HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1. godine adipociti preko 50% . makrofaga. a odlaze centralni venski sinusi. limfocita) .ćelije retikuluma . Bogata mreža krvnih sudova 2.od 18..pojam ekstramedularne hematopoeze .poslije 4. Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije. stvaranje venskih sinusa.odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) . godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta . grudnoj kosti. rebrima. te ostrvaca hematopoeze). godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima. te proksimalnim epifizama dugih kostiju . koji se ulivaju u centralne vene kostne srži . karličnim kostima.poslije 40. kostima lobanje.uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita. stvaranje arteriola.masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti.

celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v.I.endotelske ćelije . (hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži ..M. polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .H.

INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1. Mijeloftiza 4.Gaucher i Niemann-Pick . Trombocitopenije (broj megakariocita) 9. Aplastična anemija (biopsija) 5. Akutne leukemije 7. Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3. Refrakterne anemije (hemosiderin) 2. Hronične leukemije 8. Neutropenija i agranulocitoza 6. Plazmocitom 10.

4. 2. 3.INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1. fibrozne pregrade 3.duž velikih krvnih sudova . limfom. tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi .histolo{ka gradja: 1. germinativni centar 6. parafolikularna zona . Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom. medulske vrpce (horde) 5.limfocitogram . čahura limfnog čvora 2. periferni čvorići (folikuli) 4.

tj. arteriole koje se prazne u crvenu pulpu.filtracija krvi gradja slezine: 1.SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ .velika uloga u imunitetu . bela pulpa . luči se plazma bogata limfocitima) 4. trabekulske arterije. arterijski krvotok ( arterije slezine.najveći limfocitni organ . centralne arterije u centru cilindara bele pulbe. trabekule (potpora) 3. čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2.

glavni izvor antitijela .autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija . shematski prikaz histološke gradje slezine Stef.najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu . Imunitet .5.imunitet nakon splenektomije 2. str 84 Uloge slezine 1. crvena pulba Slika l. Filter . marginalna zona 6.cirkulisanje limfocita .

str.Limfoepitelni organ. Rezervoar – mala uloga 4. Uloga u metabolizmu gvoždja .3.80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS .Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života . 94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze . .Involucija u pubertetu. tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g.I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2.

hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina . proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije.Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova. PROERITROBLASTI ERITROPOETIN .bubreg. osnovni regulator eritrocitopoeze.kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN . diferencijacija.Hormon.. neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze . jetra .

rHuEpo . monociti) th. sideropenijskoj anemiji. limfociti.nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml . neutropenije. endotelske ćelije. aplastičnoj anemiji .nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji. endokrinim bolestima. GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi. mijelodisplastični sindromi .visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju.aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama . jatrogene agranulocitoze.

promjena mase trombocita u cirkulaciji 2. AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg.nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM . trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije .. Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1. promjena mase megakariocita u kostnoj srži.klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML.

hromija. makrociti. dakriociti 2. eliptociti. oblik. sferociti. kodociti. MGG bojenje) 1. ehinociti. stomatociti. drepanociti. mikrociti. Morfologija neutrofila . povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. akantociti. anizopoikilocitoza (shizociti. Analiza eritrocita . megalociti.

hijalomera (citoplazma na periferiji) .granulomera (centar – azurofilna zrnca) . ovalan.sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra. Morfologija trombocita . džinovski neutrofili) 3.jedro od 2-5 segmenata .mali limfocit . {tapast oblik . Morfologija limfocita . pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost.okrugao. Chediak-Higashi..zgusnut hromatin .veliki limfocit (virocit) 4.

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

najveći dio Fe u hemoglobinu . feritin . Gvoždje .bitan sastojak svih ćelija .  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1.sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2.transferin. Bjelančevine .

mioglobinsko.3. sebum i žuč.METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj. tkivno i transportno Fe. Odjeljci Fe u organizmu: . Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe .2 do 5 g u organizmu Fe .6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko. Fe labilne rezerve.

kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe .u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića . Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž. Kupfferove ćelije jetre.u hemu mioglobina . . On je kompleks izmedju apoferitina i Fe. slezina).Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe.

indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) . m oko 1 mg dnevno .nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .Fe iz plazme .fero joni .najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .Tkivno (enzimsko) Fe .

mi{ići. Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra. hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 . jaja.uloga žuči u apsorpciji 3. mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr. morske ribe.Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina .  rastenje.veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe ..

g.č.adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A. Castle) . . Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin .vit.luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice .Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu . mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA .prisustvo unutra{njeg činioca (1925.-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva .metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat. .stabilni kompleks u.. B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I.Kada postoji deficit vitamina B12.

4. hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: .glavna uloga u sintezi DNK .apsorpcija folata u jejunumu .timidilat ANEMIJE Def. količina hemoglobina.mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu .broj eritrocita. Folna kiselina .pteroil-monoglutaminska kiselina. : Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi .dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr. . pripada grupi vitamina B .

5. atrofija papila jezika. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. gubitak apetita.osnovne bolesti (hr. bubrežna insuficijencija.veličine smanjenja . 8.. koronarna insuficijencija. muka. hemoliza) . nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis.brzine nastanka . 2. disfagija. 3. 7.kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1.smanjenja preno{enja O2 tkivima . 6. povraćanje . 4.

Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će.9. depresija ST segmenta. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE . Amenoreja 10.

3. paroksizmalna noćna hemoglobinurija B. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C. dishematopoezne anemije 3.A. aplastična anemija 2. 2. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1. 4.

1. talasemija e. Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1. sideroblastne anemije d. anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3. urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. srpastih eritrocita) D. deficit gvoždja b. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c. poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. anemija u hroničnim bolestima 2. folna kiselina) 2. megaloblastna (vit. B 12 . hemoglobinopatije (bol.

6. 4. 2. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B.A. Deficit enzima 3. mikrocitna. Ekstrakorpuskularne 1. Korpuskularne 1. 3. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna. 5. normocitna . Poremećaji opne 2.

urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3. anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2. sideroblastne anemije 4. nedovoljan unos hranom .etiologija: 1.HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina.deficit Fe u organizmu .nastaje postepeno . (hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA .smanjena koncentracija hemoglobina u krvi . dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni . talasemije 5.hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1.hipohromni mikrociti .

broj E – smanjen. noktima.tegobe . promjene na jeziku. želucu.terapija: preparati Fe p. HTC – snižen . jednjaku. kosi.kompenzatorni mehanizm . nakon popravka krvne slike) .op{te pojave. Hgb – snižen. hiposideremijska anemija . TIBC – visok. ustima. endokrini poremećaji . HCL pretvara feri jon u fero .(6 mj.o.klinička slika: .za varenje - 2.laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko. povećano gubljenje Fe iz organizma .apsorpcija: duodenum i jejunum. lo{a apsorpcija Fe u organima 3.75 g/l . prelatentna sideropenija 2.patogeneza: 1. latentna sideropenija 3.

zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima.prstenasti eritroblasti ili sideroblasti .SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema. a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja . .

ili smanjeni ..laboratorijski pregledi: anemija. anoreksija .sintetaza ALA.poslije 60.veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama . krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena . normocitna ili umj.poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) . dispneja.nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima.godine života . zamorljivost. makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm. stenokardija.klinička slika: bljedilo. ferohelataza .

neefektivna hematopoeza .davanje gvoždja je bez dejstva. helatori gvoždja.morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I. ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu . dok su sinteza. srzi hiperferemija .poremećena sinteza DNK. prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani . MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: .hiperplazija eritrocitne loze u k. Deficit vitamina B 12 .terapija: transfuzije eritrocita. sazrijevanje citoplazme normalno .zbog toga su deobe tih ćelija usporene.

A.paraziti u tankom crijevu: pantljičare.trudnoća .mala djeca . Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u. neoplazme i granulomske bolesti . Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. Nedovoljno uno{enje (alkoholičari. Povećane potrebe za B 12 2. Nasljedni deficit transkobalamina II D. Deficit folne kiseline A. bakterije C.č. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva. Povećane potrebe: . odojčadi) B.

antimetaboliti.antagonisti folata (mtx) .tropski i netropski spru . Drugi uzroci A..maligne bolesti C.. Megaloblastne anemija nepoznate etiologije . Poremećaj metabolizma .nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C.ljekovi D. Ljekovi koji remete sintezu DNK . poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3. B.. Lo{a apsorpcija .

blokirajuća antitijela AB1 . u serumu. .genske promjene . vezujuća antitijela AB II .PERNICIOZNA ANEMIJA .1.vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice .uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija . pljuvačci i želudačnom soku.vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu .č.apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza .poliklonska antitijela IgG ili IgA klase.2.

starije osobe.bolest se razvija postepeno i neprimjetno .Klinička slika .organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju . pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera .pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo. nalaz neorganskih sistolnih {umova) . (tahikardija.zapremina želudačnog soka 10% od normalne .Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 .najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji .Hunterov glositi u 50% oboljelih . rana pojava sijede kose .Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije.Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima . dobro uhranjene.

hiperbilirubinemija.Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A.neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod. . veliki metamijelociti i {tapasti granulociti. fragmentisani eritrociti. dakriociti i mikrosferociti . (velike količine metil-malonilCoA). povi{enje LDH . tj.. znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene . hipersegmentacija jedra zrelih granulocita. broj retikulocita smanjen. hiperferemija. . smanjen broj trombocita . povećan broj megakariocita. megalociti. pojačani refleksi.Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze.Laboratorija: broj eritrocita smanjen. broj leukocita smanjen.periferna krv: makroovalociti.homocistein-metioninska reakcija . parestezije i du{evne promjene. prisustvo megaloblasta.

Diferecijalna dijagnoza . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija .test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) .

holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija .povećana propustljivost opne za jon Na .anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika .nasljedjuje se autosomno dominantnim genom . a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca .razgradnja u slezini Klinička slika . splenomegalija.tri klinička oblika: tipičan oblik. anemija. težak oblik Laboratorijski pregledi .žutica je često vrlo slaba.hemolizna bolest sa sferocitozom.anemija.poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4. retikulocitoza.1) .loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost . hiperbilirubinemija . blag oblik.. žutica .

skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije .autosomno recesivno .anaerobni put razgradnje glikoze .. Klinička slika .splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata .aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita. klinički neispoljenog oblika .test osmotske hemolize pozitivan Lečenje .varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog. dehidracije. {to dovodi do njihovog smežuravanja.kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze .nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima.

Hgb izmedju 60 i 120 g/l ..splenektomija nakon 5.pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton.znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica. splenomegalija.ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje . godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata .u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija . koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- .težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l .stepen anemije različit . Oslobadja se jon H. hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi .

akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji.Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika .1. te se bolest ispojava na različite načine . te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika .deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita. kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija .anemija različitog stepena .3.ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova.2.postoje mnoge varijante deficita ovog enzima. akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova . infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) . dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi .fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) .

ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat . kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova.akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka .liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1. . Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja. i klase 2..hiperbilirubinemija . osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE . koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje .prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA.liječenje transfuzijama nije potrebno.

kompleks antigen – IgM antitijelo 2. aktivira se prva komponenta komplementa C1.autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita . preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4. C9 komponenta komplementa se aktivi{e . C3b komponenta komplementa 5. C5 komponentu u C5b 7. ili makrofagi – IgG. . aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8. aglutinacija – IgM. Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6.klasičan put aktivacije komplementa (670) 1.prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite .prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita.izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu . 3.Imunohemolizne anemije .

aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D. te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita .o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti . . aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1. stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne. te mogu da se vezu samo za dva antigena. komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka. 2. C4 o C2. zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki.9. 10. i properdin 3.

te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću. Izoimune hemolizne anemije 1. izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije . . i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina..vezuju se za eritrocite .autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen .heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita.dijele se na topla i hladna. posttransfuzijske hemolizne reakcije 2. pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku.o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa . zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika .

nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. primarne 2. sekundarne ( infekcije. male boginje i zau{ke) . virus infektivne mononukleoze.AIHA izazvane toplim antitijelima 1. mycoplasma pneumoniae. neoplazme limforetikulskog sistema) 3. virusne infekcije. primarne 2. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. sekundarna – sifilis. virusne infekcije. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. limfomi. mal.

kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) .tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom. dispneja. bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi .različita .ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika . SEL. žutica . druge autoimune bolesti. retikulociti povi{eni.klinička slika uslovljena anemijom. velika zamorljivost.virusi. lupanje srca.snižene vrijednosti eritrocita. uz povi{enu temperaturu.najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi . koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita. makrocitoza u perifernoj krvi .AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija .akutni i hroničan tok .

kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) .velike doze IgG .leukociti i trombociti obično smanjeni.u K.transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) . zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA .bilirubin umjereno povi{en.citostatici ..direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova .u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .S.pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje . hiperplazija eritrocitne loze . gvozdje normalno ili povi{eno .

kao komplikacija pneumonije . u{nih {koljki. akrocijanoza i suva gangrena.visok titar hladnih aglutinina klase IgM . nosa i obraza Sekundarni oblik BHA . vaskulitis. dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .Raynaudov sindrom.transfuzije .direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa.epizode cijanoze prstiju.plazmafereza .često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života .Etiologija .mogu da ga uslove razne infekcije. bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi .

zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen.kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku . razlikujemo: alfa-.djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca .autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA .talasemije . beta-. delta beta-. gama delta beta.TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca .

poremećaj sazrevanja eritroblasta.hepatosplenomegalija .posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca. krvarenja i infekcije .vi{ak stvaranja gama lanaca.krajem prve decenije zivota.spontani prelomi kostiju . taloži se u eritrocitima.mongoloidni izgled . ekspanzija eritrona i deformacija kosti . intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza .tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter .. endokrini poremećaji .trombocitopenija i leukocitopenija.nedostatak folne kiseline . gomilanje gvoždja .povećana produkcija eritropoetina.usljed gomilanja gvozdja. smanjeno stvaranje hemoglobina. i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major .sklonost infekcijama .

blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart . žučni kamenci . eritrocita .povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI . pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije .eritrociti su slabo hemoglobinizovani. malaksalost..djeca umiru ili intrauterino u 30. nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju.zamor. Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca .blag stepen anemije . – 40.transfuzija krvi tj.

polozaju zamijenjena jedna aminokiselina.mutacija baze u kodonu za 6.kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina .. stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita .najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita. aminokiselinu beta globinskog lanca . gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6.če{će oblike predstavljaju i HbE.splenektomija . glutamin sa valinom . C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija .pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije.

Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1. 4.. 3.smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1.smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina . 2.medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina .krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji . – hemolizna anemija . {to dovodi do vazookluzivnih pojava .

a takodje i acidozom. – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. abdominalne krize.. .poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3.grudne krize. bakterijskim i virusnim) . septikemija i {ok. hipoksijom i dehidracijom. pneumokokna sepsa. koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju. krize sekvestracije u slezini. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda. nagla smrt 4. neurolo{ke krize.pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. meningitis.u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel . mi{ićno-skeletne krize. – kardiovaskularni sistem . – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama.WaterhouseFriderchsenov sindrom) .

30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija . istanjenosti kostiju krova lobanje.anemija – folati.18 do 0. androgeni .oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0.zdravstveni režim . gnatopatija i povećanje gornje vilice) .- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži. transfuzija.

sekundarna aplastična anemija 2. granulocita i trombocita u perifernoj krvi. antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. poznat uzrok 2. urodjena i stečena . acetilsalicilna kiselina) . pancitopeniji. ljekovi( hloramfenikol. 1. analgetici.uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma..bolne krize – intenzivna hidracija. fenitoin. medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: .ljekovi: citostatici i dr. gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita. soli zlata. endotelska ćelije. fenilbutazon. nepoznat uzrok (idiopatska) 1.

simptomi anemije.izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži . epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) . op{ta slabost. pankreatitis) Klinička slika .zamorljivost. pospanost.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi .povi{ena temperatura . a to su germinativni epitel testisa.pancitopenija .zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija.. milijarna tuberkuloza. infekt.pregled krvne slike i kostne srži . mononukleoza. granulocitopenije i trombocitopenije .virusi i bakterije (virusni hepatitis. hematopoezne ćelije. lupanje srca i dispneja .

povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl. anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA . ili smanjen) .povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) .limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm.feremija visoka. zasićenje transferina skoro uvijek potpuno ..stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita .

početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize .hemoglobinurija pogor{ava se noću.epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti .napadi hemolize u toku infekcija.žutica slabo izražena ili nedostaje .noću intravaskularna hemoliza .o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika . težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) .nepoznata . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) ..

hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) . methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina .kostna srž: hipercelularna .pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina.trombocitopenija . makrocitna . irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi.anemija.leukopenija .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna .

potporne mjere: transfuzije. ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA .lab. Hamov test. glikokortioidi. antikoagulacijska sredstva i davanje željeza. testovi: test hemolize sukrozom. Lečenje . prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita.Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .jedna je od najče{ćih anemija . androgeni.pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita .transplantacija kostne srži .

smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži.broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza .hipotransferinemija.povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima . limfomi.laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita . leukemije i multipli mijelom) ..smanjeno stvaranje EP .glavne karakteristike: blaga anemija. vaskulne kolagene bolesti.) reumatoidni artritis..umereno skraćen vijek eritrocita .blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv . smanjeno zasićenje transferina. bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi. normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi .postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza. razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu ..

normocitna.liječenje osnovne bolesti .Klinička slika i laboratorijski nalazi .transfuzije eritrocita kod izražene anemije .ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .hipoferemija Liječenje . normohromna anemija .

smanjeno stvaranje eritrocita .1. zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize . povećana razgradnja eritrocita .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije.anemija je neizbježna komplikacija HBI . utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza .smanjena sinteza eritropoetina . te izazivaju hemolizu eritrocita .takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu.ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI .2.anemija usljed gubljenja krvi.

normohromna ..eritropoetin .smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita .kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .smanjenje hemoglobina .simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis.liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega .anemija je normocitna. Liječenje .transfuzije eritrocita .

.anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom. zbog smanjernog stvaranja EP .anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze.pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA .anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano .

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) .1. MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3. MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2.

Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi. .

sferocitoza . če{će u mu{karaca .anizocitoza .najče{će promjene.eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza.anemija u preko 85% bolesnika .eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza .hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene . uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom . eliptocitoza.o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija.tzv.hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra . Najče{će u osoba starijih od 50.postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija . dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija.godina.

smanjenje granula) .kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti. promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza . broj megakariocita normalan ili povećan.neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita ..u K.S.najče{će: anemija.25% bolesnika ima trombocitopeniju . infekcije. ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika . ili često artralgije .uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza .poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS .hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta. krvarenja.

lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def. refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3. Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi .Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1. hronična mijelomonocitna leukemija 5. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje . refraktarna anemija 2.

neprekidnom stvaranju eritrocita. Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika .počinje postepeno. ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije . a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija .nepoznata.može biti dugo bez simtpoma .u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati. kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti . ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin.

skotomi i diplopije .svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije .najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.crvenocijanotična boja kože . sa znacima akutnog abdomena .osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine . nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima .splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze .poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja.venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi .pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija . vrtoglavica.krvarenja po koži ili iz sluznica .zamućen vid.. portnoj veni i veni slezine.umjerena hepatomegalija .

povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije .povi{en hemoglobin .vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1.aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l .morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji . povećanje mase eritrocita .umjereno smanjen vijek trombocita . hiperćelijska.S.u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze .Laboratorijski pregledi . veliki broj eritroblasta i megakariocita .K.u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l .

Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3.0 x 10 9/l 3. Trombocitoza  400 x 10 9/l 2. Splenomegalija Kategorija B 1. Povi{enje B 12 u serumu Dg. APL > 100 4. Leukocitoza  12.M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2. se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B .

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza .krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt.najče{će iznad 50.Etiologija . DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita . godine čivota .može preći u 1. ulcerisanje infarkta i krvarenja. primarnu policitemiju. ak.promjena jedne matične ćelije.nepoznata .tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma . najvjerovatnije CFU-GEMM .mijeloičnu leukemiju.

HGL 3.50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif.S. dg.tromboze i arterijske i venske .splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K.krvarenja najče{će uorganima za varenje. . vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita . PRV 2.sekundarne trombocitoze . te pri hirur{kim intervencijama .. Agnogena mijeloidna metaplazija .TR>1000 x 10 9/ L 1.kariotip najče{će normalan .

sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th.fereza trombocita .preko 50. TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno). 4. 2. . 3.mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje .1. tj 2x2 . godine životqa bez simptoma: normalizovati br.

2.S. fibroza K. 4.nepoznata .hronična mijeloproliferativna bolest . 3.bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta . splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza .primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1.AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) .

krvarenje Laboratorijski nalazi .bol u stomaku zbog splenomegalije .S.. lupanje srca) .u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K. mladje ćelije granulocitne loze .TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta. . mu{karci . S.splenomegalija. . Klinička slika . eritroblasti. enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K. dakriociti.{esta decenija života.najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR.anemija (zamorljivost.

produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) . veličine jetre Th. Alkalna fosfataza leukocita snižena) . dakriociti . Transplantacija K.prognoza zavisi od simptoma. normohromnu anemiju.60% živi duže od 5 godina .milijarna tuberkuloza Tok i prognoza .metastaza malignih tumora u kostima .HGL (L 100 x 10 9/L. leukoeritroblastoza. količine hemoglobina..V.često DIK Diferencijalna dijagnoza .punctio sicca . Androgeni ili glikokortikoidi .60% pacjenata imaju normocitnu.S.poremećaj koagulacije krvi (P. Ph l hromozom. broja trombocita.

Splenektomija ako je slezina velika. septikemija.5 x 10 9/L .ozbiljna opasnost < 0. stomatitis.s proctitis . gingivitis. ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L .5 x 10 9/L .brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi . pneumonija. vaginiti.najče{će infekcije: piogene infekcije kože.

podjela NASLJEDNE (cfu-s. patogeneza. cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama.Etiologija. fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS. virusima. pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija .periodični poremećaj u proizvodnji u K. izmedju neutrofilnih granulocita i monocita .S.

hepatitis .bruceloza.neutrofilni granulociti sniženi.. monociti sniženi . malarija .trbu{ni tifus.infektivna mononukleoza .svake 3 nedjelje Th. antibiotici. pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama . dizenterija .

HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano .Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) . Nenormalno.POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def. trombocita. a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu.AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija . generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi.Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita. . . granulocita.potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije .

citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA .I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne .Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1.Akutne i hronične .Podjela leukemija . morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2.

M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna . naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. alfa-naftil butirat esteraza 6. leukocitna peroksidaza 2. perjodna kiselina – PAS 4.citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA . . kisela fosfataza 5.leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija. sudan crno B 3. M2: + peroksidaza.

Plazmociti: kompletni Ig .prisustvo SmIg na opni ..B – limfociti . .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju.Pre B.limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA . a u djece najče{ći kancer . SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .10% od svih karcinoma.Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG. UČESTALOST .monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza .kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.

9 puta če{ća u radiologa .heterogena bolest 1. endogeni – nasljedni činioci 2. hemijska kancerogena jedinjenja. leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja .Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr.- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA .jo{ uvijek uglavnom nepoznata . egzogeni – jonizujuća zračenja. ankilozirajući spondilitis) .Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija .

Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija . multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti.benzen (dugotrajna izloženost benzenu) .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

Bcr.HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze .Većina c-onc slabo izraženi .poremećaj razmnožavanja i diferentovanja .iz jedne ćelije nastaje klon ćelija . nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) .Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci.. translokacija c-abl na 22 hromozom tzv.“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti .HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima . stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza .

.Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem. ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama . nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze.Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi.LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF. . te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi .

u kostnoj srži. timusu ili u limfnoj žlezdi. maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu.djeca 80% . . infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF.odrasli 15-20% Klinička slika .Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija..akutno .

periferna krv: anemija. ekhimoze Laboratorijski pregledi .krvni razmaz: limfoblasti . granulocitopenija.op{ta slabost.smanjen 15% . hiperurikemija) - . bolovi u kostima i zglobovima .. trombocitopenija . temperatura.normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 . gubitak apetita. limfadenopatija.razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita. limfoblastima Biohemijski pregledi .kostna srž: infiltracija mal. bljedilo.insuficijencija jetre i bubrega .fizički pregled: bljedilo. povećana slezina i jetra .petehije.broj leukocita 15% . tjelesne težine.

jetra. leuk.LDH. srce. du{evni poremećaji .vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti . ac. krvarenja) . čvorovi.krvni razmaz . koža .hiponatrijemija .bubrezi . poremećaj vida.hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . jednjak. infiltrati. uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama . naročito mokraćne kiseline . CNS.difuzna osteoporoza . želudac.pluća (infekcije..poremećaji elektrolita i organskih materija. slezina.najče{će: l.moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak.otok zglobova . koža .nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma .desni.

mononukleoza.pancitopenija .do hemioterapije – 14 mjeseci .imunolo{ka podjela jo{ ne postoji . nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba .sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF. infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza ..Dif. dg.citohemijsko bojenje . inf.hromozomske promjene u vi{e oe 75% .

krvarenje. ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi .nakon preleukemijskih stanja (mjesecima. dispneja . infekcija.000) L normalni. smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti. meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50.17) M 3 Klinička slika .splenomegalija . palpitacije. zamorljivost. godinama) . pijelonefritis. leukemijska infiltracija .bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti . povi{eni.kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta .21) M 2 t (15.neutropenija .pancitopenija. opŠta slabost.t (8.bljedilo.pneumonije.

citohemijska bojenja Tok i prognoza ..životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A. kostna srž .hiperurikemija Dijagnoza . ALL B. daunorubicin.2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja.morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL .tok i prognoza gori nego u ALL .periferna krv.povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija . adriamicin . terapija održavanja . purietol. MTX. ciklofosfamid. – hemioterapija (pronizon. vinkristin.

nezrelost jedra. infiltrativni karakter . hromosomske promjene.Transplantacija kostne srži C.najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi .indukcija remisije .posleidukciono liječenje .nekontrolisano razmnožavanje plazmocita. vinkristin. AML . citozar.transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) . pronizon) .hemioterapija (adriamicin. konsolidacija sa eradikacijom) .uz reindukciju.

multipli tumori .sistemske pojave (bljedilo. proksimalni dijelovi dugih kostiju) . sternuma...) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima . ključne kosti. pršljenova. karličnih kostiju. skapule.u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. plućne infekcije. krvarenja po koži i sluznicama.vrlo raznolika .- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza . opšta slabost.inhibicija hematopoeze . rebara.bujanje patološki plazmocita . zamorljivost i lupanje srca.smanjenje ormalnih Ig Klinička slika .

znaci difuzne osteoporoze .muka. rebra. karlične kosti) .patološke frakture. limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima .ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks.učestalija u kasnijim stadijumima .difuzni .uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora .veća od 2. larinks. zatvor i zbunjenost . ..pojačava se pri pokretima . Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija . te nepokretnost . paranazalni sinusi.promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje.smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.dif.donji toraksni i lumbalni pršljenovi. sanjivost. toraks. kompresivne .dobro ograničen bol koji zrači .prelomi rebara i ključne kosti . poliurija.8 mmol/l .

“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) .uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti.usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega . te dilucija Bubrežna insuficijencija .Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom .hiperurikemija .hiperkalciemija .plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži .uzrok anemije ..taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima .M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l . te ubrzanija hemoliza.

najčešće infekcije gram neg.Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura.smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene .pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem.uzrok. krvarenja iz nosa i organa za varenje.poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja .granulocitopenija. poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama .bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju . kijanjem ili naglim pokretom . bakterijama . deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi ..usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca . ekhimoze.

norm.pancitopenija . Fosf.1. van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2. gradja fibr. izraženije učešče poremećaja CNS-a 3.i plazmociti u perifernoj krvi .s. hiperurikemija. alk.normohromna normocitna anemija . koaguluma zbog hiperglobulinemije. nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi .krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm.u k.produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .pregled kostne srži .ispitivanje bjelančevina plazme . Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č.Morfološki izgled plazmocita .SE vrlo ubrzana .biohemijske promjene (azotemija.) . višak lambda lanaca.plazmocitna leukemija .fenomen ruloa . XIIIa na fibrin) . plazmociti od 20 do 95% .

Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1. oštećenje bubrega) . dojke i prostate) .. norm.CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) .tinjajući ili indolentni limfomi . niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h . Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4. aplastična anemija .hiperparatireoidizam (promjene u kostima.benigna monoklonska gamopatija .hronične infekcije. hemoglobin >100 g/l 2.osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha. hiperkalciemija. Ca u seruu ormalan 3.

izražena osteoliza 4. visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1.Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1. Hgb <85 g/l 2. insuficijencija bubrega 2. anemija . veličina koštanih promjena 3. Ca u serumu >od 3 mmol/l 3.

4.veoma raznovrsna grupa maignih bolesti.HEMIOTERAPIJA . vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija . .ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI. a veoma rijetko histiocita. uglavnom limfocita. 7. sa različitim kliničkim.Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca . NHL . 5. 6.Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju . histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom.

limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .5-6% svih malignih tumora .3.ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom .Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje .NHL 60% svih limfoma .Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života . mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

oligrija.leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž.kiseline).žlijezde medijastinuma i bronha .hidronefroza. pijelonefritis.. anurija. Izlučivanja m. zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu .u pola bolesnika uvećane l.primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima . bubrežni kamenci (zbog pov.svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku . kao što su kičma.već u početku bolesti . rebra. lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura . akutna bubrežna insuficijencija bubrega.

Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva. ili tkivu. žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu. ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne.g Stadij I Bolest u jednom predjelu l. sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama .

nalaz perifenr krvi u početku normalan .autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija . hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza . apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi .toksoplazmoza.histološki pregled tkiva limfne žlijezde .difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza .limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod. U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina. timus. infektivna ononukleoza.kasnije: anemija.Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima . neutropenijam. trombocitopenija . waldeyerov prsten.Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . 3 godine .ili bez njih.

sistemske pojave .kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: .limfomi visokog stepena maligosti tj. .maligni tumor limfocitnog tkiva.Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost .koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST .učestalost raste paralelno sa starenjem.leukemijska transformacija . medijastinumu .lokalizacija u CNS-u. koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g.. . testisima.tumorska masa veća od 10 cm . Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL.neizolovana žarišta u GIT-u .veći broj vanžlijezdanih lokalizacija .

preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus .gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) . . ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata.najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata .najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne. zahvaćenost slezine . medijastinumske..HB ne počinje multicentrično već unicentrično. .češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza .medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena .ingvinalni predio (primarna lokalizacija) . poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje .u početnim stadijumima limfogeno širenje.aksile (primarna lokalizacija) .

. i povišene teperature iznad 38 C – A . karcinomi pluća i dojke . gubitka preko 10% tj. orijentacijska dijagnoza . Težine.dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . rijetko primarno mjesto Histološka podjela . benigni timom.Dif.citopunkcija. angioimunoblastna limfadenopatija.g. Dg.a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B . . reaktivni limfadenitisi. Infektivna mononukleoza. rubeola.ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja. NHL.uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije .podjela prema Ann Arboru 1971. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . melanom.Slezina.

CT i UZV abdomena. intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . celijačnih. utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj.) . a nekada i slezine. klinasta biopsija desnog režnja jetre. jetre i limfnih žlijezda.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase. scintigrafija kostiju.Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza. detaljni laboratorijski pregled krvi. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi.laparotomija sa spenektomijom (splenektomija. . promjene na koži ili kostima. biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih.E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima . histološki pregled srži. prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava. mezenterijumski.. detaljni fizički pregled. te u . tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta. Rtg pluća. splenohepatomegalija.

Povišenje temprature.splenomegalija umjerenog stepena .hilusima jetre i slezine. klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .Svrab . ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih.hepatomegalija umjerenog stepena .Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde . noćno znojenje i gubitak tjelesne težine . .žutica vrlo rijetko .opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika .Pel-Ebsteiov tip temperature .bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda. naujčešće bez sisteskih pojava.

Dijagnoza .promjene u plućima . oštećenje bubrega hiperurikemijom.rjedje (anurija.histopatološka analiza .. amiloidoza.kožđa – rijetko .organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB ..promjene u bubrezima.promjene na kostima (osteoliza..poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif.promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) .) . osteoskleroza) .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful