Hematologija - predavanja

HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

a odlaze centralni venski sinusi.. kostima lobanje. te proksimalnim epifizama dugih kostiju .masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti. Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije. Bogata mreža krvnih sudova 2. limfocita) . godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima. te ostrvaca hematopoeze). rebrima. karličnim kostima.od 18.odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) . stvaranje venskih sinusa. godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta . HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1. stvaranje arteriola. koji se ulivaju u centralne vene kostne srži .poslije 40.ćelije retikuluma . makrofaga.pojam ekstramedularne hematopoeze . godine adipociti preko 50% .poslije 4.uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita. grudnoj kosti.

(hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži . polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v.M.H.I..endotelske ćelije .

Hronične leukemije 8. Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3.Gaucher i Niemann-Pick .INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1. Refrakterne anemije (hemosiderin) 2. Plazmocitom 10. Mijeloftiza 4. Neutropenija i agranulocitoza 6. Aplastična anemija (biopsija) 5. Akutne leukemije 7. Trombocitopenije (broj megakariocita) 9.

medulske vrpce (horde) 5. fibrozne pregrade 3.limfocitogram . 4.INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1. parafolikularna zona . 2. germinativni centar 6. Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom.duž velikih krvnih sudova . čahura limfnog čvora 2.histolo{ka gradja: 1. tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi . periferni čvorići (folikuli) 4. limfom. 3.

arterijski krvotok ( arterije slezine. luči se plazma bogata limfocitima) 4. arteriole koje se prazne u crvenu pulpu. trabekulske arterije. trabekule (potpora) 3.najveći limfocitni organ . čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2. centralne arterije u centru cilindara bele pulbe.filtracija krvi gradja slezine: 1. bela pulpa .velika uloga u imunitetu .SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ . tj.

marginalna zona 6. crvena pulba Slika l.najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu . Filter . str 84 Uloge slezine 1.glavni izvor antitijela . Imunitet .imunitet nakon splenektomije 2.cirkulisanje limfocita .autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija . shematski prikaz histološke gradje slezine Stef.5.

tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g. .Limfoepitelni organ.I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2. 94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze .Involucija u pubertetu.3. Rezervoar – mala uloga 4. Uloga u metabolizmu gvoždja .Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života . str.80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS .

neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze . jetra .bubreg. proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije.Hormon. PROERITROBLASTI ERITROPOETIN . diferencijacija.kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN .Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova. osnovni regulator eritrocitopoeze.hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina ..

limfociti. monociti) th. jatrogene agranulocitoze. neutropenije.rHuEpo . mijelodisplastični sindromi . GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi.visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju. endokrinim bolestima. endotelske ćelije. sideropenijskoj anemiji.nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml .aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama .nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji. aplastičnoj anemiji .

promjena mase megakariocita u kostnoj srži. promjena mase trombocita u cirkulaciji 2. trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije .klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML. AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg.. Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1.nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM .

hromija. stomatociti. megalociti. eliptociti. Analiza eritrocita . oblik. sferociti. kodociti. anizopoikilocitoza (shizociti. dakriociti 2. ehinociti. MGG bojenje) 1. mikrociti. Morfologija neutrofila . akantociti. povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. makrociti. drepanociti.

granulomera (centar – azurofilna zrnca) .hijalomera (citoplazma na periferiji) . {tapast oblik . ovalan. pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost.sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra.jedro od 2-5 segmenata . Morfologija trombocita .okrugao.. Chediak-Higashi. Morfologija limfocita . džinovski neutrofili) 3.zgusnut hromatin .veliki limfocit (virocit) 4.mali limfocit .

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

transferin.bitan sastojak svih ćelija . Gvoždje .  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1. feritin . Bjelančevine .najveći dio Fe u hemoglobinu .sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2.

6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko.METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj. Fe labilne rezerve. tkivno i transportno Fe. Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe . mioglobinsko. Odjeljci Fe u organizmu: .2 do 5 g u organizmu Fe .3. sebum i žuč.

On je kompleks izmedju apoferitina i Fe. . Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž.u hemu mioglobina .Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe. slezina).kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe .u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića . Kupfferove ćelije jetre.

indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) .nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe .duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice .fero joni . m oko 1 mg dnevno .vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.Fe iz plazme .Tkivno (enzimsko) Fe .

mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr. morske ribe.. jaja.veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe . hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 . Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra.Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina . mi{ići.  rastenje.uloga žuči u apsorpciji 3.

.-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva .luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice . mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA .g. Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin . Castle) .stabilni kompleks u.Kada postoji deficit vitamina B12.Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu .metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat. .č.prisustvo unutra{njeg činioca (1925. B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I.adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A. .vit.

.4. : Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi .broj eritrocita. količina hemoglobina.apsorpcija folata u jejunumu . Folna kiselina .mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu . hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: .timidilat ANEMIJE Def. pripada grupi vitamina B .dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr.glavna uloga u sintezi DNK .pteroil-monoglutaminska kiselina.

3.veličine smanjenja . nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis. atrofija papila jezika. 2. povraćanje . gubitak apetita. 5.smanjenja preno{enja O2 tkivima . bubrežna insuficijencija. 7.kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1.brzine nastanka . 4.osnovne bolesti (hr. disfagija.. 8. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. hemoliza) . 6. koronarna insuficijencija. muka.

Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE . Amenoreja 10. depresija ST segmenta.9.

aplastična anemija 2.A. paroksizmalna noćna hemoglobinurija B. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1. 3. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1. 2. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . 4. dishematopoezne anemije 3. aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C.

poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c. srpastih eritrocita) D. hemoglobinopatije (bol. megaloblastna (vit. anemija u hroničnim bolestima 2. deficit gvoždja b.1. anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . B 12 . urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. talasemija e. folna kiselina) 2. sideroblastne anemije d. Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1. anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3.

Poremećaji opne 2. Korpuskularne 1. Ekstrakorpuskularne 1. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B. 4. 6. 3. Deficit enzima 3. mikrocitna.A. normocitna . 5. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna. 2.

hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1.deficit Fe u organizmu .HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina. nedovoljan unos hranom . sideroblastne anemije 4. dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni . talasemije 5. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3.hipohromni mikrociti . anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2.smanjena koncentracija hemoglobina u krvi .nastaje postepeno .etiologija: 1. (hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA .

za varenje - 2. TIBC – visok.terapija: preparati Fe p. noktima.apsorpcija: duodenum i jejunum.(6 mj.klinička slika: . broj E – smanjen.tegobe .laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko.op{te pojave. ustima. jednjaku. hiposideremijska anemija .75 g/l . endokrini poremećaji . HTC – snižen . HCL pretvara feri jon u fero . želucu. kosi. promjene na jeziku. povećano gubljenje Fe iz organizma . nakon popravka krvne slike) .patogeneza: 1. Hgb – snižen.kompenzatorni mehanizm . prelatentna sideropenija 2. latentna sideropenija 3.o. lo{a apsorpcija Fe u organima 3.

.prstenasti eritroblasti ili sideroblasti .zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima.SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema. a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja .

veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama .nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima. zamorljivost. ili smanjeni .sintetaza ALA.poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) .klinička slika: bljedilo.laboratorijski pregledi: anemija.godine života . ferohelataza . normocitna ili umj.poslije 60. anoreksija . krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena .. stenokardija. dispneja. makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm.

srzi hiperferemija . sazrijevanje citoplazme normalno . helatori gvoždja.morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I. prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani .hiperplazija eritrocitne loze u k. MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: . Deficit vitamina B 12 .neefektivna hematopoeza .terapija: transfuzije eritrocita.zbog toga su deobe tih ćelija usporene. dok su sinteza.davanje gvoždja je bez dejstva. ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu .poremećena sinteza DNK.

trudnoća . Povećane potrebe za B 12 2. Nedovoljno uno{enje (alkoholičari.mala djeca . Nasljedni deficit transkobalamina II D.č. Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. bakterije C. odojčadi) B. Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u. Deficit folne kiseline A. Povećane potrebe: . neoplazme i granulomske bolesti .A.paraziti u tankom crijevu: pantljičare. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva.

. Megaloblastne anemija nepoznate etiologije . Ljekovi koji remete sintezu DNK .nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C. B.maligne bolesti C. poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3. Drugi uzroci A..antimetaboliti.ljekovi D. Lo{a apsorpcija . Poremećaj metabolizma ..antagonisti folata (mtx) .tropski i netropski spru .

pljuvačci i želudačnom soku.č. blokirajuća antitijela AB1 .poliklonska antitijela IgG ili IgA klase.najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu . u serumu.PERNICIOZNA ANEMIJA .uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija .genske promjene .2.1. vezujuća antitijela AB II . .apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza .vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice .

nalaz neorganskih sistolnih {umova) .pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo.zapremina želudačnog soka 10% od normalne .starije osobe. pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera .Klinička slika .organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju .Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 .najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji .bolest se razvija postepeno i neprimjetno . rana pojava sijede kose .Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima . (tahikardija. dobro uhranjene.Hunterov glositi u 50% oboljelih .Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije.

. hiperferemija.neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod. fragmentisani eritrociti. parestezije i du{evne promjene. povećan broj megakariocita. (velike količine metil-malonilCoA). broj leukocita smanjen. megalociti. povi{enje LDH . dakriociti i mikrosferociti . . tj.Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A. hipersegmentacija jedra zrelih granulocita.Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze. . veliki metamijelociti i {tapasti granulociti.Laboratorija: broj eritrocita smanjen.homocistein-metioninska reakcija .hiperbilirubinemija.periferna krv: makroovalociti. broj retikulocita smanjen. znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene . smanjen broj trombocita . pojačani refleksi. prisustvo megaloblasta.

test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) .doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija .Diferecijalna dijagnoza . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .

splenomegalija. a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca . blag oblik.1) .povećana propustljivost opne za jon Na .tri klinička oblika: tipičan oblik.poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4.žutica je često vrlo slaba.anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika . anemija. hiperbilirubinemija .. težak oblik Laboratorijski pregledi .razgradnja u slezini Klinička slika .loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost .nasljedjuje se autosomno dominantnim genom .anemija. retikulocitoza.holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija .hemolizna bolest sa sferocitozom. žutica .

.nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima. Klinička slika .kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze .varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog.splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata . dehidracije.anaerobni put razgradnje glikoze .autosomno recesivno . klinički neispoljenog oblika . {to dovodi do njihovog smežuravanja.aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita. skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije .test osmotske hemolize pozitivan Lečenje .

u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija . koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- .splenektomija nakon 5.težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l .znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica. splenomegalija. hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi . Oslobadja se jon H.pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton.ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje . godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata ..Hgb izmedju 60 i 120 g/l .stepen anemije različit .

infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) . dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi . te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika . akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova .1. akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji.Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika .ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova.anemija različitog stepena . kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija .3. te se bolest ispojava na različite načine .2.deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita.fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) .postoje mnoge varijante deficita ovog enzima.

osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE . kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova. i klase 2.ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat .liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1.akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka .liječenje transfuzijama nije potrebno.hiperbilirubinemija .prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA. . Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja.. koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje .

klasičan put aktivacije komplementa (670) 1. aktivira se prva komponenta komplementa C1. preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4. C3b komponenta komplementa 5. 3.prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite .autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita . aglutinacija – IgM. C5 komponentu u C5b 7. aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8. Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6. kompleks antigen – IgM antitijelo 2. C9 komponenta komplementa se aktivi{e .izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu . ili makrofagi – IgG. .prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita.Imunohemolizne anemije .

te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne.9. zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita . aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D. te mogu da se vezu samo za dva antigena. C4 o C2. aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka.o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti . komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1. i properdin 3. . 10. 2.

o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa .. te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću. zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika .autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen .heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita. izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije . i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina. Izoimune hemolizne anemije 1. pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku. posttransfuzijske hemolizne reakcije 2.dijele se na topla i hladna.vezuju se za eritrocite . .

druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. virusne infekcije. virusne infekcije. sekundarna – sifilis. limfomi. sekundarne ( infekcije. virus infektivne mononukleoze. neoplazme limforetikulskog sistema) 3. primarne 2. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. primarne 2.AIHA izazvane toplim antitijelima 1. mal. male boginje i zau{ke) . mycoplasma pneumoniae. nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma.

dispneja. SEL.virusi.snižene vrijednosti eritrocita. žutica .najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi . makrocitoza u perifernoj krvi . kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) .tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom. druge autoimune bolesti.klinička slika uslovljena anemijom. bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi .različita . uz povi{enu temperaturu. lupanje srca. velika zamorljivost.akutni i hroničan tok .ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika . retikulociti povi{eni.AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija . koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita.

hiperplazija eritrocitne loze .velike doze IgG .direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova .S.u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .bilirubin umjereno povi{en.citostatici .plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA . zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .u K. gvozdje normalno ili povi{eno .leukociti i trombociti obično smanjeni.kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) .transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) .pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje ..

epizode cijanoze prstiju. dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .Etiologija .plazmafereza .direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa.visok titar hladnih aglutinina klase IgM .Raynaudov sindrom. kao komplikacija pneumonije .transfuzije . nosa i obraza Sekundarni oblik BHA . bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi . akrocijanoza i suva gangrena.mogu da ga uslove razne infekcije. vaskulitis.često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života . u{nih {koljki.

djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca . beta-.TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca .talasemije . gama delta beta. delta beta-.zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen. razlikujemo: alfa-.autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA .kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku .

poremećaj sazrevanja eritroblasta.mongoloidni izgled .tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter .krajem prve decenije zivota.posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca.sklonost infekcijama .trombocitopenija i leukocitopenija. smanjeno stvaranje hemoglobina.vi{ak stvaranja gama lanaca.nedostatak folne kiseline .spontani prelomi kostiju . endokrini poremećaji . ekspanzija eritrona i deformacija kosti . taloži se u eritrocitima.povećana produkcija eritropoetina.usljed gomilanja gvozdja.. i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major . gomilanje gvoždja . intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza . krvarenja i infekcije .hepatosplenomegalija .

žučni kamenci .zamor. nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju. pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije .blag stepen anemije .djeca umiru ili intrauterino u 30.povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI . Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca . – 40. malaksalost.eritrociti su slabo hemoglobinizovani. blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart . eritrocita .transfuzija krvi tj..

najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita. gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6.pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije. C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija .. glutamin sa valinom .če{će oblike predstavljaju i HbE.splenektomija .mutacija baze u kodonu za 6.kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina . polozaju zamijenjena jedna aminokiselina. aminokiselinu beta globinskog lanca . stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita .

– hemolizna anemija . {to dovodi do vazookluzivnih pojava . 4. Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1.medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina .smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina .smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1. 2..krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji . 3.

. . bakterijskim i virusnim) . neurolo{ke krize. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda. krize sekvestracije u slezini. septikemija i {ok. koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju. pneumokokna sepsa. nagla smrt 4. – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama.poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3.WaterhouseFriderchsenov sindrom) . a takodje i acidozom. – kardiovaskularni sistem .grudne krize.u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel . meningitis. – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. abdominalne krize. mi{ićno-skeletne krize.pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. hipoksijom i dehidracijom.

gnatopatija i povećanje gornje vilice) . istanjenosti kostiju krova lobanje. transfuzija.18 do 0.oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0.- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži.anemija – folati.30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija . androgeni .zdravstveni režim .

sekundarna aplastična anemija 2.. poznat uzrok 2. granulocita i trombocita u perifernoj krvi.bolne krize – intenzivna hidracija. ljekovi( hloramfenikol. endotelska ćelije. urodjena i stečena .uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma. fenitoin. analgetici.ljekovi: citostatici i dr. antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita. soli zlata. 1. medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: . nepoznat uzrok (idiopatska) 1. pancitopeniji. acetilsalicilna kiselina) . fenilbutazon.

mononukleoza.simptomi anemije.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi . hematopoezne ćelije. infekt.zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija.pancitopenija . lupanje srca i dispneja . pospanost. granulocitopenije i trombocitopenije . epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) .izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži . milijarna tuberkuloza.zamorljivost. op{ta slabost.povi{ena temperatura .pregled krvne slike i kostne srži ..virusi i bakterije (virusni hepatitis. a to su germinativni epitel testisa. pankreatitis) Klinička slika .

limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm. anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA .povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl.feremija visoka.stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita . zasićenje transferina skoro uvijek potpuno .. ili smanjen) .povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) .

nepoznata .o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika .napadi hemolize u toku infekcija.žutica slabo izražena ili nedostaje .početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) .hemoglobinurija pogor{ava se noću.noću intravaskularna hemoliza .takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) . težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti ..

kostna srž: hipercelularna .pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina.leukopenija .hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) . makrocitna .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi. methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina . irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi .trombocitopenija .anemija.

glikokortioidi. Lečenje .transplantacija kostne srži .pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita .lab. testovi: test hemolize sukrozom.jedna je od najče{ćih anemija . androgeni. ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA . Hamov test.Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita.potporne mjere: transfuzije. antikoagulacijska sredstva i davanje željeza.

.umereno skraćen vijek eritrocita .postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza. smanjeno zasićenje transferina..blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv . smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži. leukemije i multipli mijelom) ..hipotransferinemija.broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza . razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu .smanjeno stvaranje EP . normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi .povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima . bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi.glavne karakteristike: blaga anemija.laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita .) reumatoidni artritis. limfomi. vaskulne kolagene bolesti.

Klinička slika i laboratorijski nalazi .ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .hipoferemija Liječenje .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .transfuzije eritrocita kod izražene anemije .normocitna.liječenje osnovne bolesti . normohromna anemija .

povećana razgradnja eritrocita .anemija je neizbježna komplikacija HBI .ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI . te izazivaju hemolizu eritrocita .2.1.smanjena sinteza eritropoetina .anemija usljed gubljenja krvi.takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu. utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije. smanjeno stvaranje eritrocita . zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize .

transfuzije eritrocita ..smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita . normohromna .ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis. Liječenje .eritropoetin .simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja .smanjenje hemoglobina .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega .anemija je normocitna.

anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom.ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA . .anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano .anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze. zbog smanjernog stvaranja EP .pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3.1. MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) . MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2.

Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi. .

sferocitoza .eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza .hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra .postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija .najče{će promjene.tzv.hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene .eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza. dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija. Najče{će u osoba starijih od 50. eliptocitoza. če{će u mu{karaca .godina.anemija u preko 85% bolesnika . uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom .o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija.anizocitoza .

promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza . krvarenja.25% bolesnika ima trombocitopeniju . smanjenje granula) .kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti.S.neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita . infekcije. ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika .poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS .hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta. broj megakariocita normalan ili povećan. ili često artralgije .u K..najče{će: anemija.uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza .

refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4.Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje .lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def. hronična mijelomonocitna leukemija 5. refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3. refraktarna anemija 2. Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi .

ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin. ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije . kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti . a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija .može biti dugo bez simtpoma .u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati.počinje postepeno. Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika .nepoznata.neprekidnom stvaranju eritrocita.

krvarenja po koži ili iz sluznica .poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja.pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija . portnoj veni i veni slezine. skotomi i diplopije .venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi .. sa znacima akutnog abdomena .umjerena hepatomegalija .najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine . vrtoglavica.svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije .zamućen vid.crvenocijanotična boja kože .splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze . nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima .

povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije .morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji .K.u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze .Laboratorijski pregledi . povećanje mase eritrocita .aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .umjereno smanjen vijek trombocita .u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l .povi{en hemoglobin . hiperćelijska.vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1.izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l . veliki broj eritroblasta i megakariocita .S.

Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3. se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B .0 x 10 9/l 3.M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2. Trombocitoza  400 x 10 9/l 2. Povi{enje B 12 u serumu Dg. Splenomegalija Kategorija B 1. APL > 100 4. Leukocitoza  12.

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

mijeloičnu leukemiju.može preći u 1.krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt. ak.Etiologija . ulcerisanje infarkta i krvarenja. DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita . primarnu policitemiju. najvjerovatnije CFU-GEMM .tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma .najče{će iznad 50.promjena jedne matične ćelije. te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza .nepoznata . godine čivota .

50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif. . PRV 2.splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K.TR>1000 x 10 9/ L 1. vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita .tromboze i arterijske i venske .S. Agnogena mijeloidna metaplazija . te pri hirur{kim intervencijama .sekundarne trombocitoze . HGL 3.krvarenja najče{će uorganima za varenje.kariotip najče{će normalan .. dg.

. godine životqa bez simptoma: normalizovati br.preko 50. tj 2x2 . TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno). 3.fereza trombocita .mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje .1. 2. 4. sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th.

4.AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) .bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta .hronična mijeloproliferativna bolest . fibroza K.nepoznata .primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1.S. splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza . 2. 3.

. S. eritroblasti.krvarenje Laboratorijski nalazi .S.bol u stomaku zbog splenomegalije . lupanje srca) .splenomegalija.TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta.{esta decenija života. mladje ćelije granulocitne loze . Klinička slika .najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR. enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K.u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K.. . dakriociti.anemija (zamorljivost. mu{karci .

V.poremećaj koagulacije krvi (P.punctio sicca . leukoeritroblastoza. Ph l hromozom.60% živi duže od 5 godina . dakriociti .HGL (L 100 x 10 9/L.prognoza zavisi od simptoma. normohromnu anemiju.60% pacjenata imaju normocitnu. Transplantacija K. Alkalna fosfataza leukocita snižena) . Androgeni ili glikokortikoidi .milijarna tuberkuloza Tok i prognoza . količine hemoglobina.S. produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) .često DIK Diferencijalna dijagnoza . veličine jetre Th. broja trombocita.metastaza malignih tumora u kostima ..

pneumonija.sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L .brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi . stomatitis.s proctitis .5 x 10 9/L . gingivitis.ozbiljna opasnost < 0. vaginiti. ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .najče{će infekcije: piogene infekcije kože. septikemija.5 x 10 9/L .Splenektomija ako je slezina velika.

fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS. podjela NASLJEDNE (cfu-s. patogeneza. izmedju neutrofilnih granulocita i monocita . pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija . cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama.Etiologija. virusima.periodični poremećaj u proizvodnji u K.S.

. pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama .neutrofilni granulociti sniženi. monociti sniženi .svake 3 nedjelje Th. antibiotici.bruceloza. dizenterija . malarija .trbu{ni tifus.infektivna mononukleoza .hepatitis .

trombocita. Nenormalno. a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu. granulocita.POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def. .AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija .HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano . generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi.Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita. .potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije .Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) .

Akutne i hronične .Podjela leukemija . morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2. citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA .Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1.I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne .

alfa-naftil butirat esteraza 6. perjodna kiselina – PAS 4. naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. M2: + peroksidaza.leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija. sudan crno B 3.citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1. leukocitna peroksidaza 2. .M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna . kisela fosfataza 5. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA .

. UČESTALOST .Pre B. a u djece najče{ći kancer . .limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju.B – limfociti .Plazmociti: kompletni Ig .Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG.monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza . SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .10% od svih karcinoma.prisustvo SmIg na opni .

leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja . egzogeni – jonizujuća zračenja.heterogena bolest 1. hemijska kancerogena jedinjenja. endogeni – nasljedni činioci 2.jo{ uvijek uglavnom nepoznata .Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr.9 puta če{ća u radiologa .- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA . ankilozirajući spondilitis) .Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija .

Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija .sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti.benzen (dugotrajna izloženost benzenu) . multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci.iz jedne ćelije nastaje klon ćelija .poremećaj razmnožavanja i diferentovanja .AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) .. Bcr.HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima .“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti .Većina c-onc slabo izraženi . translokacija c-abl na 22 hromozom tzv. nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze . stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza .

.Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem. te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi . nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze.Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi. ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama . .LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF.

odrasli 15-20% Klinička slika .Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija. infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF. maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu. u kostnoj srži.djeca 80% . timusu ili u limfnoj žlezdi.. .akutno .

petehije. limfadenopatija. trombocitopenija . bolovi u kostima i zglobovima .kostna srž: infiltracija mal.smanjen 15% . granulocitopenija. ekhimoze Laboratorijski pregledi .op{ta slabost.. limfoblastima Biohemijski pregledi . bljedilo. povećana slezina i jetra .razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita. hiperurikemija) - .insuficijencija jetre i bubrega . gubitak apetita.broj leukocita 15% .normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 . temperatura.krvni razmaz: limfoblasti . tjelesne težine.fizički pregled: bljedilo.periferna krv: anemija.

koža .vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti . slezina. čvorovi. krvarenja) . jetra. poremećaj vida. infiltrati.hiponatrijemija .hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . naročito mokraćne kiseline . jednjak.difuzna osteoporoza .LDH.krvni razmaz .desni.otok zglobova .. koža . uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama .nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma . leuk.pluća (infekcije. želudac. du{evni poremećaji .bubrezi . CNS.poremećaji elektrolita i organskih materija.najče{će: l. srce. ac.moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak.

dg.citohemijsko bojenje .hromozomske promjene u vi{e oe 75% . inf.do hemioterapije – 14 mjeseci . mononukleoza.pancitopenija . nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba .. infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza .Dif.imunolo{ka podjela jo{ ne postoji .sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF.

17) M 3 Klinička slika .pneumonije. smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti.neutropenija .nakon preleukemijskih stanja (mjesecima. dispneja . povi{eni. krvarenje.bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti . zamorljivost.t (8. pijelonefritis. opŠta slabost.bljedilo. ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi .splenomegalija . godinama) . meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50. leukemijska infiltracija . infekcija. palpitacije.21) M 2 t (15.000) L normalni.pancitopenija.kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta .

vinkristin. – hemioterapija (pronizon. purietol. kostna srž .tok i prognoza gori nego u ALL . terapija održavanja .hiperurikemija Dijagnoza .citohemijska bojenja Tok i prognoza .2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja.periferna krv.. ALL B. MTX. daunorubicin.životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A.morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL . ciklofosfamid.povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija . adriamicin .

infiltrativni karakter . citozar.najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi . pronizon) .uz reindukciju. nezrelost jedra.indukcija remisije . vinkristin. konsolidacija sa eradikacijom) . hromosomske promjene.Transplantacija kostne srži C.posleidukciono liječenje .transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) . AML .hemioterapija (adriamicin.nekontrolisano razmnožavanje plazmocita.

- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza .) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima .inhibicija hematopoeze .u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. zamorljivost i lupanje srca. karličnih kostiju..bujanje patološki plazmocita . pršljenova.vrlo raznolika . ključne kosti..smanjenje ormalnih Ig Klinička slika . krvarenja po koži i sluznicama.multipli tumori . sternuma. plućne infekcije. proksimalni dijelovi dugih kostiju) . skapule.sistemske pojave (bljedilo. rebara. opšta slabost.

toraks. kompresivne . karlične kosti) . Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija .promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje. zatvor i zbunjenost . paranazalni sinusi. rebra.pojačava se pri pokretima .smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.prelomi rebara i ključne kosti . poliurija.muka.znaci difuzne osteoporoze .ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks.uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora .difuzni . larinks. limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima .donji toraksni i lumbalni pršljenovi..8 mmol/l .dif.učestalija u kasnijim stadijumima . sanjivost. te nepokretnost .veća od 2. .patološke frakture.dobro ograničen bol koji zrači .

.plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .hiperurikemija . te ubrzanija hemoliza.nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži .Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom .“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) .hiperkalciemija .uzrok anemije . te dilucija Bubrežna insuficijencija .uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti.M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l .taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima .usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega .

smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene . deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi . ekhimoze.najčešće infekcije gram neg. krvarenja iz nosa i organa za varenje. kijanjem ili naglim pokretom .poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja .uzrok. bakterijama .Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura.pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem.usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca ..bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju . poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama .granulocitopenija.

i plazmociti u perifernoj krvi .pregled kostne srži .biohemijske promjene (azotemija. višak lambda lanaca.produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .fenomen ruloa .SE vrlo ubrzana .plazmocitna leukemija . norm.1.u k.krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm.Morfološki izgled plazmocita . van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2. nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi .) .pancitopenija . alk. Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č. koaguluma zbog hiperglobulinemije.normohromna normocitna anemija . gradja fibr. hiperurikemija. plazmociti od 20 do 95% . Fosf.ispitivanje bjelančevina plazme . izraženije učešče poremećaja CNS-a 3. XIIIa na fibrin) .s.

Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1. hemoglobin >100 g/l 2.tinjajući ili indolentni limfomi . norm. dojke i prostate) ..CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) .hronične infekcije.hiperparatireoidizam (promjene u kostima. hiperkalciemija. Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4.osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha. niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h .benigna monoklonska gamopatija . oštećenje bubrega) . Ca u seruu ormalan 3. aplastična anemija .

anemija . Ca u serumu >od 3 mmol/l 3. veličina koštanih promjena 3. Hgb <85 g/l 2. insuficijencija bubrega 2. visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1. izražena osteoliza 4.Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1.

veoma raznovrsna grupa maignih bolesti.ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI. uglavnom limfocita. 7.4. vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija . histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom.Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca . NHL .Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju . 6. . a veoma rijetko histiocita. 5. sa različitim kliničkim.HEMIOTERAPIJA .

ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom .prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje . mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .5-6% svih malignih tumora .limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života .NHL 60% svih limfoma .3.

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

anurija.u pola bolesnika uvećane l. lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura .leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .kiseline). rebra. kao što su kičma.najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž. zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu .već u početku bolesti .svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku . oligrija. pijelonefritis. bubrežni kamenci (zbog pov. akutna bubrežna insuficijencija bubrega. Izlučivanja m.žlijezde medijastinuma i bronha .primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima ..hidronefroza.

g Stadij I Bolest u jednom predjelu l. ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne. ili tkivu.Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama . žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu. ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva.

histološki pregled tkiva limfne žlijezde . trombocitopenija .nalaz perifenr krvi u početku normalan .autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija . apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi . neutropenijam. hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza .Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima . infektivna ononukleoza. 3 godine .kasnije: anemija.toksoplazmoza.limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod.ili bez njih. timus.Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza . U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina. waldeyerov prsten.

.neizolovana žarišta u GIT-u . testisima.lokalizacija u CNS-u. Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL. medijastinumu .tumorska masa veća od 10 cm .učestalost raste paralelno sa starenjem.Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost . koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g. .veći broj vanžlijezdanih lokalizacija ..kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: .koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST .sistemske pojave .leukemijska transformacija .limfomi visokog stepena maligosti tj.maligni tumor limfocitnog tkiva.

ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata.aksile (primarna lokalizacija) .preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus .medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena . medijastinumske. .u početnim stadijumima limfogeno širenje.gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) .HB ne počinje multicentrično već unicentrično. .rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje .najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata .češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza . zahvaćenost slezine .najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne.ingvinalni predio (primarna lokalizacija) .. poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.

orijentacijska dijagnoza . i povišene teperature iznad 38 C – A . reaktivni limfadenitisi.a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B . Dg. rijetko primarno mjesto Histološka podjela .citopunkcija.uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije . Težine. Infektivna mononukleoza. melanom. rubeola.g.dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . angioimunoblastna limfadenopatija..Slezina. benigni timom.Dif.ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja.podjela prema Ann Arboru 1971. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . NHL. . gubitka preko 10% tj. karcinomi pluća i dojke .

celijačnih. promjene na koži ili kostima. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi. jetre i limfnih žlijezda.Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza.laparotomija sa spenektomijom (splenektomija. mezenterijumski. a nekada i slezine.. prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava. Rtg pluća.E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima . intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . . CT i UZV abdomena. utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj. klinasta biopsija desnog režnja jetre. splenohepatomegalija. biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih. detaljni laboratorijski pregled krvi.) . histološki pregled srži. tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase. scintigrafija kostiju. te u . detaljni fizički pregled.

Povišenje temprature.hilusima jetre i slezine.žutica vrlo rijetko . noćno znojenje i gubitak tjelesne težine .Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde .splenomegalija umjerenog stepena .opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika .Pel-Ebsteiov tip temperature .bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda. .hepatomegalija umjerenog stepena . klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .Svrab . ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih. naujčešće bez sisteskih pojava.

promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) .. Dijagnoza . oštećenje bubrega hiperurikemijom. amiloidoza.) .poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif.promjene u plućima ...organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB . osteoskleroza) .promjene na kostima (osteoliza.promjene u bubrezima.rjedje (anurija.histopatološka analiza .kožđa – rijetko .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful