HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

ćelije retikuluma . karličnim kostima. kostima lobanje. stvaranje venskih sinusa.pojam ekstramedularne hematopoeze . HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1. godine adipociti preko 50% . limfocita) .uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita. rebrima. godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima. godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta . grudnoj kosti.od 18. a odlaze centralni venski sinusi.. Bogata mreža krvnih sudova 2. Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije.poslije 4.masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti. makrofaga.poslije 40. te proksimalnim epifizama dugih kostiju . koji se ulivaju u centralne vene kostne srži .odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) . te ostrvaca hematopoeze). stvaranje arteriola.

celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v. (hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži . polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .H.I.endotelske ćelije ..M.

Akutne leukemije 7. Neutropenija i agranulocitoza 6. Refrakterne anemije (hemosiderin) 2.Gaucher i Niemann-Pick .INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1. Mijeloftiza 4. Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3. Trombocitopenije (broj megakariocita) 9. Plazmocitom 10. Aplastična anemija (biopsija) 5. Hronične leukemije 8.

limfom. parafolikularna zona . čahura limfnog čvora 2. 4. germinativni centar 6.duž velikih krvnih sudova . periferni čvorići (folikuli) 4.INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1.histolo{ka gradja: 1.limfocitogram . 2. medulske vrpce (horde) 5. 3. Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom. fibrozne pregrade 3. tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi .

filtracija krvi gradja slezine: 1.SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ . trabekule (potpora) 3. arteriole koje se prazne u crvenu pulpu.najveći limfocitni organ . centralne arterije u centru cilindara bele pulbe. bela pulpa .velika uloga u imunitetu . trabekulske arterije. arterijski krvotok ( arterije slezine. luči se plazma bogata limfocitima) 4. čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2. tj.

imunitet nakon splenektomije 2. str 84 Uloge slezine 1.cirkulisanje limfocita .najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu . shematski prikaz histološke gradje slezine Stef.autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija . Filter . Imunitet . marginalna zona 6.glavni izvor antitijela .5. crvena pulba Slika l.

80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS .Involucija u pubertetu. 94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze . tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g.Limfoepitelni organ. .I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2. Uloga u metabolizmu gvoždja . Rezervoar – mala uloga 4.Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života . str.3.

neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze .Hormon. jetra .hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina .Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova. proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije.bubreg. PROERITROBLASTI ERITROPOETIN .kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN .. diferencijacija. osnovni regulator eritrocitopoeze.

jatrogene agranulocitoze.visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju. sideropenijskoj anemiji.nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml .rHuEpo . limfociti. endokrinim bolestima. monociti) th. endotelske ćelije. mijelodisplastični sindromi . aplastičnoj anemiji .aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama .nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji. neutropenije. GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi.

nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM .klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML. trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije . Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1. promjena mase trombocita u cirkulaciji 2. promjena mase megakariocita u kostnoj srži.. AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg.

anizopoikilocitoza (shizociti. sferociti.hromija. makrociti. drepanociti. ehinociti. povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. kodociti. dakriociti 2. eliptociti. mikrociti. Analiza eritrocita . MGG bojenje) 1. akantociti. oblik. stomatociti. megalociti. Morfologija neutrofila .

Chediak-Higashi.okrugao.granulomera (centar – azurofilna zrnca) . Morfologija limfocita . pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost.sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra. Morfologija trombocita .jedro od 2-5 segmenata .hijalomera (citoplazma na periferiji) .zgusnut hromatin .. džinovski neutrofili) 3. {tapast oblik . ovalan.veliki limfocit (virocit) 4.mali limfocit .

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

feritin .bitan sastojak svih ćelija . Bjelančevine .najveći dio Fe u hemoglobinu .  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1.transferin. Gvoždje .sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2.

Fe labilne rezerve. mioglobinsko. tkivno i transportno Fe.6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko.2 do 5 g u organizmu Fe .METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj.3. Odjeljci Fe u organizmu: . sebum i žuč. Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe .

Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž.Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe. slezina). Kupfferove ćelije jetre. On je kompleks izmedju apoferitina i Fe.u hemu mioglobina . .u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića .kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe .

indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe .duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) .Tkivno (enzimsko) Fe .fero joni . m oko 1 mg dnevno .Fe iz plazme .

jaja. Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra.  rastenje. mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr. hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 ..veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe .Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina . morske ribe.uloga žuči u apsorpciji 3. mi{ići.

. Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin . Castle) .metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat..č. B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I.stabilni kompleks u.prisustvo unutra{njeg činioca (1925. mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA .vit.Kada postoji deficit vitamina B12.luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice .adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A.-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva .g. .Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu .

: Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi . količina hemoglobina. hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: .timidilat ANEMIJE Def. .mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu .4.apsorpcija folata u jejunumu .broj eritrocita.glavna uloga u sintezi DNK . pripada grupi vitamina B . Folna kiselina .dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr.pteroil-monoglutaminska kiselina.

povraćanje . atrofija papila jezika. 5. bubrežna insuficijencija. hemoliza) .kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1. 4. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. 8. 3. gubitak apetita. 2. muka.brzine nastanka .veličine smanjenja . koronarna insuficijencija. disfagija.. nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis.osnovne bolesti (hr. 6. 7.smanjenja preno{enja O2 tkivima .

9. Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će. Amenoreja 10. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE . depresija ST segmenta.

Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . paroksizmalna noćna hemoglobinurija B. 4. 2. aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C. dishematopoezne anemije 3. 3.A. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1. aplastična anemija 2. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1.

anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c. anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3. anemija u hroničnim bolestima 2. megaloblastna (vit. srpastih eritrocita) D. folna kiselina) 2. B 12 . Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1. sideroblastne anemije d.1. poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. hemoglobinopatije (bol. deficit gvoždja b. talasemija e.

5. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna. 2. normocitna . 3. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B. mikrocitna. Poremećaji opne 2.A. 4. 6. Ekstrakorpuskularne 1. Deficit enzima 3. Korpuskularne 1.

(hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA .hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1. nedovoljan unos hranom . urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3. talasemije 5.deficit Fe u organizmu .smanjena koncentracija hemoglobina u krvi .hipohromni mikrociti . sideroblastne anemije 4.nastaje postepeno .HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina.etiologija: 1. anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2. dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni .

klinička slika: . kosi. latentna sideropenija 3.apsorpcija: duodenum i jejunum. hiposideremijska anemija .tegobe . endokrini poremećaji . HTC – snižen . prelatentna sideropenija 2. ustima. noktima.za varenje - 2.o.op{te pojave. jednjaku. TIBC – visok. Hgb – snižen. HCL pretvara feri jon u fero .patogeneza: 1.laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko. nakon popravka krvne slike) . lo{a apsorpcija Fe u organima 3.(6 mj.75 g/l .terapija: preparati Fe p. povećano gubljenje Fe iz organizma .kompenzatorni mehanizm . promjene na jeziku. želucu. broj E – smanjen.

prstenasti eritroblasti ili sideroblasti .SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema. .zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima. a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja .

zamorljivost.laboratorijski pregledi: anemija.poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) . anoreksija . dispneja. krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena .veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama . stenokardija.poslije 60.godine života . makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm..sintetaza ALA.nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima.klinička slika: bljedilo. normocitna ili umj. ili smanjeni . ferohelataza .

Deficit vitamina B 12 . prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani .davanje gvoždja je bez dejstva. ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu .morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I.terapija: transfuzije eritrocita.neefektivna hematopoeza . MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: .zbog toga su deobe tih ćelija usporene. dok su sinteza.poremećena sinteza DNK. helatori gvoždja. sazrijevanje citoplazme normalno . srzi hiperferemija .hiperplazija eritrocitne loze u k.

A. Povećane potrebe za B 12 2. Nedovoljno uno{enje (alkoholičari. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva. Nasljedni deficit transkobalamina II D. Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. Povećane potrebe: .č. neoplazme i granulomske bolesti .mala djeca . odojčadi) B.paraziti u tankom crijevu: pantljičare. bakterije C.trudnoća . Deficit folne kiseline A. Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u.

antimetaboliti. poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3. Drugi uzroci A.nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C. Megaloblastne anemija nepoznate etiologije . Lo{a apsorpcija . Poremećaj metabolizma ... B..ljekovi D.tropski i netropski spru .antagonisti folata (mtx) . Ljekovi koji remete sintezu DNK .maligne bolesti C.

.genske promjene . pljuvačci i želudačnom soku.poliklonska antitijela IgG ili IgA klase.apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza .PERNICIOZNA ANEMIJA .vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice . blokirajuća antitijela AB1 . vezujuća antitijela AB II .vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu .uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija .1. u serumu.č.2.

organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju .najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji .bolest se razvija postepeno i neprimjetno . (tahikardija.Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima . rana pojava sijede kose .zapremina želudačnog soka 10% od normalne .starije osobe.Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije. dobro uhranjene.Hunterov glositi u 50% oboljelih .pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo.Klinička slika .Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 . nalaz neorganskih sistolnih {umova) . pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera .

hiperbilirubinemija. . broj leukocita smanjen. veliki metamijelociti i {tapasti granulociti. parestezije i du{evne promjene. povi{enje LDH .Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze. hipersegmentacija jedra zrelih granulocita. . hiperferemija. znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene . (velike količine metil-malonilCoA).neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod.homocistein-metioninska reakcija . prisustvo megaloblasta.Laboratorija: broj eritrocita smanjen. broj retikulocita smanjen. smanjen broj trombocita . fragmentisani eritrociti. povećan broj megakariocita. dakriociti i mikrosferociti . tj.Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A. pojačani refleksi. megalociti.periferna krv: makroovalociti..

test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija .Diferecijalna dijagnoza .

hemolizna bolest sa sferocitozom.nasljedjuje se autosomno dominantnim genom .1) . a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca .tri klinička oblika: tipičan oblik.anemija.anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika . žutica .povećana propustljivost opne za jon Na .razgradnja u slezini Klinička slika .žutica je često vrlo slaba.holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija . hiperbilirubinemija .. anemija. blag oblik.loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost . splenomegalija. težak oblik Laboratorijski pregledi .poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4. retikulocitoza.

varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog. dehidracije. Klinička slika .splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata . klinički neispoljenog oblika .autosomno recesivno .nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima.anaerobni put razgradnje glikoze .aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita. skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije .kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze .test osmotske hemolize pozitivan Lečenje . {to dovodi do njihovog smežuravanja..

splenektomija nakon 5..u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija .stepen anemije različit . godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata .ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje . koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- . splenomegalija. hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi .Hgb izmedju 60 i 120 g/l .znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica.pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton.težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l . Oslobadja se jon H.

infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) .2.3. akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova .fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) . kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija .postoje mnoge varijante deficita ovog enzima.ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova. dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi .deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita. akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji. te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika .anemija različitog stepena .1.Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika . te se bolest ispojava na različite načine .

.akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka . .liječenje transfuzijama nije potrebno. osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE . kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova.ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat . i klase 2. Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja.prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA.liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1. koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje .hiperbilirubinemija .

preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4.klasičan put aktivacije komplementa (670) 1.prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite . 3. kompleks antigen – IgM antitijelo 2. ili makrofagi – IgG. C5 komponentu u C5b 7. aktivira se prva komponenta komplementa C1.izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu . . aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8.Imunohemolizne anemije . aglutinacija – IgM. C3b komponenta komplementa 5.prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita.autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita . Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6. C9 komponenta komplementa se aktivi{e .

. te mogu da se vezu samo za dva antigena. 2.o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti . stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne. komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1.9. i properdin 3. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka. zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki. 10. C4 o C2. aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D. te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita . aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1.

te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću.. pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku. posttransfuzijske hemolizne reakcije 2. izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije . i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina.o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa . Izoimune hemolizne anemije 1.autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen .vezuju se za eritrocite .dijele se na topla i hladna.heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita. . zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika .

sekundarne ( infekcije. primarne 2. nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma. primarne 2. virus infektivne mononukleoze. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. mal. virusne infekcije. neoplazme limforetikulskog sistema) 3. sekundarna – sifilis. druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. mycoplasma pneumoniae. limfomi. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. male boginje i zau{ke) .AIHA izazvane toplim antitijelima 1. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. virusne infekcije.

dispneja.tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom. kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) . SEL.virusi. velika zamorljivost. uz povi{enu temperaturu.akutni i hroničan tok . žutica . makrocitoza u perifernoj krvi .AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija . druge autoimune bolesti.ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika . lupanje srca.snižene vrijednosti eritrocita. bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi . retikulociti povi{eni.klinička slika uslovljena anemijom. koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita.različita .najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi .

u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA . gvozdje normalno ili povi{eno .citostatici . hiperplazija eritrocitne loze .direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova ..pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje .S.kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) .leukociti i trombociti obično smanjeni.velike doze IgG .bilirubin umjereno povi{en.u K.transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) . zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .

Raynaudov sindrom.epizode cijanoze prstiju. nosa i obraza Sekundarni oblik BHA . bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi .transfuzije .visok titar hladnih aglutinina klase IgM . vaskulitis.direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa.plazmafereza . akrocijanoza i suva gangrena.mogu da ga uslove razne infekcije. kao komplikacija pneumonije .često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života . u{nih {koljki.Etiologija . dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .

delta beta-. gama delta beta. razlikujemo: alfa-.autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA .kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku .TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca .talasemije .zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen.djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca . beta-.

smanjeno stvaranje hemoglobina. endokrini poremećaji .hepatosplenomegalija .spontani prelomi kostiju .posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca.trombocitopenija i leukocitopenija.usljed gomilanja gvozdja.krajem prve decenije zivota.povećana produkcija eritropoetina. gomilanje gvoždja . i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major .tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter .mongoloidni izgled . ekspanzija eritrona i deformacija kosti .. krvarenja i infekcije . intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza . poremećaj sazrevanja eritroblasta.sklonost infekcijama .nedostatak folne kiseline .vi{ak stvaranja gama lanaca. taloži se u eritrocitima.

.blag stepen anemije .transfuzija krvi tj. eritrocita . blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart . pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije .povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI . – 40.djeca umiru ili intrauterino u 30. Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca .eritrociti su slabo hemoglobinizovani. malaksalost.zamor. nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju. žučni kamenci .

če{će oblike predstavljaju i HbE. glutamin sa valinom . polozaju zamijenjena jedna aminokiselina.najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita.mutacija baze u kodonu za 6. stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita .pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije.splenektomija .. C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija .kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina . aminokiselinu beta globinskog lanca . gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6.

2.krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji . {to dovodi do vazookluzivnih pojava . Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1.smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina .medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina . – hemolizna anemija ..smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1. 3. 4.

a takodje i acidozom. neurolo{ke krize. mi{ićno-skeletne krize. krize sekvestracije u slezini. pneumokokna sepsa.pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. septikemija i {ok. nagla smrt 4. . meningitis.grudne krize.WaterhouseFriderchsenov sindrom) . koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju..u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel . – kardiovaskularni sistem . – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. bakterijskim i virusnim) . abdominalne krize. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda. – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama. hipoksijom i dehidracijom.poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3.

transfuzija.zdravstveni režim . gnatopatija i povećanje gornje vilice) . istanjenosti kostiju krova lobanje.anemija – folati.oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0. androgeni .- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži.30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija .18 do 0.

gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita.bolne krize – intenzivna hidracija. 1. fenilbutazon. acetilsalicilna kiselina) . antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. ljekovi( hloramfenikol. endotelska ćelije. poznat uzrok 2.ljekovi: citostatici i dr. pancitopeniji. fenitoin. granulocita i trombocita u perifernoj krvi. urodjena i stečena . soli zlata. sekundarna aplastična anemija 2.. medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: . nepoznat uzrok (idiopatska) 1.uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma. analgetici.

zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija. lupanje srca i dispneja . pospanost.izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži .. mononukleoza.povi{ena temperatura .pregled krvne slike i kostne srži . milijarna tuberkuloza. granulocitopenije i trombocitopenije . op{ta slabost.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi . a to su germinativni epitel testisa. epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) .simptomi anemije.virusi i bakterije (virusni hepatitis.pancitopenija . hematopoezne ćelije.zamorljivost. pankreatitis) Klinička slika . infekt.

limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm. anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA .povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl.stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita . ili smanjen) . zasićenje transferina skoro uvijek potpuno .feremija visoka..povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) .

početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize .nepoznata ..epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti . težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika .napadi hemolize u toku infekcija.noću intravaskularna hemoliza .žutica slabo izražena ili nedostaje . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .hemoglobinurija pogor{ava se noću.sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) .takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) .

anemija.trombocitopenija .leukopenija .hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi. methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina .kostna srž: hipercelularna .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna . makrocitna .pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina. irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi .

Hamov test. antikoagulacijska sredstva i davanje željeza.pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita .Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .potporne mjere: transfuzije.transplantacija kostne srži . testovi: test hemolize sukrozom. Lečenje . ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA .lab. prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita. glikokortioidi.jedna je od najče{ćih anemija . androgeni.

blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv . limfomi.broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza . bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi..povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima . smanjeno zasićenje transferina. razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu .hipotransferinemija.laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita .postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza.. leukemije i multipli mijelom) .. vaskulne kolagene bolesti.) reumatoidni artritis. normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi . smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži.smanjeno stvaranje EP .umereno skraćen vijek eritrocita .glavne karakteristike: blaga anemija.

liječenje osnovne bolesti .transfuzije eritrocita kod izražene anemije .normocitna.Klinička slika i laboratorijski nalazi . normohromna anemija .ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .hipoferemija Liječenje .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .

te izazivaju hemolizu eritrocita .smanjena sinteza eritropoetina .anemija usljed gubljenja krvi. utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza . smanjeno stvaranje eritrocita .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije.1. zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize . povećana razgradnja eritrocita .takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu.ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI .anemija je neizbježna komplikacija HBI .2.

transfuzije eritrocita .ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis.smanjenje hemoglobina .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .anemija je normocitna. Liječenje . normohromna .simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .eritropoetin .smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita .liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega .kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja ..

.anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom. zbog smanjernog stvaranja EP .ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA .anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze.pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano .

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2. MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) . MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3.1.

Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi. .

o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija. če{će u mu{karaca .eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza .hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra .godina.hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene . uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom . sferocitoza . eliptocitoza.eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza.najče{će promjene.anemija u preko 85% bolesnika .anizocitoza .tzv. Najče{će u osoba starijih od 50.postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija . dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija.

promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza .25% bolesnika ima trombocitopeniju .S.kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti.uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza .neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita .najče{će: anemija.u K.poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS . infekcije. broj megakariocita normalan ili povećan. krvarenja. ili često artralgije .. smanjenje granula) . ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika .hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta.

refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4.lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def.Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1. refraktarna anemija 2. Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi . refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje . hronična mijelomonocitna leukemija 5.

kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti . Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika .nepoznata.u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati. a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija . ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije . ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin.počinje postepeno.može biti dugo bez simtpoma .neprekidnom stvaranju eritrocita.

poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja.krvarenja po koži ili iz sluznica . sa znacima akutnog abdomena . portnoj veni i veni slezine.umjerena hepatomegalija .splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze . vrtoglavica..osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine .pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija .zamućen vid. nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima .venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi . skotomi i diplopije .crvenocijanotična boja kože .svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije .najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.

u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l .povi{en hemoglobin .aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji .vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1. veliki broj eritroblasta i megakariocita .u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze . hiperćelijska.S.povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije . povećanje mase eritrocita .K.Laboratorijski pregledi .izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l .umjereno smanjen vijek trombocita .

M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2. Povi{enje B 12 u serumu Dg. Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3. APL > 100 4. Trombocitoza  400 x 10 9/l 2. se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B . Splenomegalija Kategorija B 1.0 x 10 9/l 3. Leukocitoza  12.

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

promjena jedne matične ćelije.tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma .nepoznata . te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza .može preći u 1. primarnu policitemiju. ak.krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt. godine čivota .mijeloičnu leukemiju. najvjerovatnije CFU-GEMM . ulcerisanje infarkta i krvarenja.Etiologija .najče{će iznad 50. DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita .

TR>1000 x 10 9/ L 1.kariotip najče{će normalan . PRV 2.splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K. vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita . . HGL 3. Agnogena mijeloidna metaplazija .tromboze i arterijske i venske . dg. te pri hirur{kim intervencijama .S.krvarenja najče{će uorganima za varenje.50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif.sekundarne trombocitoze ..

4.fereza trombocita . 3. tj 2x2 . TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno).preko 50. godine životqa bez simptoma: normalizovati br.1. 2.mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje . sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th. .

bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta . 4. 2. fibroza K. splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza .nepoznata .AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) .hronična mijeloproliferativna bolest .primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1.S. 3.

splenomegalija.bol u stomaku zbog splenomegalije . enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K. eritroblasti. . Klinička slika .{esta decenija života. lupanje srca) . S.TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta. . dakriociti. mu{karci .najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR..krvarenje Laboratorijski nalazi .anemija (zamorljivost. mladje ćelije granulocitne loze .S.u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K.

veličine jetre Th.60% pacjenata imaju normocitnu. dakriociti .često DIK Diferencijalna dijagnoza .S.punctio sicca . količine hemoglobina. broja trombocita. normohromnu anemiju..milijarna tuberkuloza Tok i prognoza . Androgeni ili glikokortikoidi .V.prognoza zavisi od simptoma.HGL (L 100 x 10 9/L.poremećaj koagulacije krvi (P. leukoeritroblastoza.60% živi duže od 5 godina . Transplantacija K. produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) .metastaza malignih tumora u kostima . Ph l hromozom. Alkalna fosfataza leukocita snižena) .

ozbiljna opasnost < 0.brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1.Splenektomija ako je slezina velika. vaginiti. pneumonija.5 x 10 9/L . gingivitis. septikemija.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi .5 x 10 9/L . ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .najče{će infekcije: piogene infekcije kože. stomatitis.sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L .s proctitis .

podjela NASLJEDNE (cfu-s. patogeneza. izmedju neutrofilnih granulocita i monocita . virusima. fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS.S.periodični poremećaj u proizvodnji u K. pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija . cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama.Etiologija.

pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama . dizenterija ..hepatitis .bruceloza.infektivna mononukleoza .svake 3 nedjelje Th. antibiotici.neutrofilni granulociti sniženi. monociti sniženi . malarija .trbu{ni tifus.

.POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def.AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija .Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) . trombocita. a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu. granulocita.Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita. generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi.HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano . . Nenormalno.potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije .

citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA .I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne .Podjela leukemija .Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1. morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2.Akutne i hronične .

alfa-naftil butirat esteraza 6. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA .citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1. leukocitna peroksidaza 2. kisela fosfataza 5. sudan crno B 3. . naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. perjodna kiselina – PAS 4.leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija. M2: + peroksidaza.M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna .

..Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG.Pre B. UČESTALOST .Plazmociti: kompletni Ig .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju.limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA .prisustvo SmIg na opni . SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .B – limfociti .10% od svih karcinoma.kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza . a u djece najče{ći kancer .

leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja .- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA . egzogeni – jonizujuća zračenja. hemijska kancerogena jedinjenja. endogeni – nasljedni činioci 2.heterogena bolest 1.jo{ uvijek uglavnom nepoznata .Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija .9 puta če{ća u radiologa . ankilozirajući spondilitis) .Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr.

sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti. multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija .benzen (dugotrajna izloženost benzenu) .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

translokacija c-abl na 22 hromozom tzv.AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) .“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti .iz jedne ćelije nastaje klon ćelija .HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima .HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze .Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci..poremećaj razmnožavanja i diferentovanja . stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza . Bcr.Većina c-onc slabo izraženi . nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .

te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi .. nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze.Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi. .Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem. ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama .LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF.

u kostnoj srži..djeca 80% . infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF.akutno .Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija. maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu. . timusu ili u limfnoj žlezdi.odrasli 15-20% Klinička slika .

petehije..kostna srž: infiltracija mal. tjelesne težine. granulocitopenija.krvni razmaz: limfoblasti . povećana slezina i jetra . limfadenopatija. trombocitopenija . limfoblastima Biohemijski pregledi .op{ta slabost.insuficijencija jetre i bubrega .fizički pregled: bljedilo. gubitak apetita. temperatura.broj leukocita 15% . ekhimoze Laboratorijski pregledi .periferna krv: anemija.normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 .razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita. hiperurikemija) - .smanjen 15% . bolovi u kostima i zglobovima . bljedilo.

koža .vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti . jednjak. leuk. jetra.hiponatrijemija . du{evni poremećaji . krvarenja) .moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak. CNS.LDH.hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .desni. uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama . srce.pluća (infekcije. slezina.krvni razmaz .. infiltrati. poremećaj vida.poremećaji elektrolita i organskih materija.otok zglobova . želudac.difuzna osteoporoza . naročito mokraćne kiseline .nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma .bubrezi .najče{će: l. čvorovi. ac. koža .

citohemijsko bojenje .do hemioterapije – 14 mjeseci .pancitopenija . mononukleoza. dg.imunolo{ka podjela jo{ ne postoji .. nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba .sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF. infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza .Dif.hromozomske promjene u vi{e oe 75% . inf.

kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta .pneumonije.nakon preleukemijskih stanja (mjesecima. meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50. dispneja . godinama) . smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti. ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi .17) M 3 Klinička slika . krvarenje.splenomegalija .bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti .bljedilo.neutropenija . leukemijska infiltracija .000) L normalni. povi{eni. palpitacije.21) M 2 t (15. pijelonefritis.t (8.pancitopenija. opŠta slabost. infekcija. zamorljivost.

ALL B.tok i prognoza gori nego u ALL . MTX.citohemijska bojenja Tok i prognoza . vinkristin. terapija održavanja .periferna krv.2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja. daunorubicin. – hemioterapija (pronizon. kostna srž . purietol.morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL . adriamicin .povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija .hiperurikemija Dijagnoza .životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A.. ciklofosfamid.

AML .transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) . konsolidacija sa eradikacijom) . hromosomske promjene.nekontrolisano razmnožavanje plazmocita.posleidukciono liječenje . infiltrativni karakter .indukcija remisije .uz reindukciju. pronizon) .Transplantacija kostne srži C.hemioterapija (adriamicin. vinkristin. citozar.najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi . nezrelost jedra.

opšta slabost.bujanje patološki plazmocita . zamorljivost i lupanje srca.multipli tumori .inhibicija hematopoeze . rebara. sternuma.vrlo raznolika . pršljenova. ključne kosti.- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza . skapule.sistemske pojave (bljedilo..u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. plućne infekcije. krvarenja po koži i sluznicama. karličnih kostiju.smanjenje ormalnih Ig Klinička slika . proksimalni dijelovi dugih kostiju) .) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima ..

pojačava se pri pokretima . zatvor i zbunjenost . kompresivne . sanjivost.uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora . toraks. larinks.8 mmol/l .znaci difuzne osteoporoze .. karlične kosti) . .donji toraksni i lumbalni pršljenovi.smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks. Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija .difuzni .patološke frakture.učestalija u kasnijim stadijumima .dobro ograničen bol koji zrači . poliurija. rebra.promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje. te nepokretnost .dif.veća od 2.muka. limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima .prelomi rebara i ključne kosti . paranazalni sinusi.

M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l .hiperkalciemija .usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega .plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti. te ubrzanija hemoliza.hiperurikemija .“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) .Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom .uzrok anemije . te dilucija Bubrežna insuficijencija .nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži .taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima ..

uzrok.Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura.bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju . kijanjem ili naglim pokretom . ekhimoze.granulocitopenija.smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene .usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca . krvarenja iz nosa i organa za varenje. deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi . poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama .. bakterijama .najčešće infekcije gram neg.pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem.poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja .

pregled kostne srži . nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi . izraženije učešče poremećaja CNS-a 3. Fosf.plazmocitna leukemija . van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2.biohemijske promjene (azotemija. koaguluma zbog hiperglobulinemije. XIIIa na fibrin) . alk.1.normohromna normocitna anemija .u k.SE vrlo ubrzana .Morfološki izgled plazmocita .i plazmociti u perifernoj krvi . višak lambda lanaca. plazmociti od 20 do 95% .produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č.fenomen ruloa .pancitopenija .krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm.ispitivanje bjelančevina plazme .s.) . norm. hiperurikemija. gradja fibr.

niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h . hiperkalciemija. aplastična anemija .tinjajući ili indolentni limfomi .osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha.CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) . hemoglobin >100 g/l 2. Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4.Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1.hronične infekcije.. dojke i prostate) .hiperparatireoidizam (promjene u kostima. Ca u seruu ormalan 3. norm.benigna monoklonska gamopatija . oštećenje bubrega) .

Ca u serumu >od 3 mmol/l 3. anemija . izražena osteoliza 4.Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1. insuficijencija bubrega 2. veličina koštanih promjena 3. Hgb <85 g/l 2. visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1.

sa različitim kliničkim.ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI.HEMIOTERAPIJA .4.Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju . 7.Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca . histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom. 5. 6. vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija .veoma raznovrsna grupa maignih bolesti. a veoma rijetko histiocita. uglavnom limfocita. . NHL .

ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom .prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje .limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .NHL 60% svih limfoma . mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života .5-6% svih malignih tumora .3.Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

oligrija.kiseline). akutna bubrežna insuficijencija bubrega. lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura . anurija. Izlučivanja m.u pola bolesnika uvećane l. bubrežni kamenci (zbog pov. rebra. zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu .svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku .leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .. pijelonefritis.već u početku bolesti .najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž. kao što su kičma.primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima .žlijezde medijastinuma i bronha .hidronefroza.

ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva. ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne.g Stadij I Bolest u jednom predjelu l.Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu. sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama . ili tkivu.

histološki pregled tkiva limfne žlijezde . trombocitopenija .kasnije: anemija. 3 godine . infektivna ononukleoza. apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi . hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza . U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina.nalaz perifenr krvi u početku normalan .autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija .limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod.difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza .toksoplazmoza.ili bez njih.Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima . waldeyerov prsten. timus. neutropenijam.

Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost . medijastinumu .veći broj vanžlijezdanih lokalizacija . koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g.kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: . .leukemijska transformacija .koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST .. testisima.limfomi visokog stepena maligosti tj.neizolovana žarišta u GIT-u . .sistemske pojave . Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL.tumorska masa veća od 10 cm .učestalost raste paralelno sa starenjem.lokalizacija u CNS-u.maligni tumor limfocitnog tkiva.

gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) .medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena . . medijastinumske. poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne.u početnim stadijumima limfogeno širenje.rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje .. .najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata . ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata.češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza . zahvaćenost slezine .HB ne počinje multicentrično već unicentrično.preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus .aksile (primarna lokalizacija) .ingvinalni predio (primarna lokalizacija) .

melanom.. .a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B . Infektivna mononukleoza. angioimunoblastna limfadenopatija. i povišene teperature iznad 38 C – A .Dif.podjela prema Ann Arboru 1971.g. karcinomi pluća i dojke . NHL. reaktivni limfadenitisi.ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja. benigni timom. rijetko primarno mjesto Histološka podjela .dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . Dg. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . gubitka preko 10% tj.Slezina. Težine.uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije . orijentacijska dijagnoza . rubeola.citopunkcija.

a nekada i slezine. jetre i limfnih žlijezda.Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza. intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . detaljni laboratorijski pregled krvi. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi. histološki pregled srži. utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj.) . promjene na koži ili kostima. celijačnih.laparotomija sa spenektomijom (splenektomija. biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih. te u . mezenterijumski.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase. scintigrafija kostiju. splenohepatomegalija. . CT i UZV abdomena. prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava. detaljni fizički pregled. tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta..E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima . klinasta biopsija desnog režnja jetre. Rtg pluća.

žutica vrlo rijetko . . ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih.hepatomegalija umjerenog stepena .Pel-Ebsteiov tip temperature .opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika . naujčešće bez sisteskih pojava. noćno znojenje i gubitak tjelesne težine .Povišenje temprature. klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .splenomegalija umjerenog stepena .bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda.Svrab .Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde .hilusima jetre i slezine.

oštećenje bubrega hiperurikemijom..promjene u plućima . Dijagnoza .promjene na kostima (osteoliza.kožđa – rijetko . amiloidoza.poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif.promjene u bubrezima.) .organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB ..promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) .. osteoskleroza) .histopatološka analiza .rjedje (anurija.