HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

kostima lobanje. godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima. Bogata mreža krvnih sudova 2. rebrima. HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1.masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti.poslije 40.pojam ekstramedularne hematopoeze .od 18. karličnim kostima.uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita. Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije.odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) . te ostrvaca hematopoeze). grudnoj kosti. te proksimalnim epifizama dugih kostiju . godine adipociti preko 50% .poslije 4. makrofaga.ćelije retikuluma . godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta . stvaranje venskih sinusa. koji se ulivaju u centralne vene kostne srži . a odlaze centralni venski sinusi. stvaranje arteriola. limfocita) ..

I. polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .M. (hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži ..H.celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v.endotelske ćelije .

INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1. Plazmocitom 10. Aplastična anemija (biopsija) 5.Gaucher i Niemann-Pick . Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3. Hronične leukemije 8. Refrakterne anemije (hemosiderin) 2. Trombocitopenije (broj megakariocita) 9. Neutropenija i agranulocitoza 6. Akutne leukemije 7. Mijeloftiza 4.

periferni čvorići (folikuli) 4. limfom. 3. Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom. germinativni centar 6.duž velikih krvnih sudova . tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi . fibrozne pregrade 3. 2. medulske vrpce (horde) 5. čahura limfnog čvora 2.histolo{ka gradja: 1.limfocitogram . 4. parafolikularna zona .INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1.

tj. centralne arterije u centru cilindara bele pulbe. bela pulpa .velika uloga u imunitetu . arterijski krvotok ( arterije slezine.najveći limfocitni organ . arteriole koje se prazne u crvenu pulpu. luči se plazma bogata limfocitima) 4. trabekulske arterije.SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ . čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2.filtracija krvi gradja slezine: 1. trabekule (potpora) 3.

shematski prikaz histološke gradje slezine Stef.najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu . marginalna zona 6.cirkulisanje limfocita .autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija . str 84 Uloge slezine 1. crvena pulba Slika l. Filter . Imunitet .5.imunitet nakon splenektomije 2.glavni izvor antitijela .

Rezervoar – mala uloga 4.Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života .80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS . . 94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze .Involucija u pubertetu. tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g.I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2. Uloga u metabolizmu gvoždja .3.Limfoepitelni organ. str.

diferencijacija. PROERITROBLASTI ERITROPOETIN .bubreg.hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina . osnovni regulator eritrocitopoeze.. neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze .Hormon. jetra .Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova. proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije.kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN .

limfociti. mijelodisplastični sindromi . aplastičnoj anemiji . jatrogene agranulocitoze. neutropenije.rHuEpo . sideropenijskoj anemiji. endokrinim bolestima.aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama . monociti) th. GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi.nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji.visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju. endotelske ćelije.nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml .

.nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM . trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije . Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1. AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg. promjena mase trombocita u cirkulaciji 2. promjena mase megakariocita u kostnoj srži.klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML.

 povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. Morfologija neutrofila . megalociti. ehinociti. MGG bojenje) 1. dakriociti 2. akantociti.hromija. oblik. eliptociti. kodociti. mikrociti. stomatociti. makrociti. drepanociti. anizopoikilocitoza (shizociti. sferociti. Analiza eritrocita .

zgusnut hromatin .mali limfocit .. Chediak-Higashi. pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost.granulomera (centar – azurofilna zrnca) . džinovski neutrofili) 3.jedro od 2-5 segmenata .sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra.veliki limfocit (virocit) 4. {tapast oblik . Morfologija limfocita . ovalan.okrugao.hijalomera (citoplazma na periferiji) . Morfologija trombocita .

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2.transferin. Bjelančevine . feritin .najveći dio Fe u hemoglobinu .bitan sastojak svih ćelija . Gvoždje .  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1.

6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko. sebum i žuč.2 do 5 g u organizmu Fe . Odjeljci Fe u organizmu: . tkivno i transportno Fe. Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe . Fe labilne rezerve.3. mioglobinsko.METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj.

slezina).kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe . . Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž.u hemu mioglobina . On je kompleks izmedju apoferitina i Fe. Kupfferove ćelije jetre.Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe.u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića .

duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice . m oko 1 mg dnevno .Tkivno (enzimsko) Fe .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .fero joni .indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) .nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe .Fe iz plazme .najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .

uloga žuči u apsorpciji 3. morske ribe. mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr.veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe . jaja. hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 . mi{ići.  rastenje. Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra..Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina .

.metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat..Kada postoji deficit vitamina B12.adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A.Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu . Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin .luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice .-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva . B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I. .stabilni kompleks u.č.prisustvo unutra{njeg činioca (1925. mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA . Castle) .g.vit.

. količina hemoglobina.glavna uloga u sintezi DNK . Folna kiselina .mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu . hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: . : Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi .timidilat ANEMIJE Def.broj eritrocita.apsorpcija folata u jejunumu .dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr.pteroil-monoglutaminska kiselina.4. pripada grupi vitamina B .

veličine smanjenja . 4. bubrežna insuficijencija. 8. 3. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. hemoliza) . koronarna insuficijencija. 2..kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1. 5. disfagija. muka. 6.brzine nastanka . povraćanje . gubitak apetita.osnovne bolesti (hr. nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis.smanjenja preno{enja O2 tkivima . 7. atrofija papila jezika.

Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će.9. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE . depresija ST segmenta. Amenoreja 10.

A. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1. 4. paroksizmalna noćna hemoglobinurija B. aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . 2. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1. 3. aplastična anemija 2. dishematopoezne anemije 3.

poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3. srpastih eritrocita) D. hemoglobinopatije (bol. urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. anemija u hroničnim bolestima 2. sideroblastne anemije d. Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1. talasemija e. anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . B 12 . folna kiselina) 2. deficit gvoždja b.1. megaloblastna (vit. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c.

Ekstrakorpuskularne 1. 2. Deficit enzima 3.A. 4. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B. 6. mikrocitna. Korpuskularne 1. Poremećaji opne 2. 3. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna. normocitna . 5.

(hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA . anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2.HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina.hipohromni mikrociti . talasemije 5.hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1. nedovoljan unos hranom .smanjena koncentracija hemoglobina u krvi . dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni .deficit Fe u organizmu . urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3.etiologija: 1.nastaje postepeno . sideroblastne anemije 4.

nakon popravka krvne slike) . hiposideremijska anemija . kosi. povećano gubljenje Fe iz organizma . TIBC – visok. HCL pretvara feri jon u fero .za varenje - 2.kompenzatorni mehanizm . noktima. lo{a apsorpcija Fe u organima 3. Hgb – snižen. prelatentna sideropenija 2. latentna sideropenija 3.o.tegobe .patogeneza: 1.klinička slika: . broj E – smanjen. želucu.terapija: preparati Fe p. endokrini poremećaji . jednjaku. HTC – snižen .75 g/l .(6 mj. promjene na jeziku. ustima.apsorpcija: duodenum i jejunum.op{te pojave.laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko.

prstenasti eritroblasti ili sideroblasti .zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima. .SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema. a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja .

krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena .laboratorijski pregledi: anemija.sintetaza ALA. anoreksija .klinička slika: bljedilo. normocitna ili umj.poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) .poslije 60. ili smanjeni . stenokardija. ferohelataza . zamorljivost. makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm.veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama .. dispneja.nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima.godine života .

srzi hiperferemija .neefektivna hematopoeza . Deficit vitamina B 12 . MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: . ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu .hiperplazija eritrocitne loze u k.poremećena sinteza DNK.terapija: transfuzije eritrocita.zbog toga su deobe tih ćelija usporene. helatori gvoždja. sazrijevanje citoplazme normalno . prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani .davanje gvoždja je bez dejstva.morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I. dok su sinteza.

Deficit folne kiseline A.paraziti u tankom crijevu: pantljičare. Povećane potrebe: . Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. neoplazme i granulomske bolesti .A.mala djeca . Nedovoljno uno{enje (alkoholičari. bakterije C. Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u. odojčadi) B. Povećane potrebe za B 12 2. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva.č. Nasljedni deficit transkobalamina II D.trudnoća .

tropski i netropski spru . Megaloblastne anemija nepoznate etiologije .nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C.. B.ljekovi D.. Lo{a apsorpcija . Poremećaj metabolizma .maligne bolesti C. Drugi uzroci A.antagonisti folata (mtx) . Ljekovi koji remete sintezu DNK .antimetaboliti.. poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3.

PERNICIOZNA ANEMIJA . .najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu . blokirajuća antitijela AB1 . u serumu. pljuvačci i želudačnom soku.apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza .vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.poliklonska antitijela IgG ili IgA klase.uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija . vezujuća antitijela AB II .2.1.genske promjene .č.vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice .

pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera .starije osobe. dobro uhranjene.organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju . nalaz neorganskih sistolnih {umova) . rana pojava sijede kose .pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo.Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima .Klinička slika .bolest se razvija postepeno i neprimjetno .Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 .Hunterov glositi u 50% oboljelih . (tahikardija.zapremina želudačnog soka 10% od normalne .Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije.najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji .

dakriociti i mikrosferociti . broj retikulocita smanjen.periferna krv: makroovalociti. . fragmentisani eritrociti. pojačani refleksi. hiperferemija..Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A.Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze. veliki metamijelociti i {tapasti granulociti. prisustvo megaloblasta.hiperbilirubinemija. hipersegmentacija jedra zrelih granulocita. povi{enje LDH . .homocistein-metioninska reakcija . parestezije i du{evne promjene.neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod. broj leukocita smanjen. megalociti.Laboratorija: broj eritrocita smanjen. tj. znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene . smanjen broj trombocita . povećan broj megakariocita. (velike količine metil-malonilCoA).

Diferecijalna dijagnoza .test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) .ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.

poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4.hemolizna bolest sa sferocitozom. hiperbilirubinemija . splenomegalija.anemija.razgradnja u slezini Klinička slika . anemija. težak oblik Laboratorijski pregledi .tri klinička oblika: tipičan oblik. a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca .loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost . žutica .. blag oblik.nasljedjuje se autosomno dominantnim genom .holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija . retikulocitoza.anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika .žutica je često vrlo slaba.1) .povećana propustljivost opne za jon Na .

{to dovodi do njihovog smežuravanja.aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita. klinički neispoljenog oblika .splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata .anaerobni put razgradnje glikoze . Klinička slika . dehidracije.nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima. skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije .kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze .varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog..autosomno recesivno .test osmotske hemolize pozitivan Lečenje .

splenomegalija.stepen anemije različit .ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje .težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l . koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- .pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton.splenektomija nakon 5.. Oslobadja se jon H. hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi .u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija .znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica. godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata .Hgb izmedju 60 i 120 g/l .

ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova.Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika .3.2.postoje mnoge varijante deficita ovog enzima. akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji. kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija . infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) . te se bolest ispojava na različite načine .deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita.fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) .anemija različitog stepena . akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova . dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi . te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika .1.

akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka ..liječenje transfuzijama nije potrebno. .prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA.liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1.ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat . kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova. osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE . i klase 2.hiperbilirubinemija . koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje . Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja.

C3b komponenta komplementa 5. aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8.autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita . Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6.prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita. . kompleks antigen – IgM antitijelo 2. aktivira se prva komponenta komplementa C1. aglutinacija – IgM. ili makrofagi – IgG.klasičan put aktivacije komplementa (670) 1.izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu . C5 komponentu u C5b 7.prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite . C9 komponenta komplementa se aktivi{e . 3.Imunohemolizne anemije . preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4.

C4 o C2. aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1. i properdin 3. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita . zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki.o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti . komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka. te mogu da se vezu samo za dva antigena. aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D. stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne. te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. 2. . 10.9.

posttransfuzijske hemolizne reakcije 2.dijele se na topla i hladna.vezuju se za eritrocite . te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću. i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina. zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika . Izoimune hemolizne anemije 1. .autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen .. pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku.o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa . izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije .heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita.

druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. mycoplasma pneumoniae. sekundarne ( infekcije. mal. sekundarna – sifilis.AIHA izazvane toplim antitijelima 1. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. primarne 2. limfomi. nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma. male boginje i zau{ke) . virusne infekcije. virus infektivne mononukleoze. primarne 2. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. neoplazme limforetikulskog sistema) 3. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. virusne infekcije.

najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi . uz povi{enu temperaturu. lupanje srca.tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom.AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija . dispneja.akutni i hroničan tok . bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi .snižene vrijednosti eritrocita. druge autoimune bolesti. velika zamorljivost. retikulociti povi{eni. makrocitoza u perifernoj krvi . koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita. kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) .klinička slika uslovljena anemijom.različita . SEL. žutica .ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika .virusi.

pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje ..plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA .citostatici .bilirubin umjereno povi{en.leukociti i trombociti obično smanjeni.transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) . hiperplazija eritrocitne loze .S.u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova .velike doze IgG . zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) . gvozdje normalno ili povi{eno .u K.

mogu da ga uslove razne infekcije.direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa. bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi . nosa i obraza Sekundarni oblik BHA . u{nih {koljki. dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .epizode cijanoze prstiju.transfuzije . akrocijanoza i suva gangrena. vaskulitis.često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života . kao komplikacija pneumonije .Raynaudov sindrom.plazmafereza .visok titar hladnih aglutinina klase IgM .Etiologija .

zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen.TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca .autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA .talasemije .kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku . gama delta beta. delta beta-. beta-. razlikujemo: alfa-.djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca .

sklonost infekcijama . intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza .posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca.tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter . taloži se u eritrocitima.usljed gomilanja gvozdja.krajem prve decenije zivota. krvarenja i infekcije .mongoloidni izgled .vi{ak stvaranja gama lanaca. i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major .. smanjeno stvaranje hemoglobina. gomilanje gvoždja . poremećaj sazrevanja eritroblasta.spontani prelomi kostiju . ekspanzija eritrona i deformacija kosti .nedostatak folne kiseline .trombocitopenija i leukocitopenija. endokrini poremećaji .povećana produkcija eritropoetina.hepatosplenomegalija .

transfuzija krvi tj.. Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca . – 40.blag stepen anemije .eritrociti su slabo hemoglobinizovani. malaksalost. nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju. eritrocita .zamor. žučni kamenci . pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije .djeca umiru ili intrauterino u 30.povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI . blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart .

polozaju zamijenjena jedna aminokiselina.če{će oblike predstavljaju i HbE.najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita.splenektomija .kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina . gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6. stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita .pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije. C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija .mutacija baze u kodonu za 6. aminokiselinu beta globinskog lanca .. glutamin sa valinom .

4. {to dovodi do vazookluzivnih pojava .smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1. Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1. 3.krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji .. – hemolizna anemija .smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina .medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina . 2.

.WaterhouseFriderchsenov sindrom) . mi{ićno-skeletne krize. a takodje i acidozom. – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda.pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. – kardiovaskularni sistem . krize sekvestracije u slezini.poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3. – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama. hipoksijom i dehidracijom. septikemija i {ok. bakterijskim i virusnim) . abdominalne krize. koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju. neurolo{ke krize. nagla smrt 4.grudne krize. pneumokokna sepsa. .u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel . meningitis.

gnatopatija i povećanje gornje vilice) . transfuzija.18 do 0.- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži.anemija – folati. istanjenosti kostiju krova lobanje.oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0. androgeni .zdravstveni režim .30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija .

1.ljekovi: citostatici i dr. urodjena i stečena . analgetici. ljekovi( hloramfenikol. poznat uzrok 2.uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma.. nepoznat uzrok (idiopatska) 1. sekundarna aplastična anemija 2. endotelska ćelije. granulocita i trombocita u perifernoj krvi. soli zlata. gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita. antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. acetilsalicilna kiselina) . fenilbutazon.bolne krize – intenzivna hidracija. medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: . pancitopeniji. fenitoin.

milijarna tuberkuloza. op{ta slabost.simptomi anemije.. lupanje srca i dispneja . hematopoezne ćelije.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi .zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija. pankreatitis) Klinička slika .izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži . pospanost.povi{ena temperatura .virusi i bakterije (virusni hepatitis.pancitopenija . epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) .zamorljivost. infekt. granulocitopenije i trombocitopenije . mononukleoza. a to su germinativni epitel testisa.pregled krvne slike i kostne srži .

ili smanjen) .stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita ..limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm. zasićenje transferina skoro uvijek potpuno .feremija visoka. anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA .povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) .povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl.

noću intravaskularna hemoliza .žutica slabo izražena ili nedostaje .takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) .epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti . težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) .napadi hemolize u toku infekcija.nepoznata .početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize .hemoglobinurija pogor{ava se noću..

kostna srž: hipercelularna .trombocitopenija .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi. irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi . makrocitna .leukopenija .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna .anemija.pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina.hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) . methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina .

Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . Lečenje . Hamov test. ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA . prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita. glikokortioidi.jedna je od najče{ćih anemija .potporne mjere: transfuzije. antikoagulacijska sredstva i davanje željeza.transplantacija kostne srži .lab.pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita . androgeni. testovi: test hemolize sukrozom.

umereno skraćen vijek eritrocita ..glavne karakteristike: blaga anemija.hipotransferinemija... limfomi. smanjeno zasićenje transferina.smanjeno stvaranje EP .) reumatoidni artritis.povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima .broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza .laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita . razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu . smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži. leukemije i multipli mijelom) . normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi . vaskulne kolagene bolesti.postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza.blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv . bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi.

normocitna.Klinička slika i laboratorijski nalazi .hipoferemija Liječenje .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .transfuzije eritrocita kod izražene anemije .ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .liječenje osnovne bolesti . normohromna anemija .

1. zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize . te izazivaju hemolizu eritrocita .takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu. utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza .smanjena sinteza eritropoetina .anemija je neizbježna komplikacija HBI .anemija usljed gubljenja krvi. povećana razgradnja eritrocita .2.ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije. smanjeno stvaranje eritrocita .

ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis.smanjenje hemoglobina .transfuzije eritrocita .. normohromna .kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja . Liječenje .simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita .liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .eritropoetin .anemija je normocitna.

anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom.anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze.pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA . . zbog smanjernog stvaranja EP .anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano .

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3.1. MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) . MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2.

Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi. .

eliptocitoza.hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene . če{će u mu{karaca .eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza.postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija .anizocitoza .godina. Najče{će u osoba starijih od 50. sferocitoza .tzv.o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija.anemija u preko 85% bolesnika .hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra . dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija.najče{će promjene.eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza . uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom .

ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika .u K. broj megakariocita normalan ili povećan.poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS .S. infekcije.kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti. krvarenja. smanjenje granula) . promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza . ili često artralgije .hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta.neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita .uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza .najče{će: anemija.25% bolesnika ima trombocitopeniju ..

refraktarna anemija 2. refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3. hronična mijelomonocitna leukemija 5.lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def. Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi . refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4.Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje .

počinje postepeno.nepoznata. kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti .neprekidnom stvaranju eritrocita. a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija .u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati. ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije . ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin. Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika .može biti dugo bez simtpoma .

portnoj veni i veni slezine.splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze . vrtoglavica.pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija . nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima .umjerena hepatomegalija . skotomi i diplopije .svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije .poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja..krvarenja po koži ili iz sluznica .crvenocijanotična boja kože .osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine .zamućen vid. sa znacima akutnog abdomena .venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi .najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.

Laboratorijski pregledi . hiperćelijska.S.K.povi{en hemoglobin .u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze .umjereno smanjen vijek trombocita . veliki broj eritroblasta i megakariocita .u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l .aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1.morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji .povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije . povećanje mase eritrocita .izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l .

se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B . APL > 100 4. Povi{enje B 12 u serumu Dg. Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3.M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2.0 x 10 9/l 3. Trombocitoza  400 x 10 9/l 2. Leukocitoza  12. Splenomegalija Kategorija B 1.

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

godine čivota . ak. ulcerisanje infarkta i krvarenja. te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza . primarnu policitemiju.najče{će iznad 50.promjena jedne matične ćelije.krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt.tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma . DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita .nepoznata . najvjerovatnije CFU-GEMM .može preći u 1.Etiologija .mijeloičnu leukemiju.

50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif.tromboze i arterijske i venske .. vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita .kariotip najče{će normalan .S. dg. PRV 2.TR>1000 x 10 9/ L 1.splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K. Agnogena mijeloidna metaplazija . . te pri hirur{kim intervencijama .sekundarne trombocitoze . HGL 3.krvarenja najče{će uorganima za varenje.

sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th.preko 50.fereza trombocita . godine životqa bez simptoma: normalizovati br.mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje . . 3. 4. tj 2x2 .1. TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno). 2.

AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) .hronična mijeloproliferativna bolest .nepoznata . 2.bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta . splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza . fibroza K.S. 3. 4.primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1.

krvarenje Laboratorijski nalazi .u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K.najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR. lupanje srca) . eritroblasti.splenomegalija. mladje ćelije granulocitne loze .TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta. enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K.{esta decenija života. .anemija (zamorljivost. S.bol u stomaku zbog splenomegalije .S.. dakriociti. mu{karci . Klinička slika . .

normohromnu anemiju. Androgeni ili glikokortikoidi .prognoza zavisi od simptoma.punctio sicca . dakriociti .milijarna tuberkuloza Tok i prognoza . Transplantacija K.HGL (L 100 x 10 9/L. količine hemoglobina.često DIK Diferencijalna dijagnoza .poremećaj koagulacije krvi (P.metastaza malignih tumora u kostima .60% živi duže od 5 godina . leukoeritroblastoza. Ph l hromozom.60% pacjenata imaju normocitnu. broja trombocita. produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) . veličine jetre Th.V..S. Alkalna fosfataza leukocita snižena) .

najče{će infekcije: piogene infekcije kože.5 x 10 9/L . gingivitis.s proctitis . septikemija.brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1. ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .Splenektomija ako je slezina velika. stomatitis. pneumonija.sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L .5 x 10 9/L . vaginiti.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi .ozbiljna opasnost < 0.

Etiologija. pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija . izmedju neutrofilnih granulocita i monocita . cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama. fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS. podjela NASLJEDNE (cfu-s.periodični poremećaj u proizvodnji u K. patogeneza. virusima.S.

neutrofilni granulociti sniženi. malarija .svake 3 nedjelje Th. dizenterija . monociti sniženi .hepatitis .infektivna mononukleoza .trbu{ni tifus.bruceloza. pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama . antibiotici..

AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija . a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu. trombocita. .potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije . Nenormalno. .Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita.POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def.HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano . granulocita.Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) . generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi.

morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2.I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne . citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA .Akutne i hronične .Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1.Podjela leukemija .

citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1. perjodna kiselina – PAS 4. M2: + peroksidaza. naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. sudan crno B 3.leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA .M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna . alfa-naftil butirat esteraza 6. kisela fosfataza 5. leukocitna peroksidaza 2. .

monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza .kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.Pre B. .Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG. UČESTALOST .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju.limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA .prisustvo SmIg na opni .Plazmociti: kompletni Ig .B – limfociti . SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .10% od svih karcinoma.. a u djece najče{ći kancer .T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .

Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija .9 puta če{ća u radiologa .- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA . ankilozirajući spondilitis) . egzogeni – jonizujuća zračenja. endogeni – nasljedni činioci 2.jo{ uvijek uglavnom nepoznata .heterogena bolest 1.Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr. leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja . hemijska kancerogena jedinjenja.

sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti. multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .benzen (dugotrajna izloženost benzenu) .Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza .iz jedne ćelije nastaje klon ćelija . Bcr.Većina c-onc slabo izraženi .. translokacija c-abl na 22 hromozom tzv.HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze .“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti .AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) .Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci.poremećaj razmnožavanja i diferentovanja .HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima . nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .

ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama .. nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze.Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi. .LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF. te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi .Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem.

djeca 80% .akutno . u kostnoj srži. timusu ili u limfnoj žlezdi. . maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu.Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija.. infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF.odrasli 15-20% Klinička slika .

limfadenopatija.op{ta slabost. trombocitopenija .petehije. bljedilo. limfoblastima Biohemijski pregledi . hiperurikemija) - . gubitak apetita.smanjen 15% . temperatura.razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita.kostna srž: infiltracija mal. povećana slezina i jetra .krvni razmaz: limfoblasti .broj leukocita 15% . ekhimoze Laboratorijski pregledi . tjelesne težine.periferna krv: anemija.normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 .insuficijencija jetre i bubrega . bolovi u kostima i zglobovima . granulocitopenija.fizički pregled: bljedilo..

difuzna osteoporoza .poremećaji elektrolita i organskih materija. krvarenja) . infiltrati.LDH. srce. koža .desni. CNS.hiponatrijemija . uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama .bubrezi . čvorovi. želudac.vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti .nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma . slezina.moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak. jetra. ac. leuk.krvni razmaz .. poremećaj vida.pluća (infekcije. naročito mokraćne kiseline . koža .otok zglobova . du{evni poremećaji .hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . jednjak.najče{će: l.

hromozomske promjene u vi{e oe 75% . nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba . inf.Dif..citohemijsko bojenje .imunolo{ka podjela jo{ ne postoji . mononukleoza. dg.pancitopenija . infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza .do hemioterapije – 14 mjeseci .sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF.

dispneja . godinama) . zamorljivost. palpitacije.neutropenija . meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50. povi{eni.bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti . pijelonefritis.kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta . krvarenje. infekcija.pneumonije. opŠta slabost.17) M 3 Klinička slika .000) L normalni.t (8. ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi . leukemijska infiltracija . smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti.nakon preleukemijskih stanja (mjesecima.pancitopenija.splenomegalija .21) M 2 t (15.bljedilo.

hiperurikemija Dijagnoza . ciklofosfamid. – hemioterapija (pronizon.tok i prognoza gori nego u ALL .. adriamicin .2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja. ALL B. terapija održavanja .životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A. daunorubicin. purietol. kostna srž .periferna krv.povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija . vinkristin. MTX.morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL .citohemijska bojenja Tok i prognoza .

posleidukciono liječenje .Transplantacija kostne srži C.transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) . citozar. pronizon) . nezrelost jedra. vinkristin. hromosomske promjene.najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi .hemioterapija (adriamicin.indukcija remisije . infiltrativni karakter . AML .uz reindukciju.nekontrolisano razmnožavanje plazmocita. konsolidacija sa eradikacijom) .

) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima .bujanje patološki plazmocita . ključne kosti. pršljenova.multipli tumori . proksimalni dijelovi dugih kostiju) . rebara.inhibicija hematopoeze . krvarenja po koži i sluznicama.vrlo raznolika .u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. karličnih kostiju. skapule.sistemske pojave (bljedilo. zamorljivost i lupanje srca. plućne infekcije.. opšta slabost.smanjenje ormalnih Ig Klinička slika . sternuma.- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza ..

smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.učestalija u kasnijim stadijumima . larinks. toraks. kompresivne .promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje.pojačava se pri pokretima ..8 mmol/l .patološke frakture.dif. Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija . karlične kosti) .dobro ograničen bol koji zrači .prelomi rebara i ključne kosti . limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima . paranazalni sinusi.uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora .znaci difuzne osteoporoze . sanjivost. .muka. rebra.donji toraksni i lumbalni pršljenovi.veća od 2. poliurija. zatvor i zbunjenost .difuzni .ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks. te nepokretnost .

te ubrzanija hemoliza.taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima ..uzrok anemije .hiperkalciemija .usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega .“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) .M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l .Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom .plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti.hiperurikemija . te dilucija Bubrežna insuficijencija .nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži .

bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju . ekhimoze.granulocitopenija. kijanjem ili naglim pokretom . bakterijama ..usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca .uzrok.najčešće infekcije gram neg.smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene .pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem. poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama .poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja . krvarenja iz nosa i organa za varenje.Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura. deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi .

Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č. višak lambda lanaca. koaguluma zbog hiperglobulinemije. XIIIa na fibrin) .pregled kostne srži . norm.SE vrlo ubrzana . plazmociti od 20 do 95% .ispitivanje bjelančevina plazme .1. alk.i plazmociti u perifernoj krvi .krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm.biohemijske promjene (azotemija.plazmocitna leukemija . Fosf.fenomen ruloa . nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi .u k.pancitopenija .Morfološki izgled plazmocita .normohromna normocitna anemija .s.) .produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2. izraženije učešče poremećaja CNS-a 3. hiperurikemija. gradja fibr.

.Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1. hiperkalciemija. Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4. norm. Ca u seruu ormalan 3. oštećenje bubrega) .benigna monoklonska gamopatija . aplastična anemija .tinjajući ili indolentni limfomi .hronične infekcije. niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h .hiperparatireoidizam (promjene u kostima. dojke i prostate) .CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) . hemoglobin >100 g/l 2.osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha.

anemija . insuficijencija bubrega 2. visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1. Ca u serumu >od 3 mmol/l 3.Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1. veličina koštanih promjena 3. izražena osteoliza 4. Hgb <85 g/l 2.

5.ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI. sa različitim kliničkim. 6. 7.HEMIOTERAPIJA .veoma raznovrsna grupa maignih bolesti. a veoma rijetko histiocita.4. uglavnom limfocita. vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija .Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju .Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca . NHL . histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom. .

Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života .limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje . mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .NHL 60% svih limfoma .3.Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .5-6% svih malignih tumora .ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom .

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž..primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima . akutna bubrežna insuficijencija bubrega.leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .hidronefroza. bubrežni kamenci (zbog pov. lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura . pijelonefritis. rebra. oligrija. zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu .već u početku bolesti . anurija.kiseline).svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku . Izlučivanja m.u pola bolesnika uvećane l.žlijezde medijastinuma i bronha . kao što su kičma.

Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama . ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne. ili tkivu. žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu. ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva.g Stadij I Bolest u jednom predjelu l.

kasnije: anemija. neutropenijam. infektivna ononukleoza.toksoplazmoza. timus.Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza . hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza . 3 godine . U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina.histološki pregled tkiva limfne žlijezde .nalaz perifenr krvi u početku normalan .limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod. trombocitopenija . apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi .autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija .ili bez njih.Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima . waldeyerov prsten.

limfomi visokog stepena maligosti tj.lokalizacija u CNS-u. koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g.. medijastinumu . Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL.sistemske pojave .leukemijska transformacija .koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST . testisima.maligni tumor limfocitnog tkiva.veći broj vanžlijezdanih lokalizacija .učestalost raste paralelno sa starenjem.kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: .neizolovana žarišta u GIT-u . .tumorska masa veća od 10 cm . .Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost .

najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne. . medijastinumske. poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.aksile (primarna lokalizacija) .u početnim stadijumima limfogeno širenje.preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus .češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza .gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) .ingvinalni predio (primarna lokalizacija) . .rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje ..HB ne počinje multicentrično već unicentrično. zahvaćenost slezine . ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata.medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena .najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata .

rijetko primarno mjesto Histološka podjela .a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B . karcinomi pluća i dojke . angioimunoblastna limfadenopatija. Težine. benigni timom.dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . reaktivni limfadenitisi.. Dg. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . melanom. Infektivna mononukleoza.ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja.uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije . orijentacijska dijagnoza . gubitka preko 10% tj. i povišene teperature iznad 38 C – A . rubeola.podjela prema Ann Arboru 1971.citopunkcija.Dif.g. NHL. .Slezina.

scintigrafija kostiju. celijačnih. te u .) . intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . jetre i limfnih žlijezda.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase.E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima . biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih. Rtg pluća. splenohepatomegalija. prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava. CT i UZV abdomena. klinasta biopsija desnog režnja jetre. detaljni laboratorijski pregled krvi.. detaljni fizički pregled. utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj. a nekada i slezine. histološki pregled srži. .Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza.laparotomija sa spenektomijom (splenektomija. mezenterijumski. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi. promjene na koži ili kostima. tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta.

Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde .žutica vrlo rijetko .bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda. klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .Pel-Ebsteiov tip temperature .opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika .hepatomegalija umjerenog stepena .Svrab . naujčešće bez sisteskih pojava. ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih. noćno znojenje i gubitak tjelesne težine .splenomegalija umjerenog stepena .Povišenje temprature. .hilusima jetre i slezine.

Dijagnoza .promjene u bubrezima..rjedje (anurija.histopatološka analiza ..poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif. osteoskleroza) .promjene u plućima .organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB .promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) .) . oštećenje bubrega hiperurikemijom.. amiloidoza.kožđa – rijetko .promjene na kostima (osteoliza.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful