HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta .. te ostrvaca hematopoeze).pojam ekstramedularne hematopoeze . HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1. rebrima. godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima. Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije. stvaranje venskih sinusa.poslije 4.odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) . kostima lobanje.uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita.od 18. te proksimalnim epifizama dugih kostiju . Bogata mreža krvnih sudova 2. koji se ulivaju u centralne vene kostne srži . a odlaze centralni venski sinusi.poslije 40. karličnim kostima.ćelije retikuluma . stvaranje arteriola. limfocita) .masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti. godine adipociti preko 50% . grudnoj kosti. makrofaga.

polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v. (hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži .endotelske ćelije ..M.I.H.

Akutne leukemije 7.Gaucher i Niemann-Pick . Refrakterne anemije (hemosiderin) 2. Hronične leukemije 8.INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1. Trombocitopenije (broj megakariocita) 9. Neutropenija i agranulocitoza 6. Plazmocitom 10. Aplastična anemija (biopsija) 5. Mijeloftiza 4. Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3.

periferni čvorići (folikuli) 4. tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi . fibrozne pregrade 3. parafolikularna zona .duž velikih krvnih sudova . medulske vrpce (horde) 5. 4. 3. čahura limfnog čvora 2. Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom.limfocitogram . 2.INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1.histolo{ka gradja: 1. germinativni centar 6. limfom.

arterijski krvotok ( arterije slezine.filtracija krvi gradja slezine: 1.velika uloga u imunitetu .SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ . bela pulpa . tj.najveći limfocitni organ . trabekulske arterije. trabekule (potpora) 3. centralne arterije u centru cilindara bele pulbe. arteriole koje se prazne u crvenu pulpu. luči se plazma bogata limfocitima) 4. čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2.

Filter . crvena pulba Slika l.najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu . marginalna zona 6.glavni izvor antitijela . shematski prikaz histološke gradje slezine Stef.autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija .cirkulisanje limfocita .5. Imunitet .imunitet nakon splenektomije 2. str 84 Uloge slezine 1.

94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze .3.Limfoepitelni organ. . tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g. Uloga u metabolizmu gvoždja .I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2. str.Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života .80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS .Involucija u pubertetu. Rezervoar – mala uloga 4.

diferencijacija. neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze . proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije. jetra .Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova..hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina .Hormon. PROERITROBLASTI ERITROPOETIN .kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN .bubreg. osnovni regulator eritrocitopoeze.

GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi. mijelodisplastični sindromi . limfociti.aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama .nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml . neutropenije.rHuEpo .visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju. sideropenijskoj anemiji. endokrinim bolestima. monociti) th. aplastičnoj anemiji . endotelske ćelije.nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji. jatrogene agranulocitoze.

promjena mase megakariocita u kostnoj srži. Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1. trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije .nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM . promjena mase trombocita u cirkulaciji 2.. AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg.klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML.

sferociti. akantociti. megalociti. MGG bojenje) 1. oblik. ehinociti. dakriociti 2. stomatociti. Analiza eritrocita . anizopoikilocitoza (shizociti. drepanociti. kodociti. eliptociti. povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. mikrociti. Morfologija neutrofila . makrociti.hromija.

ovalan.zgusnut hromatin .mali limfocit .. Morfologija limfocita .granulomera (centar – azurofilna zrnca) . {tapast oblik . Morfologija trombocita .veliki limfocit (virocit) 4. pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost.okrugao. džinovski neutrofili) 3. Chediak-Higashi.hijalomera (citoplazma na periferiji) .jedro od 2-5 segmenata .sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra.

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

feritin .sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2.  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1. Bjelančevine .transferin. Gvoždje .najveći dio Fe u hemoglobinu .bitan sastojak svih ćelija .

Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe .3. sebum i žuč. Odjeljci Fe u organizmu: . tkivno i transportno Fe. mioglobinsko.2 do 5 g u organizmu Fe .6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko. Fe labilne rezerve.METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj.

Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe. Kupfferove ćelije jetre. slezina).u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića .kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe . .u hemu mioglobina . On je kompleks izmedju apoferitina i Fe. Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž.

Fe iz plazme .vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.fero joni .Tkivno (enzimsko) Fe .nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe . m oko 1 mg dnevno .duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) .indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .

. mi{ići.Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina .  rastenje. mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr.veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe .uloga žuči u apsorpciji 3. hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 . morske ribe. Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra. jaja.

B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I. . Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin .Kada postoji deficit vitamina B12. Castle) .metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat.g.vit. ..prisustvo unutra{njeg činioca (1925.Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu .-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva .luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice .č.adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A. mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA .stabilni kompleks u.

4. količina hemoglobina. : Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi .timidilat ANEMIJE Def.dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr. hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: .pteroil-monoglutaminska kiselina.broj eritrocita.glavna uloga u sintezi DNK . Folna kiselina . pripada grupi vitamina B . .mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu .apsorpcija folata u jejunumu .

muka. 6. 8. hemoliza) . 7. nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis.veličine smanjenja . bubrežna insuficijencija. 3. 5. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. atrofija papila jezika..osnovne bolesti (hr. disfagija. 2.kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1. koronarna insuficijencija. povraćanje . gubitak apetita.smanjenja preno{enja O2 tkivima .brzine nastanka . 4.

Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će. depresija ST segmenta.9. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE . Amenoreja 10.

aplastična anemija 2. aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1. 2. 4. 3. dishematopoezne anemije 3. paroksizmalna noćna hemoglobinurija B.A. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1.

sideroblastne anemije d. hemoglobinopatije (bol. anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3. poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. deficit gvoždja b. talasemija e. urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. anemija u hroničnim bolestima 2. megaloblastna (vit. B 12 . srpastih eritrocita) D. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c.1. folna kiselina) 2. Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1.

normocitna . mikrocitna. 3. Deficit enzima 3. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B. Ekstrakorpuskularne 1. 5.A. 6. 4. Poremećaji opne 2. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna. 2. Korpuskularne 1.

nedovoljan unos hranom . anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2.smanjena koncentracija hemoglobina u krvi .hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1. dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni . sideroblastne anemije 4.deficit Fe u organizmu .hipohromni mikrociti .HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3.nastaje postepeno . talasemije 5.etiologija: 1. (hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA .

kosi.kompenzatorni mehanizm . povećano gubljenje Fe iz organizma . ustima.o. TIBC – visok. želucu. promjene na jeziku. Hgb – snižen.tegobe . hiposideremijska anemija .patogeneza: 1. HTC – snižen . prelatentna sideropenija 2. latentna sideropenija 3.op{te pojave.apsorpcija: duodenum i jejunum. jednjaku. nakon popravka krvne slike) .terapija: preparati Fe p.laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko. noktima.(6 mj.75 g/l . endokrini poremećaji . broj E – smanjen. lo{a apsorpcija Fe u organima 3.klinička slika: . HCL pretvara feri jon u fero .za varenje - 2.

zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima. a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja . .prstenasti eritroblasti ili sideroblasti .SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema.

laboratorijski pregledi: anemija.klinička slika: bljedilo. zamorljivost. stenokardija. ferohelataza . normocitna ili umj.godine života . makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm.nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima.sintetaza ALA.veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama . anoreksija .. ili smanjeni . krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena .poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) . dispneja.poslije 60.

davanje gvoždja je bez dejstva. dok su sinteza. srzi hiperferemija . ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu . prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani .zbog toga su deobe tih ćelija usporene.morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I.neefektivna hematopoeza . helatori gvoždja. MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: . Deficit vitamina B 12 .terapija: transfuzije eritrocita.poremećena sinteza DNK.hiperplazija eritrocitne loze u k. sazrijevanje citoplazme normalno .

mala djeca . odojčadi) B.A. Deficit folne kiseline A. bakterije C.č. Povećane potrebe: . Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. neoplazme i granulomske bolesti .paraziti u tankom crijevu: pantljičare.trudnoća . Povećane potrebe za B 12 2. Nedovoljno uno{enje (alkoholičari. Nasljedni deficit transkobalamina II D. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva. Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u.

