HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

stvaranje venskih sinusa. godine adipociti preko 50% . Bogata mreža krvnih sudova 2.masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti. stvaranje arteriola. godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima.ćelije retikuluma .od 18. karličnim kostima. grudnoj kosti.poslije 40.poslije 4. te proksimalnim epifizama dugih kostiju .uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita. koji se ulivaju u centralne vene kostne srži . rebrima. a odlaze centralni venski sinusi. Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije. te ostrvaca hematopoeze). makrofaga. HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1. godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta .odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) .pojam ekstramedularne hematopoeze .. limfocita) . kostima lobanje.

polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .. (hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži .celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v.I.M.endotelske ćelije .H.

Plazmocitom 10. Mijeloftiza 4. Trombocitopenije (broj megakariocita) 9. Refrakterne anemije (hemosiderin) 2.Gaucher i Niemann-Pick . Neutropenija i agranulocitoza 6. Aplastična anemija (biopsija) 5. Hronične leukemije 8. Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3.INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1. Akutne leukemije 7.

histolo{ka gradja: 1.INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1. medulske vrpce (horde) 5. parafolikularna zona . fibrozne pregrade 3.duž velikih krvnih sudova . 3. Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom. periferni čvorići (folikuli) 4.limfocitogram . 4. germinativni centar 6. limfom. čahura limfnog čvora 2. tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi . 2.

centralne arterije u centru cilindara bele pulbe. trabekule (potpora) 3. arterijski krvotok ( arterije slezine. arteriole koje se prazne u crvenu pulpu. čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2. trabekulske arterije. tj.filtracija krvi gradja slezine: 1.najveći limfocitni organ . bela pulpa .velika uloga u imunitetu . luči se plazma bogata limfocitima) 4.SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ .

najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu .autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija .imunitet nakon splenektomije 2. Filter . crvena pulba Slika l. shematski prikaz histološke gradje slezine Stef. marginalna zona 6. str 84 Uloge slezine 1.5.glavni izvor antitijela .cirkulisanje limfocita . Imunitet .

Uloga u metabolizmu gvoždja .80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS .Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života .Involucija u pubertetu. 94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze .Limfoepitelni organ.3.I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2. tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g. Rezervoar – mala uloga 4. . str.

Hormon. osnovni regulator eritrocitopoeze.bubreg. jetra .kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN . diferencijacija..hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina . PROERITROBLASTI ERITROPOETIN .Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova. neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze . proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije.

visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju. GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi.rHuEpo .nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji.nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml .aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama . endokrinim bolestima. endotelske ćelije. jatrogene agranulocitoze. limfociti. monociti) th. aplastičnoj anemiji . sideropenijskoj anemiji. mijelodisplastični sindromi . neutropenije.

trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije .nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM . AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg.klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML. promjena mase megakariocita u kostnoj srži. Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1.. promjena mase trombocita u cirkulaciji 2.

sferociti. stomatociti. mikrociti. drepanociti.hromija. Analiza eritrocita . megalociti. anizopoikilocitoza (shizociti. ehinociti. kodociti. MGG bojenje) 1. Morfologija neutrofila . oblik. povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. eliptociti. dakriociti 2. makrociti. akantociti.

mali limfocit . Morfologija limfocita . pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost. Chediak-Higashi. džinovski neutrofili) 3.jedro od 2-5 segmenata .sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra. ovalan..okrugao.hijalomera (citoplazma na periferiji) . Morfologija trombocita .zgusnut hromatin .veliki limfocit (virocit) 4. {tapast oblik .granulomera (centar – azurofilna zrnca) .

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

najveći dio Fe u hemoglobinu . feritin .  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1.sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2. Gvoždje .transferin.bitan sastojak svih ćelija . Bjelančevine .

6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko.2 do 5 g u organizmu Fe . sebum i žuč. mioglobinsko.3. tkivno i transportno Fe. Odjeljci Fe u organizmu: . Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe .METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj. Fe labilne rezerve.

Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe. On je kompleks izmedju apoferitina i Fe. . Kupfferove ćelije jetre.u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića .u hemu mioglobina .kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe . Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž. slezina).

m oko 1 mg dnevno .duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice .najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) .Tkivno (enzimsko) Fe .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe .fero joni .vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .Fe iz plazme .

mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr.veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe . hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 .Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina .. Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra. jaja. mi{ići. morske ribe.uloga žuči u apsorpciji 3.  rastenje.

luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice .Kada postoji deficit vitamina B12.vit.adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A.Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu . .g.metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat.. mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA . B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I. Castle) .-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva .stabilni kompleks u. .prisustvo unutra{njeg činioca (1925. Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin .č.

.timidilat ANEMIJE Def. hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: . pripada grupi vitamina B . : Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi . Folna kiselina .broj eritrocita.apsorpcija folata u jejunumu . količina hemoglobina.dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr.glavna uloga u sintezi DNK .mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu .pteroil-monoglutaminska kiselina.4.

gubitak apetita.smanjenja preno{enja O2 tkivima . 3. 5. nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis. 2. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. 4. disfagija. povraćanje .brzine nastanka .kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1. atrofija papila jezika. hemoliza) .veličine smanjenja . muka. koronarna insuficijencija. bubrežna insuficijencija.. 6. 8. 7.osnovne bolesti (hr.

Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će. Amenoreja 10. depresija ST segmenta. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE .9.

2. 4. 3. aplastična anemija 2. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1. aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C. paroksizmalna noćna hemoglobinurija B.A. dishematopoezne anemije 3.

1. anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . srpastih eritrocita) D. Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c. B 12 . deficit gvoždja b. folna kiselina) 2. talasemija e. anemija u hroničnim bolestima 2. urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. megaloblastna (vit. poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. sideroblastne anemije d. anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3. hemoglobinopatije (bol.

Korpuskularne 1. 3. normocitna . 2. 5. 6. Ekstrakorpuskularne 1. Poremećaji opne 2. 4. Deficit enzima 3. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B. mikrocitna.A. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna.

dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni .etiologija: 1. sideroblastne anemije 4. nedovoljan unos hranom . anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2.deficit Fe u organizmu .hipohromni mikrociti . talasemije 5. (hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA .smanjena koncentracija hemoglobina u krvi .nastaje postepeno .HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3.hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1.

klinička slika: .op{te pojave. Hgb – snižen.tegobe . noktima.o. TIBC – visok.(6 mj. lo{a apsorpcija Fe u organima 3. jednjaku. endokrini poremećaji . ustima. hiposideremijska anemija .apsorpcija: duodenum i jejunum.patogeneza: 1.za varenje - 2. kosi.kompenzatorni mehanizm . prelatentna sideropenija 2. HCL pretvara feri jon u fero . povećano gubljenje Fe iz organizma .laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko.terapija: preparati Fe p. latentna sideropenija 3. promjene na jeziku. želucu. nakon popravka krvne slike) . broj E – smanjen.75 g/l . HTC – snižen .

.prstenasti eritroblasti ili sideroblasti .zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima. a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja .SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema.

godine života . normocitna ili umj.sintetaza ALA.poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) . ili smanjeni . krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena . stenokardija. dispneja.veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama .laboratorijski pregledi: anemija..poslije 60. zamorljivost. ferohelataza . anoreksija . makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm.klinička slika: bljedilo.nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima.

terapija: transfuzije eritrocita. MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: . srzi hiperferemija .davanje gvoždja je bez dejstva. helatori gvoždja. sazrijevanje citoplazme normalno .zbog toga su deobe tih ćelija usporene. prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani . Deficit vitamina B 12 .morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I.neefektivna hematopoeza .hiperplazija eritrocitne loze u k. dok su sinteza.poremećena sinteza DNK. ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu .

odojčadi) B.A. Deficit folne kiseline A. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva.mala djeca .paraziti u tankom crijevu: pantljičare. Nedovoljno uno{enje (alkoholičari. Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. Nasljedni deficit transkobalamina II D. Povećane potrebe: . Povećane potrebe za B 12 2. bakterije C.trudnoća . neoplazme i granulomske bolesti .č. Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u.

poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3..nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C.antimetaboliti.maligne bolesti C. B. Lo{a apsorpcija . Poremećaj metabolizma .antagonisti folata (mtx) .. Ljekovi koji remete sintezu DNK .. Megaloblastne anemija nepoznate etiologije .ljekovi D.tropski i netropski spru . Drugi uzroci A.

vezujuća antitijela AB II .genske promjene .2.vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.PERNICIOZNA ANEMIJA .1. pljuvačci i želudačnom soku.uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija .poliklonska antitijela IgG ili IgA klase.vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice .najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu .č. . blokirajuća antitijela AB1 .apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza . u serumu.

najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji . rana pojava sijede kose . pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera . nalaz neorganskih sistolnih {umova) .starije osobe.Klinička slika . dobro uhranjene.Hunterov glositi u 50% oboljelih .bolest se razvija postepeno i neprimjetno .zapremina želudačnog soka 10% od normalne . (tahikardija.pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo.Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 .Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima .Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije.organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju .

. tj. broj leukocita smanjen. megalociti. pojačani refleksi.. . hipersegmentacija jedra zrelih granulocita. parestezije i du{evne promjene.Laboratorija: broj eritrocita smanjen.Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A.periferna krv: makroovalociti.homocistein-metioninska reakcija . prisustvo megaloblasta. broj retikulocita smanjen. dakriociti i mikrosferociti . fragmentisani eritrociti.hiperbilirubinemija. veliki metamijelociti i {tapasti granulociti. (velike količine metil-malonilCoA). smanjen broj trombocita . povi{enje LDH . znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene .neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod.Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze. povećan broj megakariocita. hiperferemija.

doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) .ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .Diferecijalna dijagnoza .

holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija .loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost .anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika . žutica . hiperbilirubinemija .tri klinička oblika: tipičan oblik. težak oblik Laboratorijski pregledi .anemija.žutica je često vrlo slaba. blag oblik.hemolizna bolest sa sferocitozom.poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4. retikulocitoza. a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca . splenomegalija.razgradnja u slezini Klinička slika .1) .povećana propustljivost opne za jon Na ..nasljedjuje se autosomno dominantnim genom . anemija.

{to dovodi do njihovog smežuravanja. Klinička slika .splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata .test osmotske hemolize pozitivan Lečenje .autosomno recesivno .. klinički neispoljenog oblika .anaerobni put razgradnje glikoze .nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima.kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze . dehidracije. skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije .varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog.aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita.

u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija . hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi .pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton.Hgb izmedju 60 i 120 g/l .težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l .. godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata .stepen anemije različit . splenomegalija.splenektomija nakon 5. koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- .znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica.ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje . Oslobadja se jon H.

2.deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita. te se bolest ispojava na različite načine .Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika .anemija različitog stepena .fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) . infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) . akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji.postoje mnoge varijante deficita ovog enzima.ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova. te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika .3. kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija .1. akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova . dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi .

osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE .hiperbilirubinemija . i klase 2.prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA. Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja.ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat . koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje ..liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1. . kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova.akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka .liječenje transfuzijama nije potrebno.

C5 komponentu u C5b 7.prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite . Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6.klasičan put aktivacije komplementa (670) 1. C3b komponenta komplementa 5. 3. .Imunohemolizne anemije . aktivira se prva komponenta komplementa C1. ili makrofagi – IgG.autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita .izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu . C9 komponenta komplementa se aktivi{e .prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita. preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4. aglutinacija – IgM. aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8. kompleks antigen – IgM antitijelo 2.

komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka. i properdin 3. zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki. aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D. aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1. C4 o C2. .o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti . te mogu da se vezu samo za dva antigena. te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne. 2. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita . 10.9.

zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika . pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku. izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije . posttransfuzijske hemolizne reakcije 2.autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen .o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa ..dijele se na topla i hladna. te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću.heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita. Izoimune hemolizne anemije 1.vezuju se za eritrocite . . i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina.

sekundarna – sifilis. primarne 2. neoplazme limforetikulskog sistema) 3.AIHA izazvane toplim antitijelima 1. virusne infekcije. nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. mycoplasma pneumoniae. primarne 2. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. virusne infekcije. druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. sekundarne ( infekcije. mal. limfomi. male boginje i zau{ke) . virus infektivne mononukleoze.

ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika .tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom. dispneja. retikulociti povi{eni. SEL. makrocitoza u perifernoj krvi . bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi .snižene vrijednosti eritrocita. žutica .akutni i hroničan tok . druge autoimune bolesti. kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) .AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija . velika zamorljivost.klinička slika uslovljena anemijom. koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita.najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi .različita . uz povi{enu temperaturu.virusi. lupanje srca.

u K. gvozdje normalno ili povi{eno .u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .S.transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) .velike doze IgG ..citostatici .bilirubin umjereno povi{en.pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje .leukociti i trombociti obično smanjeni. zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA .kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) . hiperplazija eritrocitne loze .direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova .

visok titar hladnih aglutinina klase IgM .direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa. u{nih {koljki. vaskulitis.epizode cijanoze prstiju.Raynaudov sindrom. bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi .transfuzije . dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .Etiologija .plazmafereza .mogu da ga uslove razne infekcije. kao komplikacija pneumonije .često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života . nosa i obraza Sekundarni oblik BHA . akrocijanoza i suva gangrena.

razlikujemo: alfa-. beta-.talasemije .kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku .TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca .zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen. gama delta beta.autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA . delta beta-.djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca .

trombocitopenija i leukocitopenija.tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter .nedostatak folne kiseline . ekspanzija eritrona i deformacija kosti . endokrini poremećaji .vi{ak stvaranja gama lanaca.. intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza .mongoloidni izgled . poremećaj sazrevanja eritroblasta.hepatosplenomegalija .usljed gomilanja gvozdja. krvarenja i infekcije . taloži se u eritrocitima. i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major .spontani prelomi kostiju .krajem prve decenije zivota.sklonost infekcijama .posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca. gomilanje gvoždja . smanjeno stvaranje hemoglobina.povećana produkcija eritropoetina.

žučni kamenci . eritrocita .transfuzija krvi tj.zamor.povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI . pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije . malaksalost..eritrociti su slabo hemoglobinizovani. – 40. blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart . Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca .djeca umiru ili intrauterino u 30. nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju.blag stepen anemije .

glutamin sa valinom .najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita. C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija .če{će oblike predstavljaju i HbE.pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije. aminokiselinu beta globinskog lanca .mutacija baze u kodonu za 6. gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6.kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina .. polozaju zamijenjena jedna aminokiselina. stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita .splenektomija .

. {to dovodi do vazookluzivnih pojava .medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina . 2. – hemolizna anemija .smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina . Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1.smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1. 4.krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji . 3.

neurolo{ke krize.grudne krize.. meningitis. krize sekvestracije u slezini.u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel . – kardiovaskularni sistem . abdominalne krize. koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju. a takodje i acidozom.poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3. pneumokokna sepsa. . hipoksijom i dehidracijom. nagla smrt 4. – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama. septikemija i {ok.pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. bakterijskim i virusnim) . – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. mi{ićno-skeletne krize. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda.WaterhouseFriderchsenov sindrom) .

transfuzija. gnatopatija i povećanje gornje vilice) .zdravstveni režim . androgeni .30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija .oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0. istanjenosti kostiju krova lobanje.anemija – folati.- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži.18 do 0.

medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: . analgetici. urodjena i stečena . granulocita i trombocita u perifernoj krvi. 1. fenitoin.bolne krize – intenzivna hidracija. antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. poznat uzrok 2. fenilbutazon. ljekovi( hloramfenikol. gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita. nepoznat uzrok (idiopatska) 1. acetilsalicilna kiselina) .. pancitopeniji.ljekovi: citostatici i dr. sekundarna aplastična anemija 2. endotelska ćelije.uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma. soli zlata.

pregled krvne slike i kostne srži . pospanost.zamorljivost.zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija. infekt.povi{ena temperatura . a to su germinativni epitel testisa.. epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) . hematopoezne ćelije. mononukleoza. pankreatitis) Klinička slika .virusi i bakterije (virusni hepatitis.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi . op{ta slabost.izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži . lupanje srca i dispneja . granulocitopenije i trombocitopenije .simptomi anemije.pancitopenija . milijarna tuberkuloza.

povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl. ili smanjen) .. zasićenje transferina skoro uvijek potpuno .limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm.feremija visoka.stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita .povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) . anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA .

nepoznata . težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .hemoglobinurija pogor{ava se noću.napadi hemolize u toku infekcija.sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) ..o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika .početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize .takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) .epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti .žutica slabo izražena ili nedostaje .noću intravaskularna hemoliza . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .

pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina. makrocitna .hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) .leukopenija .trombocitopenija .kostna srž: hipercelularna .anemija. methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi. irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi .

Lečenje .potporne mjere: transfuzije. testovi: test hemolize sukrozom. glikokortioidi.jedna je od najče{ćih anemija . Hamov test. prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita.lab. ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA .pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita .transplantacija kostne srži . antikoagulacijska sredstva i davanje željeza. androgeni.Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .

limfomi.broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza ..glavne karakteristike: blaga anemija. smanjeno zasićenje transferina. leukemije i multipli mijelom) .umereno skraćen vijek eritrocita .blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv .hipotransferinemija.laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita .. vaskulne kolagene bolesti. smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži. normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi .povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima .postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza.smanjeno stvaranje EP .) reumatoidni artritis. bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi. razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu ..

liječenje osnovne bolesti .transfuzije eritrocita kod izražene anemije .Klinička slika i laboratorijski nalazi . normohromna anemija .hipoferemija Liječenje .normocitna.ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .

1. utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza .ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI . te izazivaju hemolizu eritrocita .2. smanjeno stvaranje eritrocita .takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu. zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize . povećana razgradnja eritrocita .anemija je neizbježna komplikacija HBI .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije.anemija usljed gubljenja krvi.smanjena sinteza eritropoetina .

smanjenje hemoglobina ..liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega . normohromna .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .transfuzije eritrocita . Liječenje .eritropoetin .kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja .ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis.smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita .anemija je normocitna.simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .

ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA . .anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano .anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom. zbog smanjernog stvaranja EP .pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze.

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) .1. MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3. MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2.

.Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi.

eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza .godina.eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza.o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija. sferocitoza . dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija. Najče{će u osoba starijih od 50. če{će u mu{karaca .hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra . uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom .hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene . eliptocitoza.postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija .najče{će promjene.anizocitoza .tzv.anemija u preko 85% bolesnika .

krvarenja.poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS . promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza .25% bolesnika ima trombocitopeniju . broj megakariocita normalan ili povećan.najče{će: anemija. infekcije.u K. smanjenje granula) .S. ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika .kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti.hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta..neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita .uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza . ili često artralgije .

lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def. Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi . refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4. refraktarna anemija 2.Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1. refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje . hronična mijelomonocitna leukemija 5.

kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti .može biti dugo bez simtpoma .u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati. ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin.počinje postepeno. a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija . Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika .nepoznata.neprekidnom stvaranju eritrocita. ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije .

portnoj veni i veni slezine. vrtoglavica.crvenocijanotična boja kože .osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine .poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja. sa znacima akutnog abdomena .venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi .umjerena hepatomegalija . nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima .pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija .zamućen vid..najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze . skotomi i diplopije .krvarenja po koži ili iz sluznica .svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije .

S.Laboratorijski pregledi .K. hiperćelijska. povećanje mase eritrocita .izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l .u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze .povi{en hemoglobin .u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l .povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije .umjereno smanjen vijek trombocita . veliki broj eritroblasta i megakariocita .aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1.morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji .

Povi{enje B 12 u serumu Dg. se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B . Leukocitoza  12.0 x 10 9/l 3. Splenomegalija Kategorija B 1. APL > 100 4.M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2. Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3. Trombocitoza  400 x 10 9/l 2.

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

promjena jedne matične ćelije.krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt.Etiologija .tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma .može preći u 1. ak.mijeloičnu leukemiju.najče{će iznad 50. te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza . primarnu policitemiju. DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita . godine čivota .nepoznata . najvjerovatnije CFU-GEMM . ulcerisanje infarkta i krvarenja.

tromboze i arterijske i venske .S.TR>1000 x 10 9/ L 1. HGL 3. vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita . dg. te pri hirur{kim intervencijama .splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K.50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif. Agnogena mijeloidna metaplazija .. . PRV 2.kariotip najče{će normalan .sekundarne trombocitoze .krvarenja najče{će uorganima za varenje.

mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje . 3. godine životqa bez simptoma: normalizovati br. 2.fereza trombocita . tj 2x2 .1. 4. sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th. TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno).preko 50. .

S. 2. splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza .bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta . fibroza K.nepoznata . 4.primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1.hronična mijeloproliferativna bolest .AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) . 3.

. enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K..{esta decenija života.S. eritroblasti. lupanje srca) .anemija (zamorljivost. S.krvarenje Laboratorijski nalazi .u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K. .TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta.bol u stomaku zbog splenomegalije . Klinička slika . mu{karci . dakriociti.najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR. mladje ćelije granulocitne loze .splenomegalija.

V.S.punctio sicca .prognoza zavisi od simptoma..milijarna tuberkuloza Tok i prognoza . Androgeni ili glikokortikoidi . broja trombocita. leukoeritroblastoza.HGL (L 100 x 10 9/L.60% živi duže od 5 godina .metastaza malignih tumora u kostima . normohromnu anemiju. dakriociti . Ph l hromozom.često DIK Diferencijalna dijagnoza .60% pacjenata imaju normocitnu.poremećaj koagulacije krvi (P. Alkalna fosfataza leukocita snižena) . količine hemoglobina. produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) . veličine jetre Th. Transplantacija K.

ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .5 x 10 9/L .sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L .brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1.ozbiljna opasnost < 0. gingivitis. vaginiti.Splenektomija ako je slezina velika.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi .s proctitis . stomatitis. septikemija.5 x 10 9/L .najče{će infekcije: piogene infekcije kože. pneumonija.

periodični poremećaj u proizvodnji u K. podjela NASLJEDNE (cfu-s.S. cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama. virusima. izmedju neutrofilnih granulocita i monocita . fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS. pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija .Etiologija. patogeneza.

hepatitis . dizenterija .. monociti sniženi .neutrofilni granulociti sniženi.infektivna mononukleoza . pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama .trbu{ni tifus. antibiotici. malarija .bruceloza.svake 3 nedjelje Th.

.AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija .Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita. a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu. . Nenormalno. generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi. granulocita.HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano .POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def.Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) . trombocita.potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije .

Podjela leukemija . citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA . morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2.Akutne i hronične .I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne .Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1.

M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna .leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija. alfa-naftil butirat esteraza 6. . M2: + peroksidaza. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA . sudan crno B 3. perjodna kiselina – PAS 4. leukocitna peroksidaza 2.citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1. naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. kisela fosfataza 5.

kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju. a u djece najče{ći kancer .prisustvo SmIg na opni .Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG.B – limfociti .Pre B.Plazmociti: kompletni Ig .. .limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA .10% od svih karcinoma. SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza . UČESTALOST .

Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr. ankilozirajući spondilitis) . leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja .heterogena bolest 1.9 puta če{ća u radiologa . egzogeni – jonizujuća zračenja. hemijska kancerogena jedinjenja.jo{ uvijek uglavnom nepoznata .Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija . endogeni – nasljedni činioci 2.- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA .

sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti.benzen (dugotrajna izloženost benzenu) . multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti .poremećaj razmnožavanja i diferentovanja . nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .iz jedne ćelije nastaje klon ćelija .HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze . Bcr.AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) .Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci.HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima .. translokacija c-abl na 22 hromozom tzv.Većina c-onc slabo izraženi . stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza .

nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze.LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF. te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi . .Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem.. ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama .Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi.

infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF. . maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu. u kostnoj srži. timusu ili u limfnoj žlezdi.Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija.djeca 80% .akutno ..odrasli 15-20% Klinička slika .

krvni razmaz: limfoblasti . limfadenopatija.op{ta slabost. trombocitopenija . tjelesne težine.broj leukocita 15% .normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 ..fizički pregled: bljedilo. temperatura. bljedilo. granulocitopenija. bolovi u kostima i zglobovima . gubitak apetita.periferna krv: anemija.kostna srž: infiltracija mal.insuficijencija jetre i bubrega .petehije.smanjen 15% . ekhimoze Laboratorijski pregledi . limfoblastima Biohemijski pregledi .razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita. povećana slezina i jetra . hiperurikemija) - .

vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti . srce. naročito mokraćne kiseline . du{evni poremećaji .hiponatrijemija .moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak. poremećaj vida. krvarenja) .pluća (infekcije. jednjak.nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma . koža .najče{će: l. slezina. CNS.poremećaji elektrolita i organskih materija. ac. uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama . želudac.. infiltrati.LDH. koža .bubrezi .desni. leuk.hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . čvorovi.otok zglobova . jetra.difuzna osteoporoza .krvni razmaz .

dg. nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba .imunolo{ka podjela jo{ ne postoji .citohemijsko bojenje . inf. infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza .pancitopenija .sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF.do hemioterapije – 14 mjeseci ..hromozomske promjene u vi{e oe 75% .Dif. mononukleoza.

pijelonefritis. opŠta slabost.bljedilo.neutropenija . zamorljivost.17) M 3 Klinička slika .kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta .bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti .splenomegalija . infekcija.t (8.pancitopenija.21) M 2 t (15.nakon preleukemijskih stanja (mjesecima. meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50. ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi . palpitacije. leukemijska infiltracija . smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti. povi{eni. dispneja .000) L normalni. krvarenje. godinama) .pneumonije.

vinkristin. – hemioterapija (pronizon. MTX. purietol. adriamicin .periferna krv. kostna srž .citohemijska bojenja Tok i prognoza .životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A.tok i prognoza gori nego u ALL . ciklofosfamid.morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL . daunorubicin. terapija održavanja .povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija .hiperurikemija Dijagnoza .. ALL B.2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja.

pronizon) .uz reindukciju.nekontrolisano razmnožavanje plazmocita.Transplantacija kostne srži C.transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) . konsolidacija sa eradikacijom) . hromosomske promjene.najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi . citozar.indukcija remisije .posleidukciono liječenje .hemioterapija (adriamicin. infiltrativni karakter . vinkristin. AML . nezrelost jedra.

) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima .- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza . rebara.bujanje patološki plazmocita . karličnih kostiju.sistemske pojave (bljedilo.smanjenje ormalnih Ig Klinička slika . krvarenja po koži i sluznicama. skapule. proksimalni dijelovi dugih kostiju) .vrlo raznolika .. zamorljivost i lupanje srca. pršljenova.inhibicija hematopoeze . sternuma.u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. plućne infekcije.. opšta slabost. ključne kosti.multipli tumori .

zatvor i zbunjenost .veća od 2.patološke frakture. paranazalni sinusi. larinks.znaci difuzne osteoporoze .učestalija u kasnijim stadijumima .difuzni . poliurija.donji toraksni i lumbalni pršljenovi. . limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima .muka.prelomi rebara i ključne kosti .uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora .dobro ograničen bol koji zrači .ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks.dif.promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje.8 mmol/l . toraks.. te nepokretnost . kompresivne . Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija . rebra. karlične kosti) . sanjivost.pojačava se pri pokretima .smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.

plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) .uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti.hiperkalciemija .uzrok anemije .M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l .Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom . te dilucija Bubrežna insuficijencija .hiperurikemija .taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima .usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega . te ubrzanija hemoliza.nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži ..

Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura. deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi .pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem.uzrok.usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca .granulocitopenija. kijanjem ili naglim pokretom . bakterijama ..poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja .najčešće infekcije gram neg. poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama .smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene . krvarenja iz nosa i organa za varenje.bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju . ekhimoze.

pregled kostne srži .) .plazmocitna leukemija . Fosf.pancitopenija . alk. hiperurikemija.s.fenomen ruloa .1. norm. koaguluma zbog hiperglobulinemije.u k.Morfološki izgled plazmocita .i plazmociti u perifernoj krvi . izraženije učešče poremećaja CNS-a 3. plazmociti od 20 do 95% . Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č.ispitivanje bjelančevina plazme .biohemijske promjene (azotemija. XIIIa na fibrin) .normohromna normocitna anemija . višak lambda lanaca. van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2. gradja fibr.produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .SE vrlo ubrzana .krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm. nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi .

Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4. oštećenje bubrega) . Ca u seruu ormalan 3.CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) .Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1.tinjajući ili indolentni limfomi . aplastična anemija . hemoglobin >100 g/l 2.benigna monoklonska gamopatija .hiperparatireoidizam (promjene u kostima. norm.. niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h . dojke i prostate) .osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha. hiperkalciemija.hronične infekcije.

visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1. veličina koštanih promjena 3. izražena osteoliza 4. Hgb <85 g/l 2. anemija .Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1. Ca u serumu >od 3 mmol/l 3. insuficijencija bubrega 2.

ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI.Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca . 6.4. 5.HEMIOTERAPIJA .veoma raznovrsna grupa maignih bolesti. 7. a veoma rijetko histiocita. uglavnom limfocita.Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju . NHL . sa različitim kliničkim. histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom. vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija . .

mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje .NHL 60% svih limfoma .Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života .5-6% svih malignih tumora .3.limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom .

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku . rebra.leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .kiseline).hidronefroza. Izlučivanja m.žlijezde medijastinuma i bronha . oligrija. zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu .primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima .već u početku bolesti .u pola bolesnika uvećane l.najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž. kao što su kičma. pijelonefritis. anurija.. bubrežni kamenci (zbog pov. akutna bubrežna insuficijencija bubrega. lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura .

ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne. ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva.Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama . žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu.g Stadij I Bolest u jednom predjelu l. ili tkivu.

toksoplazmoza.autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija .histološki pregled tkiva limfne žlijezde . U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina. timus.nalaz perifenr krvi u početku normalan .limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod.ili bez njih.Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima . apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi .kasnije: anemija. infektivna ononukleoza.difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza . neutropenijam. hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza . 3 godine . waldeyerov prsten. trombocitopenija .

učestalost raste paralelno sa starenjem..neizolovana žarišta u GIT-u . . . Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL.maligni tumor limfocitnog tkiva.lokalizacija u CNS-u. koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g.tumorska masa veća od 10 cm .kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: .koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST . medijastinumu .leukemijska transformacija .limfomi visokog stepena maligosti tj.veći broj vanžlijezdanih lokalizacija . testisima.Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost .sistemske pojave .

najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata . .HB ne počinje multicentrično već unicentrično. medijastinumske. ..medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena . ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata.gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) . zahvaćenost slezine .ingvinalni predio (primarna lokalizacija) .rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje .u početnim stadijumima limfogeno širenje.češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza . poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne.preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus .aksile (primarna lokalizacija) .

rijetko primarno mjesto Histološka podjela .dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . Težine.Dif.a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B .uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije .g.. i povišene teperature iznad 38 C – A .Slezina. NHL. rubeola. angioimunoblastna limfadenopatija. reaktivni limfadenitisi.citopunkcija. Infektivna mononukleoza.ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja. orijentacijska dijagnoza . gubitka preko 10% tj. benigni timom. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . karcinomi pluća i dojke . Dg.podjela prema Ann Arboru 1971. melanom. .

biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih. histološki pregled srži.Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza. mezenterijumski. CT i UZV abdomena. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi. promjene na koži ili kostima. detaljni fizički pregled. a nekada i slezine. intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . Rtg pluća. jetre i limfnih žlijezda.) . te u . celijačnih. tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta..laparotomija sa spenektomijom (splenektomija.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase. . detaljni laboratorijski pregled krvi. utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj. klinasta biopsija desnog režnja jetre. scintigrafija kostiju. splenohepatomegalija. prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava.E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima .

hilusima jetre i slezine.bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda. noćno znojenje i gubitak tjelesne težine . naujčešće bez sisteskih pojava. .splenomegalija umjerenog stepena .Povišenje temprature.žutica vrlo rijetko .Svrab .Pel-Ebsteiov tip temperature .Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde . ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih. klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .hepatomegalija umjerenog stepena .opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika .

oštećenje bubrega hiperurikemijom..histopatološka analiza ..poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif.promjene na kostima (osteoliza. osteoskleroza) ..promjene u bubrezima.promjene u plućima .kožđa – rijetko .) .organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB . Dijagnoza .rjedje (anurija. amiloidoza.promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) .