količinu energije. kupujem dušične preparate i u b a c u j e m ih u b i l j k u . N e k a i m a j u z a d a ć u d a m r t v u organsku supstanciju ponovno prerade u humus. Umjetnim d o d a v a n j e m dušika u tlo biljkama o d u z i m a m o m o g u ć n o s t d a s a m e o d r e d e koju ć e k o l i ­ činu dušika na sebe vezati. i na kraju se m o r a m pitati koliko je v e l i k o i snažno bilo m o j e zdravlje da sam sve to m o g a o izdržati. Budući da o d o z g o n e d o ­ staje e n e r g i j e . One će time trošiti vi­ še nego im je stvarno potrebno. narav­ n o . n i j e h a r m o n i č n a i p o s l j e d i c a t o g a jest da biljka obolijeva. prerađuju se u b i l j c i u g o t o v u s u p s t a n c i j u .Što se p r i t o m d o g a đ a ? U biljci se mijenja sastav staničnih sokova. K a k o s e b j e l a n č e v i n e sastoje od s u m p o r a i nitrata. ta d v a e l e m e n t a . U p r i r o d i . Za p o ­ sljedicu ću imati biljku p u n u d i s h a r m o n i č n i h t v a r i — d a k l e . N a r a v n o . Sljedeća je p o s l j e d i c a da ću o b o l j e t i o d r a z n i h alergija. napravit će jednu . svoga o n o g a š t o biljka i n a č e p r o i z v o d i . Dolazi do p o r e m e ć a j a u p r o i z v o d n j i šećera. dakle. k e m i j e . T a k o na gljivice i insekte m o ž e m o gledati kao na ekološku policiju. b j e l a n č e v i n a . Jer. a supstancija u n u t a r b i l j k e n i j e d o ž i v j e l a d a d o z r i j e . s j e d n e strane h r a n a p r e k o korijena. S v u d a ć e m e s v r b j e t i j e r s e č i t a v o t i j e l o b o r i p r o t i v t i h o t r o v a i u p r a v o se tada u poja­ čanoj m j e r i m o ž e r a z v i t i rak. A k o s e biljci d o d a j e p r e v i š e h r a n e . Zahvaljujući k o z m i č k o j e n e r g i j i . m e đ u t i m . d o l a z i d o n e r a v n o ­ t e ž e . u biljci zaostaju n i t r a t i .

T o . p r v o sam n a p r a v i o gnoj iz roga. ljevkasti oblik. Kaos završava t i m e što klica p r o b i j a u zemlju. kao što sam v e ć r e k a o . j e d n u m i n u ­ tu u j e d n o m s m j e r u . dolazi do takvog procesa. prskanje . z a p r a v o . i ne b o j t e se. s v e d o k s e u v o d i n e oblikuje v r t l o g p o p u t lijevka. u n u t a r t o g a j e d n o g sata stalno izmjenjujemo red s kaosom. o n d a sam ga u p r o l j e ć e p r i m i j e n i o na t l o . A k o s j e m e p o l o ž i m u v l a ž n u z e m l j u . a g d j e p o č i ­ nje b i o l o š k o . Sve se m o r a vladati p r e m a m e n i . A sada ć e m o g o v o r i t i o i z m j e n i r e d a i kaosa p r i rastu b i l j k e . Za 1 ha z e m l j e s t a v l j a m o u b a č v u 50 1 v o d e i s a d r ž a j iz četiri r o g a . O v o j e s a d r ž a j u z e t i z č e t i r i roga koji su proteklu zimu p r o v e l i p o d z e m l j o m . Imate li toliko mašte da medu m o j i m prstima v i d i t e j e d n o z r n o graha? U toj sjemenci v l a d a m a k s i m a l a n r e d . T i m e k a o d a i m i t i r a m o p r o c e s rasta b i l j k e . T a j k o m a d m o ž e t e raz­ m r v i t i k a k o b i s t e m o g l i z a g l e d a t i u kuglu. O b i o l o š k o . n a l e đ a u z i m a m p r s k a l i c u ili j e d n o s t a v n o u z i m a m kantu u kojoj sam sve to miješao. R a z u m i j e t e šalu? T a k o g o v o r i muškarac: Ja sam glava. Stavljamo sasvim m a l o same tvari i m i j e š a m o j e č i t a v sat. Pažljivo! Taj gnoj iz r o g a r i t m i č k i m i j e š a m o j e d a n sat u v o d i . Dakle. To će se d o g o d i t i r a b i m o li b i l o o r g a n s k o . A m i j e š a n j e m g n o j a iz r o g a ili k r e m e n a iz r o g a s v o d o m i m i t i r a m . R a b i m o li o n a d v a p r i p r a v k a o k o j i m a s a m v a m g o v o r i o . D a k l e . potjera korjenčić. U t o m j e z r n u s a d r ž a n a s n a g a koja upravlja t i m e d a i z s j e m e n k e nastane t o č n o o d r e đ e n a b i l j k a . p r o c e s koji biljka p r o l a z i tijekom jedne godine. što je p o s l j e d i c a n e h a r m o n i č n o izgra­ đ e n e biljne strukture. U njoj je s a d r ž a n a p o d l o g a z a č i t a v u b i l j k u . a od svoje ž e n e uzimam metlu i to prskam po biljkama. a d r u g u u d r u g o m . P r i m j e r i c e . p a ž l j i v o g a p o s r e d i n i p r e k i n i t e i p o m i r i š i t e . H t i o sam v a m p o k a z a t i j e d n u sjemenku g r a h a . d a k l e . a n a s t a n k o m k l i c e u s j e m e n c i d o l a z i do kaosa. stvaranja cvijeta i p l o d a nastaje n o v a sjemenka u kojoj o p e t v l a d a p o t p u n i r e d . u tlu. Ovaj I tako miješamo u dinamiziranjem. ali s a m je z a b o r a v i o donijeti. Mijenjajući smjer z a p r a v o s t v a r a m o kaos. Uvijek kada d o d a j e m o previše. p r o c e s o m b u b r e n j a nastaje klica. D a k l e . i z t o g s j e m e n a n e m o ž e n a s t a t i ništa d r u g o n e g o l i b i l j k a čija j e t o s j e m e n k a . T a k o d o b i v a m o r i t a m koji s e s a s t o j i o d i z m j e n e r e d a i kaosa. N e smijete od toga napraviti špinat.o r g a n s k o m i e k o l o š k o m n a č i n u o b r a d e tla g o v o r i t ć e m o poslije. Prskanje je naj­ b o l j e p o v e z a t i s o b r a d o m tla. T a k o i z g l e d a godišnji r i t a m biljke. a z a t i m o p e t i z t o g a s t v a r a m o n o v i r e d . a preko procesa rasta biljke. P r e m a t o m u . a n a k o n t o g a p r o m i j e n i m o smjer. B e z o b z i r a n a t o r a d i m l i u v i n o g r a d u ili v r t u . p r i č e m u ć e g n o j i z r o g a d j e l o v a t i na rast korijena. Sada j e sasvim j a s n o kako se upravlja m u š k a r c i m a .d i n a m i č k i n a č i n o b r a d e tla. najprije ć e m o uzeti g n o j iz r o g a i p o m i j e š a t i ga s v o d o m . O v d j e sam v a m to nacrtao kako biste si d o b r o upisali u svijest gdje je p o ć e t a k štete koja nastaje k o n v e n c i o n a l n i m n a č i n o m o b r a d e tla. k a k o n a m o d g o v a r a .takoreći luksuznu potrošnju koju m o ž e m o jasno vidje­ ti na p o v r š i n a m a na kojima žitarice j e d n o s t a v n o p o l e g n u na t l o . o b r n u t o m smjeru sve d o k o p e t ne nastane duboki postupak z o v e m o Što t i m e z a p r a v o č i n i m o ? S t v a r a m o red. m i j e š a m o j e d a n sat o n a k o kako n a m j e o s o b n o u g o d n o . N a j v r j e d n i j e b i ć e j e ž e n a . b i l o m i n e r a l n o g n o j i v o . Žena o d g o v a r a : A ja sam vrat i v r l o d o b r o z n a m <ako o k r e t a t i g l a v u . To je r e d . p o t o m mije­ njajući s m j e r s t v a r a m o k a o s .

T a k o će biljka koja je v e ć p r i m i l a v i š e t v a r i . Vaš je auto tako koncipiran k a k o b i s t e n j i m e m o g l i u p r a v l j a t i d a i d e ili stane. m o ž e t e v o z i t i dalje. N a k o n š t o s e m a f o r p o k a ž e ž u t o . u o v o m slučaju c r v e n o g ili z e l e n o g svjetla. M i s e n e m o ž e m o hraniti divljim biljkama v e ć ih m o r a m o kultivirati. a p r e m a l o energije. gnoj iz roga p o m a ž e da h r a n j i v e tvari ulaze u biljku na h a r m o n i č a n način. Vjerojatno se d o g o d i l o nešto što u o p ć e n e m o ž e m o p o j m i t i . Jedna preko korijena o d o z d o iz zemlje. K o l i č i n a od 50 1 p r i p r a v k a na 1 ha z e m l j e n i k a k o n i j e k o l i č i n a koja b i m o g l a b i t i h r a n j i v a t v a r . T i m e sam im pomogao da razviju sposobnosti prerade hranjivih tvari. a u z g o j e n e biljke imaju i v e ć e p o t r e b e . Svatko o d nas t k o j e u r u k a m a i m a o č i p . T a j e tvar netopljiva u v o d i . a vaš m o z a k je p r o g r a m i r a n t i m e što ste polazili v o z a č k u školu i i m a t e iskustvo. Cilj b i o l o š k o . što je d o v o l j n o za 1. Z a u s t a v i t e se. Primjerice većina vas zna v o z i t i auto. a druga o d o z g o iz k o z m o s a .5 do 2 ha z e m l j e . m o r a m o p o v e č a t i i njezinu sposobnost da p r i m i više k o z m i č ­ kih snaga z a n j i h o v u p r e r a d u .p r i p r a v k o m gnoja iz roga t r e b a l o bi uslijediti prije s j e t v e . a niti š t o s m o g a p o m i j e š a l i s v o d o m . da biste v o z i l i dalje. n a v o d u s e p r e n i j e l o n e š t o što z a t i m v o d o m i z n o s i m o na zemlju. A k o biljci d o d a j e m o više hranjivih tvari. O v d j e i m a m 6 g. n e g o n a o s n o v i iskustva i i n f o r m a ­ c i j e . pojedinih tvari m e đ u s o b n o i k o z m i č k i h snaga. V o z i t e s e d o s e m a f o r a koji p o k a z u j e c r v e ­ n o . T o p o s t i ž e m o p o m o ć u o v o g drugog pripravka — kremena iz roga. A k o dobivaju previše tvari.. Vi u sebi i m a t e nešto što vas p o t i č e na to da v o z i t e dalje. dakle. T a k o u njoj d o l a z i do h a r m o n i j e . nije se ništa b i t n o p r o m i j e n i l o t i m e što smo k r e m e n ukopali u z e m l j u . do ravnoteže između tvari općenito. p o b r i n u o sam se za to da one postanu marljivije. Osim toga. K r e m e n i z r o g a koji s m o p o h r a n i l i u z e m l j u t i j e k o m ljeta z a p r a v o je u s e b i s a k u p i o S u n č e v u e n e r g i j u . n e m i s l i m n a č i p s o d k r u m p i r a n e g o n a č i p i z k o m p j u t o r a . Z n a m o da je v o d a nositelj snaga. djelatnije. U biljci se. što se kemijskog sastava tiče. U s v a k o m slučaju. ako sam ih o p s k r b i o g n o j e m iz roga. a ne n e u r a v n o t e ž e n o .d i n a m i č k e o b r a d e tla jest p o v e ć a n j e t v a r i i stvaranje h a r m o n i j e i z m e đ u t v a r i i d j e l o v a n j a k o z m i č k i h snaga. Što o n d a o v d j e z a p r a v o d j e l u j e ? K a k o t o d j e l u j e ? J a sam s i o s o b n o s t v o r i o j e d n u usporedbu. a k o sam mije­ šanjem i n f o r m i r a o v o d u i o n d a t u v o d u d a j e m z e m l j i . da k l o r o f i l biljke. T o z n a č i . Za 1 ha z e m l j e u z i m a m o 4 g k r e m e n a iz r o g a . a t e s n a g e Sunca m i j e š a n j e m p r e n o s i m o n a v o d u . Nije p r o g r a m i r a n da djeluje n a o s n o v i t v a r i . zna d a s e o n sastoji o d k r e m e n e p r a š i n e koja p r i m a i n f o r m a c i j e . u p o v e ć a n o j mjeri p r i m i o d r e đ e n e informacije i z k o z m o ­ sa. susreću d v i j e djelatnosti. a da se p r i t o m sama snaga z a p r a v o n e troši. p o b r i n u o s a m se za to da biljka. Ž i v i o r g a n i z m i koji p o s t o j e u z e m l j i su d j e l a t n i . G n o j i z r o g a t r e b a o bi. a z a t i m z e l e n o . N o . Supstancijalno. Oni p r o i z v o d e d i v l j e biljke. o m o g u ć i t i d a s e ž i v o t i n j s k i m i k r o o r g a n i z m i koji ž i v o o k o k o r i j e n a biljke p o t a k n u n a t o d a b u d u r a d o s n i j i . d a v e s e l i j e d j e l u j u n a rast b i l j k e . R i j e č je o t a k o m a l o j k o l i č i n i tvari raspršene u v o d i koju k e m i j s k i u o p ć e n e m o ž e t e d o k a z a t i . p r i o b r a d i tla. ali u h a r m o n i č n o m stanju. d o b i t i i v i š e k o z m i č k i h snaga. A l i i tu će se j a v i t i s u v i š a k energije. d o l a z e u neravnotežu. Poznato je kako kremen m o ž e primati i u sebi pohraniti o d r e đ e n e informacije i dalje ih predavati. d a k l e . a ako . V i niste o d n e k o g policajca d o b i l i b o m b o n č i ć da biste postali djelatni.

M o ž e t e uzeti vlak pun pšenice. p o v e ć a v a se n j i h o v a energija. o n e s a d r ž e i v i š e snaga. O t p r i l i k e u rujnu p u n i m o r o g o v e i o n d a b i k r a v a trebala imati konzistentnu. Shvatili ste u č e m u se sastoji kvaliteta. gustu balegu. N o . m e đ u t i m . n e m o ž e z a h v a t i t i u o n o što j e ž i v o t z a t o što puki z b r o j pojedinih dijelova nikada ne čini cjelinu jer zbroju manjka d u h o v n a snaga koja ujedinjuje sve te d i j e l o v e . P o v e ć a v a se n j i h o v p o t e n c i j a l . neka ga i z v o l i postaviti. Sve s e t o z a p r a v o n e m o ž e izmjeriti z n a n s t v e n i m s r e d s t v i m a j e r o s n o v u z n a n o s t i č i n i o n o što j e mjer­ ljivo. N o . d o b i v a m o najbolje o b l i k o v a n i biljni korijen. I z v o d i l i s m o p o k u s e i m j e r i l i korijenje biljaka koje s m o t r e t i r a l i na r a z l i č i t e načine te smo ustanovili da miješamo li pripravke j e d a n sat. što z n a č i da je biljka kvalitetnija. da se ne k v a r i i k a k o i z g l e d a . T o j e ž i v o t . Ili m o ž e t e u z e t i p u n u d v o r a n u ljudi. — I z n i m n o je teško d o k a z a t i . S v a k o j e n e p o n o v l j i v o . Kako treba miješati pripravke? Za p o v r š i n u od 500 ha najbolje je miješati rukom. brojiti i što se m o ž e p o n o v i t i e k s p e r i m e n t o m . N e m a n i j e d n o g č o v j e k a koji bi b i o isti k a o d r u g i . Dakle. To je već spoznao Goethe. T o j e sasvim j e d n o s t a v n o . Ljudi i m a manje ili više. a kvaliteta se u o č a v a p r e k o okusa. što se m o ž e v a g a t i . n e g o t a k o da v o d a koja je u t l o d o s p j e l a k i š o m d i ž u ć i s e m o ž e ući u r o g i m o ž e isteći kad razina o p a d n e . najsušu b a l e g u . mirisa i toga k o l i k o je biljka p o g o d n a za čovjeka. onda to čovjeka veseli i to j e z a p r a v o sat p r o v e d e n u m e d i t a c i j i . a č o v j e k n i j e u stanju i z b r o j i t i ljude koji ž i v e na Zemlji jer svaki put kad d o đ e do n e k o g b r o j a . Znanost. ali n e t a k o d a s e u n j i m a z a d r ž a v a v o d a n i t i t a k o da v o d a ne m o ž e ući. Postoji u z r e č i c a : G l u p a n zna sve. Od koje krave treba uzeti balegu? N a j b o l j a j e b r e đ a k r a v a koja j e h r a n j e n a sije­ n o m j e r o d nje d o b i v a m o n a j b o l j u . Kako ukapamo rogove? Rogove ukapamo otprilike 30 do 35 cm duboko. O b e ć a o sam kako ć u v a m dati v r e m e n a d a s a m n o m r a z g o v a r a t e . ali a k o i m a t e v e ć e g o s p o d a r s t v o m o ž e s e m i j e š a t i i strojno. o n j e m a n j e ili v i š e n e t o č a n . na p o d r u č j u ž i v o t a n e m a ničega što se p o n a v l j a . Listovi j e d n o g stabla su n e i z b r o j i v i . Niti j e d n o z r n o nije isto kao d r u g o . ako i m a t e manje g o s p o d a r s t v o za koje miješate samo j e d n o m . r a d o b i h o d g o v o r i o na pitanja koja se o d n o s e na r a z u m i j e v a n j e o v o g a što sam r e k a o . D a k l e . A k o želite. k o l i k o je sposobna da se uskladišti. a Rudolf Steiner bio je G o e t h e o v najveći učenik. u ž i v o t u ništa nije m j e r l j i v o ni p o n o v l j i v o . ako n e t k o ima pitanje. R u d o l f Steiner j e rekao: M o r a t e miješati j e d a n sat.su tvari u biljci h a r m o n i č n o i z g r a đ e n e . a p a m e t a n sve pita. Koliko se dugo mora miješati pripravak? k a d a j e p r e m a l o ili p r e v i š e .

ČETVRTOPREDAVANJE u vrt. N e t k o je p i t a o m o ž e li se to učiniti i ljeti j e r bi rado posadio oko 15000 sadnica jagoda. za svoj narod. n a r a v n o . pa i ujesen u v r i j e m e sjetve z i m s k i h sorti žitarica. Zato gnoj iz roga dajem zemlji poslije p o d n e . U z i m a m o u o b z i r da prije p o d n e zemlja izđiše. u g r a n i c a m a o n o g a što je na m a t e r i j a l i s t i č k o j r a z i n i . i j e d n o s t a v n o i h p o p r s k a t i ili m o g u p r i p r a ­ vak poprskati po z e m l j i koju ću n e p o s r e d n o poslije obraditi. G o v o ­ r i o sam o t o m e što k o n v e n c i o n a l n a p o l j o p r i v r e d a čini biljkama z a t o što na p r v o mjesto stavlja tvari i ostaje u g r a n i c a m a t v a r n o s t i .d i n a m i č k o j p o l j o p r i v ­ redi m o r a t e si prije svega postaviti pitanje: Zašto u p r a v o t o r a d i m ? A k o o d g o v o r glasi: S a m o d a z a r a ­ d i m n o v a c — o n d a je sve što činite b e s p r e d m e t n o . o d n o s n o n a k o n š t o j e i s p a š o m p o j e d e n a t r a v a . Ja hoću da p r i p r a v a k djeluje u v r i j e m e udaha. a zatim se prosijava. a p o č e v š i od tri sata poslije p o d n e o n a p o č i n j e udisati. Znamo da se ritmički izmjenjuju p o j e d i n i d i j e l o v i dana. tada to č i n i m prije p r v o g otkosa. a poslije i z b o g čega u p r a v o o v i p r i p r a v ­ ci. O d g o v o r na to pitanje m o r a uvijek biti: Da p r o i z v e d e n i zdravu hranu za svoju obitelj. K r e m e n se mrvi. k a d a s a n o d l u č i o ići . Primijenim li pripra­ v a k n e p o s r e d n o prije sjetve. Za sve š t o č i n i t e u b i o l o š k o . G o v o r i o sam o t o m e kako se p r o i z v o d e gnoj iz r o g a i k r e m e n iz r o g a . d o b r o j e u p o t r i j e b i t i g n o j iz r o g a . Riječ je o i s t i m snaga­ ma koje su nama p o t r e b n e kao ž i v o t n e snage. gnoj iz roga pomiješam s v o d o m n e p o s r e d n o prije n e g o ču o b r a đ i v a t i z e m l j u . u v e l i č i n i o v e k u g l e z a 1 h a z e m l j e . P r a k t i č a n savjet k a k o se iz k r e m e n a d o b i v a b r a š n o p r o n a ć i ć e t e u m o j i m knji­ gama i n a d a m se kako će netko d o ć i na ideju da se te knjige p r e v e d u . Primjena b i o l o š k o . M o g u uzeti biljke koje kanim posaditi. A što č i n i b i o l o š k o . Z n a t e li sada k a d a se p r i m j e n j u j e g n o j iz r o g a ? Znate li zašto? Znate li kako se on p r o i z v o d i ? A k o je vaš o d g o v o r : Da — z n a č i da sam danas uspješno radio. Moću d j e l o v a t i u tlo. O n o l i k o k o l i k o sam vam p o k a z a o . N a k o n t o g a se. Sada bih v a m htio reći kako se navedeni p r i p r a v c i primjenjuju. primjerice sadnice j a g o d a .d i n a m i č k i h p r i p r a v a k a S p o m e n u o sam u č e m u je razlika i z m e đ u biološko-dinamičke p o l j o p r i v r e d e i o n e k o n v e n c i o n a l n e . D a k l e . i to u regiju u kojoj raste korijen biljke. Na o r a n i c u ću ga nanijeti neposredno prije obrađivanja zemlje. u v i j e k a k o ž e l i m o sijati. T o j e d a n sat m i j e ­ š a m o u v o d i i p r s k a m o po zemlji koju ć e m o o d m a h n a k o n t o g a o b r a đ i v a t i . a kako na voćnjak? Na l i v a d i ću ga p r i m i j e n i t i što je m o g u ć e ranije u p r o l j e ć e . postavlja pitanje: K a k o ću p r i p r a v a k primijeniti na l i v a d u .d i n a m i č k i način o b r a d e zemlje? Biološko-dinamička p o l j o p r i v r e d a u n a p r e đ u j e p r i r o d o m d a n e s p o s o b n o s t i biljaka. U z m e m o sadržaj č e t i r i kravlja roga. Postu­ pak m o g u p o n o v i t i kada se p r v i put pokosi livada. što će d j e l o v a t i na o b l i k o v a n j e klice. i to poslije podne. To je najbolje učiniti u p r o l j e ć e . O n a u biljci u r e d u j e o d n o s e snaga. a nakon toga ću posaditi sadnice jagoda. č i m na njoj v i š e ne b u d e t o l i k o v l a g e . Rekao s a m o kako postoje dvije m o g u ć n o s t i . K a k o se primjenjuju p r i p r a v c i ? U p r o l j e ć e iz z e m l j e i z v a d i m o g n o j i z r o g a . D a k l e . ili ako to nisam učinio prije početka vegetacije. biljka ć e p r i m i t i p o t r e b ­ ne i n f o r m a c i j e .

I m a m n o g o biljaka k o j e c v a t u v r l o r a n o . prskani p l o d b r ž e dozrijeva i bolje je kvalitete. I g o t o v o . nije t o č n o . nažalost. P l o d o v i uzgojeni na b i o l o š k o -dinamički način ne z o v u se bez razloga " D e m e t e r p r o i z v o d i — p r o i z v o d i s k a r a k t e r o m " j e r oni svaki za s e b e pokazuju o n o što je t i p i č n o za p o j e d i n u vrstu. z n a n s t v e n o . Svi s m o m i k r i v i š t o k u p u j e m o t e p r o i z v o d e . Ovaj s e p r i ­ p r a v a k primjenjuje kada j e v e ć v i d l j i v z a m e t a k p l o d a . jer njime hoću potaknuti p r o c e s izdisanja Z e m l j e . z a g r i z i t e z a t v o r e n i h očiju rajčicu i n e ć e t e z n a t i u š t o ste z a g r i z l i . Ujesen je v a d i m o iz z e m l j e i p u š t a m o da se prašak u r o g u osuši. d o k naše o r a n i c e . naša tla l e ž e n e o b r a đ e n a . T o s e jako l i j e p o v i d i k o d l o z e . K r e m e n iz r o g a p r i m j e n j u j e m ujesen. U m j e s t o d a s p a v a m o . T o z n a č i d a ć e j a g o d a zaista i m a t i okus j a g o d e . misle da nama p o l j o p r i v r e d a z a p r a v o i ne treba jer sve za malo novca m o ž e m o uvesti. Nije d o v o l j n o ako se stvari t o č n o promatraju s a m o i z v a n j s k i . m e d i t i r a m o . List. Idite na tržnicu. d a k l e . a o n d a m o ž e m o još na v r i j e m e stići na d o r u č a k i o t i ć i na p o s a o . v e ć m o r a p o s t o j a t i . tj. Z a t i m u m j e s t o t u š i r a n j a p o l a sata p r s k a m o . M n o g i m a je sigurno p o z n a t o ime Marije Thun koja je rekla kako je najbolje prskati r a n o ujutro. Svaki će p l o d i m a t i s p e c i f i č a n okus s o b z i r o m na svoju vrstu. Inače se ovaj p r i p r a v a k upotrebljava tek u p r o ­ ljeće. T o . p r e d a t i z e m l j i z a slje­ deću godinu. N o . A k o hoću pojačati djelovanje pripravka. r e k l i s m o d a s e k r e m e n a p r a š i n a u k a p a u t l o p r e k o ljeta. s e prskaju o v i m p r i p r a v k o m . uvijek t r e b a m o imati n a u m u p i t a n j e : Što z a p r a v o ž e l i m p o s t i ć i p r s k a n j e m p r i p r a v k o m od k r e m e n a iz roga? — i o d g o v o r : H o ć u d a biljka d o z r i j e . gdje s e i z cvijeta u b r z o m o ž e nazrijeti p l o d . j e d a n sat se u d u b l j u j e m o u to što ć e m o č i n i t i . Primijetili smo da ako tim p r i p r a v k o m prskamo biljku koja v e ć i m a p l o d i a k o t o r a d i m o p o s l i j e p o d n e . v e ć se m o r a u z e t i u o b z i r i o n o što čovjek d o ž i v l j a v a u s v o j e m u osjećajnom ž i v o t u . e n e r g i j e koja d o l a z i o d o z g o p o s r e d o v a n j e m lista. r a ž ili j e č a m p o l j e r a j u p r v a l i i listića ili p r v e tri v l a t i . t a k o mišljenje da c v j e t o v i ranije uvenu ako da m o ž e sakupiti više energije. J u č e r s a m b i o n a vašoj tržnici i uočio da je većina p r o i z v o d a uvezena. a rajčica o k u s rajčice. Postoji o n d a k a d se biljka o t v a r a Suncu. d o k je još rosa. to m o g u n a p r a v i t i i ujesen kada žita­ r i c e k a o š t o s u p š e n i c a . mislim da b i s m o ipak p r i j e s v e g a t r e b a l i v o d i t i r a č u n a o s v o j e ­ mu z d r a v l j u . poslije p o d n e k a d Z e m l j a u d i š e . D a k l e . m e đ u t i m . Dakle. s n a g e koje biljku v a b e iz zemlje. o d n o s n o d a b u d e u stanju p r i m i t i m n o g o energije kako bi m o g l a i z g r a d i t i biljnu t v a r i i m a t i s n a g u da ta t v a r u njoj d o z r i j e . M o ž e m o j e sačuvati d o sljedećeg proljeća ili nakon što se p o b e r e v o ć e m o ž e m o poprskati lišće voćaka kako bi lišće p o k u p i l o kozmičku energiju k o j u ć e . o v a k o tretirani. I s t o j e i p r i sijanju o z i m e p š e n i c e . Čovjek t r e b a imati vlastiti osjećaj za d o g a đ a n j a i m o r a s e u v i j e k i z n o v a p i t a t i : Što ž e l i m p o s t i ć i p r s k a n j e m k r e m e n o m i z roga? O d g o v o r je: H o ć u d a biljka sakupi što v i š e S u n č e v e e n e r g i j e . umjesto da svi p l o d o v i i m a j u isti okus h o l a n d s k i h staklenika.Što s e t i č e k r e m e n a i z r o g a . prije p o d n e . . T o j e sve. k a d p a d n e n a z e m l j u . m o g u p o n o v i t i postupak. tu n e m a p r o b l e m a . N o . a to je uvijek najbolje činiti što ranije u p r o l j e ć e . o z d r a v l j u s v o j e o b i t e l j i i o z d r a v l j u cijeloga naroda. N e k i . J e d n o s t a v n o m o r a m o r a n i j e ustati. i to sasvim r a n o ujutro.

ne m o ž e m o sasvim identificirati jer ih ne m o ž e m o mjeriti. Č i t a v a masa b i l j n e h r a n e k o j u k r a v a p r i m a pa z a t i m i z l u č u j e u sebi s a d r ž i Ja-snage u z a m e t k u . srce iz kojeg ona raste. o d n o s n o d i j e t e tek k a d a se u s p r a v i u stanju j e sebi r e ć i Ja. K o d s t a b l a k o j e n e m a s v i j e s t i te su Ja-snage u začetku. One su ne­ mjerljive jer našoj današnjoj materijalističkoj znanosti takva vrsta e n e r g i j a i snaga nije p o z n a t a . m o ž e m o se upitati: Zašto čovjek stoji uspravno? Čovjek stoji i s t o t a k o o k o m i t o n a Z e m l j u k a o i s t a b l o . T a j z a č e t a k Ja-snaga k o d stabla l e ž i u p r a v o u n j e g o v u p o l o ž a j u o k o m i t o s t i na Zemlju i usmjerenosti p r e m a s v e m i r u . p o g l e d a s e i k a ž e : Ja. g d j e p a s u i š č u p a j u srž b i l j k e . S v i n j a rujući uništava ondje gdje pase. odnosno o k o m i t o na Zemlju p r e m a koz­ mosu. Uzimajući u o b z i r snage koje su p r i t o m djelatne. d o d a v a ­ njem tih snaga o b o g a ć u j e m . m e đ u t i m .s n a g e i s t a v i m li je u r o g . a svojim gornjim dijelom uspravno. s a m a k r a v a n e z n a n i š t a o z a m e t k u Ja-snaga p r i s u t n o m u biljkama. ondje. G o v o r i o je. Dakle. K o d nje se te snage z a d r ž a v a j u u k o ž i i rogu.g o v o r e o t o m u da je sjedište Ja svih biljaka u središtu Z e m l j e . P r e d o č i m o si kako krava p r i m a veliku količinu biljnih sastojaka u s v o j g o l e m i p r o b a v n i aparat. Što ć e g o s p o d a r s t v u Uvijek me i z n o v a pitaju: Zašto krava. ali ne z n a m h o ć u li to uspjeti učiniti na pravi način. U z m e m li k r a v l j u b a l e g u k o j a v e ć s a d r ž i Ja­ . a t a k o o s n a ž e n o j biljci ne m o g u škoditi gljivice niti insekti. To se d o g a đ a z b o g o d r e đ e n i h snaga koje djeluju u čovjeku — snaga svijesti. pa s v e z a j e d n o u k o p a m u t l o k a k o bih t e snage o ž i v i o . A n t r o p o z o f i . Jeste li g l e d a l i kako krava pase travu? Jeste l i v i d j e l i d a o n a t o r a d i s v o j i m j e z i k o m ? Jeste li p r i m i j e t i l i kako njezina balega z a p r a v o i nije do kraja probavljena? Svaka biljka pokušava s v o j i m k o r i j e n o m rasti p r e m a središtu Zemlje. N o . š t o bi na neki način j e d n o s d r u g i m m o r a l o biti p o v e z a n o . k a o m l a d i ć ja mu to nisam v j e r o ­ v a o . Njih. One se očituju kroz njegov položaj prema Z e m l j i i p r e m a s v e m i r u . K a d d i j e t e p r o h o d a . v e ć g a u n a p r e đ u j e . Prije t o g a o n o t o n e m o ž e . Č o v j e k . z a n i m ­ l j i v o j e d a j e m o j o t a c m o g a o rašljama o t k r i t i v o d u . N a r a v n o . o s n a z i . a o v c a i koza. N a r a v n o . j a č a m i h a r m o n i z i r a m biljku. kako zatim iz te hrane uzima bjelanče­ v i n e da bi t i m e i z g r a đ i v a l a vlastito tijelo i p r o i z v o d i l a m l i j e k o . o d e p r e d z r c a l o . t a k o đ e r . D a o s a m mu r o g i j o š j e d a n p u t isti r o g . zašto baš m o r a m uzimati kravlji rog? Zašto kravlja balega? Pokušat ću o d g o v o r i t i na to pitanje. U p r v o m r e d u . to se Ja ne m o ž e shvatiti u f i z i č k o m H a r m o n i z i r a j u ć a u l o g a k r a v e u s m i s l u . isto kao i k o n j . Zatim posredovanjem v o d e one dolaze do korijena i t i m e osnažuju biljku. Uvijek m o r a m o uzimati u o b z i r cjelinu. U z e o sam d v a r o g a i r e k a o m u n e k a z a t v o r i o č i . Z n a m o d a s e m a g n e t sastoji o d p l u s i m i n u s p o l a . N o . R i j e č je z a p r a v o o e n e r g i j i . o m o g u ć i o sam n j i h o v o potenciranje. Jednoznačno je m o g a o razlikovati kravlji rog od b i k o v s k o g jer je osjećao da u n j i m a p o s t o j e r a z l i č i t e s n a g e . k r a v a j e j e d i n a ž i v o t i n j a koja pasući n e u p r o ­ p a š t a v a p a š n j a k . kako m o ž e r a z l i k o v a t i kravlji o d b i k o v s k o g r o g a s a m o t i m e što j e d n o s t a v n o osjeća tu razliku. o d n o s n o Ja-snaga. kako ih probavlja. i u v i j e k je točno rekao komu pripada.

zaključiti da gnoj iz kravljeg roga čini biljku osjetljivom. k r e m e n o m iz roga. Ja ne z n a m k o l i k o ljestvica ima t o n o v a . Zašto dolaze štetnici? Pokušao sam v a m objasniti zašto d o l a z e štetnici. u I n d i j i p o s t o j e k r e m a ­ toriji za krave. u proljeće prskamo kravljom balegom iz roga. a d-a ne b i v a j u u p o t r i j e b l j e n e za h r a n u . n a r a v n o . M o ž e m o . K a o što k o d nas p o s t o j e k r e m a t o r i j i za l j u d e . dakle. A k o s o k o v i biljke nisu u h a r m o n i j i . a p r i m j e n o m o v i h dvaju maloprije spomenutih pripra­ v a k a š t i t i m o biljku i o j a č a v a m o n j e z i n u konstituciju. M n o g i su znanstvenici pokušali p o m o ć u e k s p e r i m e n t a o p o v r g n u t i s m j e r n i c e Rudolfa Steinera. T o l i k o o r o g o v i m a . Samo je po sebi r a z u m l j i v o da s t i m e m o g u obavljati ekspe­ rimente. U Brazilu smo npr. N a v e č e r m o ž e m o prskati g n o j e m i z kravljeg roga. ali t o i m n i k a d a nije u s p j e l o . N a k o n č e t i r i ili o s a m tjedana r a n i m j u t r o m j o š j e d n o m prs­ kam k r e m e n o m iz roga. Dakle. N o . Rog m o ž e biti o d zaklane ili u g i n u l e krave. A u zemljama u kojima nema krava m o r a m o se p r i l a g o d i t i . U p r i r o d i postoji h a r m o n i č a n o d n o s i z m e đ u svih tvari i snaga. zatim p o č e t k o m dozrijevanja i o n d a n e p o s r e d n o prije p o t p u n o g dozrijevanja. ali sasvim sigur­ no znam da i z u z m e m li jedan ton. n i t o n i j e g l a z b a . N i k a k o nije d o b r o d a j e voda klorirana. m o r a j u d o ć i štet­ nici j e r j e n j i h o v a z a d a ć a d a u p r i r o d i o d s t r a n e o n o . ne mogu napraviti glazbu jer više nema harmonije. Ja ne p r s k a m biljku u c v i j e t u n e g o k a d o c v a t e . N o . n e g o s a m o j e d a n š u m j e r g l a z b e n a l j e s t v i c a č i n i c j e l i n u koja nam je potrebna da bi se mogla napraviti k o m p o ­ zicija. uvijek poslije p o d n e . a sljedećeg jutra p r i p r a v k o m od k r e m e n a iz roga. U z m e m li iz d ž e p a s a m o taj j e d a n t o n . m o ­ žda nakon tjedan dana. Narav­ n o . na d r u g o m je mjestu i z v o r s k a v o d a ili stajaća v o d a i z b a r e . g l a z b e n u ljestvicu. I u p r a v o o d a n d e naši prijatelji dobivaju kravlje r o g o v e . p o ­ p o d n e p r s k a j t e t l o . Kako čuvamo tlo? I z b j e g a v a n j e m m o n o k u l t u r e . a u j u t r o list k a k o bi se i z g r a d i l a s u p s t a n c i j a b i l j k e i k a k o b i s e biljka m o g l a o t v o r i t i kozmičkim utjecajima.s e d o g o d i t i p r e s j e č e m o l i m a g n e t p o sredini? T o v i š e n e ć e biti m a g n e t . N j i h o v a se m r t v a t i j e l a spaljuju ili p o k a p a j u . T a k o je i s p r i r o d o m . p o d o b n o m za primanje k o z m i č k i h snaga. uzimali bivolje r o g o v e jer je i b i v o l b i l j o ž d e r i ima sličnu p r o b a v u kao krava. a p o s l j e d n j a j e loša v o d a i z v o d o v o d a . Kakvu vodu treba upotrijebiti za pripravke? k r e m e n iz roga i to. I z b j e g a v a m o na isto­ me mjestu saditi ili sijati istu vrstu biljaka. a k r e m e n iz r o g a p o m a ž e da biljka te snage što d o l a z e iz k o z m o s a p r i m i u sebe. O s t a t ć e n a m s a m o plus i m i n u s p o l — da i n e .. Dakle. krave umiru. U z m i m o npr.d i n a mičkoj m e t o d i i na o n i m a koje niste. Z n a m o d a je u Indiji krava sveta životinja. te kad biste mi mogli priopćiti rezultate. N j e g u j e m o zdravi p l o d o r e d (o p l o d o r e d u ć e m o još g o v o r i t i ) . m o l i m vas da to nikada ne miješate. a kada se p o j a v e listovi. Kad biste u s p o r e d i l i sadržaj šećera u v i n u n a p a r c e l a m a k o j e ste o b r a đ i v a l i p o b i o l o š k o . Najbolja bi bila kišnica. još j e d n o m primjenjujem Bio bih v a m v r l o z a h v a l a n kad biste radili ekspe­ r i m e n t e . d a g a n e ć e m o o t k i n u t i ž i v o j krav:.

kameni dio. Budući da se 88 p o s t o preslice sastoji o d ž i v o g k r e m e n a . i p l o d o v i . n e t r e b a k i p j e t i . V o ć k u m o ž e m o u s p o r e d i t i s t l o m . r a z g r a n a t a poljska p r e s l i c a s a d r ž i m n o ­ g o k r e m e n a . O s n o v u b i l j n e strukture č i n e kalij. Ne m o r a vas biti strah. o d kraja l i p n j a d o s r e d i n e srpnja. o d n o s n o k r e m e n . ali n e rade takve p r o b l e m e na kakve inače nailazimo u k o n v e n c i o n a l n o j p o l j o p r i v r e d i . T e k t o l i k o d a p o l a k o kuha. Osnovno . hoću da se ona upije u t l o i da p o m o ć u kiše njezini sastojci d o đ u do korijena. p r i j a t e l j M a r i j e T h u n . T o v a m zaista m o g u p r e p o r u č i t i . rastu j e d n o g o d i š n j e b i l j k e . k o j e imaju p l i ­ tak k o r i j e n . m e đ u t i m . S t o g a a k o p r e s l i c o m h o ć u d j e l o v a t i na ž i v o t gljivica. M o ž e t e uzeti p o s u d u u kojoj je baka iskuhavala rublje. humusni d i o . Prskati ne m o g u ujesen j e r tada s a m o d e b l o u sebe ne p r i m a mnogo. Z n a m d a k o d trsja p o s t o j i g o l e m problem gljivičnih bolesti. Stablo je o b a v i j e n o k o r o m koja sadrži sustav kapilara. ali r i j e t k o tko primjenjuje m e t o d u d a t l o nakon b e r b e p r s k a č a j e m o d p r e s l i c e . a iznad toga je zemlja. m o r a ostati z e l e n a . Stavlja se 3 0 0 g s u h o g čaja na 10 1 v o d e . Pokušajte j a č a t i b i l j k e . Ja n i s a m v i n o g r a d a r . Isto vrijedi i za v o ć k e . ali n e služim se njezinim sjetvenim kalendarom. R a č u n a o sam s t i m e da č e t e me uhvatiti. u m j e s t o m i n e r a l ­ nog dijela u sredini i m a m o drvenu građu. U b i o l o š k o -dinamičkoj p o l j o p r i v r e d i i m a m o sve štetnike i sve v r s t e b o l e s t i . O v a rastre­ sita. Oni p o s t o j e j e r s u j e d n o s t a v n o u t k a n i u ž i v o t p r i r o d e . Preslicu biste trebali skupljati u o v o godišnje d o b a . d o d u š e . Na vrtnoj zemlji. ali još se uvijek p r e m a l o primjenjuje j e d n a uputa Rudolf'a Steinera. Čaj se kuha j e d a n sat n a l a g a n o j v a t r i . tako da je kora d r v e t a p o p u t z e m l j e . a p o s l i j e p o d n e se n j i m e p r s k a t l o . z a p r a v o na samoj p o v r š i n i . K o d tla u sredini i m a m o kamenje. n j e ž n a . K a k o je g r a đ e n o stablo voćke? U sredini je drvena grada obavijena korom. N a i m e Steiner je ukazao na p r i m j e n u p r e s l i c e ( E q u i s e t u m a r v e n s e ) . A k r e m e n u biljci najveći je neprijatelj gljivicama. Š t e t n i c i i b o l e s t i su p o t r e b n i i p r i p a d a j u g o s p o d a r s t v u k a o što loš u č e n i k pripada Kako razredu. Z n a t e d a postoje dvije v r l o slične biljke. Iz nje raste j e d n o g o d i š n j e lišće. K o d stabla. o n p r e k o k o l o i d n i h p r o c e s a ulazi u biljku i jača njezinu konstituciju.što ne valja. N a k o n b e r b e o d nje t r e b a s k u h a t i č a j . Ova prava preslica ( E q u i s e t u m a r v e n s e ) m n o g o j e rastresitija. U p r o l j e ć e o d l a z i m na polje d o k na njemu još n e m a z e l e n i h v l a t i i p r s k a m ga g n o j e m iz roga. Stablo bismo m o g l i usporediti s dijelom zemlje koji se i z d i g n u o iznad svoje razine. riješiti problem gljivičnih bolesti . d o k j e o n a d r u g a m n o g o snažnija i k o m p a k t n i j a . a lišće p r e d s t a v l j a biljke k o j e na n j o j rastu. D o p u š t e n a j e p r i m j e n a l a g a n i h sredstava k a o što su m o d r a galica ili b o r d o š k a juha. kalcij i silicij. Preslicu m o ž e t e d o b r o osušiti na tavanu. N e smije postati smeđa. ali o n i za nas nisu p r o b l e m . Z a t i m s e r a z r j e d u j e v o d o m u o m j e r u 1:10. V i n o g r a d i s e prskaju s v i m m o g u ć i m s r e d s t v i m a .'oze? na zraku i kako biljke ne bi l e ž a l e jedna na d r u g o j . T i j e k o m sušenja m o r a b i t i l i j e p o r a š i r e n a k a k o b i s e sušila Kakav je utjecaj mjesečevih mijena na sjetvu? J a s a m . Stablo p r s k a m g n o j e m i z r o g a d o k j o š n e m a lišća i n a taj n a č i n p o t i č e m rast lista. k o j e ć e ujesen o t p a s t i .

i te se dvije vrste muha m e đ u s o b n o ne p o d n o s e . S t o g a m r k v u i luk t r e b a sijati z a j e d n o . j e ž e v i . J e d a n r e d m r k v e . i m r k v a i m r k v i n a muha. o v i s i o t r ž i š t u i u p r a v o su se n e k e vrste p o l j o p r i v r e d e r a z v i l e na tržišnoj p o d l o z i . d o b r o v o l j n o s m o p o b j e g l i i z I s t o č n e N j e m a č k e n a Z a p a d . K a d a ć u g a s t o g a p r i m i j e n i t i ? U dane korijena. p o r i l u k a ili č e š n j a k a . M o j o t a c se i p r i j e r a t a i u v r i ­ j e m e rata i p o s l i j e r a t a b a v i o b i o l o š k o .d i n a m i č k i m p r i p r a v c i m a za kompost. N o .gradi k o r i j e n . Rudolf Steiner je za D u h o v e 1924. a j e d a n r e d b i l o k o j e v r s t e luka. g o t o v o ih se i ne m o ž e v i d j e t i . ali se zlatica koja je vitalnija vraća. g o d i n e u Kobervvitzu u osam predavanja d a o d u h o v n o z n a n stvene osnove biološko-dinamičke poljoprivrede. P o s t o j e l u k i l u k o v a m u h a . n a r a v n o . sutra ujutro o b i o l o š k o . A što ako mrkva nema muhe? T a d a p r e p o r u č u j e m sijanje u r e d o v i m a . unije s m j e r n i c e E u r o p s k e O v a sam p r e d a v a n j a z a p o č e o p r i k a z o m o t o m e g d j e p o č i n j e k v a l i t e t a i k a k v e su r a z l i k e i z m e đ u p o j e d i n i h načina o b r a d e zemlje. J a s n o j e d a s a l a t u ili r o t k v i c u n e ć u p r s k a t i u d a n e c v i j e t a j e r će mi o t i ć i u cvat. Z a p r s k a n j e s a l a t e o d a b r a t ć e m o d a n e lista. m e đ u t i m . g o d i n e bili p r o g n a n i iz poljskog dijela Istočne N j e m a č k e . G o s p o đ a T h u n je j e d n o ­ z n a č n o iskusila i d o k a z a l a da prskanjem lisnatog povrća u dane cvijeta o n o o d l a z i u cvat. a v i o d m a h m o ž e t e o d l u č i t i h o ć e t e l i o s t a t i ili o t i ć i kući.d i n a m i č k o m Postoje korisne životinje u poljoprivredi kao što s u b u b a m a r e . T i m e b i sutrašnji d a n b i o i s p u n j e n . a bubamara ne. a ne o s o c i j a l i s t i č k o m ) . Zagreb. o p o l j o p r i v r e d i u o d r e đ e n o m krajoliku. ŠESTO PREDAVANJE B i o l a n d . Smatram v r l o smislenim u v o đ e n j e uzgoja korisnih životinja kao što su mravi.* Mi smo z a p r a v o 1945. Kako zaštititi krumpir od zlatice? D e m e t e r . a 1 9 5 1 . kišne gliste. o socijal­ nom redu u poljoprivredi (izrazito naglašavam — 0 s o c i j a l n o m r e d u . u h o l a ž e . kemija uništava i j e d n e i d r u g e .p i t a n j e k o j e si p o s t a v l j a m k a d a je r i j e č o g n o j u iz r o g a jest: Što ž e l i m t i m e p o s t i č i ? O d g o v o r j e : M o ć u d a s e i/. 2001. a k r e m e n iz r o g a o n d a k a d h o ć u p o t a k n u t i rast s a s v i m o d r e đ e n o g d i j e l a b i l j k e . o b a puta n a p u s t i v š i sva z e m a l j s k a d o b r a . O n o što n e b i h ž e l i o t o j e g o v o r i t i o t r ž i š t u . Bubamara je. Kuko se obraniti od lukove muhe? M o g u samo p r e p o r u č i t i o n o što je već p o z n a t o . najveći neprijatelj k r u m p i r o v e zlatice. u h o l a ž e itd. N a d a l j e ću g o v o r i t i o p l o d o r e d u i o o r g a n i z a c i j i p o l j o p r i v r e d n o g a g o s p o d a r s t v a . N a t u r l a n d . *Hrvatski p r i j e v o d o v e knjige objavljen je u izdanju Antropozofskog društva "Marija Sofija". K o d rajčice ili b u č e č i n i t ć e m o to u d a n e p l o d a . m r a v i . M o r a m o se uvijek iznova zapitati zašto ima t o l i k o m a l o bubamara. Moj b r a t Ekhart i j a s m o i m a l i s r e ć u što j e naš o t a c b i o n a j m l a đ i m s u d i o n i k o m t o g niza p r e d a v a n j a n a z v a n i h 1 objavljenih p o d naslovom "Poljoporivredni tečaj". o p i t a n j i ­ ma i i d e j a m a za b u d u ć n o s t p o l j o p r i v r e d e — i to bi b i l o s v e . . Gnoj iz roga g o t o v o se uvijek upo­ trebljava u d a n e korijena. P o l j o p r i v r e d a . P o b j e g l i s m o s a m o u k o š u l j i i h l a č a m a .

N o . p r e d ­ sjednikom. b i o l o š k o . s a m o m a l o m o r a p r e k o p a t i kup i o d m a h je p r o n a đ e . O p r i m j e n i tih s m j e r n i c a m a o v i s i dobivanje certifikata. a o v e današnje p r i m j e r e n e su n a š e m v r e m e n u . Ipak. d u h o v n a sloboda uvijek prestaje s tržištem. Ono je bilo zabranjeno u vrijeme Hitlerova 1947. a crvena neka stoji n a v a š e m p i s a ć e m s t o l u . Ona mu je dala temelj na kojemu je uvijek m o g a o zadržati svoju d u h o v n u slobodu.d i n a m i č k o m gospo­ darenju kako ne b i s m o n e p o t r e b n o činili pogreške. j e r z e l e n a b o j a p r e d s t a v l j a s n a g e rasta. N o . M o j je otac d v a d e s e t pet g o d i n a b i o njegovim. Jedan o d učenika Rudolfa Steinera. g o d i n e . m i n i m a l n i p r o p i s i su n u ž n i kako bi seljak i m a o p r a v o d e k l a r i r a t i svoje p r o i z v o d e kao b i o l o š k o . P o t r e b n e su nam smjernice koje određuju o v u metodu. Antropozofsko društvo iz Zagreba pobrinuti će se da se m o j e knjige " U p u t e za p r i p r e m a n j e b i o l o š k o d i n a m i č k i h pripravaka" i " U p u t e za primjenu biološko-dinamičkih pripravaka" p r e v e d u na hrvatski jezik i o n e će se p o j a v i t i u p r a v o u o v o m o b l i k u i o v o j boji. P o t r o š a č i su b i l i u p o z n a t i s č i n j e n i c a m a g d j e i k a k o nastaju D e m e t e r p r o i z v o d i i gdje se o n i m o g u kupiti. N a r a v n o da se p r i t o m m o ž e m o i m o r a m o služiti l i t e r a t u r o m . u Švicarskoj je razvio organsko-biološku metodu. O v a d r u g a knjiga o p r i m j e n i b i o l o š k o . One se na p r v o m e mjestu sastoje u s l o b o d n o j djelatnosti p r o i z v o đ a č a . Pisaći s t o l p o l j o ­ p r i v r e d n i k a i z g l e d a k a o k o m p o s t n i kup i k a d t r a ž i knjigu p o k o j o j b i r a d i o .d i n a m i č k i r a d n i j e d o g m a . Dakle. J a n e m o g u r e ć i v a m a što v i t r e b a t e č i n i t i na s v o j e m imanju. Zelenu ćete uvijek nositi u džepu. O n a m o r a stati u d ž e p od košulje. seljaka. o s n o v a n je Demeter savez. H o ć e m o li raditi i s p r a v n o m o r a m o u z e t i u o b z i r s e d a m d e s e t p e togodišnje iskustvo u b i o l o š k o . o d n o s n o . N a m a je v a ž n a d u h o v n a s l o b o d a . D e m e t e r smjernice prilagođavaju se vre­ m e n u . Vi sami m o r a t e shvatiti načela. R e c i m o . I m e Demeter p o s t o j i u N j e m a č k o j j o š od n a c i z m a . Godine godine.d i n a m i č k e p r o i z v o d e . T a k o i svaki č o v j e k koji se bavi biološko-dinamičk o m p o l j o p r i v r e d o m m o ž e i z g r a d i t i i zadržati svoju d u h o v n u s l o b o d u . obnovljeno. a o n a prestaje ondje gdje započinje d u h o v n a sloboda drugog čov­ j e k a . tek o n o najosnovnije što seljak smije. T o j e zelena knjiga. r a d i m o l i b i o l o š k o . Prva je knjiga o t o m u k a k o se p r i p r e m a j u p o j e ­ d i n i b i o l o š k o . 1928. M u l e r Rosch.d i n a m i č k i h p r i p r a v a k a j e c r v e n e b o j e . Nije d o v o l j n o držati se s a m o o s n o v n i h smjernica. Jer.d i n a m i č k i ili n e r a d i m o . ali j e n a k o n s v r š e t k a rata. U p r a v o su te v i š e cijene p o b u d i l e interes i k o d d r u g i h proizvođača.d i n a m i č k e .d i n a m i č k i p r i p r a v c i . D e m e t e r p r o i z v o d e . i boja je koja p r e d s t a v l j a cvat.p o l j o p r i v r e d o m . N o . što je d o v e l o do v e l i k e p o t r a ž n j e i o m o g u ć i l o da cijene takvih p r o i z v o d a budu m n o g o više od ostalih. 1954. a što ne smije č i n i t i . k a o p o l i t i č a r i član š v i c a r s k o g p a r l a m e n t a . koja je k o m p l e m e n t a r n a z e l e n o j . S a d r ž e s a m o t o l i k o uputa k o l i k o j e m i n i m a l n o p o t r e b n o . Hoću Demeter p r o i z v o d e . primijeniti ih o v i s n o o v a š e m imanju i z a t i m s l o b o d n o odlučiti kako ćete poslovati. r a d i t i b i o l o š k o -dinamički znači m n o g o više od toga. dok je on sam primjenjivao biološko-dinamičku me­ t o d u . za biološko-dinamičku p o l j o p r i v r e d u po­ t r e b n e s u o d r e đ e n e s m j e r n i c e p o k o j i m a s e o n a raz­ likuje od ostalih načina p r o i z v o d n j e . d o l a z i mi kupac i kaže: Ja bih htio b i o l o š k o .

N j e z i n i su p r o i z v o đ a č i p r i m i j e t i l i kako b i o l o š k o -dinamički p r o i z v o d i imaju v i s o k e cijene. Osim toga. K o d t z v . U v i j e k s e n a d u ljudi koji k a ž u : I j a m o g u p r o ­ i z v o d i t i b i o l o š k i . Izašao je propis prema kojemu s v a t k o tko t v r d i da se b a v i b i o l o š k o m p o l j o p r i v r e d o m m o r a d o p u s t i t i d a b u d e k o n t r o l i r a n . dopuštaju i monokulturu. I t a k o su u N j e m a č k o j nastala d v a jaka saveza. a d r u g i M e r c e d e s e . t a k o da o v d j e načelo jedinstvenog organizma više uopće ne postoji.d i n a m i č k e p o l j o p r i v r e d e . n a r a v n o . Smjernice EEG-a. R e c i m o 50 p f e n i g a . primjerice. d o v o l j n o da samo jedan njegov dio z a d o v o ­ ljava p r o p i s e . . čime je u zakonu počinjena velika pogreška jer zakonodavci uopće nisu shvatili bit p o j m a b i o l o š k o . E. I nije p r o š l o m n o g o v r e m e n a kada su i drugi p r o i z v o đ a č i hrane počeli p r o i z v o d i t i na prirodan način. Uputili su se našim p o t r o š a č i m a t v r d e ć i kako i oni imaju biološku r o b u i kako je i njihova r o b a isto t o l i k o d o b r a k a o i D e m e t e r p r o i z v o d i . Stoga je Miiier Rosch u svojoj m e t o d i izostavio biološko-dinamičke pri­ pravke. g o d i n e o d l u č i l a r a z g r a ­ ničiti p o j e d i n e načine biološke p r o i z v o d n j e hrane.d i n a m i č k e m e t o d e . Krugovima d j e l o v a o b i l o je s u m n j i v o što se b a v i n e č i m mi­ stičnim. p o l j o p r i v r e d o m . 1 j a ć u . p r o i z v o d i t i p r i r o d n i m p u t e m . D e m e t e r p o l a z i s a stajališta k a k o j e p o l j o p r i v ­ redno gospodarstvo cjelovit organizam i da stoga cijelo m o r a biti u okviru z a d a n i h smjernica. a k a k o t o n e s m i j e m o č i n i t i d o d a j u ć i b i l o kakve kemijske s p o j e v e . o n d a se v i d j e l o kako ovi prvi v o z e Volksvvagene. i taj se p r o i z v o d smije n a z i v a t i e k o p r o d u k t o m . Nije. a za svaku p o j e d i n u od n a v e d e n i h metoda postoje i točno utvrđena pravila. S l i č n o j e i k o d B i o l a n d a . T a k o su stalno nastajale n o v e m e t o d e i novi savezi. što j e d o v e l o d o v e l i k o g z a o k r e t a g l e d e k o n t r o l e p o j e d i n i h p r o i z v o d a . što z a p r a v o n i j e b i l a i s t i n a . a z a d r ž a o sve ostale osnovne postavke b i o l o š k o . dopuštaju d o d a v a n j e p o j e d i n i h tvari za p r i h r a n u biljaka za o n e koji se d r ž e načela da tlu m o r a m o n a d o k n a d i t i tvari koje smo mu u z g o j e m biljaka o d u z e l i . smatrao cjelovitim or­ Tako je osnovana org a n i z m o m i p r o p o v i j e d a o je s v o j i m seljacima o poljoprivreda. T a k o s u nastale EEG biopravne smjernice — striktni propisi kojih se moraju p r i d r ž a v a t i svi koji se bave biološkom rednika koja se služi j e d n i m n e o b j a š n j i v i m poj­ snaga. N a ž a l o s t . S t o g a s u j e o d l u č i l i p r o d a v a t i n e š t o jef­ t i n i j e . č i n i m o t o p o m o ć u organ­ skih t v a r i . Vi koji ste v e č e r a s o v d j e z n a t e v i š e o d b i l o k o j e g p o l i t i č a r a koji d o n o s i z a k o n e i koji d e f i n i r a š t o j e b i o l o š k o .nije mom mogao pripadati kao što je nekakvoj skupini u poljopriv­ kojima je Europska j e unija 1 9 9 1 . Demeter i Bioland. dakle. ali z a š t o b i h d a v a o d o p r i n o s n e k o m savezu kad m o g u uštedjeti novac koji bih m o r a o p o t r o š i t i n a p o t v r d u d a s a m D e m e t e r ili B i o l a n d . N a t u r l a n d a samo p o l o v i c a imanja m o r a zadovolja­ v a t i o d r e đ e n e s m j e r n i c e . g d j e c i j e l o imanje m o r a biti u o k v i r u z a d a n i h smjernica. d o k j e k o d b i o l o š k i h smjer­ nica Europske zajednice dovoljno da samo jedna p l o h a b u d e o b r a đ e n a na biološki način. N e k i su rekli k a k o i o n i mogu voziti Mercedes p r o i z v o d e ć i jednostavno samo biološki. n e o b j a š n j i v i m .d i n a m i č k a ili b i l o koja m e t o d a e k o l o š k e p o l j o p r i v r e d e . Tako je n a s t a o t r e ć i s a v e z — Naturland — š t o z n a č i : p r i ­ rodna zemlja. I on je poljo­ privredno gospodarstvo tropoljnoj gansko-biološka poljoprivredi.

čiji savjetnici zainteresira­ n i m p r o i z v o đ a č i m a p r e n o s e iskustva d r u g i h p o l j o p r i ­ v r e d n i k a koji r a d e b i o l o š k o . m e đ u s o b n o r a z m j e n j i v a l i is­ kustva. ali i n a n a č e l i m a koja p r o i z l a z e iz samog života. Ja sam. ljudi koji s a m o hoće zarađivati n o v a c prihva­ ćaju najlakše p r i m j e n j i v u m e t o d u te iz pukih egoistič­ nih razloga oštećuju i uništavaju biološko tržište proizvodima dobivenim na osnovi monokulture. informirali se o proizvodnji pripravaka i n a taj s e n a č i n d a l j e i z o b r a ž a v a l i . nosi­ telji s v e g a s u p r o i z v o đ a č i .d i n a m i č k e p o l j o p r i v ­ r e d e . u j e d n u k r o v n u o r g a n i z a c i j u koja s u r a đ u j e s p o j e d i n i m i s t r a ž i v a č k i m t i m o v i m a . H o ć e m o li doista primjenjivati biološko-dinamički n a č i n o b r a d e tla. m e đ u t i m . T o j e iluzija. N e m o j m o prije negoli nešto proiz­ v e d e m o misliti na tržište. A k o nam preosta­ ne nešto p r o i z v o d a . č v r s t o u v j e r e n kako svi i m a m o još j a k o m n o g o posla. Rad n j e g o v i h znanstvenika temelji se na k o n v e n ­ c i o n a l n o j z n a n o s t i . R a d n e z a j e d n i c e su o k u p l j e n e u j e d a n p r s t e n . Uz to postoje i radne zajednice p r o i z v o đ a č a . Jedan p r o i z v o đ a č ljekovitog bilja p i t a o j e p o s t o j i l i u N j e m a č k o j z a t o t r ž i š t e . I na kraju. seljaka v e z a n i h u z o r e đ e n o p o d r u č j e . U Njemačkoj i m a m o istraživački centar. O n d j e s e p o ­ l j o p r i v r e d n i c i sastaju k a k o b i s e u p o z n a l i . P r o i z v o đ a č i s u p r e d s t a v ­ nici razine tržišta. stoga što u o v o m trenutku m o ž e m o hraniti j e d v a dva p o s t o stanovništva. postoji Savjetovalište za biološko-dinamičku p o l j o p r i v r e d u .d i n a m i č k u p o l j o p r i v r e d u temeljiti n a p o j m u i z v o z a . I u o k v i r u tih r a d n i h zajednica djeluju savjetnici. Njemačka se dijeli n a p o j e d i n e z e m l j e k o j e imaju o d r e đ e n u s a m o ­ s t a l n o s t i te se s k u p i n e b r i n u da s j e d n e s t r a n e za­ stupaju z a j e d n i č k e i n t e r e s e p r e m a p o l i t i č a r i m a . dopuštena konvencionalna se p o l j o p r i v r e d a raz­ kemijskih sredstava. S a v e z i Savjetovalište p r i p a d a j u d u h o v n o j r a z i n i sustava. nikako n e m o j t e svoj interes za b i o l o š k o . o d n o s n o Savez za b i o l o š k o . p o k u š a j m o t o i s p r a v n o č i n i t i u svakom p o g l e d u . tri ili četiri g o d i n e p r o i z v o d n j e po n o v i m načelima. Osim toga.d i n a r n i č k o m m e t o d o m . M e đ u t i m . da s druge strane imaju kontakte s a istraživačkim O r g a n i z a c i j s k a D e m e t e r struktura s a v e z a l i k u j e o d o v i h p r e t h o d n i h p o t o m u što j e u njoj primjena institutima. U o v o m j e času N j e m a č k o t r ž i š t e z a s i ć e n o l j e k o v i t i m b i l j e m p r o i z v e d e n i m u N j e m a č k o j . k a k o b i stjecali n o v e s p o z n a j e . . koji p o ­ stavlja d u h o v n i p l a n b i o l o š k o . S v i z a j e d n o č i n e skupinu koja o b u h v a ć a čitavu zemlju. o p s k r b i m o njima krug svojih znanaca. a to p o n a j p r i j e znači dvije.Ovakav pristup d o v o d i do p r o b l e m a na tržištu. k a o i r e z u l t a t e s v o j i h z n a n s t v e n i h istraživanja.d i n a m i č k u p o l j o p r i v r e d u . 0 vama. o vašoj inicijativi o v i s i j e s t e l i s p o s o b n i sami p o s t a v i t i t e m e l j e z a p r o ­ i z v o d n j u kako bi se o p s k r b i l o vaše trežište. I m o l i m vas. N a r a v n o . v e ć mislimo na vlastito zdravlje i zdravlje svojih bližnjih.

Uz n a v e d e n o b r i n e se i za organizaciju sajmova. Moj brat i ja također v o d i m o svoje škole. Ja u s v o j o j kući d v a do tri puta na g o d i n u o d r ž a ­ v a m t e č a j e v e z a p r o i z v o d n j u b i o l o š k o . Koliko traje prijelazno razdoblje s konvencionalne na biološko-dina m ičk u proiz vod nj u? T o ovisi. Osim Demeter saveza postoje i Demeter službe. U n j i h o v o j je n a d l e ž n o s t i p r e z e n t a c i j a D e m e t e r p r o i z ­ v o d a n a n j e m a č k o m tržištu kako s v a k o g o s p o d a r s t v o ne bi m o r a l o raditi vlastitu reklamu. .d i n a m i ć k i h pri­ pravaka. t a z a j e d n i c a p r o i z v o đ a č a postoji i d a n a s . d o k s u n e k a d r u g a z a t v o r e n a i l i sasvim napuštena.d i n a m i č k e p o l j o p r i v r e d e . Slična j e d n o g o d i š n j a škola postoji k o d Frankfurta na M e i n i .d i n a m i ć k i h p r i p r a v a k a . N o . a sada se b a v i m s a m o n j i h o v o m p r o i z v o d ­ njom. zbog toga jer oni za svoje p r o i z v o d e na tržištu dobivaju preniske c i j e n e . Cilj t o g a j e d n o ­ g o d i š n j e g š k o l o v a n j a jest o s p o s o b i t i l j u d e z a uprav­ ljanje g o s p o d a r s t v o m p o b i o l o š k o . o r g a n i z a c i j a n a s u p r o t p o t r o š a č i m a i b r i n e se o t o m u da se p r o i z v o đ a č i pridržavaju biološko-dinamićkih smjernica. Pojedine države Europske zajednice p o t o m a ž u i konvencionalne poljoprivrednike. U posljednjih 10 g o d i n a 50 posto njemačkih poljoprivrednika napustilo je poljopriv­ redu. za to su potrebne dvije godine.Usred l o g a prstena je Demeter savez k a o p r a v n a Sve o r g a n i z a c i j e u o k v i r u D e m e t e r saveza djeluju na d o b r o v o l j n o j bazi i na temelju donacija. o p o l j o p r i v r e d n o m g o s p o d a r s t v u . u o k v i r u a n t r o p o z o f i j e . sutra p o l j o p r i v r e d e više ne bi bilo. On ima jednogodišnju školu z a ljude koji t r a ž e n o v i ž i v o t n i put. p r i j e l a z m o ž e potrajati tri d o četiri g o d i n e . Školovanje biološko-dinamićkih proizvođača u n a d l e ž n o s t i je istraživačkog centra. Pojedina su p o l j o p r i v r e d n a gospodarstva pos­ tala z n a t n o v e ć a . i m a m o s a v j e t o v a l i š t a koja d o 50 p o s t o financira d r ž a v a . Kad bi to potpo­ m a g a n j e seljaka d a n a s i z o s t a l o . U p o j e d i n i m s a v e z n i m z e m l j a m a . a to se postiže v r l o j e d n o s t a v n i m n a č i n o m reklamiranja. m e đ u t i m . a ako je riječ o č e s t o p r s k a n o j p o v r š i n i .d i n a m i č k i m na­ č e l i m a . a na n j e z i n u je č e l u m l a d i i b o l j i stručnjak. T a k v o j suradnji s d r ž a v o m pristupili smo p o d jedinim i osnovnim uvjetom — d a s e l j u d i koji r a d e u našim s a v j e t o v a l i š t i m a ne moraju p r i d r ž a v a t i z a k o n a k o n v e n c i o n a l n e p o l j o p r i v ­ r e d e i d a smiju z a d r ž a t i d u h o v n u s l o b o d u . O p č e j e p o z n a t o d a u N j e m a č k o j ljudi k o j e s e bave b i o l o š k o . T o z o v e O s n o v n o m p o l j o p r i v r e d n o m g o d i n o m . N o . Država ne financira samu o r g a n i z a c i j u . izložbi hrane ltd. od svih ekoloških p r o i z v o d a potrošači su najbolje upoznati s k v a l i t e t o m o n i h koji nose o z n a k u D e m e t e r . i a k o troškovi p r o i z v o d n j e iznose 40 D M .d i n a m i č k e m e t o d e . T i j e k o m 25 g o d i n a b i o sam p o s l o v o đ a u z a d r u z i za p r o i z v o d n j u i p r o d a j u b i o l o š k o . A k o j e r i j e č s a m o o z e l e n o j p o v r š i n i koja n i j e p r s k a n a nikakvim otrovima. Prestar sam da bih s u d j e l o v a o na tržištu nestal­ n o m p o p u t ž i v e . a ponajpri­ je je namijenjena o n i m a koje zanima antropozofski aspekt b i o l o š k o . T i j e k o m prije­ l a z n o g razdoblja na č i t a v o m se imanju moraju primje­ njivati načela b i o l o š k o . Cijena m e t r i č k e c e n t e p š e n i c e j e 2 0 D M .d i n a m i č k o m p o l j o p r i v r e d o m čine 1-4 p o s t o p o l j o p r i v r e d n o g stanovništva.

T a k o v i d i m o da mrkva z a p r a v o uopće ne v o l i humus te da je uvijek zdrava na v j e t r o v i t i m mjestima. k a o š t o se. G o v o r i o sam o p r o b l e m u m o n o k u l t u r e . n e g o u g l a v n o m k a o divlju biljku. često pojavljuje n a t l u n a k o j e m u j e b a g e r u k l o n i o p o v r š i n s k i sloj z e m l j e . N a r a v n o . U p r a v o i z m e t kišne gliste p r i v l a č i korijenje biljaka j e r o n o se m o ž e hraniti o n i m e što glista za s o b o m o s t a v l j a . s v e m o ž e n a u č i t i o d d i v l j i h biljaka u p r i r o d i . a m n o g o vjetra. U p r i r o d i m o n o k u l t u r a ne p o s t o j i . i o m o g u ć a v a j u n o v i m b i l j k a m a d a rastu na t a k v o m prestrukturiranom tlu. V i d i m o tako da su m n o g e biljke z a p r a v o p o k a z a t e l j i o n o g a što se zbiva u zemlji. m o r a m o naučiti čitati iz biljaka. O v o m o r a m o razumjeti. vidjet ć e m o da u zemlji zaostaje masa m r t v o g korijenja koja ž i v o t i n j a m a i g l j i v i c a m a što o n d j e ž i v e s l u ž i z a h r a n u . M o n o k u l t u r a u p o l j o p r i v r e d i z a p r a v o je k o m p r o m i s nastao p o d utjecajem zakona t r ž i š t a i p r o b l e m a p o v e z a n i h s r a d n o m s n a g o m . na f i n o m tlu. m o ž e m o uzeti štihaču i p o g l e d a t i kako kamilica i z g l e d a p o d z e m l j o m . I z t o g a m o ž e m o iščitati n a k a k v o m tlu p o j e d i n a vrsta biljaka hoće rasti. N o . dakle. M o ž e m o uočiti da se kamilica i z r a z i t o širi p r e m a g o r e u o b l i k u v e l i k i h v r l o r a z g r a natih g r m o v a . V i d j e t ć e m o kako o n a s v o j i m r a z g r a n a t i m k o r i j e n j e m p r o ž i m a tešku i l o v a č a s t u z e m l j u . dakle. To se lijepo m o ž e naučiti na primjeru divlje mrkve. ne b i o l o š k o . To znači da mrkva r a d o raste o n d j e gdje ima m a l o humusa. K a m i l i c u g o t o v o više i ne n a l a z i m o kao kultivi­ ranu. g o v o r e nam kako pojedina vrsta bira o d r e đ e n o tlo. Divlja se m r k v a npr. Pri r a z u m n o j o b r a d i tla monokultura se zamjenjuje p l o d o r e d o m . m j e š o v i t i m u z g o j e m biljaka. i to u društvu s k a m i l i c o m . D o v o l j n o j e . Z a p r a v o t i m e što p r o l a z i kroza zemlju i što s e h r a n i o s t a c i m a k o r i j e n j a kišna g l i s t a p r o z r a č u j e zgusnutu ilovačastu zemlju. R e k a o s a m v a m d a s e kišna glista h r a n i m a s o m m r t v i h o r g a n s k i h ostataka i da iza sebe ostavlja i z m e t . Sigurno i na vašem jeziku postoji neka knjižica o t o m e kako n a m p o j e d i n e biljke g o v o r e . o n d a s njom m o r a m izaći iz vrta na polje. mijenjajući struk­ t u r u tla. a mjesto na kojem se zadržava prekriva n e k o m sluzavom tvari i za s o b o m u o b l i k u svojega i z m e t a ostavlja grudičastu zemlju. k o d primjene p l o d o r e d a ipak je v a ž n o znati koje je mjesto n a j p o v o l j n i j e za p o j e d i n u vrstu biljaka. da n j e z i n o sjeme P l o d o r e d S a d a ć e m o p r i j e ć i n a j e d n o o d o s n o v n i h n a č e l a bio­ loške o b r a d e tla. o v i m a l i k a n a l i ć i u k o j i m a se nalazi zrak p r i m a j u u s e b e v o d u .d i n a m i č k e n e g o b i o l o š k e . Ona. K a d p a d a kiša. spoznati i iz toga mora­ mo učiti. stvara n o v e kanaliće i o m o g u ć a v a prozračivanje takvog teškog. Ona je ustvari b u d e p o l o ž e n o tik n a p o v r š i n u . p r o ž d i r e korijensku masu. tj. Biljke n a m n a n e š t o u k a z u j u . gdje j e z e m l j a g o t o v o s a s v i m z b i j e n a z b o g k i š e i g d j e n a njoj m o ž d a l e ž i tek mali sloj pijeska. zbijenog tla. sve se ne m o ž e naučiti u neko­ liko minuta. A k o smo znatiželjni. A k o sam p r i m i j e t i o d a m r k v a u m o j e m v r t u n e ć e rasti j e r i m a p r e v i š e h u m u s a i p r e m a l o vjetra. Dakle. 1 a k o se p r i s j e t i m o što se d o g a đ a s n j e z i n i m k o r i j e n o m kada u s v o j e m gornjem dijelu o d u m i r e . što sam p o k a z a o na j e d n o m m a l o m primjeru g o v o r e ć i o n a i z m j e n i č n o m uzgoju m r k v e i luka kao uspješnom o b r a m b e n o m sredstvu p r o t i v lukove i mrkvine muhe. N a r a v n o .svjetlosna biljka. u o s t a l o m .

pa salata. da se p o t r o š i . paziti na to da z a j e d n o sadimo i sijemo biljke koje se m e đ u s o b n o p o d n o s e . onda dolazi šećerna repa. zatim slijedi cikla. M o r a m o znati da sve korjenito bilje z a p r a v o razgrađuje zemlju. Postoje b i l j k e k o j e s e m e đ u s o b n o p r i v l a č e ili k o j e s e d o b r o podnose te na neki način m e đ u s o b n o unapređuju s v o j rast i b i l j k e k o j e se ne t r p e . bolje je da to ne činim.o k v a l i t e t i i s t r u k t u r i tla. dakle. m e đ u t i m . zatim ništa i na kraju mrkva. dakle sve o n e biljke koje m o r a m o ručno okopavati. A sada bih krenuo redom od najboljih do najgo­ rih. I k o d p l o d o reda m o r a m o nastojati da z a j e d n o stavljamo biljke koje se m e đ u s o b n o p o d n o s e . o d n o s n o granica i z m e đ u biljaka koje izgrađuju. sve vrste kupusnjača (koraba. To su jednogodišnje trave. t o b i još n e k a k o m o g l o uspjeti. N e m a smisla da u n e p o s r e d n o j b l i z i n i ž i v e ne t r p e . Ova crta r a z g r a n i č a v a biljke koje troše humus iz z e m l j e od o n i h koje ga izgrađuju. višegodišnje lepirnjače u koje se ubraja bijela djetelina. Ovdje ć e m o upisati tzv. no ipak ć e m o m o ć i u s p j e š n o r a d i t i a k o s m o shvatili o s n o v n a plodoreda. Isto je i s ljudima. Obratno. Sada ćemo vidjeti koje biljke izgrađuju tlo. a č e g a ima p r e v i š e . M e d u biljkama postoje raličiti odnosi. . j e d n o g o d i š n j e lepirnjače. i m a m p o l j e j e č m a . M o r a ­ m o . kupus. ali z n a m o j a ž e n a . a za deset godina naraste do četrdeset metara u dubinu. i sasvim g o r e lucerna. ako nakon pšenice p o s i j e m j e č a m . kelj. Najbolji je krumpir. z b o g t r ž i š n i h r a z l o g a nije uvijek m o g u ć e . A k o n p r . stočna repa. T a k o je i s b i l j k a m a u p o l j u . a s l j e d e ć e g o d i n e h o ć u posijati p š e n i c u . korijensko bilje. To je granica i z m e đ u p r o i z v o đ a č a i potrošača humusa. Ja n i s a m v r t l a r i z a p r a v o n e z n a m m n o g o o t o m e . Jasno n a m je da i o v d j e tržište načela donekle nameće svoju điktatutru. I t a k o p r o m a t r a j u ć i b i l j k e m o ž e m o u o č i t i što tlu n e d o s t a j e . cvjetača). se kulture b r i n u da se h u m u s r a z g r a d i . Lucerna je kraljica svih kultiviranih biljaka. Ona u jednoj godini naraste četiri metra duboko. višegodišnje trave. 0 t i m o d n o s i m a m o r a m o v o d i t i r a č u n a j e r nije d o b r o da u n e p o s r e d n o susjedstvo s a d i m o biljke koje se ljudi k o j i s e m e đ u s o b n o ne p o d n o s e . što. obogaćuju Te samu zemlju i onih koje je troše. U p a m t i t e o v u sliku kako biste j e p o n o v n o m o g l i nacrtati.

t a k o đ e r . z a p r a v o . primjerice. J e d n o g o d i š n j e b i l j k e siju se k a o m e d u k u l t u r a i č i n e h r a n u za ž i v o t i n j s k e o r g a n i z m e koji ž i v e u zemlji. m e đ u t i m . Kukuruz treba okopavati. Budući d a j e n a tlu o s t a o l e ž a t i ostatak slame od ječma. T o m o ž e b i t i i p r o s o . z a t i m o z i m a pšenica. u z g a j a m raž. pa ljetni j e č a m i s a s v i m na kraju k u k u r u z . u zemlji se z a d r ž a o o d r e đ e n i postotak vlage. iza z o b i ostane z e l e n e gnojid­ be i ako ta zelena g n o j i d b a do listopada d o v o l j n o izraste. . d o k sijanjem z o b i i medukultura p o s t i ž e m o p o v e ć a n j e h u m u s n o g sloja. N o . h o ć u l i i h u s v o j e m h u m u s n o m s a s t a v u samo održati. Čovjek m o r a d o b r o znati počistiti biljke koje rastu o k o kuku­ ruza. Z a t i m d o l a z i p š e n i c a koja troši relativno m n o g o hranjivih tvari. uštihati i tada mi služi kao z e l e n a gnojidba za pšenicu. m o g u je ukopati. N o . m n o g o g n o j i v a i m n o g o v r e m e n a d a b i izašla i z gaća. A k o bolje p o g l e d a t e . t a ć e c r v e n a d j e t e l i n a narasti p r e v i ­ soko i stvarati nam p r o b l e m e pri žetvi. U s p i j e li. O n a s e p o d n o s i sama sa s o b o m . S l i j e d e l j e t n a p š e n i c a i l j e t n i j e č a m u k o j i se e v e n t u a l n o m o ž e usijati. biljke koje rastu uz njega. bijela djetelina ili mješavina bijele i žute d j e t e l i n e . m o r a m izmjenjivati jedne s drugima. m o ž e služiti kao hrana za životinje. Zato je smisleno da k a o međukulturu p o s i j e m j e d n o g o d i š n j e t r a v e i l e g u m i n o z e j e r ta m e d u k u l t u r a ujesen izraste i stvara z e l e n u masu.Ž i t a r i c e s u b i l j k e k o j e nas h r a n e . T o ć e m o još rastumačiti k a k o biste razumjeli o s n o v n o načelo. Treba mu jako m n o g o v r e m e n a da bi narastao samo deset c e n t i m e t a r a . rastu v r l o b r z o i t u d o l a z i d o k o n k u r e n c i j e medu biljkama. N a k o n t o g a ću posijati o z i m i j e č a m . A k o . K a d ta zelena masa pri košenju p a d n e na zemlju i o s t a n e l e ž a t i na tlu i l i se z e m l j a p r e o r e . n a p r o t i v . Organsko g n o j e n j e s k o m p o s t o m m a l o i z g r a đ u j e h u m u s n i sas­ tav tako da s k r u m p i r o m opet d o l a z i m u r a v n o t e ž u . K r u m p i r zahtijeva nešto gnoja. a ako j a k o s l a b o u s p i j e . P o g l e d a ­ mo li još j e d n o m biljke koje se nalaze i z n a d crte. a l i s a m o z a t o što ga se b r z o uklanja sa zemljišta i time o m o g u ­ ćuje sijanje n o v e kulture. Slijedi z o b koja j e . pa zatim m o g u posijati heljdu. o n d a m o g u uzgajati s a m o r a ž . N a k o n nje d o l a z i o z i m i j e č a m . d a k l e k o j e nisu z a p r o d a j u . C r v e n u djetelinu ne bih miješao u uzgoj p š e n i c e j e r je ona. h e l j d a j e d i v n a h r a n a za ljude. Njoj je p o t r e b n o v e ć nešto gnoja i m o r a m o se p o b r i n u t i da u tlu i m a m o r e z e r v e . ona će potrošiti nešto humusa. životinjska hrana. a i z n a d c r t e su o n e k o j e ostaju u n u t a r p o l j o p r i v ­ r e d n o g imanja. p r i l i č n o n e u t r a l n a . Biljke k a o što s u p r o s o ili h e l j d a m o g u k o r i s t i t i n a t r o s t r u k i n a č i n . Ja b i h je k a s n o z i m i usijao u p š e n i c u z a t o što z i m s k a pšenica i crvena djetelina jednako narastu i ako j e v l a ž n a g o d i n a . Za to služi k o p a č i c a . Hraniti ž i v o t i n j e koje ž i v e u zemlji znači zemlju o d r ž a ­ vati ž i v o m . vidjet ć e m o da su o n e ustvari hrana za životinje. a p r v a m e d u njima je raž. Raž j e v r l o n e u t r a l n a biljka. uočit ćete da su s v e biljke koje se n a l a z e i s p o d c r t e biljke za p r o d a ­ ju. ali j e n a p r v o m e mjestu riječ o h e l j d i . N a k o n o z i m o g ječma d o l a z i ljetna pšenica. Kukuruz. A k o . je lijena biljka koja treba m n o g o sunca. s l u ž i k a o z e l e n a g n o j i d b a . stvara korijensku masu. A k o ne uspije. služi kao hrana m i k r o ­ organizmima u zemlji i životinjama pod zemljom. N a p j e s k o v i t o m t l u raž m o g u i z m j e n j i v a t i s k r u m p i r o m . Ako zatim posijem zob. d a k l e k a d o n a u d e u t l o ili p a d n e na t l o . Postoji mjesto gdje se 140 g o d i n a sije r a ž n a i s t o m t l u b e z i k a k v i h b o l e s t i ili p a d a k v a n t i t e t e .

neku vrstu socijalnog čina. Je li pogodno posaditi kupus zajedno s graškom? Ja ne b i h i s t o d o b n o i m a o g r a š a k u s u s j e d s t v u s k u p u s o m n e g o bih grašak p o s a d i o k a o p r e t k u l t u r u . Bob je. Zbog toga će u z e m l j i z a o s t a t i s a s v i m mala k o l i č i n a dušika. što z n a č i a k o s m o n a p r a v i l i b e r b u u stanju p o l u z r e l o s t i . O d g o v a r a t ću na pitanja 0 t o m u koje se biljke m e đ u s o b n o najbolje p o d n o s e 1 na p i t a n j a o p l o d o r e d u . k a o i grašak. v r l o O d g o v o r i n a pitanja se b r z o uklanja n j e g o v a z e l e n a masa i n a k o n t o g a s e m o g u p o s a d i t i k a s n i j e v r s t e k u p u s a i kelja. Budući da grašak daje v r l o mali prinos. a jabuke s jabukama. Pri pobiranju graška nakon dozrijevanja treba li ga iščupati ili ga treba bakterijama ostane odrezati tako da korijenje s dušičnim u zemlji? Sada ć e m o i m a t i sat pitanja. jer m o r a m o v o d i t i računa o t o m u da grašak kad i z r a s t e p r a v i sjenu s a l a t i . Dakle. v i š e t o n e č i n e j e r pri o b l i k o ­ v a n j u p l o d a dušik s a d r ž a n u k v r ž i c a m a na k o r i j e n j u biva upotrijebljen za formiranje ploda. baš nije Grašak s e m o ž e j e d n o s t a v n o o d r e z a t i t a k o d a k o r i j e n j e s b a k t e r i j a m a k o j e p r o i z v o d e dušik o s t a n e u zemlji. ali t o treba učiniti u r a n o m stadiju n j e g o v a vegetiranja. S v a k o j d j e l a t n o s t i koju p r o v o d i m u v r t u m o r a . u z e m l j i će o s t a t i supstancija k o r i j e n j a . Tko je dobar susjed grašku? Što se podnosi s graškom? Grašak je i z n i m n o d o b a r kao prva kultura iza koje slijede d r u g e . On je d o b a r p r e t h o d n i k za sve b i l j k e k o j e j a k o iscrpljuju t l o . K o d svih lepirnjača m o r a m o misliti na to da o n e skupljaju dušik s a m o do kraja c v a t n j e . k a d a k o m u š k e g r a š k a i z r a s t u . To se m o ž e . kao p r e t h o d n i k a kupusu. D o b r o j e p o s i j a t i g r a š a k ili b o b i o n d a ih u p o l u z r e l o m stanju u k o p a t i u z e m ­ lju. L u k nije d o b r o s a d i t i iza graška. p o g o d n o saditi nakon graška. T a d a i m a m o i z v r s n u p r e t k u l t u r u z a p š e n i c u . d o k je za to i z r a z i t o p o g o d n a j a g o d a . A k o u kući i m a t e s a m o j e d a n p o d r u m . Poslije. n a i m e s v o j e j a b u k e p o h r a n i t e u s u s j e d o v u p o d r u m u . v r l o p o g o d n o u z e l e n o m stanju u k o p a t i u z e m l j u . m o r a m s e p i t a t i što z a p r a v o ž e l i m . k a d a s e o b l i k u j e p l o d . N o . Kasni kupus iza graška. N a ­ r a v n o .ujedno uskladištiti krumpir i jabuke? Jabuke i k r u m p i r ne m o g u biti p o h r a n j e n i morate izvesti u istoj prostoriji. K a o s u s j e d u g r a š k u d o b r o j e p o s a d i t i salatu. k a d a d u š i k još nije p o t r o š e n n a f o r m i r a n j e p l o d a te ako smo pokosili d o v o l j n o visoko tako da zaostane još d o v o l j n o materijala. p r i j e n e g o s e f o r m i r a o p l o d . ali s a m o o n d a ako s m o r a n o uklonili ostatke m a h u n a r k i . t a j e z e m l j a i p a k j a k o d o b r a za pšenicu. Onda je to d o b r o .z a s j e n j e n o . Luk. Jer. Mogu li se /. a nje­ g o v krumpir u svojem p o d r u m u . krumpir s krumpirom. Kako svakodnevno zalijevanje djeluje na biljke u vrtu? K a d a z a l i j e v a m . Stavljanje graha kao pretkulture pšenici bila je velika zabluda jer n a k o n njega u zemlji z a p r a v o n e z a o s t a j e n i k a k a v dušik. ali n e ć e s e z a d r ž a t i n i k a k a v d o d a t n i o r g a n s k i dušik. i m a s m i s l a n a p r a v i t i v e l i k e g r e d i c e z a g r a š a k ta­ ko da on n e m a m n o g o susjedstva koje njime biva m e đ u t i m .

ne dirajući korijen biljke. dok su sve ostale imale dugačko korijenje. a m o ž d a ste t o u č i n i l i u p o g r e š n o v r i j e m e j e r z n a t e da ima dana koji su p o g o d n i za o b l i k o v a n j e k o r i j e n a . T a j se p o v r š i n s k i t a n k i sloj j o š j a č e suši i na taj način d o b i v a m o sloj koji zasjenjuje dubinske slojeve z e m l j e . T r e b a . p r i m j e r i c e . a da se p r i t o m ne p o t a k n e i s p a r a v a n j e tla.p r e t h o d i t i p i t a n j e : Što z a p r a v o h o ć u t i m e p o s t i ć i ? Nije m i namjera d a s a m o o t v o r i m slavinu. a naše su biljke razvile samo površinsko korijenje. T i m e što površinski o b r a đ u j e m o z e m l j u p r e k i d a m o kapilarnost. Za v e l i k i h vrućina j a k o je d o b r o l a g a n o p r e k o p a t i p o v r š i n s k i sloj z e m l j e . To t r e b a č i n i t i ranije. P o s v u d a g d j e m i n e š t o r a d i m o . P r i m i j e n i m o l i sustav n a t a p a n j a i m i t i r a j u ć i kišu. z a l i j e v a t ć e t e svaku p o j e d i n u salatu. k o p a m o i t d . z a što p o s t o j e p o s e b n e n a p r a v e . d o k još nije j a k o t o p l o . korijen? ubrao ih samo nekoliko. d a n a t o p i m i onda z a t v o r i m slavinu. k a k o b i v o d a d o s p j e l a u d u b i n u . ali d a s e n e ispari onaj dubinski sloj z e m l j e u koji urasta k o r i j e n . o b r a đ u j e ­ m o . m e đ u t i m . morate postupati slično n a t a p a n j u u v r i j e m e kiše i u z e t i š t i h a č u . p o v r š i n s k i m o b r a đ i v a n j e m tla kapilare se zatva­ raju. A k o u m l a d o m razdoblju rasta b i l j k e n e n a t a p a m . Ni tada. Zašto nisu stvorile okrugli To znači da ih niste d o v o l j n o r a n o o k o p a l i . Možete li nam što reči o pokrivanju tla travom. I'osijao sam rotkvice. k a p i l a r e . 1 kad biste na takvu p u k o t i n u stavili k o m a d papira. Sadite li u v r t u . K a o d a s e b o j i d a ć e kiša isprati t l o . k o r i j e n ć e rasti p r e m a d u b i n i g d j e ima v o d e . k a k o b i h p o t a k n u o klijanje. m l a d e biljćice salate. ali o b i l n o . nije d o b r o p o l i j e v a t i c i j e l u p o v r š i n u n e g o 18-20 cm v i s i n e zastati u rastu te će svu e n e r g i j i usmjeravati s a m o p o j e d i n u biljku j e r a k o j e n a p o v r š i n i m o k r o . ne smijete dopustiti da v o d a d o đ e samo u p o v r š i n s k e s l o j e v e tla n e g o d a d o p r e i u d u b i n u . T i m p l i t k i m o k o p a v a n j e m p o s t i ž e m o d a j e p o v r š i n a p r o p u s n a . d o g o d i t će se da će z b o g natapanja biljka formirati plitki korijen j e r će postati lijena da svoj korijen pošalje u dubinu gdje ima vlage. On služi k a o zaštita da u d u b i n s k i m s l o j e v i m a koji s a d r ž e v l a g u n e d o d e d o j a č e g i s p a r a v a n j a . T o m o ž e m o u o č i t i n a p r i m j e r u kukuruza koji će u r a z d o b l j u kad d o s e g n e na to da k o r i j e n ide u d u b i n u . T o s u t z v . a nikada često i m a l o jer t i m e p o t i č e m o rast površinskog korijenja. dakle. A p r i m i j e n i t e li k t o m u g n o j iz roga. M o r a m o znati da u p r o l j e ć e p o s t o j i o d r e đ e n o r a z d o b l j e kad biljka kao d a z a s t a n e u rastu. A k o tako radite. A k o z a l i ­ jevate. V i d i t e k a k o se u t o m s u h o m r a z d o b l j u u z e m l j i stvaraju p u k o t i n e k o j e sižu v r l o d u b o k o . A k o r e c i m o o d e m o na o d m o r . sijenom ili slamom? Z e m l j a se s v u d a g d j e je g o l a i g d j e na njoj ništa n e r a s t e n a s t o j i p o k r i t i . k o p a t i s a m o površinski. Niste uzeli u o b z i r p r a v e dane za korijen. z e m l j a nastoji d a s j e m e n j e što p r i j e . dakle. m o r a m o n a t a p a t i rijet­ k o . Hoćete li natapati vrt. o n e će na sušnoj zemlji p r o p a s t i . o s i m m o ž d a u i z r a z i t o suš­ n o m r a z d o b l j u . a za v e l i k e suše p o n o v n o ćete ih zaliti o d m a h sljedećeg dana. biljke će još aktivnije rasti prema p o d z e m n i m v o d a m a i ne formirajući površin­ sko korijenje svu svoju e n e r g i j u usmjeravat će na formiranje dubinskog korijenja. tek t o l i k o da zemlja na površini m o ž e disati. vidjeli biste kako se on o v l a ž u j e . doći će puževi.

P r i t o m .proklija. Ali gospoda Maria Thun nam je preporučila da bi tlo trebali pokušati tretirati k r e m e n o m iz roga k a k o b i s m o m u p r i v e l i s n a g e svjetla. Svaki biljni p o k r o v z n a č i o s j e n č a v a n j e z e m l j e j e r se isparavanjem p o d njime zemlja ovlažuje. N a r a v n o da je d o b r o ako zemlju uvijek d r ž i t e p o k r i v e n o m . trajnog zelenila u p o l j o p r i v r e d i i u p r i r o d i o m o g u ć a v a m n o g o v e ć e iskorištavanje S u n č e v e e n e r g i j e i b o l j e o b l i k o v a n j e biljaka. Isto tako i p o d ribiz m o ž e t e staviti debeli sloj. kako ne bi ostala gola. Ja k a ž e m : t o l i k o tanan sloj k o l i k o je m o g u ć e i isto t o l i k o d e b e l i sloj k o l i k o j e m o g u ć e . Riječ je o j e d n o j p o b o ž n o j želji. Č u l i s m o d a j e d n o g o d i š n j e b i l j k e t r e b a j u tanji s l o j . Sasvim j e s v e j e d n o koju o r g a n s k u supstanciju rabite. D o b r o je staviti suho sijeno ili suhu slamu. To je salata. m o ž e t e n a n i j e t i t o l i k o s l a m e d a n e m a t e k o r o v a . površina zemlje ispod njega t a k o đ e r je vlažna. M o r a t e z n a t i da će za s v a k o g u b i j e n o g p u ž a u v r t d o ć i cijela obitelj na p o g r e b svojega puža. A svaka biljka koja raste n a tlu h r a n a j e o n i m ž i v o t i n j i c a m a koje ž i v e u zemlji. Svi ostaci z e l e n i l a iz v r t a su d o b r i . Tu se stvara plijesan i kad s e taj suhi materijal zapljesnivi. I zaista. p u ž e v i su im p r e d a l i p o l o v i c u vrta. j e r z n a m o d a p u ž e v i ne trpe svjetlo. stoga što je riječ o zaštiti. k a k o j e r e č e n o . j e r postoje k a r m i n e . Pojava stalnog. U vrtu u kojem uzgajamo j e d n o g o d i š n j e biljke m o ž e m o staviti t a n k i s l o j k a k o b i s m o i m o m o g u ć i l i d a k r o z taj s l o j p r o d r e zrak. Ruža v o l i d e b l j i p o k r o v i b i l o bi d o b r o da joj d a t e nasjeckanu koru od d r v e t a . kao npr. svježu ili suhu travu? treba li na zemlju slaviti Možemo li primijeniti kremen tlo nismo poprskali gnojem iz roga? iz roga ako prije toga . Č u o s a m od n e k i h ž e n a k a k o su d o š l e u v r t i r e k l e p u ž e v i m a : Dajte i m e n i k o m a d i ć v r t a . o sjeni koju na taj n a č i n s t v a r a m o z e m l j i . Iza s v a k e s m r t i p u ž e v i s e skupljaju k a o n a k a r m i n e . Je li dobro usitnjeno granje? Kako se obraniti od puževa? Onaj tko se boji p u ž e v a i tko bi p u ž e v e najradije uništavao t o p o m . m e đ u t i m . k o d k a m i l i c e . koji s e m i j e š a o j e d a n sat. N o ć u d o l a z e kišne g l i s t e . T o j e d o b r o činiti ujutro u o s a m sati. P o k r o v postaje v l a ž a n o d o z d o . a d o b r a je i kora od d r v e t a iz p i l a n e . a na t i m k a r m i n a m a za njih ima k o l a č a . o d v l a č e taj p l j e s n j i v i d i o p o k r o v a u d u b i n u gdje im služi za hranu. Kako visok mora biti taj sloj? O v i s i o t o m e što ž e l i t e . Zato nam je savjetovala da r i t m i č k i p r s k a m o t l o u v r t u i t o t a k o d a s e tri d a n a za r e d o m ujutro o k o osam sati zemlja prska p r i p r a v k o m k r e m e n a i z r o g a . Što treba primijeniti za prskanje protiv puževa? Za prskanje p r o t i v p u ž e v a Maria T h u n je pre­ p o r u č i l a da se p r i m i j e n i k r e m e n iz r o g a s m a l o v e ć i m zrncima. T i s u ć e se l j u d i p o k u š a l o o b r a č u n a t i s p u ž e v i m a na tisuću r a z l i č i t i h n a č i n a i d r ž a t i ih u šahu. I m a t e l i m a l i n e . i t o j e d o b r o . o v i s n o o v r s t i b i l j k e . o d n o s n o što j e r a n i j e m o g u ć e . jer o n e nemaju d u b o k o korijenje. U p i l a n i kad se o g u l i d r v o ostaju ostaci k o r e . uvijek postoji mala opasnost od razmnožavanja p u ž e v a . uvijek će ih imati m n o g o . Kad je riječ o malčiranju.

stabla. Gnoj iz roga m o g u upotrijebiti više puta jer ujesen ću ga o p e t p r i m i j e n i t i kako bih m o g a o s a d i t i i sijati. znati kada moram prihranjivati kukuruz? 2 0 0 0 m . Mi sada v a d i m o g n o j iz roga kako b i s m o zaštitili r o g .ržaj u z e t i z četiriju r o g o v a . Gnoj iz roga ne b i t r e b a l o držati dulje o d j e d n e . m e đ u t i m . Gube li s vremenom pripravci svoju vrijednost? Da. prska tri d a n a z a r e d o m . Pokušajte u prvoj g o d i n i napraviti o t o p i n u kako je r e č e n o i njome prskati biljke. Uvijek morate imati na u m u š t o z a p r a v o h o ć e t e p o s t i ć i s t i m p r i p r a v k o m . m o ž e t e napraviti biljnu gnojnicu. Zasluga bijele djeteline jest da u n o s i k u k u r u z u v i š u sferu m e d u b i l j k e k o j e su p r o i z v o đ a č i humusa. g n o j iz r o g a d o b i v a se u p r o l j e ć e . Preporučujem v a m da s posljednjim oko­ p a v a n j e m kukuruza posijete bijelu djetelinu. P r i m j e r i c e . N o . V i d j e l i ste o n u k u g l u . Treba li prskati izravno na tlo ili i po biljkama? 0 t o m e smo već g o v o r i l i . K r e m e n i z roga. R o k n j i h o v a trajanja r a z l i č i t j e z a s v a k i p r i ­ p r a v a k . A k o m i n e š t o o d njega p r e o s t a n e . što je d o v o l j n o za p o v r š i n u od 2 u suhi t r e s e t i o n e o n d j e o s t a j u p o h r a n j e n a d o k ih ne z a t r e b a m o . kako p r e p o r u č u j e M a r i a T h u n . treba p o p r s k a t i p r i p r a v k o m gnoja iz roga. odnosno djelotvornost toga pripravka. j a s i u j e s e n p r i p r e m a m n o v i g n o j i z r o g a koji u k a p a m u z e m l j u k a k o b i h ga u p r o l j e ć e o p e t m o g a o iskopati i u p o t r i j e b i t i . O n s e p r i m j e n j u j e n a s v e š t o s e s a d i ujesen: j a g o d e . Može li se što učiniti za presadnice paprike i rajčice koje su odrasle u stakleniku i koje su zastale u svojemu rastu? Može li se flancima paprike ili rajčice koji su odrasli u plasteniku i zaostali u rastu pomoći da bolje rastu? M o r a t e d o d a t i g n o j iz roga. g r m l j e itd. A za n e k o l i k o g o d i n a v i d j e t će se koliko ga t r e b a m o proizvesti.A k o p r i m j e n j u j e m o taj p r i p r a v a k . Te kugle v e l i č i n e teniske l o p t i c e stavljamo Kako ću A k o n e m a t e životinje. k a d a ć e t e t o u č i n i t i m o r a t e znati sami. m o g u p r i m i j e n i t i s l j e d e ć e g p r o l j e ć a . j e r bijela djetelina koja raste s k u k u r u z o m u svojoj kasnijoj fazi rasta kukuruzu daje potrebnu količinu duši­ ka. Stoga j e v a ž n o d a k o m ­ p o s t n a p r a v i t e sami. koja j e k o l i č i n a d u š i č n i h i o r g a n s k i h sastojaka p r e o s t a l a od p r e t k u l t u r e i k o l i k o ste stavili komposta. Biljke.i to se. d a k l e . O v o j e sać. tri čak č e t i r i g o d i n e . . r a n o u j u t r o . Stoga m o ž e ­ mo prskati bez o b z i r a na to što je b i l o prije i što će biti poslije. Sadržaj j e d n e v r e ć i c e od 15 g k r e m e n a d o v o l j a n je za prskanje 1 ha z e m l j e što z n a č i da se 1 g miješa u 10 litara v o d e . S i j a n j e m b i j e l e d j e t e l i n e t a k o m o ž e t e p o s t i ć i d a kukuruz ne z a u z i m a o v o najdonje mjesto na slici. najviše d v i j e g o d i n e . o v i s n o o t o m e jesu li biljke j o š uvijek u p l a s t e n i k u . K r e m e n koji n a m p r e o s t a n e m o ž e m o p o n o v n o s t a v i t i u r o g p r e k o ljeta i u k o p a t i ga u z e m l j u kako b i s m o pojačali k o z m i č k o d j e l o v a n j e . V a d e se u p r o l j e ć e i v e ć i n a ih se t a d a potroši. N o . 1 to ne samo d i o vrta n e g o cijeli vrt. m o r a m o s i kao uvijek p o s t a v i t i pitanje: Zašto t o činimo? M o r a m o znati kako djeluje o n o što p r i m j e n j u j e m o . n e g o da se p o d i g n e naviše. T o m biljnom gnojnicom možete postići o b o g a ć e n j e tla d u š i k o m . M o ž d a s v a š i m k o m p o s t o m n e š t o nije u r e d u j e r u k u p l j e n o m k o m p o s t u često ima m i n e r a l n o g g n o j i v a . jer vi najbolje znate što je bila pretkultura. m o ž e m o sačuvati d v i ­ j e . M a l o ga i z m i j e s i m o i oblikujemo kuglu.

Za to nisu p o t r e b n a mjerenja. Sada sam ih s a m o i m e n o v a o . Oba p r i p r a v k a p o m a ž u biljci u rastu g l e d e i z g r a d n j e t v a r i i kvalitete. P o t r e b n o j e suhi m a t e r i j a l i z m i j e š a t i s mokrim. p a d a j u na t l o . cvijeta officinale) valerijane (Valeriana Oni čine kompoziciju i neizbježno suovise j e d n i s d r u g i m a p o p u t niza t o n o v a u tonskoj ljestvici. a p o s l i j e ću o njima g o v o r i t i opširnije. Pritom m o r a m o postupiti t a k o d a u k o m p o s t n o m k u p u d o đ e d o stvaranja glji­ vica. m o r a m o v o d i t i računa o t o m u da u njemu s t v o r i m o o d r e đ e n e o d n o s e . Rudolf Steiner nam je d a o upute o tomu kako s e o d r e đ e n e l j e k o v i t e biljke u p o t r e b l j a v a j u z a i z r a d u kompostnih pripravaka. d r v o ) t r e b a i z m i j e š a t i s j e d n i m U s l o b o d n o j p r i r o d i ti ostaci hrasta lužnjaka maslačka Q. Jer. pedunculata). p o s t a j e p r e v r u ć i i z g a r a . Oba ta stanja su stanja b o l e s t i . i stolisnika kore {Achillea millefolium). d r v o . da sve te o r g a n s k e tvari strunu i tako s t v o r e n o v u hranu za zemlju. Nadalje. b i v a o v l a ž e n . o d n o s m a s e koja s a d r ž i d u š i k i o n e s u g l j i k o m t r e b a b i t i 10-20 p r e m a 1 . T o su: m j e h u r j e l e n a . cvijeta čitave je u v l a č e ć i u z e m l j u . T o z n a č i d a 1 0 d i j e l o v a m a s e k o j a s a d r ž i ugljik ( s l a m a . M i k r o ­ o r g a n i z m i iz z e m l j e p r e l a z e u tu supstanciju i p o n o v n o Govorili smo o zaštitnim pripravcima u biološko-dinamičkoj p o l j o p r i v r e d i . ta kompostna hrpa u gospodarstvu p r i r o d e z a p r a v o j e n e š t o n e p r i r o d n o . s l a ž e m o li k o m p o s t . koji u s e b e p r i m a v l a g u š t o s e i s p a r a v a i z tla. kada se n a n o v o o v l a ž i . stvaraju se gljivice. Jučer sam v a m n a v e o d v a b i o l o š k o . a a k o je premokar. od: cvijeta dioica). Pripravci se rade uz primjenu o d r e đ e n i h životinjskih o v o j a . O n o ostaje ležati na zemlji. K a k o ć e t o što j e n e p r i ­ r o d n o utjecati na našu ekologiju? Nije p r i r o d n o da lišće koje pada na zemlju bude p o b r a n o i stavljeno na hrpu. o t p a c i p o v r ć a . N j i h o v a je zadaća da se . koja j e z a p r a v o dušični spoj. on se z a p l j e s n i v i . što u b r z o m o ž e m o u o č i t i . O n o što glista čini u z e m l j i m i k a o p o l j o p r i v r e d n i c i h o ć e m o p o n o v i t i gra­ deći kompostne kupove. Gljivice se u 98 p o s t o k o l i č i n e sastoje o d m o k r a ć e v i n e . to se j e d n o s t a v n o m o ž e naučiti vidjeti i osjećati. N i k a d a i h n e stavljajte u slojevima već uvijek izmiješane. T a k v o j e stanje zapravo stanje b o l e s t i . Ti se kompostni pripravci sastoje cvijeta koprive robur L acum nalis). g o v e d a p o t r b u š n i c a i l u b a n j a n e k e d o m a ć e ž i v o t i n j e . Rekao sam da poljopriv­ r e d n i k koji radi nešto što nije p r i r o d n o uvijek na neki način narušava harmoniju prirode. N a j b o l j i humus je i z m e t kišne gliste. o n d j e se suše i s t v a r a j u na z e m l j i p o k r o v p o p u t k o ž e . c r i j e v o g o v e d a . Pomiješaju s e slama. Na svakoj o r g a n s k o j supstanciji. biljke (Quercus (Tarax­ offici­ kamilice {Urtica syn {Chamomilla officinalis). 2 5 p o s t o zračnog i 25 posto v o d e n o g elementa. T o s u g n o j i z r o g a i k r e m e n i z r o g a . P r i t o m imajte na umu da u j e d n o j k o m p o s t n o j h r p i m o r a biti 5 0 p o s t o s u h o g m a t e r i j a l a . ima p r e m a l o zraka pa istrune. Stoga. od nje stvaraju h u m u s . a k o j e o t p a d n i m a t e r i j a l p r e s u h .d i n a m i č k a p r i p r a v k a .masa na tlu K o m p o s t n i pripravci r a s p a d n e i da se p r i t o m stvori n o v a k o l i č i n a dušika. p r o ž i m a se m i k r o o r g a n i z m i m a koji z a t i m bivaju uvučeni u zemlju. N o . N a k o n što b i l j k u p o ž a n j e m o ili p o b e r e m o p r e ostaju biljni ostaci.

Sačuvam li ga vlažnim. oko mjehura s t a v i m o v r e ć e s granama b a z g e . Kad izvadim tu masu. I vreća će istrunuti. postupam poput apotekara koji svoje ljekovito bilje čuvaju u suhom stanju. započinje tek onda kad ga se stavi u kompost. Budući da Rudolf Steiner nije decidirano rekao mora li se taj pripravak čuvati u suhom ili vlažnom stanju. U pomoć uzimam žlicu. Za to postoje dvije mogućnosti. Nas smo dvojica prijatelji. Miševi o č i t o ne podnose bazgine grane dok traje proces njihova raspadanja. ali u većini slučajeva on zadržava svoju srukturu. Budući da su u kompostu potrebni i mineralni sastojci. Kada dođem do crne zemlje koja je preostala od vreće. on će istrunuti stvarajući male mrvice humusa.dijelom gnoja koji također ima sastojke ugljika. a imam i prste. Kako vadeći masu ne bih presjekao mjehur. ukapamo ga u jutenu vreću. bit će mi ga teško naći. ali se prepiremo na znan­ stvenom području. Moram paziti da mi mjehur ne pojedu miševi. mjehur vadimo iz zemlje. A k o . u njega unosimo i dio zemlje. Rudolf Steiner nam je poklonio tzv. Da bismo ga mogli naći. zabosti kolac. kompostne pripravke. već se i u tome nazire duhovna sloboda koja vlada i mora vladati na području biološko-dinamičke poljoprivrede. Mogu ga sušiti u suhoj sjeni. Za gotov su pripravak. U proljeće. . imam gotov pripravak. moram ga konzervirati. Djelotvornost ovoga pripravka. a sam će mjehur dotad već potpuno istrunuti. Moj prijatelj u Australiji čuva ga u vlažnom stanju te ga kao gotov pripravak stavlja u kompost. No. dakle. moram dobro zapamtiti mjesto na kojemu sam ga zakopao jer je malen i ako ga ukopam na 30 cm dubine. ali će u zemlji ostaviti tamnu. dirati. potrebne dvije godine razmišljanja. dakle. A kada dođem do tog mjesta. Ostaje vani i po suncu i po kiši. Kako bih ga mogao pronaći. započinjem s "arheološkim" radovima. i čuvaju se sasušeni do proljeća. Prije punjenja moramo ga namočiti kako bi bio mekan i podatan. dakle. sačuvam li ga u suhom stanju. Tu. a iza nje se nalazi moj stolisnik. a ujesen ga skidamo i ukapamo u zemlju. prepušten djelovanju svih atmosferskih pojava. o tomu postoje različita mišljenja. I njegova će masa biti natrula i potamnjela. što p o s t i ž e m p o m o ć u grana b a z g e . znam da sam došao do vreće. ali se uzima kao pretežiti nositelj dušika. crnu strukturu poput humusne mase. Prvi se sastoji od cvijeta stolisnika. neposredno nakon Uskrsa. miševi ga neće točno iznad njega. dok su u fazi ocvjetavanja. Tako sam dobio pripravak koji će djelovati u humusu. No. Cvijetovi stolisnika beru se potkraj ljeta. ne postoje dogme. Mogu ga konzervirati u vlažnom stanju u kakvom sam ga iskopao iz zemlje ili tako da njegovu masu osušim u hladu. u zemlju ću truljenja. Ja sam čvrsto uvjeren kako je ispravno da se taj pripravak čuva u suhom stanju. Zatim ga objesimo na sunce i ostavimo do polovice rujna. Kako bih sačuvao g o t o v pripravak. u vlagu. Da bi se procesi pretvorbe u kompostu odvijali što harmoničnije. među­ tim. U proljeće uzimamo mokraćni mjehur od crvenog jelena i u njega stavljamo cvjetove.

Ovdje imam kravlja crijeva koja su konzervirana prije godinu dana jer sam već tada znao da će krave biti zabranjene. Na to stavljamo komadiće daščica i na njih sloj treseta debljine 10 cm. Za pripremanje veće količine imam lijevak koji se rabi u vinogradarstvu i jedan drveni bat kojim guram kamilicu u crijevo. Kopriva se bere ranim jutrom u vrijeme cvatnje. Stavljamo ih u plastične vrećice i pohranjujemo ondje gdje nema muha ni moljaca. Navečer poluuvenulu koprivu stavljamo u jamu i pokrivamo je vrećom. Tako dobivam crijeva punjena kamilicom. To sam učinio zato što se i svi ostali kompostni pripravci pripremaju na sličan način. Ne treba ih prati ni izokretati. Otvaramo crijeva. kako sam prije opisao. Moramo uzeti zračnu pumpu. ona će puknuti. Tre­ set sprečava da pripravci ne zrače van svoju energiju. Pripravak ćemo pohraniti u glinene posude ili vrčeve koje smo sa svih strana zaštitili tresetom. Kada su crijeva napunjena i nakon što su se osušila te postala malo kožnata. začu­ do. limena ili slično. Moraju se potpuno osušiti. jer ako ih slažemo suha. Zatim trebamo probušiti rupicu kako bismo iz njih istisnuli sav zrak. Puštamo je da preko dana malo uvene. Njemu. On se sastoji od cvijeta kamilice koja se bere ljeti u fazi kada prelazi u cvijet. To je dovelo do toga da više nigdje ne m o ž e m o nabaviti kravlja crijeva koja je inače vrlo lako dobiti — odete mesaru i zamolite ga sva tanka crijeva zaklanih krava. Sličan lijevak možete dobiti ako plastičnoj boci odrežete dno. dakle. napuniti ga zrakom i zatvoriti s druge strane. Takva crijeva ne smiju doći u doticaj s v o d o m . primiti nešto od večernje vlage. Zatim isko­ pamo jamu koju o b l o ž i m o tresetom. Sredinom rujna uzimam svježe crijevo ili ponov­ no navlažim ono koje sam osušio i jednu cjevčicu koja m o ž e biti plastična. Moraju. prekrivamo ga slojem zemlje. kamilicu sušimo u sjeni i spremamo je u spremište.P o d r o b n o sam vam opisao kako se priprema pripravak od stolisnika. a kako bi se on sačuvao. Ujesen se kamilicom pune kravlja crijeva. Zakopam li koprivu . Kod iskapa­ nja će opet biti potrebno ono što zovem arheološkim radom jer sada imamo dragocjen proizvod. Ostavljam ih nekoliko dana da se osu­ še dok crijeva ne poprime malo kožnatu strukturu. skidam ih i ukapam u zemlju. Mi smo ih kao perfekcionisti vakumirali i zatim stavili u limenu kutiju kako ne bi došli moljci. Crijevo navučem na tu cjevčicu i čvrsto ga držeći u njega naguram kamilicu. dok sam za stolisnik rekao da se bere u fazi ocvjetavanja. Nakon toga ih ukapam kao i stolisnik. zatvoriti crijevo s jedne strane. Ovako napuhana objesimo ih na konopac za rublje i ostavimo da se suše. U kutiju smo nakapali malo eteričnih ulja. Sljedeći je pripravak onaj od kamilice. U proljeće vadimo crijeva iz zemlje. Rudolf Steiner govo­ ri o koprivi kao o jednoj od najvažnijih biljaka u poljoprivredi. Za pripremanje sasvim male količine dovoljan mi je lijevak kakvim se koriste mesari. Treći je pripravak onaj od koprive. nije potreban nikakav ovoj. Navečer ih ostavljamo nešto dulje vani kako bi na sebe navukla malo vlage da ih možemo složiti.

a k o p r i v u koju smo i z v a d i l i s t a v l j a m o n a s u š e n j e . svi p r i p r a v c i u g l i n e n i m p o s u d a m a stavljaju se u k u t i j e i s p u n j e n e Nakon toga ukapamo lubanju u mulj nastao t r u l j e n j e m bilja. T a s e k o p r i v a suši nekoliko d a n a s v e d o k s e p o t p u n o n e osuši. A k o to n e m a m o . Onu koju s m o ukopali p r o š l e g o d i n e i z v a d i m o . Riječ je o v a n j s k o m . Sve o t v o r e koji su e v e n t u a l n o nastali p u c n j e m treba z a t v o r i t i g l i n o m . p r e k o rupe m o ž e m o staviti p o k r o v o d s l a m e koja ć e s p r i j e č i t i d a s e n e s t v o r i p r e d e b e o treba ukopati lubanju? Lubanju u k a p a m o u p o l o ž a j u u k o j e m je bila . tresetom. ali bitno od kojih se biljaka sastoji. nije Četvrti biološko-dinamički pripravak pripravlja se od hrastove kore. b i l o kakvi biljni ostaci. M o r a m o p a z i t i d a sloj k o r e k o j i u z i m a m o n e b u d e p r e d e b e o kako ne b i s m o oštetili stablo. M o ž e ­ mo otići na kakvu baru ili p o t o k gdje ima v o d e n i h b i l j a k a i m u l j a i taj m u l j s t a v i t i u n a š u r u p u . S v j e ž o m h r a s t o v o m k o r o m i s p u n j a v a m o lubanju n e k e d o m a ć e ž i v o t i n j e . T a d a treba n a p r a v i t i p o k r o v . Za to n a m je p o g o d n a v o d a koja d u g o stoji. Č i t a v u g o d i n u u nju u b a c u j e m o b i l j k e . N a n j e z i n o d n o s t a v l j a m o i l o v a č u i p u š t a m o da u nju s k r o v a k r o z o l u k c u r i k i š n i c a . kako bi suvišak v o d e m o g a o slobodno otjecati.u slojevima. M o ž e m o u z e t i okruglu betonsku cijev dugačku otprilike l m koja i z g l e d a kao p r s t e n . p r e p r e k u koja ć e s p r i j e č i t i d j e c u d a d o d u d o nje. U p r o l j e ć e lubanju v a d i m o i z m u ­ lja. Z a t i m n j o m e pu­ n i m o glinenu posudu i sve zajedno stavljamo u veću kutiju ispunjenu t r e s e t o m . a u taj m u l j z a t i m u k a p a m o lubanju. T u ć e m o k o r u usitniti n a v e l i č i n u zrna pšenice kako bi bila spremna za uporabu. A k o n a m prsti nisu d o v o l j n o jaki. te ć e m o pukotine začepiti glinom. p u š t a m o d a i s t r u n u k a k o bi se s t v o r i o m u l j . U njega se m o ž e staviti sav k o r o v . Da se voda ne bi z i m i smrznula. i z nje i z v a d i m o h r a s t o v u k o r u i i m a m o g o t o v pripravak. P u š t a m o da k i š n i c a c u r i u taj m u l j i p a z i m o lubanje njime b u d u potpuno prekrivene. B i t n o j e d a m u l j b u d e b i l j n o g p o d r i j e t l a . V a ž n o je da se u tu šupljinu u kojoj se n a l a z i o m o z a k d o b r o utisnu d i j e l i ć i k o r e k a k o b i bila d o kraja i s p u n j e n a . o s t a v l j a j u ć i onaj stari koji je i dalje u p o t r e b l j i v . a i m a m o p r o b l e m a sa s u s j e d i m a ili sa p s i m a . Nagodinu p o n o v n o u vrijeme dok kopriva cvate p o k o s i m o n o v u k o p r i v u . da D a k l e . P r i m i j e t i m o li da djelići k o r e n e g d j e i z l a z e van. r u p u s b i l j n i m m u l j e m m o ž e ­ m o n a p r a v i t i p o k r a j k u ć e i l i staje. U kojem položaju na živoj životinji. p o v r š i n s k o m d i j e l u k o r e o d 5 0 d o 100 g o d i n a s t a r o g a h r a s t a luž­ njaka. m a l o p o p r a v i m o jamu. R u p a u k o j o j se n a l a z i l u b a n j a ne m o r a se z a t v a r a t i . osim ako i m a m o malu djecu koja bi je igrajući se m o g l a iskopati. P o t r e b n o je napraviti i o d v o d . n o m o r a b i t i šupljina u k o j o j s e n a l a z i o m o z a k n e k e d o m a ć e životinje. m o ž e m o s e p o s l u ž i t i d r v e n i m b a t i ć e m kako b i s m o koru d o b r o utisnuli u šupljinu. Ako n e m a m o d o v o l j n o mulja. Pitat ć e m o š u m a r e koje će se d r v o rušiti i s m i j e m o li uzeti n j e g o v u k o r u . m o ž e m o g a d o n i j e t i još jer v a ž n o je da lubanje budu p o t p u n o p r e k r i v e n e . Nije n u ž n o d a t o b u d e g o v e d o . kao što sam o p i s a o . sljedeće ću g o d i n e (jer k o p r i v a treba ostati u z e m l j 365 d a n a ) d o b i t i s a m o v r l o t a n k i sloj g o t o v o g p r i p r a v k a . o p e t doda­ m o n e š t o s v j e ž e g treseta.

ako se razina v o d e i d i g n e n a k o n što o n o p a d n e . ali d o k j o š u s r e d i n i imaju krunicu. m r e ž o m . p a z e ć i p r i t o m d a rupa koja j e o s t a l a k a d s m o sastavili k r a j e v e p o t r b u š n i c e u v i j e k b u d e o k r e ­ nuta p r e m a d o l j e . P r i t o m se a to k o j i s e p r i p r e m a o d maslačka. Sada prelazimo na posljednji suhi pripravak p r i p r a v k e . Taj d i o nalazi mesar k a d o t v o r i kravu. v o d a b i m o g l a k r o z r u p u ulaziti o n d j e gdje se nalazi maslačak. Sve z a j e d n o d o b r o o m o t a m o k o n c e m i u k o p a m o u tlo kao ostale . N a v l a ž e n u k r p i c u s t a v l j a m o n a stol. z a t o što f o s f o r n i p r o c e s i u n a m a p o d r ž a v a j u t o p l i n ­ ske p r o c e s e . Dakle. C v j e t o v e b e r e m o u j u t r o kada se rascvatu. I m a m o još j e d a n k o m p o s t n i p r i p r a v a k . m e đ u t i m . Preostali d i o m e z e n t e r i j a leži uz k r a l j e ž n i c u i d r ž i c r i j e v a u o d r e ­ đ e n o m položaju. jer bazgine grane truleći p r o i z v o d e miris koji se miševima očito ne sviđa. ali i m a m o p r o b l e m a s m i š e v i m a koji v o l e m a s n o i u ž i v a j u j e d u ć i c v j e t o v e m a s l a č k a . Pri j a k o velikoj h l a d n o ć i m o ž e m o iz rupe izvaditi nešto v o d e . Z b o g z a o s t a l e v o d e d o š l o bi do kiselog vrenja pa b i s m o d o b i l i silažu. a o d laga­ n o n a v l a ž e n i h cvjetova n a p r a v i m o kuglu v e l i č i n e dječje g l a v e i u m o t a m o je u krpicu. To je d i o mezenterija. p r i p r a v a k od valerijane. k o d j a k e kiše. Iz središnje potrbušnice i z r e ž e m o kvadrat koji ima stranice o t p r i l i k e 25 do 30 c m . Z n a m o da se n a v e č e r cvjetovi maslačka zatva­ raju. na t o p l o k r v n a bića. ali nije d o b a r . d a k l e .sloj leda na p o v r š i n i . Ne d a m o im priliku da dokraja procvatu jer u s u p r o t n o m i m a m o l a m p i o n e . Valerijanu m o ž e m o kupiti kao kapi z a u m i r e n j e ili k a o s r e d s t v o z a s p a v a n j e . Takvim cvjetovima samo o t k i n e m o glavice i nekoliko ih dana sušimo na suncu kako bi izgubili što više vlage. a u j u t r o o p e t o t v a r a j u . p r e m a d o l j e . Stoga ć e m o i ovaj p r i p r a v a k okružiti granama b a z g e . Sasušene c v j e t o v e maslačka i tu krpicu od p o t r b u š n i c e lagano n a v l a ž i m o č a j e m o d c v j e t o v a m a s l a č k a ili č a j e m od č i t a v o g maslačka. v o d a ć e iscuriti. Uz p r i p r a v a k im je fino t o p l o i tu m o g u p r a v i t i gni­ j e z d o . Oni n e smiju p r i j e ć i u sjeme. Na suhim se cvjeto­ v i m a m o r a j u v i d j e t i ž u t e l a t i c e . P r i p r a v c i o d k o r i j e n a d j e l u j u . Ujesen. U proljeće iskapamo kugle. lišća i c v j e t o v a . 1 silaža je p r i p r a v a k . Sok koji d o b i j e m o c i j e đ e n j e m c v j e t o v a v a l e r i j a n e d j e l u j e na ž i v o t i n j e u z e m l j i i na b i l j k e . I n a č e . Tu n e m a m o arheo­ l o š k i h p r o b l e m a . u rujnu osušene c v j e t n e g l a v i c e stavljamo u p o t r b u š n i c u g o v e d a . On je kod svih životinja malo p r o ž e t masnim t k i v o m . U t o m se dijelu mezenterija nalaze limfni č v o r o v i . d o k se u sredini cvata nalazi još j e d a n s n o p i ć n e r a s c v a l i h c v j e t o v a koji i z g l e d a k a o krunica. Za s v e p r i p r a v k e k o j i se u m a t a j u o o d r e đ e n e o p n e v r i j e d i isto. m a l o je mastan i m o ž e se d o b r o primijeniti. Susreće se s v e l i k o m o p n o m p r e k r i v e n o m tzv. Ujesen ć e m o kugle i z v a d i t i iz zemlje i osušiti ih u h l a d u . k a d a r a z i n a v o d e raste. i to u s t a d i j u k a d n j e g o v i c v j e t i ć i j o š n i s u p o t p u n o o t v o r e n i . n e ć e m o . Već nam se nekoliko puta d o g o d i l o da su nam se miševi ugnijezdili uz pripravak. O k r e n e m o li je. Maslačak b e r e m o u s v i b n j u . P r i r a v a k z a ljudsku u p o t r e b u d o b i v a s e o d k o r i j e n a . a t o j e d a o p n e m o r a j u p o t p u n o istrunuti jer i sami o v o j i p r i p a d a j u p r i p r a v c i m a . p o t i č e f o s f o r n e p r o c e s e i u z r o k u j u p o r a s t t e m p e r a t u r e krvi.

A k o n e m a m o takav č e p . pa bi m o g l a e k s p l o d i r a t i . V a l e r i j a n u b e r e m o u stadiju cvjetanja. j e r on se u b r z o p o č i n j e raspadati i s m r d j e t i . p r o m i j e š a m o i t i m e prskamo kompostni kup. T a k o nešto v r l o je v a ž n o znati z b o g jagoda i l o z e . k o l i k o m o ž e m o zahvatiti s dva prsta. T a l o g n e ć e m o baciti v e ć ć e m o ga p r v o g upo­ t r i j e b i t i . Ne z n a m postoji li kod vas opasnost od n o ć n i h m r a z e v a kada cvate loza. Smjesu s t a v l j a m o u v r e ć u . Sadržaj b o c e m o r a m o p r o c i j e d i t i . T a d a j e p o t r e b n o n a p r a v i t i sljedeću o t o p i n u : U 10 1 v o d e umiješa se 2 c m 3 p r i p r a v k a koji se p o m o ć u prskalice rasprši p o biljkama f i n o p o p u t m a g l i c e . One prskanjem smiju p r i m i t i samo najfiniji dašak.o s l o b a đ a t o p l i n a koja č i n i z a š t i t i n i o v o j . 10 do 20 godina jer je p o p u t v i n a — to bolja što je starija. a k o j e s m o p o h r a n i l i u s u h o m stanju. M o r a m o p a z i t i da n a m se t e k u ć i n a ne p o m i j e š a s t a l o g o m . a ujutro se prskanje m o ž e p o n o v i t i . K o l a c je alat koji a u t o m a t s k i nastaje u p o l j o p r i v r e d i . Prskanje o v i m p r i p r a v k o m m o ž e p o m o ć i k o d h l a d n o ć e i d o -5°C. S t v a r a n j e topline kao zaštitnog ovoja u kompostu predstavlja određenu toplinsku zaštitu. Od . b o c u m o ž e m o z a t v o r i t i p l a s t i č n o m v r e ć i c o m i učvrstiti je g u m i c o m . N a r a v n o . o n ć e tu m a g l i c u raznijeti f i n o p o p u t mirisa i n j o m e p r e k r i t i biljke štiteći ih od mraza. T a k a v je čep p o t r e b a n s t o g a što s e u b o c i d o g a đ a v r e n j e m l i j e č n e k i s e l i n e . U z i m a m o p r i p r a v k e i s t a v l j a m o ih u k o m p o s t . p o k r i v a m o ga. N a k o n o t p r i l i k e šest tjedana p r o c e s stvaranja mliječne kiseline je završen. od valerijane. Biljke j e d o b r o p o p r s k a t i n a v e č e r p r i j e pojave mraza. Naj­ jeftinija prskalica je metla. D o b a r seljak n a m i r i s a t ć e m r a z i p r i j e n o š t o p a d n e n o ć . Obilazimo k o m p o s t n i kup i k o l c e m u b a d a m o o t p r i l i k e d o sre­ dine da u njemu n a p r a v i m o rupu. M o r a j u b i t i što j e m o g u č e s v j e ž i j i . C v j e t o v e n a j b o l j e m o ž e m o usitniti s t r o j e m z a m l j e v e n j e mesa. Pritom t r e b a m o paziti da se biljke ne smoče. primjenjujemo t a k o da u v o d u s t a v i m o n e k o l i k o kapi v a l e r i j a n e . K o d nas s e t o d o g a đ a u v r i j e m e k a d l o z a p o č i n j e p u p a t i . A k o j e p r s k a m o p o biljkama. o n e postaju otpornije na hladnoću. p r e p a r i r a m o ga sa s v i m k o m p o s t n i n i p o p r a v c i m a koje sam s p o m e ­ n u o . a na d n u o s t a j e t a l o g . M o r a m o imati na umu da je kompost ž i v o biće. Ovaj posljednji. U z i m a m o nešto z e m l j e ili m a l o k o m p o s t n o g m a t e r i j a l a i m a l o p r i ­ pravka. što z n a č i da b o c u ne smijemo mućkati prije n e g o l i smo tekućinu p r o c i j e d i l i kroz c j e d i l o za čaj. N a k o n što s l o ž i m o k o m p o s t n i kup. Kako ćemo rasporediti pripravke u kompostu? O v o je kompostni kup gledan o d o z g o . Organska t v a r koju s m o stavili u k o m p o s t najvrjedniji j e m a t e r i j a l k o j i s a d r ž i s n a g e z a rast bilja. T a k v u g o t o v u bistru tekućinu m o ž e m o sačuvati je i o d m a h u p o t r i j e b i t i . T a k o i s c i j e đ e n i s o k o d v a l e r i j a n e u l i j e v a m o u bocu koju z a t v a r a m o g u m e n i m č e p o m koji p o p u t k a p i c e o b a v i j a n j e z i n v r h . N a k o n što s m o p r i p r a v k e stavili u k o m p o s t i nakon što smo poslije toga k o m p o s t p o p r s k a l i val e r i j a n o m . Na p o v r š i n i nastaje tanka k o ž i c a koju m o r a m o u k l o n i t i . Ne trebate ga kupovati jer ga već imate. m o ž e m o Valerijana ima još j e d n o v r l o s i m p a t i č n o dje­ l o v a n j e . Obilazimo kompostni kup i p r s k a m o ga p r i p r a v k o m . A k o t o č i n i m o p r i l a g a n o m v j e t r u . a nju i z m e đ u d v i j u d a š č i c a koje o p t e r e t i m o tako da iz nje i s c u r i sok.

Ti se k o m a d i ć i željeza nekako p o s l o ž e . To sam htio samo n a p o m e n u t i kako biste imali na umu da m e d u biljkama postoje o d r e đ e n e razlike s o b z i r o m n a stupanj n j i h o v a r a z v o j a . ih j e d n o g za d r u g i m stavljati počevši od sredine kupa. jedna rupa za jedan pripravak. Postoji slika k o j e s e svi v j e r o j a t n o sjećate iz škole. I s t o je i sa s v j e t l o m . I z b o g toga jer je riječ o l j e k o v i t i m b i l j k a m a k o j e v e ć p o s v o j o j p r i r o d i imaju o d r e đ e n e l j e k o v i t e snage t e s n a g e koje p o s t o j e u biljkama tijekom procesa dozrijevanja p r i p r a v k a bivaju pojačane p o m o ć u o v i h ovoja. linearno i n e l i n e a r n o . U z m e t e li m a g n e t s d v a pola. o v i s n o o m a s i k o m p o s t a k o j u i m a m o n a r a s p o l a g a n j u . Mi p r i p r a v c i m a pripisujemo sposobnost d j e l a t n o s t i s n a g a k o j e nastaju z b o g p r o c e s a koji s e odvijaju u ž i v o t i n j s k i m o v o j i m a . stavite n a k o m a d p a p i r a p o k o j e m u ste p o s i p a l i sitne k o m a d i ć e ž e l j e z a i m a l o p r o t r e s e t e . A k o i m a m o tisuću metara d u g a č a k k o m p o s t n i kup. U p a l i t e s v j e t l o i o n o g o r i . ali ne z n a m o kako. I z v a d i m b a t i n u i p u š t a m o da k u g l i c a p a d n e u r u p u . P r i b l i ž i t e s e n e k o j biljci. T a d a ć e m o o djelatnosti snaga u p r i r p a v c i m a . znate kako se p r o i z v o d i . A k o j e k o m p o s t n i kup dulji. Pripravci mogu biti m e đ u s o b n o udaljeni od 20 cm do 2 m. Pitali su me kakav razmak m o r a biti i z m e đ u poje­ dinih kompostnih pripravaka. z n a t e i b r z i n u k o j o m putuje svjetlo. Riječ je o m a g n e t s k i m silama koje si t a k o m o ž e m o p r e d o č i t i . O v a j r e d o s l i j e d ima o d r e đ e n i s m i s a o . p r i p r a v k e ć e m o r a s p o r e d i t i n e š t o grublje. trava. m o r a m o si u svojoj glavi p r e d o č i t i kako o n e djeluju. o n d a uvijek p o n a v ­ ljamo r a s p o r e d u o b l i k u o v o g k v a d r a t a o d pet p r i p r a ­ vaka. ali n e m a t e p o j m a . K o l i č i n u ste r a z u m j e l i . Ljekovite su biljke z a p r a v o biljke višeg reda. nastaje slika. Svaki o d k o m postnih p r i p r a v a k a nosi o d r e đ e n i b r o j . dok će na v e l i k o m poljo­ p r i v r e d n o m imanju biti naširoko rastegnuti. plus i minus. u v e ć e m će biti udaljeniji. U ma­ l o m e vrtu pripravci će biti b l i ž e jedan drugomu. R u p u l a g a n o z a t v o r i m o i taj p o s t u p a k p o n a v l j a m o z a svaki p o j e d i n i k o m p o s t n i p r i p r a v a k . m i s l i t e d a j e t o l i j e p i c v i j e t . O n o l i k o k o l i k o s t a n e u d v a p r s t a . a ne zajedno. za vrt. Z n a m o d a o n e d j e l u j u . T o z n a č i d a s u o n e čiji c v j e t o v i imaju o b l i k ž i v o t i n j e razvijenije od npr. O v o j e p r i m j e r j e d n o g m a l o g k o m p o s t n o g kupa npr. Biološki z n a m o da ljekovite biljke koje su lepirnjače imaju slične c v j e t o v e . K o m p o s t n i kup m o ž e b i t i d u g a č a k i sto m e t a r a . a on o d j e d n o m o d l e t i . A k o g o v o r i m o Prije svega m o r a m o v o d i t i računa o t o m u da svaki pripravak stavljamo u rupu pojedinačno. a katkad s e n j i h o v cvijet n e m o ž e r a z l i k o v a t i o d leptira.toga n a p r a v i m o kuglicu v e l i č i n e m a l o krupnijeg zrna. Dakle. Uvježbajte se da d r ž i t e p r s t e u o b l i k u r a s p o r e d a k o m p o s t n i h p r i p r a v a k a u k o m p o s t n o m kupu. V i d i t e djelovanje elektriciteta.

o n n a m . U k o m p o s t n o m kupu pri njegovoj p r e t v o r b i d o g a đ a j u s e p r o c e s i koji m e đ u s o b n o djeluju. znate. Sve je teorija. Lubanja n e k e d o m a ć e ž i v o t i n j e ima najveću k o n c e n t r a c i j u kalci­ ja u životinjskom carstvu. č i t a v j e k o m p o s t n i k u p s a m p o sebi p r o ž e t o d r e đ e n i m l i n i j a m a snaga. n i j e r e k a o z a š t o . d o d u š e . N a v e s t ću kao p r i m j e r što se d o g a đ a hrastove kore. T a k o i ovdje m o r a m o nešto izmisliti da si p r e d o č i m o kako bi to m o g l o djelovati. bolje i h a r m o n i č n i j e . n a r a v n o . A odakle d o l a z e snage? S n a g e su. o n o što se d o g a đ a u k o m p o s t n o m k u p u u koji s m o s t a v i l i p r i p r a v k e m o ž e t e si p r e d o č i t i na sljedeći način. s m j e š t e n e u p r i p r a v c i m a . a n e j e d n o s t a v n o r a s i p a t i . a p r i p r a v c i imaju u l o g u da unutar njega stvaraju r e d . K a ž e m o da su pripravci u k o m p o s t n o m kupu p o p u t a n t e n a koje p r i v l a č e snage iz k o z m o s a . z n a m o da su oni u nekakvu m e đ u s o b n o m odnosu. Što je antena. Znači da to o ž i v l j a v a n j e nastaje z a p r a v o z b o g d j e l o v a n j a biljke. S p r i p r a v k o m od hrasto­ v e kore z a p r a v o p o t i č e m o p r o c e s e koji d o v o d e d o Z n a m o d a k o z m o s ima o b l i k k u g l e . Sada s i p o m o ć u m a š t e m o r a t e p r e d o č i t i d a s u o v e t o č k e u k o j e ste stavili p r i p r a v k e u n e k a k v o m o d r e đ e n o m m e đ u s o b ­ nom odnosu. Oni p r e n o s e načela r e d a . nekakvom me­ đ u s o b n o m djelovanju. kalcifikacije. da svaki p r i p r a v a k sa svakim d o l a z i u o d r e đ e n i o d n o s . . G o v o r e ć i o p o l o v i m a i s n a g a m a . To znači da je poticanje p r o c e s a u smjeru stvaranja biljke ili ž i v o t i n j e prisut­ no u k o r i h r a s t a i te p r o c e s e h r a s t o v a k o r a n e k a k o p r i v l a č i u k o m p o s t n i kup. kora sastoji od 83 p o s t o kalcija Hrastova se s p r i p r a v k o m od koji je o ž i v l j e n b i l j k o m .što je to z a p r a v o . Mi z a p r a v o r a d i m o s neznanjem. I z s p o z n a j e da kod m a g n e t a postoje n e l i n e a r n e snage. naravno. D a k l e . ali j e r e k a o d a se moraju rasporediti kao točke u o v o m obliku ( v i d i s l i k u ) . I s k u s t v o j e p o k a z a l o d a k o m p o s t n i kup p r o ž e t p r i p r a v c i m a gnjije b r ž e . Č i t a v j e o v a j naš p r o s t o r p u n r a z n i h v a l o v a i m o r a m o im?X\ s a m o o d r e đ e n u a n t e n u d a b i s m o t e v a l o v e m o g l i p r i m i t i i o n d a slušati g l a z b u ili v o ­ diti telefonski r a z g o v o r . a s v e s n a g e na Z e m l j i imaju n e k u v e z u s k o z m o s o m . n a i m e . Stavljanjem pripravaka u k o m p o s t n i kup d o b i v a m o p r a v e antene. to. Kada je Rudolf Steiner pre­ p o r u č i o p o r e d a k p r i p r a v a k a u k o m p o s t n o m kupu.

gnojnica. Ovaj se p o s t u p a k p o n a v l j a n e k o l i k o puta. mokraće izmeta je v r s t a komposta mješavina U tu se j a m u s t a v l j a č i s t a k r a v l j a b a l e g a k o j a se u njoj p r e p a r i r a . G o v o r i l i s m o o k o m p o s t n i m p r i p r a v c i m a i kako o n i djeluju. p o m o ć u k o m p o s t n i h p r i p r a v a k a u p r o c e s truljenja h o ć e m o unijeti k o z m i č k e snage. Druga Treće U je dakle mješavina izmeta. W -50 cm gnojnica. Č e t v r t a vrsta nastaje t z v . N a k o n svake ž e t v e skupljaju se m r t v e o r g a n s k e tvari koje bivaju p r o b a v ljene o d tla. Budući da h o ć e m o da snage koje d o v o d e kom­ p o s t n i p r i p r a v c i s t o j e n a r a s p o l a g a n j u cijeloj o r g a n ­ skoj s u p s t a n c i j i u kompostu i budući da je t e š k o pripravke raspodijeliti po cijeloj masi bez gnojnice. Maria T h u n i Max Karl Schwarz r a z v i l i su p r i p r a v a k od kravlje balege — fladen. U z e o je b r e z o v e g r a n e i njima o b l o ž i o j a m u koju j e n a z v a o b r e z o v o m j a m o m . M i .g o s p o d i n Schwarz ž i v i o je u p r e d j e l u gdje b r e z a raste V r s t e k o m p o s t a i n j e g o v a u l o g a kao k o r o v . T a d a m o ž e m o s j e d n e strane v a d i t i k o m p o s t . a s d r u g e strane stavljati u jamu novu balegu. Taj pripravak potječe s početka o v e vrste poljo­ p r i v r e d e z a h v a l j u j u ć i M a x u K a r l u S c h w r z u koji j e izmislio jamu obloženu b r e z o v o m korom. a t o j e t l o p r i p r e m ­ l j e n o z a rast biljaka p o m o ć u p r o c e s a truljenja k a k v i se d o g a đ a j u i u k o m p o s t u . Maria T h u n nastavila je razvijati ovu m e t o d u . je mješavina često raspadnutih da na biljaka i vode. a njih u b i l j k e u n o s i m o p o m o ć u p r i p r a v a k a . uvijek i h t r e b a m o stavljati i s t i m r e d o s l i j e d o m kao što ih stavljamo u k o m p o s t n i kup. Svaki put sadržaj t r e b a m o preparirati p r i p r a v c i m a kao u k o m p o s t n o m k u p u . vode. O d g o v o r i l i ste da su to k o z m i č k e s n a g e . D a k l e . o n a ć e b i t i i s p u n j e n a d o 3/4. M o ž e se upotrijebiti i kao neka vrsta c j e p i v a z a staju. slame. a n o v i stavljati na ispražnjeno mjesto. Nakon š t o s m o j a m u tri m j e s e c a p u n i l i k r a v l j o m b a l e g o m .t r i t j e d n a se p r e v r n e i o p e t se p r e p a r i r a te se o p e t n a k o n dva-tri tjedna izmiješa i još se j e d a n p u t p r e p a r i r a . T u masu z a t i m p r e r a đ u j u sitne ž i v o t i n j e i crvi u zrnati humus. S t i m je p r i p r a v c i m a materijal u j a m i i n t e n z i v n o p r e p a r i r a n . z a g n o j n i c u i z a d r u g e k o m p o s t n e kupove. Sve o v o vrijedi samo za b r e z o v u jamu. N a k o n d v a . Jučerašnje sam izlaganje z a p o č e o pitanjem što t r e b a m o iz hrane. P r v i j e o n a j n a j l o š i j i . m e đ u t i m . Naime. S m a t r a l a je da u m a s u koja se n a l a z i u b r e z o v o j jami moraju ući a t m o s f e r s k i utjecaji. Sada ć e m o g o v o r i t i o r a z n i m v r s t a m a k o m p o s t a . Biljke rastu n a ž i v o m e tlu. površinskim kompostiranjem. To je i i tzv. a nakon tri mjeseca tako pripravljeni kompost spreman je za uporabu. vrtlarstvu slučaj i m a n j u n e m a n i k a k v i h ž i v o t i n j a . ali s e z b o g g o s p o d a r s k i h razloga najčešće upotrebljava u p o l j o p r i v r e d i . . uvijek ć e m o v a d i t i z r e l i k o m p o s t .

kakav r a d i m o na Mausdorfu* upotreb­ l j a v a m o tako da ga m i j e š a m o s v o d o m i o n d a ga p r s k a m o p o p o v r š i n i k a o p o v r š i n s k i p r i p r a v a k . a l e d š i r e n j e m rasprskava k a m e n j e . s a m e l j e m o i h t a k o d a dobijemo brašno i zatim kompostu dodajemo nekoliko grama toga brašna. m n o g o ljepše k a d a b i s e f l a d e n m o g a o u p o t r i j e b i t i u stanju u k a k v o m jest.P o z n a t i su procesi atmosferskih utjecaja na staro kamenje koje je i z l o ž e n o atmosferskim p r o m j e n a m a i rastu biljaka. Gospoda Thun je napola ukopala drvenu bačvu u koju je stavila g n o j s b a z a l t o m i i z m r v l j e n i m ljuska­ ma od jajeta i sve je to u samoj b a č v i p r e p a r i r a l a k o m p o s t n i r n p r i p r a v c i m a r a s p o r e đ e n i m k a o n a slici. m i s m o z a p r a v o k o m b i n i r a l i t a d v a n a č i n a stvaranja komposta tako da smo u b r e z o v u jamu stavili sve o n o š t o g o s p o d a T h u n s t a v l j a u b a č v u . Sada u toj jami m o ž e m o l o p a t o m p r e v r n u t i čitavu masu i ne m o r a m o se m u č i t i s b a č v o m . T o j e j e d n a vrsta utjecaja atmosferskih prilika. O n o što k a o o ž i v ­ ljeni kalcij m o ž e m o d o b i t i u n a š e m kućanstvu jesu ljuske o d j a j e t a . r a z m o č i m o je u v o d i jer je to u g l a v n o m organska tvar koja s e t e š k o t o p i u v o d i . Postoje i neki d r u g i utjecaji koji n a m a nisu b i t n i . Ja s a m to u p o l j o p r i v ­ r e d n o m smislu p o j e d n o s t a v i o . a ti su p r o c e s i truljenja i s t o d o b n o o n i koji stvaraju humus. Dakle. N a s najviše z a n i m a utjecaj a t m o s f e r s k i h p r i l i k a na o r g a n s k e s u p s t a n c i j e k o j e t r u n u ili se raspadaju. N a k o n mjesec d a n a s v e j e i z v a d i l a . N o . Bilo bi. nastaju k i s e l i n e k o j e i z g r i z a j u k a m e n j e . u p u s t i n j i su to v j e t r o v i koji nanose pijesak na kamen i t i m e ga postupno mrve. Fladen. T a j je postupak ponavljala tri-četiri puta. na livade. kao i u atmosferi. u rastu biljaka. do početka z i m e i tada bi u njemu trebali biti pri­ p r a v c i . O n d a s m o g a samljeli. uvijek s t i m p e t e r o s t r u k i m r a s p o r e d o m p r i p r a v a k a i s o t o p i n o m v a l e r i j a n e na p o v r š i n i . U j u t r o t o p o m i j e š a m o s v o d o m i onda štrcaljkom nanosimo na zemlju. . N a v e č e r o d t e suhe tvari u z i m a m o 100 g . Inače bi taj upravljač truljenja t r e b a l o p o s i p a v a t i o v a k o . K a k o sam ja p r a k t i č a n p o l j o p r i v r e d n i k i z a p r a v o p o m a l o lijen. Marije Thun. Stoga j e g o s p o d a T h u n p r e p o r u č i l a d a s e r a z m r v l j e n i b a z a l t s t a v l j a u k o n c e n t r i r a n u m a s u i da se u nju d o d a j e n e š t o o d o ž i v l j e n o g kalcija. o s i m ako n a p r a v i m o t o p i n u . U Mausdorfu smo razmišljali kako bismo spo­ menuti pripravak m o g l i konzervirati. N a z i v a m o g a "Miiusdorfski upravljač truljenja". p i t a o sam se č e m u ta priča o bačvi. sta­ vila natrag u bačvu i opet preparirala kompostnirn p r i p r a v c i m a . Osobi­ to je v a ž n o da ga ujesen n a n o s i m o na z e l e n u površinu. na sjetvenu površinu. N i j e uvijek j e d n o s t a v n o p o s t i ć i d a p r i p r a v a k bude pripremljen u pravo vrijeme. ali u sjeni k o j a je p r o z r a č n a . K a k o s u naši * Imanje dr. P r i r o d n o nastajanje humusa odvija se ujesen. Stoga s m o ga o s u š i l i u sjeni. Christiana von Wistinghausena. V a ž n o je da to bude ujesen j e r s t i m p r i p r a v k o m ž e l i m o p o t i c a t i p r o c e s e truljenja. p r o m i j e š a l a . ali 1 0 0 g p r i p r a v k a ne m o g u r a z d i j e l i t i na 1 ha z e m l j e . p r i p r a v a k p r e m a r e c e p t u r i bio dovršen. T o j e o s t a v i l a o t p r i l i k e mjesec d a n a d a sagnjije. P r i m j e r i c e . n a r a v n o . N j i h s u š i m o . Druga je vrsta m r a z j e r se u k a m e n j u skuplja v o d a k o j a se l e d i . s d v a p r s t a . Nakon toga j e fladen. Bio sam j a k o z a h v a l a n n a i z u m u b r e z o v e j a m e .

Z a t o s m o taj p r i p r a v a k i n a z v a l i " u p r a v l j a č e m truljenja". O d g o v o r i n a pitanja taj sloj? P r v o ć u objasniti r a z l i k u i z m e đ u z e l e n e g n o j i d b e i malčiranja. u z a d n j i h d e s e t m i n u t a m i j e š a n j a k o j e tra­ j e j e d a n sat u m a s u t r e b a m s t a v i t i o v a j u p r a v l j a č truljenja što sam ga p r i p r e m i o dan prije. T a k o đ e r m o ž e t e iz kuhinje uzeti soljenku koja se v i š e ne upotrebljava i p o m o ć u nje p o s i p a t i k o m p o s t u kanti. Ne z o v e m o ga samo fladen n e g o t o č n o . ali i m a m o d o b r o i s k u s t v o s višekratnom uporabom rogova. Možemo li lubanju te šaš? Uvijek treba p a z i t i na to da lubanja leži u mulju. Morali primijeniti primijeniti na se pri malčiranju izravno na taj tlo sloj ili maknuti i onda mogu pripravci se pripravci A k o s a m s e ujesen o d l u č i o n a p o l j e i z n i j e t i g n o j i z r o g a . O s n o v n o b i o l o š k o . Prije z a p r a v o n i s m o imali iskustva s višekrat­ n o m u p o r a b o m l u b a n j a . a to bi bilo p r e v i š e . t r e b a l i b i s m o u z e t i č i t a v u šaku da m o ž e m o vidjeti kako ga sijemo. Z a t o j e p r i j e n e g o što g a u p o t r i j e b i m o u v r t u s m i s l e n o n a p r a v i t i v o d e n u o t o p i n u . I na j e d n o i n a d r u g o m o g u s e p r i m i j e n i t i p r i p r a v c i . ciljano. upravljač truljenja.d i n a m i č k o n a č e l o jest p r o m a ­ tranje d i v l j e p r i r o d e . d o k j e k o d m a l č i r a n j a r i j e č o p o k r i v a n j u s u h o m b i l j k o m . da bi se s t v o r i o humus. Imajte na umu da razina v o d e m o ž e porasti i da nećete uvijek moći pronaći l u b a n j u k o j u ste u k o p a l i . Sloj ne treba micati. U d i v l j o j s e p r i r o d i n e u k o p a v a ništa što raste na p o v r š i n i . J e d i n o kišne gliste u v l a č e u zemlju o n o što napadaju gljivice. ali v r l o p l i t k o . Ona m o ž e biti obraštena. Ujesen. S o b z i r o m na p o t e š k o ć e nastale u p o s l j e d n j e v r i j e m e . Mausdorf'ski u p r a v l j a č truljenja m o ž e t e p r i m i j e n i t i na svaku o r g a n ­ sku s u p s t a n c i j u koja se r a s p a d a . K o d zelene gnojidbe r a d i m o sa ž i v o m b i l j k o m koja j e z a p r a v o m e d u k u l t u r a . p r v i s m o p u t o v e g o d i n e isprali stare lubanje i p o n o v ­ no ć e m o ih upotrijebiti. Može li se ista lubanja upotrijebiti više puta? Do sada s m o se lubanjama koristili s a m o j e d n o m . ukopati na mjesto na kojem ras­ . t r e b a g a u k o p a t i . D j e l o v a n j e m pripavka p r o c e s raspadanja bit će o d m a h od početka upravljan na primjereni način.p r s t i p r e v i š e g r u b i .

O n a j e duboka 40-50 c m . o n d a je u k a p a m o u tlo onakvu kakvu smo je d o b i l i od mesara. p o m o g u ć n o s t i u staji č i m ž i v o t i n j a izbaci i z m e t . A k o ne ž i v i m o sami. jamu m o r a m o drenirati. ali i h t r e b a p r i m i j e n i t i n a što s v j e ž i j i g n o j . n a j b o l j e i z b a č v e u k o j o j s e skuplja kišnica. a z a t i m je s t a v l j a m o n a k o m p o s t n i kup i p o k r i j e m o s l a m o m . To m o ž e t e u vrtu izmiješati u kanti. p o l o v i c u ću pripravka ukopati u svojem vrtu. T r e b a je izgaziti da bude čvrsta. Ako imam vrt. u gnoj? 100 g fladena? Mora li brezova jama biti pokrivena ili je treba ostaviti otvorenu? P r e k o nje p o s t a v l j a m o l a g a n i p o k r o v . ako lubanju d o b i j e m o u travnju. gnoj iz roga miješamo rukom. a z a t i m g a p r s k a t i p o m o ć u k a n t e koja i m a r u ž u i l i pomoću grančice. Ja u z i m a m v o d u koja i m a v a n j s k u t e m p e r a t u r u . A k o u bačvu od 50 1 ulijem pola kante v r u ć e v o d e . Koliko vode treba za 50-60 litara. u d a l j e n i o d d r u g i h . dinamiziramo pripravak? N e m o j m o k o m p l i c i r a t i . jedna cjelina. a g o r e n e š t o š t o j e š t i t i o d kiše i o m o g u ć a v a da v o d a otječe. a materijal koji s m o iskopali stavljamo na stranu. da se ne zadržava u jami. onda otprilike i m a m p o t r e b n u t e m p e r a t u r u . o n d a i m a m p r o b l e m kako napraviti t o p l u v o d u . Do p o l o v i c e je ukopana u tlo.i od drugoga? O n o što z a p r a v o ž e l i m p o s t i ć i jest d a p r i p r a v c i m e đ u s o b n o djeluju. Kad ukapamo pripravke. o s t a v i t i je­ dan dan da o d l e ž i kako bi se posušila i onda v i l a m a p r e b a c i t i u jamu. A a k o h o ć u d a t a o t o p i n a i m a 3 2 stupnja. A k o i m a m o vlažno tlo. o n d a p r i p r a v k e stavljam na periferiju s v o j e g a imanja. N a k o n tri t j e d n a b i t ć e čista i m o ž e m o j e i z v a d i t i . Ja sam praktičan. T a d a nastaje utrka i z m e đ u sunca i muha. o d n o s n o m o r a m o s e p o b r i n u t i d a v o d a o t j e č e . Kako očistiti svježu lubanju koju smo tek donijeli od mesara? A k o s m o je d o b i l i u rujnu. Mora li se kopriva usitniti? K o p r i v u t r e b a j e d n o s t a v n o p o k o s i t i . Kolika valerijanom i mora koliko biti dugo temperatura vode pri prskanju Mogu li se pripravci staviti izravno P r i p r a v k e m o ž e t e staviti i z r a v n o u gnojnicu i t a k o i h p r i m i j e n i t i . N a d n o stavljamo u p o t r i ­ j e b l j e n e d a š č i c e . ili t u b a č v u i s p u n i m v o d o m d v a tri d a n a p r i j e i p o t o m u nju s t a v l j a m p r i p r a v k e j e r ć e o n a n a k o n d v a tri d a n a p o p r i m i t i v a n j s k u temperaturu.Može li se pripravak od koprive rudi ti s korijenjem? T r e b a ga raditi bez korijenja. 0stavljamo na njoj sve ostatke tkiva i mesa j e r će to ž i v o t i n j e i o n a k o sve razgraditi. lubanju o s t a v l j a m o p o l a dana na s i m c u da m u h e po njoj snesu d o v o l j n o jajašaca. o n d a je m o ž e m o jednostavno objesiti vani jer će dva dana smrdjeti. a stanu­ j e m o u kući udaljenoj od drugih. U v i j e k j e d o b r o d a taj pripravak. Nema nikakvog propisa o tom razmaku. t r e b a m o je t e k u rujnu. A k o taj o r g a n i z a m h o ć u p r o ž e t i d j e l o v a n j e m p r i p r a v a k a . M o r a ­ m o s a m o p a z i t i d a t l o nije p o d v o d n o . N o . . koliko oni moraju biti udaljeni jedar. R e k a o s a m v a m d a j e p o l j o p r i v ­ r e d n o imanje jedan o r g a n i z a m . a i m a m o k o m p o s t n i kup.

l a v a n d i n o . t r e b a o d r e z a t i s v e što j e n a k o n dva dana ostalo v l a ž n o . Inače bi se k a r t o n ili p a p i r m o g l i u p o t r i j e b i t i u p r o c e s u k o m p o s t i r a n j a ili k a o materijal k o j i m se p r e k r i v a t l o . pa je bolje da je ne u p o t r e b l j a v a m o . Bilo koje m i r i s n o ulje. a t o n e m a što t r a ž i t i u n a š e m v r t u . Je komposta? K a r t o n je o r g a n s k i m a t e r i j a l i s n j i m e ne bi b i l o p r o b l e m a . N a r a v n o d a p o s t o j i i p r i r o d n a n e o t r o v n a žuta b o j a . A k o i z zabave h o ć e t e ispitati postoje li u vašim n o v i n a m a neke kemijske supstancije odnesite ih na analizu.a susjeda ću uvjeriti da r a d i m i s p r a v n o pa ću d r u g u p o l o v i c u ukopati u njegovu vrtu. li karton pogodan za malćiranje ili pokrivanje Treba paziti da se crijevo ne izvrne. T a k o se z a p r a v o p o v e ć a v a broj o n i h koji rade biološko-dinamički. e u k a l i p t u s o v o ulje ili ulje od klinčića. Z a p r a v o . o n i m o r a j u p o l u d j e t i . r a z a r a g a i ž i v o t i n j a u g i b a . m e đ u t i m t o c r n i l o m o ž e s a d r ž a v a t i o t r o v n e supstancije ili b o j e . v e ć nam je p o t r e b n a samo opna. ali je p r o b l e m u t o m e što je isprva kemijski o b r a đ e n . A k o je c r i j e v o o b j e š e n o "u" obliku slova u i na dnu u njemu ostane još sadržaja. Ali muhe ga ne jedu. Kako se crijevo može osušiti a da se zaštiti od muha? O v o c r i j e v o sam d o n i o o d mesara. n a p u h a o . T a k o n e m a t e čisti organski materijal n e g o materijal o n e č i š ć e n k e m i k a l i j a m a . Z n a m o da žuta boja sadrži m n o g o kadmija. Ne treba ga ispirati v e ć s a m o istisnuti n j e g o v sadržaj. T a j d i o koji s e nije p o s u š i o t r e b a o d r e z a t i . sluzokoža mora ostati s unutarnje strane. bolje je da ga s p a l i m o n e g o da to u n e s e m o u svoj vrt. N a k o n š t o se c r i j e v o p o t p u n o osušilo ipak na sebe treba n a v u ć i m a l o v l a g e iz zraka kako bi p o s t a l o p o d a t n o . C r n i l o o d š t a m p e nije ništa d o l i Čada. U nju s t a v l j a m o n e k o l i k o k a p i e t e r i č n o g ulja. a k o i m a m o k a r t o n u kujem su bila d e z i n f e k c i j s k a sredstva. Životinja u sebi ima snage koje joj o m o g u ć u j u da b j e l a n č e v i n e iz biljke p r e t v a r a u m e s n e b j e l a n č e v i n e . Za deset minuta b i l o je ispunjeno muhama. . a postala je o p a s n a zahvaljujući pogrešnom hranjenju 1923. D a k l e . Sve što n e m o ž e m o s a s i g u r n o š ć u i d e n t i f i c i r a t i b o l j e je da ne u p o t r e b l j a v a m o u vrtu. D o b r o je da c r i j e v o n e m a suviše masti na sebi. Te se snage skupljaju u životinji i d o v o d e do p o v e ć a n e k o l i č i n e uree koja ulazi u ž i v č a n i sustav. T u z a p o č i n j e utrka i z m e đ u Sunca i r a z v o j a jajašaca m u h a . Ne trebate se bojati ako na crijevu nađete muhe. Može obzirom na li se kompostu dodavati koštano brašno s kravlje ludilo? Kravlje l u d i l o je bolest koja je postojala i prije n e g o se p o j a v i l a u m e d i j i m a . nego samo p o n j e m u nesu jaja. T r e b a biti tek toliko vlažno da se pri preklapanju ne lomi. k o j u u v i j e k d o b i v a S u n c e . K a t k a d kraj k o j i s a m z a v e z a o nije p o t p u n o suh. s v e z a o i objesio na sunce. ona više ne m o ž e upotrijebiti snage za pretvaranje biljne b j e l a n č e v i n e u m e s n e . a ako je ima. rekao da Rudolf Steiner je još godine a k o s e b i l j o ž d e r e hrani m e s o m . o n d a je p r e t h o d n o o č i s t i m o jer mast nam ne koristi. životinja. Ako životinji dajemo životinjske bjelančevine. izrezat ć e m o i taj d i o c r i j e v a i z a t v o r i t i ga. V a ž n o je samo da o n o b u d e p o t p u n o s u h o . a kadmij je o t r o v a n . Z a t i m ga s p r e m a m o u p l a s t i č n e v r e ć i c e ili u neku staklenu ili m e t a l n u p o s u d u koja se m o ž e d o b r o z a t v o r i t i .

To morate pitati b i o l o g e . N i t k o ne zna kako dolazi do zaraze. a druge k o m p o s t na p o č e t k u procesa raspadanja. Od č e g a s e s a s t o j i k o m p o s t ? Sastoji s e n a j v i š e o d s u p ­ stancija koje se nalaze na p o v r š i n i z e m l j e . Debljina komposta ovisi o vrsti kulture. O n i štite tlo od isparavanja i p r i v l a č e kišne gliste da d o đ u na površinu. U p r i r o ­ di supstancije s p o v r š i n e z e m l j e u v i j e k ostaju na površini. površini ili u dubini? treba To sam v e ć opisao. po n j e m u sja Sunce i suši ga. K a d p a d n e kiša i p o s t a n e t o p l o . A k o ih i z d v o j i m o kako b i s m o ih istražili — više ne istražujemo o r g a n i z a m . specijalno d j e l o v a n j e p o j e d i n i h bakterija na biljku ja kao p o l j o p r i v r e d n i k ne m o g u objasniti. ali j a i h n e m o g u analizirati. T r e b a ga. k u p u s t r a ž e k o m p o s t u p o č e t k u procesa raspadanja. D o b r o je od p r i r o d o z n a n s t v e n i k a saznati koje su b a k t e r i j e p r i s u t n e u k o m p o s t u i koja je n j i h o v a funkcija. p o s t i ž e m to da na njoj raste bijela djetelina. e p i d e m i j e i prijenosa s j e d n e ž i v o t i n j e na drugu. li ga preparirati po Dakle. Mi. Z n a m da je k o m p o s t o r g a n i z a m . a l i v a d e i pašnjaci traže kom­ p o s t koji j e p o t p u n o t r u o . k r u m p i r . Dušik iz k o m p o s t a ne m o ž e se i z g u b i t i jer je on organski v e z a n . A k o i m a m l i v a d u n a k o j u stavljam p u n o komposta i ako d o d a j e m gnoj iz roga. međutim. Ako nemamo kravlju lubanju. Ali pitanje je bilo mogu li se u kompost dodavati kosti? N a r a v n o . Možete li što reći o utjecaju bakterija u kompostu i u vašim pripravcima? N a r a v n o d a s u o n e p r i s u t n e . Cijela je priča z a p r a v o n a p u h a n a u m e d i j i m a z b o g p a n i č n o g straha ljudi. A k o k o m p o s t r a s p r o s t r e t e p o p o v r š i n i . ti se p r o c e s i nastavljaju. N e k a d a s e t o k o r i s t i l o kad s e n e k o imanje iz k o n v e n c i o n a l n e p r e v o d i l o na biološkodinamičku poljoprivredu.D a k l e . i a k o n i o n i sami t o z a p r a v o t o č n o n e znaju. A k o je k o m p o s t postavljen na površini. uvuku ih u z e m l j u i o n d j e p r e r a d e . pojedu grudice komposta. . Sve ž i v o t i n j i c e u k o m p o s t u o d u m i r u . N e k e biljke t r a ž e p o t p u n o r a s p a d n u t i k o m p o s t . Kosti d o n o s e kalcij. ali o s t a v l j a j u svoja jajašca. u biološko-dinamičkoj poljopriv­ r e d i n i s m o p r i j a t e l j i u p o r a b e p r i p r a v a k a i z k r v i ili k o š t a n o g b r a š n a . Mislite na p r i r o d u . z e l j e i s v e k u p u s n j a č e pune kante. p r e p a r i r a t i o d o z g o . uvijek ostaju m a l i d i j e l o v i koji nisu d o kraja i s t r u n u l i . M r k v i ne treba stavljati n i k a k a v k o m p o s t . svi procesi kompostiranja zaustavljaju s e o n o g a časa k a d j e s u h o ili k a d j e s m r z n u t o . Kod pretvorbe v o d i m o m n o g o v i š e računa o t o m e da s a d i m o biljke koje u t l u s t v a r a j u d u š i k i da b a k t e r i j e k o j e stvaraju dušik hranimo organskom supstancijom. P r i t o m se oslobađaju tvari koje s kišom ulaze u zemlju. N o . I k o d k o m p o s t a je tako. Ima biljaka koje ne p o d n o s e k o m p o s t i o n i h koje v o l e v r l o d e b e l i sloj k o m p o s t a . Ja se ne b o j i m raditi sa ž i v o t i n j s k i m d i j e l o v i m a . u z r o k k r a v l j e m l u d i l u je u ljudima. a za k e l j . Lubanju bilo koje d o m a ć e Kad se kompost preparira. Bakterije i crvi koji tu ž i v e nosi­ telji s u b j e l a n č e v i n a . Ne m o r a t e se bojati da će ispariti. Rajčica. što možemo upotrijebiti? životinje. a bakterije su samo j e d a n n j e g o v d i o . a k o je m o g u ć e .

a to je sedam riječi: ćuti. humus je p r o i z v o d koji je astraliziran pomoću životinje. Bojite li se samih životinja ili njihove veličine? Krava koja je u Indiji sveta. također imaju svoju funkciju. Osnova svega ži­ voga potječe od biljke preko životinje do čovjeka. Biološko-dinamičkom metodom može se u zemlji oslo­ boditi sadržaj fosfora. vidjeti. Nešto što treba otvoriti naša osjetila. možemo li raditi kompost bez ži vo tin jski li sa s t oja ka? Zašto se kao vegetarijanac bojite životinjskih sastojaka? Svaki kompostni kup vrvi životinjama. I sam je čovjek viši razvojni stupanj ž i v o t i n j e . Dakle. Naravno da se to može činiti u biološkoj poljopriv­ redi kako bismo je poboljšali s ljekovitim biljkama. našu dušu za rad. uništavana je u Europi. Ovdje je riječ o ulozi životinja u poljoprivredi. o odnosu između životinja i bilja u poljoprivred­ nom organizmu. Jučer sam vam pokazao kako se s pripravkom gnoja iz roga pojačava djelatnost korijena biljke da izlučuje korijenske kiseline. Nove spoznaje su nam pokazale da dodavanje pripravcima valerijane u zadnjih pet minuta mije­ šanja bilo gnoja. krava je u srednjoj Europi svojim iz­ metom donijela plodnost livadama. Pedeset posto komposta sastoji se od životinja. U jednoj litri komposta živi više životinjica nego što ima ljudi na Zemlji. . biljke trebaju ž i v o t i n j e . N o . Sve to čini j e d n u cjelinu. činiti i shvatiti. njezin je izmet i z v o r humusa u Europi. može­ mo shvatiti smisao i međuovisnosti. Time se može ukloniti nedostatak fosfora. bilo kremena iz roga pozitivno dje­ luje na fosforne procese u tlu. međutim.Postoji li alternativna mogućnost za životinjske sastojke u pripravcima/ U biološko-dinamičkoj poljoprivredi ne postoje alternative. misliti. htjeti. Ima nešto načelno s čime ja za­ počinjem svoja predavanja. Samo na tome putu možemo shvatiti gradivo. To je jedna sasvim dinamička osobina. a po­ moću tih se kiselina iz minerala koji postoje u okolini izvlače rezerve fosfora. Koje biljke treba koristiti kad u tlu ima premalo fosfora? Ima vrlo malo tla u kojima uopće nema fosfora. Međutim. Ako smo vegetarijanci. osjetiti. ali to onda nije biološko-dinamička poljoprivreda. Da bi m o g l e p r e ž i v j e t i . postoji mogućnost da se pri­ pravci od ljekovitih biljaka dodaju izravno u kompost bez ovoja koji. kao što životinje trebaju biljke. U l o g a životinja u biološko-dinamičkoj poljoprivredi Čovjek mora postati samostalan.

Jedno od načela biološko. 0 t o m u će o n d a o v i s i t i b r o j ž i v o t i n j a k o j e m o ž e m o imati n a s v o j e m u imanju. dakle mikroorganizama i različitih drugih životinja. I z l o ž i o sam v a m o s n o v n u i d e j u . h o ć e m o l i o b n o v i t i t l o k o j e s m o i s c r p i l i uzgajajući p l o d o v e za prodaju. j e d n u cjelinu koju ne m o ž e m o tek tako razbiti. m o r a m o učiniti k o m p r o m i s tako da p o v e ć a m o broj životinja koje žive u zemlji. . T o nije i z n a š a o č o v j e k naše današnje g e n e r a c i j e n e g o R u d o l f Steiner. s v e s t v o r e n o z a p r a v o j e j e d a n m e đ u s o b n o p o v e z a n i o r g a n i z a m . uka­ panje i v a đ e n j e p r i p r a v a k a u o d r e đ e n o godišnje doba. Načela p l o d o r e d a o d r e đ u j u broj životinja koje m o r a m o imati na s v o j e m u i m a n j u ili b r o j koji b i s m o t r e b a l i i m a t i . t r a v e i biljke k o j e služe za p r e h r a n u životinja.d i n a m i č k o j p o ­ ljoprivredi. I z u z m e m li iz njega životinje. To je o n o što ž i v e ž n i m n a m i r n i c a m a s o z n a k o m D e m e t e r daje osobitu kvalitetu oznaku "hrana s i z b o g čega ti p r o i z v o d i nose karakterom". g o v o r e ć i o p r i j e l a z u s k o n v e n ­ c i o n a l n o g načina o b r a d e zemlje na biološko-dina­ mički. m o r a m o na njemu uzgajati biljke koje će ga p o n o v n o oživjeti i oboga­ titi. a p l o d o v i koje h o ć e m o p r o d a v a t i zahtijevaju da u tlu postoji humus. U v e ć i n i slučajeva to su l e p i r n j a č e . Ja ž i v i m u bu­ dućnosti z a t o što ž i v i m u b i o l o š k o . h o ć e m o li p r o i z v o d i t i i prodavati plo­ d o v e . to više nije o r g a n i z a m . Ž i v o t i n j a koja u sebi n e m a utje­ l o v l j e n o Ja u p r a v o zato što to Ja ne treba.Jučer s a m v a m . prikazao načelo p l o d o r e d a . Oni č i n e cjelinu u k o j o j z a j e d n o sudjeluju ž i v o t i n j e i biljke. To su biljke koje će biti u p o t r i j e b l j e n e unutar g o s p o d a r s t v a i n e ć e biti za prodaju. T o znači d a u p l o d o r e d u m o r a biti sadržano b a r e m 20-30 p o s t o k r m n o g bilja. M i . a ta je cjelina b i o l o š k o . T o j h a r m o n i j i p r i p a d a j u o d r e đ e n i r i t m o v i . a r a z v o j tih snaga je i smisao c j e l o k u p n o g r a z v o j a . oni svi zajedno čine jedan organizam. Sve to zajedno čini j e d n u cjelinu. a s v e što se u v e z i s t i m e d o g a đ a i r a z v i j a dio je toga jedinstvenog procesa. U ž i v o t i n j i se d o g a đ a nešto p r i r o d n o što je čovjek p r e p o z n a o kao o n o što je p o t r e b n o da se kvaliteta h r a n e u z d i g n e n a v i š u r a z i n u . prskanje u o d r e đ e n i m r i t m o v i m a itđ. Naravno da ta poljoprivreda podliježe n e p r e k i d n o m e r a z v o j u . te snage stavlja č o v j e k u na raspolaganje.d i n a m i č k e p o l j o p r i v r e d e jest d a s e n a č e l a n a o s n o ­ vi kojih se p r o i z v o d i hrana primjerena čovjeku podignu na jednu višu d u h o v n u razinu. T a j sklad p o d u p i r e u čovjeku snage jastva. žrtvujući se. Jučer sam v a m pokušao objasniti kako snage k o j e č i n e d a biljka r a s t e u s p r a v n o z a p r a v o p o m a ž u č o v j e k o v e Ja-snage. hoće li primjenom biološko-dinamičke metode u poljopriv­ redi prehrana doista postati bolja. Naravno. m o r a m o za to p r i r e d i t i tlo. Je li moguće ili hoće li bici moguće da se pripravci proizvode bez životinjskih dijelova? B u d u ć n o s t ne m o g u p r o r e c i . A k o t o z b o g tržišnih razloga ne m o ž e m o postići. Isto je i s p r i p r a v c i m a .d i n a m i č k i o r g a n i z a m . T o z n a č i da. ali u n e k o m o b l i k u o s n o v n a će načela ipak ostati. naši r o d i t e l j i i naša d j e c a o v d j e s m o z a t o da e k s p e r i ­ m e n t a l n o istražimo je li tomu doista tako. O n o što j e e g z i stentno — to je čovjek. To je k a o u g l a z b e n o j ljestvici u kojoj ne m o ž e t e i z n i z a t o n o v a koji č i n e h a r m o n i č n u c j e l i n u i z u z e t i j e d a n t o n . Jer. A k o zajedno sagledam sve biološko-dinamičke pripravke.

On je n u ž n o z l o . da ih j e d n o ­ s t a v n o z a r o b i m o . Danas. ne s m i j e m o ih ni hraniti. i to tijekom čitave g o d i n e . N o v a c nema prioritet u ljudskom ž i v o t u . O n e s u p o s t a l e čovjekovi partneri i s njime ž i v e p o d istim k r o v o m . to bi z a n j i h b i l a silna m u k a . Ali i sami k a d u m r e m o ili ć e m o se p r e d a t i da b u d e m o spaljeni s m o r e m energije. jer z n a t e da k o d ljudi koji ne j e d u m e s o postoji slobodna energija koja nije iskorištena za p r o b a v u m e s a i k o j u t r e b a z a n e š t o u p o t r i j e b i t i . a stvaraju se neki n o v i . m e đ u t i m . d a k l e . T a k o čine i svi l o v c i s d i v l j i m ž i v o t i n j a m a . b e z stresa. pusti se da krv isteče kad je ž i v o t i n j a m r t v a . kad b i s m o pustili da sve ž i v o t i n j e ž i v e . Ja n i s a m z a s t u p n i k f a n a t i z m a ni u k o j e m o b l i k u s a s v i m s a m s p o r a z u m a n s t i m e da l j u d i k o j i su se za to o d l u č i l i ne j e d u m e s o . A k o . O n o što nas u k r u h u h r a n i jest Božja vječna riječ. p r i r o d a će biti snaga selekcije t i m e što će d o ć i do r a z n i h e p i d e m i j a . u s m r t i m o je j e d n i m j e d i n i m hicem i p r e t v o r i m o je u hranu. na svojemu d o b r u neću držati ž i v o t i n j e . biljno i živ o t i n j s k o c a r s t v o te c a r s t v o č o v j e k a . n o v a c . A k o se životinja usmrti j e d n i m j e d i n i m hicem. z n a t n o ću smanjiti p l o d n o s t tla. Svi mi n a s t o j i m o da sa što manje b o l i za b i l o koje biće d o đ e m o do z d r a v e hrane. N o .d i n a m i č k o g rada misli samo na n o v a c savjetovat ću da o d m a h prestane s r a d o m . Sva ta carstva čine jednu veliku cjelinu na čijem je vrhu čovjek s a s v o j i m i n d i v i d u a l n i m d u h o m . v e ć d a ž i v o t i n j e u z g a j a m o u skladu s njihovim bićem. A k o ž i v o t i n j u z a k o l j e m o k o d sebe. K a o p o l j o p r i v r e d n i c i i m a m o z a d a ć u i z v r š i t i se­ lekciju m e đ u ž i v o t i n j a m a . b e z straha.Tijekom toga procesa određeni se dijelovi gube jer postaju n e p o t r e b n i . A k o t u e v o l u c i j u g l e d a m o u cjelini. jest ž i v o t i d u h . I m a v e g e t a r i j a n a c a k o j i p i j u m l i j k o . O n o m e tko u počecima svo­ jeg b i o l o š k o . P o s t o j i j e d n a lijepa n j e m a č k a m o l i t v a p r i b l a g o v a n j u koja kaže: " N e h r a n i nas k r u h . što nikako ne znači da ih t r e b a m o o d i j e l i t i ođ svjetla i zraka. ali isto je t a k o j a s n o da p o s t o j i i m n o š t v o ljudi kojima je p o t r e b n a hrana životinj­ skog p o d r i j e t l a .d i n a m i č k o j p o l j o p r i v r e d i nema g o v o r a o t o m e da se životinjama nanosi bol. o n e bi v e ć z i m i stradale. Ljudi k o j i s u koji s e v e g e t a r i j a n c i ne bi htjeli nanositi bol ž i v o t i n j a m a . S a s v i m m i j e j a s n o d a r a s t e b r o j ljudi h r a n e v e g e t a r i j a n s k i . Ž i v o ­ tinje se v o z e tisućama kilometara. To je neprekidna evolucija s jednim o d r e đ e n i m ciljem. z a t o što n e b i i m a l e d o v o l j n o hrane.d i n a m i č k o g načina o b r a d e z e m l j e r a z v o j č o v j e k o v a d u h a . U b i o l o š k o . K a d v e ć ž i v o t i n j e uzgajamo na našim imanjima. a k o ih zaista p u s t i m o da ž i v e s l o b o d n o u p r i r o d i . a o n d a t a k v e ž i v o t i n j e m o ž e m o uvesti u niz biološko-dinamićkih pripra­ vaka. morali bismo ih ondje i zaklati. Kad b i s m o sve životinje pustili na slobodu. A k o sve ž i v o t i n j e p u s t i m o u p r i r o d u . m o r a m o s v i m ž i v o t i n j a m a o m o g u ­ ćiti postojanje. " T a k o j e z a p r a v o cilj b i o l o š k o . i Životinje koje su tijekom tisućljeća postale d o m a ­ ć e ž i v o t i n j e v i š e nisu d i v l j e ž i v o t i n j e . Jer. v i d i m o kako p o d ­ loga te evolucije obuhvaća m i n e r a l n o . A o n o što p r i ­ t o m u s p u t nastaje p r o i z v o d i s u n a m i j e n j e n i t r ž i š t u i. a ljudi ć e g l a d o v a t i j e r v i š e n e ć e biti ž i v o t i n j s k e h r a n e . m e đ u t i m . O n o što se ubraja u n e h u m a n i p o s t u p a k p r e m a ž i v o t i n j a m a jesu t r a n s p o r t i ž i v o t i n j a na daljinu. ili ć e m o s e d a t i u k o p a t i p a ć e nas r a z l o ž i t i ž i v o t i n j e koje ž i v e u zemlji. dakako. j e d u jaja i .

d r u g a d e s n a . A l j u d i su l u d i a k o se zbog njih međusobno ubijaju. p r e m a r a z v o j u . Što je to? Ja se v e s e l i m . B i o l o š k o .d i n a m i č k i p o l j o p r i v r e d n i k a k t i v n o su­ djeluje u stvaranju. s t a b l o se v e s e l i . se u procesu ubijaju fungicidima gljivice za r e d . i to r u k o m . N e k i m ljudima u n j i h o v i m v r t o v i m a sve uspijeva. J e d n a sada sjedi na v r h u . H t i o bih v a m s r d a č n o z a h v a l i t i što ste m e saslu­ šali.d i n a m i č k i m n a č i n o m . Ubijaju h e r b i c i d i m a o n e biljke koje k o j e ž e l e rasti.d i n a m i č k o m o b r a đ i v a n j u tla. jin i jang. b i l j k e sasvim p o u z d a n o znaju da vi kao č o v j e k njima h o ć e t e p o m o ć i . Z a h v a l j u j e m M a r i j i M e i s e n koja m e j e o v a m o u v r t . već r a d i m o n e š t o š t o s e p r i r o d n o n e d o g a đ a . taj da i n e . pa čak i na o n a mjesta koja mi nisu pripadala. neka s l o b o d n o ž i v e j e d n i pokraj drugih i o n i k o j e ž i v e sa ž i v o t i n j a m a i od ž i v o t i n j a s o n i m a koji j e d u b i l j n u h r a n u . A ako se o d r e k n e m o e g o i z m a . u e v o l u c i j i . dakle. Dakle. j e r o n o što mi r a d i m o s pripravcima nema nikakve veze s mistikom. jednim iznimno d o b r i m biološko-dinamičkim poljo­ p r i v r e d n i k o m i s j e d n i m m l i n a r o m . ja p o z d r a v l j a m ta stabla. da sve što je s t v o r e n o o d r ž i m o i dalje u n a p r e đ u j e m o i r a z v i j a m o . A kao z a h v a l u biljke će v a m d a r o v a t i i z n i m n e kvalitete harmonije. v o n W i s t i n g h a u s e n r e k a o da se ne boji ni j e d n o g pitanja. g o r e i dolje. j e d n a j e l i j e v a . i i m a m osjećaj d a se stablo t o m e raduje. Pitanje glasi:) Znate li da se s biljkama može komunicirati:' N a r a v n o . Zar to n i j e k o m u n i k a c i j a s b i l j k a m a ? M n o g i od vas koji rade u v r t u poznaju p o j a m " z e l e n a ruka". T o j e k a o s p o j e d i n i m stran­ k a m a . ali j e d r . Nama su potrebne suprotnosti.sir. a d r u g a će p o s l i j e . U s v o m sam ž i v o t u p o s a d i o m n o g o stabala. Jer. ubijaju stvaranja brinu i n s e k t i c i d i m a insekte koji se b r i n u da s j e t v e n o s j e m e ostane z d r a v o . Drugi opet imaju osjećaj da moraju svim Budete li radili b i o l o š k o . ti s u p r o t n i p o l o v i . 1 u n a š e m s o c i j a l n o m ž i v o t u p o t r e b n e su n a m s u p r o t n o s t i . Trebaju nam gnoj iz kravljeg r o g a i k r e m e n iz kravljeg roga.d i n a m i č k i n a č i n o b r a d e tla u p u n o j mjeri ispu­ njava smisao i ideju stvaranja t i m e što ne s a m o da o d r ž a v a p r i r o d u n e g o je i razvija u skladu s o s n o v n o m idejom evolucije. ( I m a p i t a n j e k o j e n i s a m p r e v e l a . O s t a v i m o politiku i p o ­ s v e t i m o se b i o l o š k o . n a t u d e p o s j e d e . M o j a s e ž e n a u v i j e k p o m a l o ljuti. s t a b l o . A što j a z a p r a v o č i n i m k r a v i k o j a d a j e m l i j e k o ? Što ć u s t e l e t o m . j e r k r a v a d a j e m l i j e k o s a m o a k o svake g o d i n e ima j e d n o tele. ali i m ništa n e p o l a z i z a r u k o m . što ja r a d i m sa stvorenim? Jednom sam raspravljao s dvanaest župnika. o n d a su one nešto što n a m svima i d e ukorist. Naša je zadaća. Župnici u crkvi p r o p o v i j e d a j u : N e m o j ubijati! — a p o l j o p r i v r e d n i c i koji r a d e p r e m a k o n v e n c i o n a l n o j m e t o d i već se od ranog jutra d o g o v a r a j u o t o m e koji ć e o t r o v u p o t r i j e b i t i . T e m a je bila: M o ž e li se biološko-dinamički način p o l j o p r i v r e d e spojiti s p o j m o m stvaranja? N a k o n v r l o o š t r e r a s p r a v e o b j a s n i o sam d a b i o ­ l o š k o . su­ p r o t n o s t i nas v o d e p r e m a n a p r e t k u . K a t k a d čak s t a n e m i p r i d e m s t a b l u i k a ž e m m u : D o b a r d a n . Jer. A kada se pokraj njih v o z i m . o s j e ć a t ć e t e r a d o s t kad p o đ e t e u s v o j v r t . A k o djelujem u p o l j o p r i v r e d i . te ga n j e g u j e i u n a p r e đ u j e . . ali v o d i r a č u n a o s t v a r a n j u .

T e m e l j a n t r o p o z o f i j e čini znanost o inicijaciji. p o k r e n u l o p i t a n j e : Jesu l i o s i g u r a n j e materijalne egzistencije čovjekova postojanja? i život u b l a g o s t a n j u cilj U n a t o č t o m u što v e l i k i d i o č o v j e č a n s t v a usmje­ rava sve svoje snage p r e m a poboljšanju materijalnih uvjeta života. M i ć e m o r a d o p o m o ć i s a v j e t i m a i p r i p r a v c i m a . Vi to m o r a t e učiniti ako vi to h o ć e t e .d i n a m i č k o m načinu o b r a d e z e m l j e . p o m a ž e m u d a n a d i d e o k v i r e koje postavlja materijalni svijet. A k o ste d o š l i d o t o g a d a ste t o u č i n i l i . B u d e t e l i r a d i l i b i o l o š k o . osjeća dušu i duh. o s m i s l i o j e i u t e m e l j i o a n t r o p o z o f i j u k a o duhovnu znanost. prihvaćajući do­ tadašnja z n a n s t v e n a p o s t i g n u ć a ide korak dalje i obraćajući se ljudskim srcima p o m a ž e čovjeku da osvijesti p o t r e b u z a p o t p u n i j o m p e r c e p c i j o m svijeta o k o sebe. š t o . Današnjem j e čovjeku s v e jasnije d a j e o n sam m n o g o v i š e o d f i z i č k o g a tijela. g o s p o ­ dinu Balogu. č o v j e k koji je stekao n a o b r a z b u na p o d r u č j u pri­ r o d n i h i d r u š t v e n i h z n a n o s t i . Jučer smo imali sasvim kratki TV intervju o t o m e kako bi to i z g l e d a l o da o v d j e u Donjem Kraljevcu j e d n o m nastane b i o l o š k o . A a k o ste to promislili i ako to h o ć e t e . k r o z svijet ć e t e ići b u d n i j i i n e š t o n a u č i t i i v i d j e t i . Antropozofija. POGOVOR B i o l o š k o . n j e g o v a d u h a . m e đ u t i m . u 20. ali i u m n o g i ­ m a k o j i nisu.d i n a m i č k a — više od p o l j o p r i v r e d a m e t o d e Intenzivan razvoj znanosti i znanstvena postignuća o m o g u ć i l i su v e l i k o m dijelu c i v i l i z i r a n o g a svijeta poboljšanje materijalnih uvjeta života. Htio bih zahvaliti Bernardi O r e h o v e c koja. za koju je smisao č o v j e k o v a postojanja r a z v o j n j e g o v e Ja-svijesti. n i j e ar­ gument za njihovo poricanje. ne m o ž e m o zanemariti činjenicu da p o s t o j e i ljudi k o j i s h v a ć a j u k a k o t o n i j e d o v o l j n o . s t o l j e ć e R u d o l f S t e i n e r . n e m o j t e o t o m e ni misliti. U s e b i o s j e ć a ž i v o t n e s n a g e .d i n a m i č k o središte. 1 d o k j e d o s a d a p o t i c a j . čije postojanje materijalistička z n a n o s t n e m o ž e d o k a z a t i . Na p r i j e l a z u iz 19. Mi time iz Njemačke n e ć e m o i ne m o ž e m o upravljati. Blagostanje je u m n o g i m a koji su ga o s t v a r i l i .d i n a m i č k u p o l j o p r i v r e d u m o r a t e o v d j e sami razviti. ali n j i h o v e i z r e k e što se n a r o d a t i č e o s t a j u iste. R a d o v a n u S u b o t i ć u na p r i p o m o ć i u o r g a n i z a c i j i . n a u č i t ć e t e shvaćati sveukupne v e z e i z m e đ u o n o g a o čemu sam govorio. Uvijek m o r a t e imati na umu da se političari mijenjaju kao košulje.d o v a b i l a i bila moja d o m a ć i c a . A ako to n e ć e t e činiti.d i n a m i č k i . dr. 1 v i ste o n i k o j i s e m o r a j u b r i n u t i da o v d j e nastane j e d a n d o b a r centar. Z a h v a l i o bih T o m i s l a v u Strniščaku za o r g a n i z a c i j u i g r a d o n a č e l n i k u . ali b i o l o š k o . A k o s e t o n e i s p u n i . ali i u v i d u n a d o s j e t i l n i svijet. i da se ispuni o n o što je g o s p o d i n saborski zastupnik j u č e r r e k a o o p l o č i o z d r a v o j hrani na g r a n i c a m a H r v a t s k e . I m o r a t e z a i s t a h t j e t i č i t a v u c j e l i n u . a v e ć s a d a m o ž e t e osjetiti da u t o m e ima nečega ispravnoga. b i t ć e t e sami z a t o krivi. N a p r e g n u t ćete svoje mišljenje i pitati se kako ću d o ć i do informacija i kako ih m o g u primijeniti. k a k o o s j e ć a m i v i d i m . j e d n o savjetova­ lište. Sr­ d a č n o hvala čovjeku s radija. o n d a to m o r a t e i učiniti. S r d a č n o b i h h t i o z a h v a l i t i i Dunji G o j k o v i ć za p r e v o đ e n j e te predsjedniku Antropozofskog društva prof. v r l o m a r l j i v o r a d i n a b i o l o š k o .

l i p n j a 1 9 2 4 . Na temelju antropozofije kao d u h o v n e znanosti p r o i z i š l e s u m n o g e p r a k t i č n e g r a n e t a k o što s u sami stručnjaci z a m o l i l i Rudolfa Steinera da im d a d e smjer­ nice za p o j e d i n a z n a n s t v e n a ili u m j e t n i č k a p o d r u č j a . b i o l o š k o . N o . Te činjenice treba imati na umu svatko tko se po p r v i puta susreće s biološko-dinamičkom p o l j o p r i v r e d o m i razmišlja o njezinoj primjeni na svojemu gospodarstvu. Otada do našeg v r e m e n a biološko-dinamička p o l j o p r i v r e d a zaživjela je na svim kontinentima. Biološko-dinamička p o l j o p r i v r e d a j e način ž i v o t a koji č o v j e k u o m o g u ć u j e da r a d e ć i i p r i v r e đ u j u ć i isto­ dobno razvija svoju osobnost.d i n a m i č k o m p o l j o p r i v r e d o m p o k r e t a č j e s a m o j e d a n : visok stupanj svijesti. R a z v i j e n a svijest b i o l o š k o . Jer. p r e d stotinjak intelek­ t u a l a c a i p o l j o p r i v r e d n i k a . m o ž e b i t i a k t u a l n o n e š t o što j e n a s t a l o p r i j e g o t o v o j e d n o g stoljeća. Zanimljivo je da u današnje d o b a ubrzanog o d ­ vijanja ž i v o t n i h tokova. ( M e d u n a j m l a đ i m sluša­ teljima b i o je i o t a c dr. d a n j e g o v a djela m o r a j u p r o i z l a z i t i i z n j e g o v a duha. umjetnost oblikovanja g o v o r a ) proizišla i biološko-dinamička poljoprivreda. iz n j e g o v o g a Ja. n a n j e g o v p o t i c a j . a n t r o p o z o f s k u m e d i c i n u .d i n a m i č k o g o s p o d a r e n j e nije usmjereno samo na održavanje n e g o i na p o n o v n o uspostavljanje n a r u š e n e e k o l o š k e ravnoteže. Christiana v o n Wistingausena. N o . u p r a v o klica a n t r o ­ p o z o f i j e p o l o ž e n a u č o v j e č a n s t v o prije stotinu g o d i n a danas bi trebala doživjeti svoj puni razvoj. sli­ karstvo. a n j e z i n i " D e m e t e r " p r o i z v o d i k a o " p r o i z v o d i s ka­ r a k t e r o m " p o z n a t i su d i l j e m svijeta.za d j e l o v a n j e č o v j e k n a l a z i o u svojoj o k o l i n i . On sam. T e m e l j biološko-dinamičke p o l j o p r i v r e d e čini osam p r e d a v a n j a koja je R u d o l f Steiner o d r ž a o u K o b e r w i t z u k o d Breslaua ( p o l j . d o 16.d i n a m i č k i h p r o i z v o đ a č a u z svijest o č o v j e k o v o j p o t r e b i z a z d r a ­ v o m h r a n o m i z d r a v i m ž i v o t o m uključuje i svijest o z d r a v l j u p l a n e t a Z e m l j e . Z a t o j e b i o ­ loško-dinamička poljoprivreda više od metode. euritmiju. n e p r e s t a n o g pronalaženja n o v i h z n a n s t v e n i h o t k r i ć a . u skladu sa s v o j o m o s o b n o š ć u .) Načela biološko-dinamičke p o l j o p r i v r e d e sadržana u tim predavanjima vrijede i danas. često je to i želja za v e ć o m z a r a d o m z a t o što ekološki p r o i z v o d i na tržištu m o g u postići v e ć e cijene od o n i h k o n v e n c i o n a l n i h . te su uz njegovu p o m o ć nastavili rad na njihovu unapređivanju. a predstavljaju p r v i z a o k r u ž e n i p r i k a z n o v o g načina p o l j o p r i v r e d n o g gospodarenja. g o d i n e . K o b e r z y n i W r o c t a w ) o d 7 . u današ­ nje d o b a . a r h i t e k t u r u . u d v o r c u g r o f a K e y s e r l i n g a . k o j e S t e i n e r n a z i v a r a z d o b l j e m r a z v o j a d u š e svijesti. koja č e s t o p o b i j a j u o n a d o s a d a š n j a . p r o c j e n j u j e n a koji ć e n a č i n g o s p o d a r i t i . Iz takvog je rada (uz waldorfsku pe­ d a g o g i j u . Osnovu biološko-dinamičkoga g o s p o d a r e n j a č i n e smjernice. R a z l i č i t i s u m o t i v i koji p o k r e ć u č o v j e k a d a s e bavi e k o l o š k o m p o l j o p r i v r e d o m . a način na koji će se one provesti u djelo ovisi o svakom p o j e d i n o m pro­ i z v o đ a č u . nažalost. T a k v o gospodarenje zahtijeva od čovjeka da sve svoje snage i sposobnosti stavi u funkciju napretka čovječanstva. Za razliku od ostalih ekološ­ kih m e t o d a o v d j e nije d o v o l j n o d a s e č o v j e k u p o z n a s o d r e đ e n i m pravilima čijom će primjenom dobiti ekološke proizvode. . svaki b i p o j e d i n a c t r e b a o biti svjestan da poticaj za d j e l o v a n j e treba p r o n a ć i u sebi s a m o m e . K o d s v i h koji s e u s p j e š n o b a v e b i o l o š k o . T o b i svakako trebala b i t i r a z v i j e n a svijest o p o t r e b i z a z d r a v o m h r a n o m .

Neka područja današnje znanosti već potvrđuju ono što je Rudolf Steiner nagovijestio. a to je da dolazi vrijeme u kojem će znanstvenici nalaziti duhov­ nost sve do u fizikalne i kemijske zakone. A duhovnost je ugrađena u temelje svih znanstvenih područja i praktičnih grana proizišlih iz antropozofije. .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->