Ljekovi koji remete sintezu DNK . poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3.nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C. Lo{a apsorpcija . Megaloblastne anemija nepoznate etiologije . Poremećaj metabolizma ..antimetaboliti...tropski i netropski spru .ljekovi D. B.maligne bolesti C. Drugi uzroci A.antagonisti folata (mtx) .

blokirajuća antitijela AB1 .apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza .poliklonska antitijela IgG ili IgA klase. u serumu.vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice .vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.č.PERNICIOZNA ANEMIJA .2. .genske promjene .1.uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija . vezujuća antitijela AB II .najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu . pljuvačci i želudačnom soku.

rana pojava sijede kose . pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera .bolest se razvija postepeno i neprimjetno .zapremina želudačnog soka 10% od normalne .Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije. nalaz neorganskih sistolnih {umova) .organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju . (tahikardija.Klinička slika .Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima .najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji .starije osobe. dobro uhranjene.pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo.Hunterov glositi u 50% oboljelih .Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 .

periferna krv: makroovalociti. (velike količine metil-malonilCoA). pojačani refleksi. megalociti.homocistein-metioninska reakcija . povi{enje LDH . tj. prisustvo megaloblasta.Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze. povećan broj megakariocita.Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A. veliki metamijelociti i {tapasti granulociti. hipersegmentacija jedra zrelih granulocita. broj leukocita smanjen.Laboratorija: broj eritrocita smanjen. dakriociti i mikrosferociti . znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene .hiperbilirubinemija.. fragmentisani eritrociti. hiperferemija. . parestezije i du{evne promjene. smanjen broj trombocita .neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod. . broj retikulocita smanjen.

test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) .doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija .Diferecijalna dijagnoza . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .

a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca .povećana propustljivost opne za jon Na .razgradnja u slezini Klinička slika . anemija.holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija . težak oblik Laboratorijski pregledi .loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost .žutica je često vrlo slaba. retikulocitoza.hemolizna bolest sa sferocitozom.nasljedjuje se autosomno dominantnim genom .. hiperbilirubinemija .anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika .tri klinička oblika: tipičan oblik. blag oblik.poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4.anemija.1) . splenomegalija. žutica .

klinički neispoljenog oblika .test osmotske hemolize pozitivan Lečenje .nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima. Klinička slika .varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog.. {to dovodi do njihovog smežuravanja.anaerobni put razgradnje glikoze .splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata .aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita.kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze . dehidracije. skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije .autosomno recesivno .

hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi .splenektomija nakon 5. Oslobadja se jon H.stepen anemije različit .. splenomegalija.u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija .ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje .pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton.Hgb izmedju 60 i 120 g/l . godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata .znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica. koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- .težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l .

infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) . te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika . kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija .1.fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) . akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji. akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova .Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika .3. dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi .anemija različitog stepena .deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita. te se bolest ispojava na različite načine .postoje mnoge varijante deficita ovog enzima.ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova.2.

. kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova. osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE . .ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat . i klase 2.liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1.prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA. koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje .akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka .hiperbilirubinemija .liječenje transfuzijama nije potrebno. Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja.

Imunohemolizne anemije . preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4. aglutinacija – IgM. kompleks antigen – IgM antitijelo 2. . C3b komponenta komplementa 5. C9 komponenta komplementa se aktivi{e .prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite . 3. Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6. aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8.izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu .klasičan put aktivacije komplementa (670) 1.prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita.autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita . C5 komponentu u C5b 7. ili makrofagi – IgG. aktivira se prva komponenta komplementa C1.

C4 o C2. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka.9. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita . .o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti . i properdin 3. komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1. aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1. te mogu da se vezu samo za dva antigena. 10. zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki. te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. 2. stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne. aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D.

izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije . zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika . pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku.autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen .heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita.. i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina. posttransfuzijske hemolizne reakcije 2.vezuju se za eritrocite . Izoimune hemolizne anemije 1. . te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću.dijele se na topla i hladna.o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa .

virusne infekcije. virusne infekcije. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. sekundarna – sifilis. primarne 2. primarne 2. mal. male boginje i zau{ke) . mycoplasma pneumoniae. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. virus infektivne mononukleoze. nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma. druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. sekundarne ( infekcije. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. neoplazme limforetikulskog sistema) 3.AIHA izazvane toplim antitijelima 1. limfomi.

dispneja.klinička slika uslovljena anemijom.različita .tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom. SEL. retikulociti povi{eni. lupanje srca.virusi. kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) . velika zamorljivost.akutni i hroničan tok . druge autoimune bolesti. bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi . koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita. uz povi{enu temperaturu. žutica .ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika .snižene vrijednosti eritrocita. makrocitoza u perifernoj krvi .najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi .AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija .

zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .velike doze IgG ..transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) .direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova .bilirubin umjereno povi{en.leukociti i trombociti obično smanjeni.kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) . hiperplazija eritrocitne loze .u K.citostatici .plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA .pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje .u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .S. gvozdje normalno ili povi{eno .

bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi . akrocijanoza i suva gangrena. nosa i obraza Sekundarni oblik BHA .mogu da ga uslove razne infekcije.transfuzije . vaskulitis.direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa.Raynaudov sindrom.Etiologija .epizode cijanoze prstiju.često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života . u{nih {koljki. kao komplikacija pneumonije . dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .plazmafereza .visok titar hladnih aglutinina klase IgM .

delta beta-.djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca .talasemije . beta-. gama delta beta.autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA .TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca .zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen. razlikujemo: alfa-.kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku .

gomilanje gvoždja .spontani prelomi kostiju .nedostatak folne kiseline .sklonost infekcijama .tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter ..posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca.trombocitopenija i leukocitopenija. krvarenja i infekcije .hepatosplenomegalija . i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major . poremećaj sazrevanja eritroblasta.vi{ak stvaranja gama lanaca. ekspanzija eritrona i deformacija kosti .mongoloidni izgled .usljed gomilanja gvozdja. endokrini poremećaji . smanjeno stvaranje hemoglobina.povećana produkcija eritropoetina. taloži se u eritrocitima. intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza .krajem prve decenije zivota.

.povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI . blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart . malaksalost.djeca umiru ili intrauterino u 30. Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca . eritrocita . pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije .transfuzija krvi tj.blag stepen anemije . – 40. nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju. žučni kamenci .zamor.eritrociti su slabo hemoglobinizovani.

polozaju zamijenjena jedna aminokiselina..najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita.mutacija baze u kodonu za 6. gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6.če{će oblike predstavljaju i HbE. aminokiselinu beta globinskog lanca .pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije. glutamin sa valinom .kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina . stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita . C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija .splenektomija .

{to dovodi do vazookluzivnih pojava .medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina .smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1.smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina .. – hemolizna anemija . 2.krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji . 4. Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1. 3.

poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3.u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel . septikemija i {ok. meningitis. abdominalne krize.. – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. mi{ićno-skeletne krize. – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama. krize sekvestracije u slezini.WaterhouseFriderchsenov sindrom) . . a takodje i acidozom. hipoksijom i dehidracijom. koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju. nagla smrt 4. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda. bakterijskim i virusnim) .grudne krize. neurolo{ke krize.pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. – kardiovaskularni sistem . pneumokokna sepsa.

oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0. transfuzija. androgeni .anemija – folati.18 do 0.30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija . gnatopatija i povećanje gornje vilice) . istanjenosti kostiju krova lobanje.- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži.zdravstveni režim .

ljekovi: citostatici i dr.uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma. ljekovi( hloramfenikol.bolne krize – intenzivna hidracija. sekundarna aplastična anemija 2. poznat uzrok 2. nepoznat uzrok (idiopatska) 1. pancitopeniji. analgetici. endotelska ćelije. antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. fenilbutazon.. acetilsalicilna kiselina) . soli zlata. medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: . gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita. granulocita i trombocita u perifernoj krvi. urodjena i stečena . 1. fenitoin.

zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija.pancitopenija .izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži .virusi i bakterije (virusni hepatitis. lupanje srca i dispneja . infekt..pregled krvne slike i kostne srži .povi{ena temperatura .simptomi anemije. a to su germinativni epitel testisa. op{ta slabost. epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) . hematopoezne ćelije.zamorljivost. mononukleoza.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi . pankreatitis) Klinička slika . milijarna tuberkuloza. pospanost. granulocitopenije i trombocitopenije .

anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA .stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita . ili smanjen) .povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) .feremija visoka..limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm.povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl. zasićenje transferina skoro uvijek potpuno .

hemoglobinurija pogor{ava se noću.takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti .o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika .napadi hemolize u toku infekcija.žutica slabo izražena ili nedostaje .sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) .nepoznata .noću intravaskularna hemoliza .. težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize .

irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi .hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi.pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina. makrocitna .anemija. methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna .kostna srž: hipercelularna .leukopenija .trombocitopenija .

androgeni.transplantacija kostne srži . prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita. glikokortioidi. Hamov test.Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . Lečenje . testovi: test hemolize sukrozom.potporne mjere: transfuzije.pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita .jedna je od najče{ćih anemija . ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA . antikoagulacijska sredstva i davanje željeza.lab.

) reumatoidni artritis.smanjeno stvaranje EP .blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv .laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita .postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza. vaskulne kolagene bolesti.hipotransferinemija. bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi.glavne karakteristike: blaga anemija.. leukemije i multipli mijelom) .. smanjeno zasićenje transferina. limfomi. razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu . smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži.. normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi .povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima .umereno skraćen vijek eritrocita .broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza .

transfuzije eritrocita kod izražene anemije . normohromna anemija .hipoferemija Liječenje .normocitna.Klinička slika i laboratorijski nalazi .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .liječenje osnovne bolesti .

anemija usljed gubljenja krvi. smanjeno stvaranje eritrocita . utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza . povećana razgradnja eritrocita . zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize .takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu. te izazivaju hemolizu eritrocita .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije.1.anemija je neizbježna komplikacija HBI .ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI .2.smanjena sinteza eritropoetina .

eritropoetin ..smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita .liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega .kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja .anemija je normocitna.smanjenje hemoglobina .simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .transfuzije eritrocita . Liječenje .ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis. normohromna .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .

pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze.anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom. . zbog smanjernog stvaranja EP .anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano .ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA .

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2. MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3.1. MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) .

.Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi.

tzv.hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra .eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza. uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom . če{će u mu{karaca .godina.eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza .najče{će promjene. eliptocitoza. sferocitoza . dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija.anizocitoza .postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija .anemija u preko 85% bolesnika .o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija. Najče{će u osoba starijih od 50.hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene .

najče{će: anemija.neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita .hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta. infekcije.kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti..poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS . krvarenja. broj megakariocita normalan ili povećan.S. ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika . ili često artralgije . smanjenje granula) .25% bolesnika ima trombocitopeniju .uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza . promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza .u K.

refraktarna anemija 2. hronična mijelomonocitna leukemija 5. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4.Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1.lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje . Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi . refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3.

u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati. ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije . kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti .može biti dugo bez simtpoma . Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika . a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija . ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin.nepoznata.neprekidnom stvaranju eritrocita.počinje postepeno.

nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima .poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja.venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi ..svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije . sa znacima akutnog abdomena . portnoj veni i veni slezine.crvenocijanotična boja kože . vrtoglavica.umjerena hepatomegalija .zamućen vid.krvarenja po koži ili iz sluznica .osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine .pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija .najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze . skotomi i diplopije .

morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji .povi{en hemoglobin .u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze .Laboratorijski pregledi .S. veliki broj eritroblasta i megakariocita . hiperćelijska.umjereno smanjen vijek trombocita .K.u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l . povećanje mase eritrocita .povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije .aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1.izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l .

Povi{enje B 12 u serumu Dg. Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3. Trombocitoza  400 x 10 9/l 2. Leukocitoza  12.M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2. se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B .0 x 10 9/l 3. Splenomegalija Kategorija B 1. APL > 100 4.

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

godine čivota . primarnu policitemiju.tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma .nepoznata .promjena jedne matične ćelije. te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza .krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt. ulcerisanje infarkta i krvarenja.Etiologija . ak. DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita . najvjerovatnije CFU-GEMM .najče{će iznad 50.mijeloičnu leukemiju.može preći u 1.

S.splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K.. HGL 3.krvarenja najče{će uorganima za varenje.sekundarne trombocitoze . vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita .tromboze i arterijske i venske . Agnogena mijeloidna metaplazija .TR>1000 x 10 9/ L 1. dg. PRV 2. .50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif.kariotip najče{će normalan . te pri hirur{kim intervencijama .

preko 50. godine životqa bez simptoma: normalizovati br. 3. tj 2x2 . .fereza trombocita . TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno).1. sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th. 4. 2.mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje .

2.AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) .primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1. 4.hronična mijeloproliferativna bolest .nepoznata . splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza . 3.S. fibroza K.bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta .

anemija (zamorljivost. . dakriociti.splenomegalija.bol u stomaku zbog splenomegalije .najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR. mladje ćelije granulocitne loze . enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K.{esta decenija života.u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K. . Klinička slika . S.S.. lupanje srca) . mu{karci . eritroblasti.TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta.krvarenje Laboratorijski nalazi .

leukoeritroblastoza. Alkalna fosfataza leukocita snižena) .. broja trombocita.poremećaj koagulacije krvi (P.60% pacjenata imaju normocitnu. dakriociti . produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) .punctio sicca . normohromnu anemiju. količine hemoglobina. Androgeni ili glikokortikoidi .HGL (L 100 x 10 9/L.V. Transplantacija K.S. veličine jetre Th. Ph l hromozom.milijarna tuberkuloza Tok i prognoza .često DIK Diferencijalna dijagnoza .60% živi duže od 5 godina .prognoza zavisi od simptoma.metastaza malignih tumora u kostima .

5 x 10 9/L .sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L . pneumonija.ozbiljna opasnost < 0. gingivitis. stomatitis.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi .brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1.najče{će infekcije: piogene infekcije kože. ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .5 x 10 9/L .Splenektomija ako je slezina velika. septikemija. vaginiti.s proctitis .

patogeneza. pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija .S. cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama.periodični poremećaj u proizvodnji u K. virusima.Etiologija. izmedju neutrofilnih granulocita i monocita . podjela NASLJEDNE (cfu-s. fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS.

trbu{ni tifus.bruceloza.. antibiotici.svake 3 nedjelje Th. monociti sniženi . dizenterija . malarija .neutrofilni granulociti sniženi.hepatitis . pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama .infektivna mononukleoza .

AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija . generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi.Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) . .Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita. a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu.HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano .potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije . . Nenormalno.POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def. granulocita. trombocita.

I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne .Akutne i hronične .Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1.Podjela leukemija . citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA . morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2.

citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1.M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna . M2: + peroksidaza. alfa-naftil butirat esteraza 6. perjodna kiselina – PAS 4. leukocitna peroksidaza 2. kisela fosfataza 5. . sudan crno B 3. naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA .leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija.

Plazmociti: kompletni Ig .kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.Pre B. .prisustvo SmIg na opni . a u djece najče{ći kancer ..10% od svih karcinoma. SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .B – limfociti .limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA .T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza . UČESTALOST .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju.Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG.

leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja .Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija . endogeni – nasljedni činioci 2.Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr. hemijska kancerogena jedinjenja.9 puta če{ća u radiologa . egzogeni – jonizujuća zračenja.heterogena bolest 1.jo{ uvijek uglavnom nepoznata .- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA . ankilozirajući spondilitis) .

multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija .sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti.benzen (dugotrajna izloženost benzenu) .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci. translokacija c-abl na 22 hromozom tzv.HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze .AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) .. Bcr.iz jedne ćelije nastaje klon ćelija . stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza .HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima .poremećaj razmnožavanja i diferentovanja .“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti .Većina c-onc slabo izraženi .

te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi .LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF. . nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze.Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem.Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi. ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama ..

. timusu ili u limfnoj žlezdi. u kostnoj srži.Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija..odrasli 15-20% Klinička slika . infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF.djeca 80% .akutno . maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu.

granulocitopenija. temperatura.op{ta slabost. bljedilo. tjelesne težine.broj leukocita 15% .periferna krv: anemija.krvni razmaz: limfoblasti .normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 . trombocitopenija . bolovi u kostima i zglobovima . povećana slezina i jetra ..petehije.razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita. gubitak apetita. limfoblastima Biohemijski pregledi .smanjen 15% .fizički pregled: bljedilo. limfadenopatija.insuficijencija jetre i bubrega . hiperurikemija) - . ekhimoze Laboratorijski pregledi .kostna srž: infiltracija mal.

LDH.vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti .najče{će: l.moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak.pluća (infekcije. koža . čvorovi.. leuk. infiltrati. CNS. jetra.bubrezi . naročito mokraćne kiseline . želudac.hiponatrijemija . poremećaj vida.krvni razmaz . slezina.desni.hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . du{evni poremećaji . krvarenja) . koža .difuzna osteoporoza . jednjak. ac. srce.poremećaji elektrolita i organskih materija.nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma . uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama .otok zglobova .

do hemioterapije – 14 mjeseci .pancitopenija . dg. mononukleoza.imunolo{ka podjela jo{ ne postoji . nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba ..citohemijsko bojenje . inf.sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF. infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza .hromozomske promjene u vi{e oe 75% .Dif.

neutropenija . smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti.17) M 3 Klinička slika . pijelonefritis. povi{eni. ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi .000) L normalni. palpitacije. godinama) .kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta .t (8. krvarenje.pneumonije. opŠta slabost.bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti . zamorljivost.pancitopenija. dispneja . leukemijska infiltracija . infekcija.21) M 2 t (15.nakon preleukemijskih stanja (mjesecima.bljedilo. meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50.splenomegalija .

daunorubicin. kostna srž . purietol.citohemijska bojenja Tok i prognoza .životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A.tok i prognoza gori nego u ALL . ALL B.povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija . MTX. ciklofosfamid. adriamicin . – hemioterapija (pronizon..hiperurikemija Dijagnoza .morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL .periferna krv. vinkristin. terapija održavanja .2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja.

indukcija remisije . vinkristin.nekontrolisano razmnožavanje plazmocita.Transplantacija kostne srži C.hemioterapija (adriamicin.uz reindukciju.najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi .transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) . AML . pronizon) . hromosomske promjene. konsolidacija sa eradikacijom) .posleidukciono liječenje . infiltrativni karakter . citozar. nezrelost jedra.

bujanje patološki plazmocita . rebara.- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza ..vrlo raznolika . opšta slabost. proksimalni dijelovi dugih kostiju) .sistemske pojave (bljedilo. krvarenja po koži i sluznicama.) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima . sternuma. pršljenova.smanjenje ormalnih Ig Klinička slika .inhibicija hematopoeze . skapule. ključne kosti. karličnih kostiju.. plućne infekcije.multipli tumori .u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. zamorljivost i lupanje srca.

pojačava se pri pokretima .smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje.prelomi rebara i ključne kosti .donji toraksni i lumbalni pršljenovi. larinks.dif. sanjivost.dobro ograničen bol koji zrači . kompresivne . zatvor i zbunjenost . toraks.učestalija u kasnijim stadijumima . rebra. . karlične kosti) . poliurija.patološke frakture.muka. limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima . paranazalni sinusi. Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija .8 mmol/l .znaci difuzne osteoporoze .difuzni . te nepokretnost .ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks.uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora ..veća od 2.

uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti.taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima .M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l .plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .. te ubrzanija hemoliza.nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži .hiperkalciemija . te dilucija Bubrežna insuficijencija .“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) .usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega .hiperurikemija .Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom .uzrok anemije .

najčešće infekcije gram neg.uzrok. ekhimoze. deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi . krvarenja iz nosa i organa za varenje. bakterijama . poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama .smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene .pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem.poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja .bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju . kijanjem ili naglim pokretom ..Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura.usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca .granulocitopenija.

normohromna normocitna anemija . plazmociti od 20 do 95% .pregled kostne srži . XIIIa na fibrin) . hiperurikemija.i plazmociti u perifernoj krvi . nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi . koaguluma zbog hiperglobulinemije. alk.1. Fosf.pancitopenija . gradja fibr. izraženije učešče poremećaja CNS-a 3. norm.Morfološki izgled plazmocita .produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .biohemijske promjene (azotemija.plazmocitna leukemija .s.u k.) .SE vrlo ubrzana .fenomen ruloa . van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2. Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č. višak lambda lanaca.ispitivanje bjelančevina plazme .krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm.

Ca u seruu ormalan 3.Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1.osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha. norm.CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) .tinjajući ili indolentni limfomi .hiperparatireoidizam (promjene u kostima. oštećenje bubrega) . hemoglobin >100 g/l 2. aplastična anemija ..benigna monoklonska gamopatija . hiperkalciemija.hronične infekcije. niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h . Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4. dojke i prostate) .

veličina koštanih promjena 3. Hgb <85 g/l 2. insuficijencija bubrega 2. Ca u serumu >od 3 mmol/l 3. izražena osteoliza 4.Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1. anemija . visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1.

uglavnom limfocita.Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju . NHL . 5. sa različitim kliničkim.4. 6.ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI. histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom. .Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca .HEMIOTERAPIJA . 7.veoma raznovrsna grupa maignih bolesti. a veoma rijetko histiocita. vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija .

prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje .NHL 60% svih limfoma .5-6% svih malignih tumora .limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .3.ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom . mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života .

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

hidronefroza.svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku . lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura . zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu . kao što su kičma. anurija. rebra.već u početku bolesti . Izlučivanja m. oligrija.leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima . akutna bubrežna insuficijencija bubrega.kiseline).žlijezde medijastinuma i bronha .najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž. pijelonefritis. bubrežni kamenci (zbog pov..u pola bolesnika uvećane l.

ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne. ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva.Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu. sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama .g Stadij I Bolest u jednom predjelu l. ili tkivu.

hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza . apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi . neutropenijam.limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod.Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima .histološki pregled tkiva limfne žlijezde .autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija .ili bez njih. trombocitopenija . infektivna ononukleoza.Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . 3 godine .toksoplazmoza. U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina.kasnije: anemija. waldeyerov prsten.nalaz perifenr krvi u početku normalan .difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza . timus.

kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: . koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g.tumorska masa veća od 10 cm .limfomi visokog stepena maligosti tj. Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL.lokalizacija u CNS-u.učestalost raste paralelno sa starenjem. .veći broj vanžlijezdanih lokalizacija .koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST .maligni tumor limfocitnog tkiva. medijastinumu .Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost .sistemske pojave .neizolovana žarišta u GIT-u . testisima..leukemijska transformacija . .

češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza . poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus . . ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata.rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje .ingvinalni predio (primarna lokalizacija) .aksile (primarna lokalizacija) .medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena .. medijastinumske.HB ne počinje multicentrično već unicentrično.najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne. zahvaćenost slezine . .u početnim stadijumima limfogeno širenje.gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) .najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata .

NHL. i povišene teperature iznad 38 C – A . rubeola. Infektivna mononukleoza.podjela prema Ann Arboru 1971.Dif.uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije .Slezina.ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja.. orijentacijska dijagnoza . rijetko primarno mjesto Histološka podjela .g. karcinomi pluća i dojke .dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . reaktivni limfadenitisi. angioimunoblastna limfadenopatija. gubitka preko 10% tj.citopunkcija. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . benigni timom. Dg. Težine. melanom.a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B . .

histološki pregled srži. detaljni fizički pregled. a nekada i slezine.E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima . promjene na koži ili kostima. te u . splenohepatomegalija. . utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj.laparotomija sa spenektomijom (splenektomija. intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta. biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih. jetre i limfnih žlijezda. mezenterijumski. CT i UZV abdomena.) . detaljni laboratorijski pregled krvi. Rtg pluća. prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava. scintigrafija kostiju.. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase. klinasta biopsija desnog režnja jetre. celijačnih.Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza.

Povišenje temprature. ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih.žutica vrlo rijetko .Svrab .opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika . klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .hepatomegalija umjerenog stepena . naujčešće bez sisteskih pojava.splenomegalija umjerenog stepena .bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda.Pel-Ebsteiov tip temperature . .hilusima jetre i slezine.Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde . noćno znojenje i gubitak tjelesne težine .

promjene u bubrezima.poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif.histopatološka analiza .kožđa – rijetko . oštećenje bubrega hiperurikemijom..promjene na kostima (osteoliza.promjene u plućima ..organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB ..rjedje (anurija.promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) .) . osteoskleroza) . amiloidoza. Dijagnoza .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful