P. 1
Hematologija - predavanja

Hematologija - predavanja

|Views: 2,547|Likes:
Published by Daca Vranjes

More info:

Published by: Daca Vranjes on Jul 23, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/18/2013

pdf

text

original

HEMATOPOEZNI ORGANI

l. Kostna srž (stvaranje svih ćelija krvi, sazrijevanje svih ćelija krvi izuzev limfocita). 2. Timus 3. Slezina 4. Limfni čvorovi 5. Limfocitne tvorevine u organima za varenje (tonzile, Peyerove ploče).

MATIČNE ĆELIJE 1. Pluripotentna matična ćelija(diferencijacija i samoobnavljanje) 2. Matična ćelija opredjeljena za pojedine loze 3. Matične ćelije poznate morfologije

ONTOGENEZA HEMATOPOEZNIH ORGANA Embrion - prve hematopoezne ćelije u mezodermnom listu žumancetove kesice (nastaju prvi eritrociti – sa jedrom) - traje nekoliko nedjelja (do 10. nedjelje života) - tipovi hemoglobina u ovom periodu: 1. tip I Gower-ovog hemoglobina (zeta i epsilon lanci) 2. tip II Gower_ovog hemoglobina (alfa i epsilon lanci) - prva dva tipa hemoglobina nestaju nakon 10. nedjelje zivota 3. hemoglobin portland (zeta i gama lanci)

Fetus - hematopoeza se odvija u jetri - nastaju eritrociti bez jedra - fetalni hemoglobin Hgb F(dva alfa i dva gama lanca) - od 5. mjeseca hematopoeza se odvija i u kostnoj srži - pri rodjenju hematopoeza samo u kostnoj srži - novorodjenče ima 70% Hgb F, 28% Hgb A, oko 2% Hgb A2.

KOSTNA SRŽ - najaktivnije proliferativno i regenerativno tkivo čovjeka - veličina stvaranja krvnih ćelija zavisi od potreba (primjeri: sferocitoza, akutno gubljenje krvi, ITP, piogene infekcije)

grudnoj kosti. HISTOLOŠKA GRADJA KOSTNE SRŽI 1. rebrima..odmah po rodjenju {upljine svih kostiju ispunjene su aktivnom kostnom srži (crvena kostna srž) . karličnim kostima. stvaranje arteriola. godineaktivno hematopoezno tkivo nalazi se u: pr{ljenovima. stvaranje venskih sinusa.ćelije retikuluma . Ostrvca hematopoeze u koja dolaze nutritivna arterije.pojam ekstramedularne hematopoeze . te ostrvaca hematopoeze).od 18. Bogata mreža krvnih sudova 2. makrofaga. kostima lobanje.poslije 4. limfocita) . a odlaze centralni venski sinusi. godine crvenu kostnu srž zamjenjuje žuta .masna srž može da predje u crvenu i obrnuto (resorpcija kosti.uloga kostne srži u imunitetu (stvaranje monocita. godine adipociti preko 50% .poslije 40. te proksimalnim epifizama dugih kostiju . koji se ulivaju u centralne vene kostne srži .

celularnost kostne srži: 40x uvećanje 0 – nema ćelija u vidnom polju 1 – 1-15 ćelija 2 – 15-30 ćelija 1 i 2 označavaju aplaziju kostne srži 3 – 30-60 ćelija normocelularnost 4 – vi{e od 60 ćelija u v.H. polju hiperplazija MIJELOGRAM: odnos ćelija pojedinih krvnih loza u kostnoj srži (imerzija: brojanje 200 do 300 ćelija sa jedrom) .endotelske ćelije . (hematopoezna induktivna mikrookolina) CELULARNOST KOSTNE SRŽI 10 12 hematopoeznih ćelija M : E = 3 (4) : 1 punkcija kostne srži odredjuje celularnost biopsija kostne srži – histolo{ki pregled kostne srži .I.M..

Trombocitopenije (broj megakariocita) 9. Refrakterne anemije (hemosiderin) 2. Mijeloftiza 4. Aplastična anemija (biopsija) 5.Gaucher i Niemann-Pick . Neutropenija i agranulocitoza 6. Hemolitičke anemije (hemolizne i aplazne krize( 3. Akutne leukemije 7. Plazmocitom 10. Hronične leukemije 8.INDIKACIJE ZA PUNKCIJU KOSTNE SRŽI 1.

Ponavljana “punctio sicca” Pancitopenija (ili bicitopenija) Mijelofibroza Mijeloftiza (karcinom. 4.INDIKACIJE ZA BIOPSIJU KOSTNE SRŽI 1.duž velikih krvnih sudova . medulske vrpce (horde) 5.limfocitogram . parafolikularna zona . germinativni centar 6. periferni čvorići (folikuli) 4. tbc) LIMFNI ČVOROVI sekundarni (periferni) limfocitopoezni organi .histolo{ka gradja: 1. fibrozne pregrade 3. 2. čahura limfnog čvora 2. 3. limfom.

arteriole koje se prazne u crvenu pulpu.filtracija krvi gradja slezine: 1. luči se plazma bogata limfocitima) 4. trabekule (potpora) 3. trabekulske arterije.SLEZINA sekundarni limfocitopoezni organ . čahura (bez mi{ićnih ćelija) 2.velika uloga u imunitetu .najveći limfocitni organ . centralne arterije u centru cilindara bele pulbe. bela pulpa . tj. arterijski krvotok ( arterije slezine.

crvena pulba Slika l. shematski prikaz histološke gradje slezine Stef.5.autoimune hemolitičke anemije i trombocitopenija . Imunitet .imunitet nakon splenektomije 2. marginalna zona 6. Filter . str 84 Uloge slezine 1.najvažniji filtar krvi u ljudskom organizmu .cirkulisanje limfocita .glavni izvor antitijela .

Involucija u pubertetu.Najveća zapremina u fetusno doba i prve dvije godine života .I pored involucije aktivan u limfocitopoezi MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Slika 2. 94 shematski prikaz odnosa morfološki neprepoznatih ćelija hematopoeze .80 do 90% Fe iz eritrocita odlazi transeferinom u kostnu srž TIMUS . Rezervoar – mala uloga 4. tezina u odraslo doba iznosi 10 do 15 g.Limfoepitelni organ. str. Uloga u metabolizmu gvoždja .3. .

hipoksija stimuli{e sintezu eritropoetina . neophodan za zavr{no diferentovanje matičnih ćelija eritrociopoeze . diferencijacija.bubreg. jetra . PROERITROBLASTI ERITROPOETIN . proliferacija ERITROCITOPOEZA BFU – E (Burst forming unit – erythroid) grozdast izgled kolonija CFU – E (Colony forming unit – erythroid) najzrelije morfolo{ki neprepoznate ćelije. osnovni regulator eritrocitopoeze.Hormon.Osnovne karakteristike matičnih ćelija: samoobnova..kloniran gen za eritropoetin čovjeka i izražen u biolo{ki aktivnom obliku: ERITROPOETIN .

jatrogene agranulocitoze.rHuEpo . neutropenije.nivo eritropoetina u serumu 15 do 25 milijedinica/ml . aplastičnoj anemiji . sideropenijskoj anemiji. mijelodisplastični sindromi . endotelske ćelije. monociti) th. limfociti.aktivnost se izražava u internacionalnim jedinicama .nizak nivo eritropoetina u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji. GRANULOCITOPOEZA CFU – GM (Colony formin unit – Granulocytic Monocytic/Macrophag) CSF – GM (Colony stimulating factor – humorski faktor – luče ga: makrofagi. endokrinim bolestima.visok nivo eritropoetina u akutnom krvarenju.

Colony Stimulating Activity) Regulacija megakariocitopoeze: 1. AML) MEGAKARIOCITOPOEZA CFU – Meg (Megakaryocyte) Meg – CSA (Meg.. trombopoetin     luči ga bubreg stimuliše megakariocitopoezu povećava broj i veličinu megakariocita povećava stepen poliploidije .klonske hemopatije sa nepodudarnošću izmedju sposobnosti razmnožavanja i diferentovanja (CML.nespecifični faktori koji utiču na klonsku proliferaciju CFU-GM je prostaglandin E (PgE) inhibišu proliferaciju CFU-GM . promjena mase trombocita u cirkulaciji 2. promjena mase megakariocita u kostnoj srži.

drepanociti. oblik. megalociti.hromija. MGG bojenje) 1. stomatociti. makrociti. Analiza eritrocita . povećava broj i zapreminu trombocita u cirkulaciji DIJAGNOSTIČKI POSTUPCI U HEMATOLOGIJI Pregled krvne slike  razmaz periferne krvi (tehnika pravljenja razmaza. akantociti. Morfologija neutrofila . dakriociti 2. ehinociti. sferociti. anizopoikilocitoza (shizociti. kodociti. mikrociti. eliptociti.

zgusnut hromatin .veliki limfocit (virocit) 4.mali limfocit . Morfologija limfocita .jedro od 2-5 segmenata . pseudo pelger-Huet-ova nenormalnost.granulomera (centar – azurofilna zrnca) .sekundarne granule (Pelger-Huet-ova nenormalnost jedra.hijalomera (citoplazma na periferiji) .. Chediak-Higashi. {tapast oblik . džinovski neutrofili) 3.okrugao. ovalan. Morfologija trombocita .

PUNKCIJA I BIOPSIJA LIMFONODUSA Prednosti citologije:  identifikacija tkiva  rana evaluacija neoplazmi  prepoznavanje zapaljenja  posmatranje ćelijskih detalja  indikator efekta hemioterapije  mogućnost ponavljanja procedure  bezbolna  visoka specifičnost i senzitivnost Citološka analiza limfadenopatija:  reaktivna hiperplazija  zapaljenje .

transferin. feritin .sve bitne aminokiseline i glicin su neophodne za eritrocitopoezu 2.bitan sastojak svih ćelija . Gvoždje .najveći dio Fe u hemoglobinu . Bjelančevine .  metastaza limfomi ERITROCITNA LOZA Činioci potrebni za eritrocitopoezu • bjelančevine • gvoždje • vitamin B12 • folna kiselina • askorbinska kiselina 1.

3.6 odjeljaka Fe u organizmu: hemoglobinsko. Fe labilne rezerve. sebum i žuč. mioglobinsko.2 do 5 g u organizmu Fe . tkivno i transportno Fe. Odjeljci Fe u organizmu: . Gvoždje hemoglobina je najveći odjeljak Fe .METABOLIZAM FE Gubljenje Fe deskvamacijom: epitelskih ćelija organa za varenje ćelija epiderma epitela bubrežnih kanalića uklanjanjem dlaka i noktiju sekretima kao {to su znoj.

u hemu mioglobina .u maloj količini u svim ćelijama skeletnih i srčanog mi{ića .kod patolo{kog nagomilavanja Fe u organizmu(hemohromatoza) hemosiderin se nalazi u velikim količinama u svim tkivima Labilna rezerva Fe Fe u plazmi (80 do 90 mg) povećana u neefektivnoj eritrocitopoezi Mioglobinsko Fe . slezina). Kupfferove ćelije jetre.Feritin je glavno jedinjenje za fiziolo{ko nagomilavanje Fe. Nalazi se u svim tjelesnim ćelijama i tkivnim tečnostima Hemosiderin nalazi se pretežno u ćelijama monocitnomakrofagne loze(kostna srž. . On je kompleks izmedju apoferitina i Fe.

m oko 1 mg dnevno .Tkivno (enzimsko) Fe .vezuje i nosi Fe iz plazme do eritroblasta i retikulocita u kostnoj srži .nalazi se u svim ćelijama u nekim enzimima Transportni odjeljak Fe .najmanji odjeljak Fe (3-4 mg) .indirektno odredjivanje vrijednosti transferina preko najveće količine Fe koje može da veže: TIBC(Total Iron-Binding Capacity) APSORPCIJA GVOŽDJA .u plazmi je vezano za transferin (siderofilin) .potreba za gvoždjem: ž oko 2 mg dnevno.fero joni .Fe iz plazme .duodenum i gornji dio jejunuma pomoću specifičnih receptora na ćelijama sluzice .

veže se zatim ili za apotransferin ili feritin zavisno od “gladi” ćelija sluznice duodenuma i jejunuma prema Fe . jaja.  rastenje.uloga žuči u apsorpciji 3. hipermetabolizna stanja i trudnoća zahtijevaju veće uno{enje kobalamina Apsorpcija vitamina B 12 . Vitamin B 12  kobalamin  sinteti{u ga bakterije i gljivice  jetra.. mlijeko  nije nadjen u biljnim namirnicama  dnevne potrebe: 5 do 30 mikrogr. mi{ići.Fe u vidu hema hemoglobina ili mioglobina . morske ribe.

prisustvo unutra{njeg činioca (1925.č. Castle) . mokraćom se izlučuju velike količine metil-malonil CoA .-B12 vezuje se u terminalnom ileumu za svoje receptore na mikročupicama sluznice tog dijela crijeva .vit.luče ga parijetalne (ivične) ćelije želudačne sluznice . Metilska grupa iz N5-metil-tetrahidrofolata premje{ta se na homocistein da bi se iz njega stvorio metionin .metil-koablamin pretvara N5-metiltetrahidrofolat u tetrahidrofolat. .stabilni kompleks u.Transkobalamin II normalno vezuje samo 10 do 25% kobalamina u plazmi Uloga vitamina B12 u metabolizmu .g. B12 u plazmi je vezan za transkobalamin I.adenozil-kobalamin pretvara metilmalonilkoenzim A u sukcinil-koenzim A. .Kada postoji deficit vitamina B12..

broj eritrocita.mnoge bakterije sinteti{u folnu kiselinu . hematokrit Simptomi i znaci anemije zavise od: .glavna uloga u sintezi DNK . količina hemoglobina. Folna kiselina .dnevne potrebe: 100 i 200 mikrogr. . : Smanjenje hemoglobina u jediici zapremine krvi .timidilat ANEMIJE Def.pteroil-monoglutaminska kiselina.4. pripada grupi vitamina B .apsorpcija folata u jejunumu .

osnovne bolesti (hr.smanjenja preno{enja O2 tkivima . hemoliza) .veličine smanjenja .brzine nastanka . koronarna insuficijencija. 2. 5. povraćanje . 3. disfagija.. 8. 6. atrofija papila jezika. 7. Povećan rad srca Hiperkinezni krvotok Tahipneja (kod izražene anemije) Smanjenje hemoglobina za pola. bubrežna insuficijencija. 4.kompenzatornih mehanizama Kompenzatorni mehanizmi 1. muka. gubitak apetita. nastaje srčana insuficijencija Kod koronarne insuficijencije i manje smanjenje hemoglobina uzrokuje napade pektorske angine ( transfuzija-oprez!) Smanjen afinitet hemoglobina prema kiseoniku Povećanje eritrocitopoeze Želudačno-crijevni poremećaji: glositis.

Srčani {umovi(sistolni) vrh srca ili pulmonarno u{će. depresija ST segmenta.9. ekstrasistole PATOFIZIOLOŠKA PODJELA ANEMIJA I SMANJENO STVARANJE II POVE]ANA RAZGRADNJA I SMANJENO STVARANJE . Amenoreja 10.

Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja pluripotentne matične ćelije hematopoeze 1. aplastična anemija 2. 2. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja unipotentne matične ćelije opredeljene za eritrocitopoezu 1. 4. 3. aplazija eritrocitne loze anemija u hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji anemija u endokrinim bolestima urodjene dishematopoezne anemije C. Zbog poremećaja razmnožavanja i diferentovanja morfolo{ki poznatih eritrocitopoeznih ćelija . paroksizmalna noćna hemoglobinurija B. dishematopoezne anemije 3.A.

folna kiselina) 2. anemija izazvana infiltratima u kostnoj srži (mijeloftizna anemija) 3. anemija u hroničnim bolestima 2. Anemije nepoznatog ili vi{ečinilačkog uzroka 1. poremećaj sinteze hemoglobina (hipohromne anemije) a. megaloblastna (vit. B 12 . hemoglobinopatije (bol. talasemija e.1. deficit gvoždja b. anemija zbog poremećaja ishrane II POVE]ANA RAZGRADNJA . urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza c. srpastih eritrocita) D. urodjene diseritrocitopoezne anemije 4. sideroblastne anemije d.

Deficit enzima 3. Ekstrakorpuskularne 1. Nenormalnosti hemoglobina (hemoglobinopatije) B. mikrocitna. 6. Poremećaji opne 2.A. Korpuskularne 1. 3. normocitna . 5. 4. Mehaničke Hemijski ili fizički činioci Infekcije Antitijela Hipersplenizam Gubljenje krvi Morfolo{ka podjela anemija: makrocitna. 2.

dok su kinetika eritrocitopoeznih matičih ćelija i sinteza DNK normalni . (hemoglobinopatije) SIDEROPENIJSKA ANEMIJA .nastaje postepeno .smanjena koncentracija hemoglobina u krvi . nedovoljan unos hranom . sideroblastne anemije 4.hipohromni mikrociti .HIPOHROMNE ANEMIJE Hipohromne anemije – smanjena sinteza hemoglobina. anemije usljed deficita gvoždja (sideropenijska anemija) 2.deficit Fe u organizmu . talasemije 5. urodjena atransferinemija i idiopatska plućna hemosideroza 3.hemodilucija i hemokoncentracija Podjela: 1.etiologija: 1.

kompenzatorni mehanizm . TIBC – visok. kosi.tegobe . jednjaku.terapija: preparati Fe p. endokrini poremećaji . želucu. povećano gubljenje Fe iz organizma . nakon popravka krvne slike) .apsorpcija: duodenum i jejunum.(6 mj. hiposideremijska anemija . Hgb – snižen.op{te pojave. noktima. ustima.75 g/l . HCL pretvara feri jon u fero . broj E – smanjen.o. promjene na jeziku. HTC – snižen . lo{a apsorpcija Fe u organima 3.za varenje - 2. prelatentna sideropenija 2.klinička slika: . latentna sideropenija 3.laboratorijski pregledi: pregled razmaza periferne krvi pregled punktata kostne srži Fe – nisko.patogeneza: 1.

prstenasti eritroblasti ili sideroblasti . . a vi{ak gvoždja se nagomilava u mitohondrijama u vidu fosfata gvozdja .zbog toga je smanjena sinteza hemoglobina u njima.SIDEROBLASTNE ANEMIJE 422 Definicija: hipohromne anemije nastale zbog nesposobnosti iskori{ćavanja gvoždja u eritroblastima za sintezu hema.

godine života . makrocitna dimorfnost eritrocita broj leukocita može da bude smanjen TR ili norm. zamorljivost.klinička slika: bljedilo. normocitna ili umj. stenokardija. ili smanjeni .poremećaj sinteze hema (smanjena sinteza ALA) ..sintetaza ALA.veliko nagomilavanje Fe u mitohondrijama .poslije 60. ferohelataza . krupne vi{e od 5 granula u jednom sideroblastu prstenast raspored nasljedne i stečene sideroblastne anemije Idiopatska (primarna) sideroblastna anemija – stečena .laboratorijski pregledi: anemija. anoreksija . dispneja.nagomilavaju se u kostnoj srzi – neefektivna eritrocitopoeza kriterijumi: granule u sideroblastima.

dok su sinteza. ako ne postoji deficit gvoždja u organizmu .terapija: transfuzije eritrocita. sazrijevanje citoplazme normalno . prepisivanje i prevodjenje RNK očuvani .zbog toga su deobe tih ćelija usporene. Deficit vitamina B 12 .morfolo{ke promjene u ćelijama krvi i u ćelijama drugih organa Podjela megaloblastnih anemija I.poremećena sinteza DNK.hiperplazija eritrocitne loze u k. srzi hiperferemija . helatori gvoždja. MEGALOBLASTNE ANEMIJE Grupa bolesti sa glavnom osobinom: .neefektivna hematopoeza .davanje gvoždja je bez dejstva.

Nedovoljno uno{enje (alkoholičari. neoplazme i granulomske bolesti . Povećane potrebe za B 12 2. Lo{a apsorpcija nedovoljno stvaranje unutra{njeg činioca perniciozna anemija gastrektomija urodjeno nestvaranje u.č.trudnoća .paraziti u tankom crijevu: pantljičare. Nasljedni deficit transkobalamina II D. promjene u termnalnom ileumu regionalni enteritis resekcije takog crijeva. Deficit folne kiseline A. odojčadi) B. Povećane potrebe: . Smanjeno uno{enje vitamina B 12: striktni vegetarijanci B. bakterije C.mala djeca .A.

antimetaboliti.nasljedni poremećaji metabolizma folne kiseline C. poremećen metabolizam folne kiseline (metotreksat) 3.tropski i netropski spru .. Lo{a apsorpcija . Megaloblastne anemija nepoznate etiologije . Poremećaj metabolizma .maligne bolesti C. B... Drugi uzroci A.ljekovi D. Ljekovi koji remete sintezu DNK .antagonisti folata (mtx) .

pljuvačci i želudačnom soku.č. blokirajuća antitijela AB1 .najče{ća medju megaloblastnim anemijama izazvana nedostatkom vitamina B 12 u organizmu .vi{e od 75% oboljelih od ove anemije ima antitijela protiv u.apsorpcija vitamina B 12 je onemogućena nelučenjem iz parijetalnih ćelija sluznice želuca unutra{njeg činioca (Castleov činilac) Etiologija i patogeneza .poliklonska antitijela IgG ili IgA klase.1.PERNICIOZNA ANEMIJA . vezujuća antitijela AB II .genske promjene . u serumu. .uzrok: atrofija želudačne sluznice sa i{čezavanjem parijetalnih ćelija .2.vi{e od 90% oboljelih od perniciozne anemije ima u serumu antitijela protiv parijetalnih ćelija želudačne sluznice .

organizam bolesnika dobro se prilagodjava na hipoksiju . (tahikardija.Anemija: može da bude uzrok infarkta miokarda ili akutne zastojne srčane insuficijencije.starije osobe. pomje{ano sa blagom žuticom i kože i sklera . nalaz neorganskih sistolnih {umova) .Neurolo{ki poremećaji: karakteristični su samo za megaloblastne anemije izazvane deficitom vitamina B 12 .Klinička slika . rana pojava sijede kose .Hunterov glositi u 50% oboljelih .bolest se razvija postepeno i neprimjetno .Poremećaji organa za varenje ispoljavaju se subjektivnim tegobama i objektivnim nalazima .zapremina želudačnog soka 10% od normalne .najče{će početni simptomi: srčane insuficijencije ili pektoralne angine ili nervni oremećaji .pri fizičkom pregledu: izraženo bljedilo. dobro uhranjene.

Adenozil-kobalamin : pretvaranje metilmalonilkoenzima A u sukcinil-kenzim A. parestezije i du{evne promjene. prisustvo megaloblasta.Laboratorija: broj eritrocita smanjen.periferna krv: makroovalociti.Kostna srž: hiperplazija eritrocitopoeze. povećan broj megakariocita. hipersegmentacija jedra zrelih granulocita. tj. znak Babinskija i gubitak osjećaja za položaj i vibracije govore za demijelinizaciju zadnjih i bočnih stubova Hematolo{ke promjene . pojačani refleksi. dakriociti i mikrosferociti . hiperferemija. broj leukocita smanjen.neurolo{ki poremećaji: spastični nekoordinisani hod.. fragmentisani eritrociti.hiperbilirubinemija.homocistein-metioninska reakcija . veliki metamijelociti i {tapasti granulociti. (velike količine metil-malonilCoA). broj retikulocita smanjen. povi{enje LDH . . megalociti. . smanjen broj trombocita .

test apsorpcija vitamina B 12 pomoću unutra{njeg činioca (Schillingov test) .ispitivanje izlučivanja metilmalonata mokraćom Terapija .Diferecijalna dijagnoza . cijankobalamina ili idroksikobalamina svakodnevno sve do pojave retikulocitne krize KORPUSKULARNE HEMOLITIČKE ANEMIJE Nasljedna sferocitoza .doživotno liječenje vitaminom B 12 ( davanje 500 do 1000 mikrogr.

povećana propustljivost opne za jon Na . retikulocitoza.poremećaj opne (kvalitativne i kvantitativne promjene spektrina i bjelančevine 4. hiperbilirubinemija .1) .tri klinička oblika: tipičan oblik. a ponekad ograničena na beonjače i sluznicu nepca . žutica .nasljedjuje se autosomno dominantnim genom . anemija. blag oblik. težak oblik Laboratorijski pregledi .holelitijaza je vrlo česta komplikacija NS kao i drugih hemoliznih anemija .žutica je često vrlo slaba.anemija i njena izraženost varira s vremena na vreme i od bolesnka do bolesnika .loptast oblik eritrocita smanjuje njihovu elastičnost i savitljivost .hemolizna bolest sa sferocitozom..anemija. splenomegalija.razgradnja u slezini Klinička slika .

varira od izražene hemolizne anemije i žutice do potpuno kompenzovanog.test osmotske hemolize pozitivan Lečenje . dehidracije.nedostatak PK uslovljava nedovoljnost energije u eritrocitima..splenektomija ENZIMOPATSKE HEMOLIZNE ANEMIJE Deficit kinaze piruvata .autosomno recesivno . Klinička slika . {to dovodi do njihovog smežuravanja.kostna srž pokazuje hiperplaziju eritrocitne loze .anaerobni put razgradnje glikoze .aktivnost katjonskih pumpi uslovljava gubitak K i vode iz eritrocita. skraćenje njihovog vijeka i nastanak hemolizne anemije . klinički neispoljenog oblika .

Hgb izmedju 60 i 120 g/l . Oslobadja se jon H. hemolizne ili aplazne krize) Laboratorijski pregledi . splenomegalija.znaci isti kao u drugim hemoliznim anemijama(žutica.u krvnom razmazu makrocitoza i polihromatofilija .ispitivanje na otpornosti na hipoosmozne rastvore NaCl daje normalan rezultat Liječenje .stepen anemije različit .pretvaranje glikoza-6-fosfata u 6fosfatoglukonolakton. godine Deficit dehidrogenaze glikoza-6-fosfata .težak stepen anemije zahtijeva primjenu transfuzije izdvojenih eritrocita da bi se koncentracija Hb održavala iznad 100 g/l . koji omogućava redukciju oksidisanog nikotin-amid-adenin-dinukleotid- .splenektomija nakon 5..

deficit ovog enzima uslovljava odredjene promjene u gradji eritrocita. akutna hemolizna anemija koja se javlja pri uno{enju oksidacijskih ljekova . infekcijama ili poslije uzimanaj fava pasulja (boba) .Deficit enzima G-6-PD ispoljava se u tri klinička oblika .3. kongenitalna nesferocitna hemolizna anemija . dijabetesnoj acidozi ili uno{enju fava pasulja Laboratorijski nalazi . te se oni brže razgradjuju i imaju skraćen vijek Klinička slika .1. akutna hemolizna anemija koja se ispoljava pri infekciji.anemija različitog stepena .fosfata(NADP) u redukovani njegov oblik (NADPH) .2.postoje mnoge varijante deficita ovog enzima.ispoljavanje je podstaknuto uno{enjem nekih ljekova. te se bolest ispojava na različite načine .

.akutne kliničke oblike karakteri{e vrlo izražen stepen anemije koji može da uslovi razvoj hipovolemijskog {oka . koje nastaju zbog oksidacijskih procesa u njima Liječenje . i klase 2.prisustvo Heinzovih tela{aca u eritrocitima bolesnika je osnovna karakteristika svih HA.ispitivanje otpornosti na hipoosmozne rastvore daje normalan rezultat . osim kada se ispolje te{ke hemolizne krize EKSTRAKORPUSKULNE HEMOLIZNE ANEMIJE . kod kojih u anamnezi postoje podaci o pojavi hemoliznih kriza poslije uzimanja ljekova..liječenje transfuzijama nije potrebno.liječenje se sprovodi samo u bolesnika s varijantama klase 1. Oni treba da izbjegavaju uzimanje oksidacijskih ljekova i fava pasulja.hiperbilirubinemija .

C3b komponenta komplementa 5. C5 komponentu u C5b 7. preko aktivisanja C4b2b aktivi{e se 4. aglutinacija – IgM.Imunohemolizne anemije . kompleks antigen – IgM antitijelo 2.izoantitijela –nakon uno{enja neodgovarajućih eritrocita transfuzijom ili kroz placentu . . 3.autoantitijela – stečena antitijela specifična za antigene eritrocita .prouzrokovane su {tetnim djelovanjem izoantitijela ili autoantitijela na eritrocite .klasičan put aktivacije komplementa (670) 1. Kompleks C4b2b3b aktivi{e 6. aktivira se prva komponenta komplementa C1.prijanjanje antitijela na povr{ini eritrocita. C9 komponenta komplementa se aktivi{e . ili makrofagi – IgG. aktivisanje C5 – C8 komponenti komplementa 8.

. te mogu da se vezu samo za dva antigena. komponenta C9 se polimerizuje u prisustvu jona Zn {to omogu]ava stvaranje brojnih kanala kroz eritrocitnu opnu kroz koje prolaze katjoni i voda {to dovodi do bubrenja eritrocita i njihove razgradnje alternativni put aktivacije komplementa 1. C4 o C2. Medjutim IgG su najveća klasa imunoglobulina u čovjeka. dalji put isti kao i u klasičnom putu i odigrava se na povr{ini eritrocita . stvaranje kanala kroz lipidni sloj eritrocitne opne.o{tećene eritrocite razgradjuju u krvnoj cirkulaciji monociti i neutrofilni granulociti .9. 2. i properdin 3. te makrofagne ćelije slezine i jetre IgG antitijela imaju manju moć vezivanja za antigen. zbog čega je njihov kapacitet da djeluju kao antitijela veliki. 10. aktivaciju C3 omogućavaju dvije bjelančevine plazme B i D. aktivacija treće (C3) komponente komplementa ali bez uče{ća C1.

. pa prema tome AIHA mogu biti izazvane toplim antitijelima i imati blažu ili težu kliničku sliku. posttransfuzijske hemolizne reakcije 2. zbog prisustva bjelančevina (imunoglobulina) u plazmi bolesnika koje imaju karakter antitijela i reaguju sa antigenima na opni eritrocita bolesnika .vezuju se za eritrocite . Izoimune hemolizne anemije 1. i hladnim antitijelima : hemolizni sindrom hladnih aglutinina.autoantitijela reaguju sa svim eritrocitima i ne stvaraju se kao odgovor na neki specifični antigen . izoimuna hemolizna bolest novorodjenčeta Autoimune hemolizne anemije .dijele se na topla i hladna.heterogena grupa hemoliznih anemija čija je zajednička osobina povećana razgradnja eritrocita..o{tećenje eritrocita ne odigrava se uz pomoć komplementa . te paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću.

primarne 2. granulomske bolesti) AIHA izazvane hladnim antitijelima 1. mycoplasma pneumoniae.AIHA izazvane toplim antitijelima 1. virus infektivne mononukleoze. sekundarne ( hronična limfocitna leukemija. neoplazme limforetikulskog sistema) 3. druge autoimune bolesti – SEL poliarteritis. nehematogene neoplazme – ciste i tumori ovarijuma. virusne infekcije. male boginje i zau{ke) . mal. paroksizmna hemoglobinurija na hladnoću ( idiopatski oblik. limfomi. primarne 2. sekundarna – sifilis. virusne infekcije. sekundarne ( infekcije.

virusi. druge autoimune bolesti.najveći broj toplih antitijela pripada IgG klasi . koncentracija hemoglobina i vrijednost hematokrita. velika zamorljivost.snižene vrijednosti eritrocita.akutni i hroničan tok .tezak klinički oblik ispoljava se hemoglobinurijom. SEL. uz povi{enu temperaturu. dispneja. lupanje srca. retikulociti povi{eni.različita . kao i maligne limfoproliferativne bolesti (3 teorije) .AIHA S TOPLIM ANTITIJELIMA Etiologija .klinička slika uslovljena anemijom. žutica . makrocitoza u perifernoj krvi .ragradnja u slezini u makrofagima koji imaju receptore za Fc fragment IgG Klinička slika . bolove u trbuhu i ledjma Laboratorijski pregledi .

pozitivnost indirektnog testa zavisi od količine stvorenih autoantitijelai od stepena vezivanja za eritrocite Liječenje .citostatici .velike doze IgG .u K. zbog autoantitijela i protiv ovih ćelija .S.transfuzije (vrlo oprezan u odabiranju davalaca krvi) .kortikosteroidi (60 do 100 mg prednizona) .leukociti i trombociti obično smanjeni.direktan Coombsov test pozitivan u oko 80% pacijenata(pozitivan je i u bolesnika kada se stvaraju antitijela protiv ljekova . gvozdje normalno ili povi{eno . hiperplazija eritrocitne loze .u sekundarnim oblicima mogu znaci ubrzan eritrocitopoeze izostati zbog infiltracije kostne srži .bilirubin umjereno povi{en..plazmafereza BOLEST HLADNIH AGLUTININA .

u{nih {koljki.epizode cijanoze prstiju.Raynaudov sindrom.mogu da ga uslove razne infekcije.Etiologija .transfuzije . bolovi u zglobovima Laboratorijski nalazi .često povećan broj limfocita u kostnoj srži Primarni idiopatski oblik BHA -javlja se često u starih osoba poslije 70 godine života .plazmafereza . vaskulitis.visok titar hladnih aglutinina klase IgM . kao komplikacija pneumonije .direktan Coombsov test pozitivan sa serumom u kojem se nalaze atitijela protiv komponenti komplementa. nosa i obraza Sekundarni oblik BHA . akrocijanoza i suva gangrena. dok serum s atitijelima protiv IgG daje negativnu reakciju liječenje .

kliničke posljedice: zbog smanjenog stvaranja hemoglobina i {tetnog efekta lanca koji se stvara u vi{ku .djelimičan ili potpuni izostanak stvaranja beta lanca . delta beta-. gama delta beta.autosomno nasljedjivanje BETA TALASEMIJA .TALASEMIJE 360 Definicija: smanjeno stvaranje jednog ili vi{e globinskih lanaca . razlikujemo: alfa-. beta-.talasemije .zavisno od toga koji je globinski lanac zahvaćen.

taloži se u eritrocitima.sklonost infekcijama . intramedulasko razaranje i neefektivna eritrocitopoeza .povećana produkcija eritropoetina. endokrini poremećaji .posljedica: neuravnotežen odnos stvaranja globinskih lanaca i vi{ka normalno stvorenih alfa lanaca. ekspanzija eritrona i deformacija kosti .vi{ak stvaranja gama lanaca.mongoloidni izgled .spontani prelomi kostiju . poremećaj sazrevanja eritroblasta.nedostatak folne kiseline .hepatosplenomegalija . smanjeno stvaranje hemoglobina.krajem prve decenije zivota. gomilanje gvoždja ..usljed gomilanja gvozdja. krvarenja i infekcije .trombocitopenija i leukocitopenija.tezak stepen anemije po rodjenju i ima progresivan karakter . i stvara se Hgb F Klinička slika: HOMOZIGOTI: Talasemija major .

blag stepen anemije .djeca umiru ili intrauterino u 30. – 40. pokazuju velike promjene u veličini i obliku Terapija talasemije .povećanje zapremine plazme moguće usljed ekspanzije kostne srzi koja djeluje kao vaskulni {ant HETEROZIGOTI .transfuzija krvi tj. blaga subfebrilnost ALFA TALASEMIJE Sindrom fetusnog hidropsa Hb Bart . nedjelji trudnoće ili ubrzo po rodjenju.. Hb Bart ima 4 gama lanca i Hb Portland ima 2 epsilon i 2 gama lanca . malaksalost. eritrocita .zamor.eritrociti su slabo hemoglobinizovani. žučni kamenci .

splenektomija . stvaraju se intraćelijska vlakna i srpasti izgled eritrocita . aminokiselinu beta globinskog lanca . glutamin sa valinom .najče{ći HbS(drepanocitoza) ili anemija srpastih eritrocita.mutacija baze u kodonu za 6.če{će oblike predstavljaju i HbE. C i D DREPANOCITOZA Patofiziologija . gdje je u hemoglobinu u beta lancu na 6. polozaju zamijenjena jedna aminokiselina.pri djelimičnoj ili potpunoj deoksigenaciji dolazi do polimerizacije.kelatori gvoždja HEMOGLOBINOPATIJE Poremećaj gradje hemoglobina ..

2.krupni eritrociti ometaju protok krvi u mikrocirkulaciji . 3. Hronična hemolizna anemija Sistemske pojave Vazookluzivne bolne krize O{tećenje organa 1.smanjen afinitet eritrocita za kiseonik uslovljava visok pritisak kiseonika {to utiče na smanjeno stvaranje eritropoetina .medjuakcija valina u beta lancu sa hidrofobnim područjima susjednih beta lanaca započinje sljepljivanje ostalih hidrofobnih aminokiselina .. {to dovodi do vazookluzivnih pojava . – hemolizna anemija .smanjenjem pritiska kisika do kritične tačke u eritrocitima sa HbS nastaje intraćelijska polimerizacija Homozigotni oblik 1. 4.

grudne krize. koje utiču na intraćelijsku polimerizaciju.. – kardiovaskularni sistem . bakterijskim i virusnim) . a takodje i acidozom.u infekcijama povećanje fibrinogena koji podstiče adheziju srpastih eritrocita na endotel .pogor{anje anemije pri akutnom povećanju slezine {to se obja{njava naglom sekvestracijom u slezini 2. abdominalne krize. pneumokokna sepsa. .WaterhouseFriderchsenov sindrom) . nagla smrt 4. krize sekvestracije u slezini. – osjetljivost prema infekcijama (često bakterijska sepsa. hipoksijom i dehidracijom. septikemija i {ok.poremećaj fagocitne aktivnosti slezine 3. hemoragijska nekroza nadbubrežnih žlijezda. – drepanocitne bolne krize (udružene sa infekcijama. meningitis. mi{ićno-skeletne krize. neurolo{ke krize.

oči ( proliferativna retinopatija zbog povećane viskoznosti krvi) Laboratorijski nalazi i diferencijalna dijagnoza ponavljane bolne krize izrazita anemija sa hematokritom od 0.anemija – folati. gnatopatija i povećanje gornje vilice) . transfuzija.18 do 0.- pluća jetra i žučni putevi genitourinarni sistem centralni nervni sistem kosti ( infarkti i hiperplazije kostne srži. istanjenosti kostiju krova lobanje.zdravstveni režim . androgeni .30 prisustvo srpastih eritrocita u razmazu krvi preko 80% hemoglobina S u elektroforezi Terapija .

poznat uzrok 2.ljekovi: citostatici i dr. sekundarna aplastična anemija 2. nepoznat uzrok (idiopatska) 1. endotelska ćelije. medjućelijski matriks) Uzroci sekundarne aplastične anemije: . pancitopeniji. fenilbutazon. 1..uloga hematopoezne induktivne mikrookoline (ćelije retikuluma. ljekovi( hloramfenikol. soli zlata. gdje je hematopoezno tkivo zamjenjeno masnim tkivom i smanjenju broja eritrocita. urodjena i stečena . fenitoin. granulocita i trombocita u perifernoj krvi.bolne krize – intenzivna hidracija. antibiotici APLASTIČNA ANEMIJA Def: bolest hematopoezne matične ćelije opredeljene za mijelopoezu koja vodi aplaziji kostne srži. analgetici. acetilsalicilna kiselina) .

granulocitopenije i trombocitopenije . milijarna tuberkuloza. a to su germinativni epitel testisa. lupanje srca i dispneja .izlaganje letalnim ili subletalnim dozama zračenja cijelog tije izaziva ogromno izumiranje ćelija u kostnoj srži .zračenje( manje doze zračenja o{tećuju samo organe u kojima postoji brza obnova ćelija.pregled krvne slike i kostne srži .virusi i bakterije (virusni hepatitis.simptomi anemije. infekt. epitelske ćelije crijeva i ćelije baznog sloja eiderma) .. pankreatitis) Klinička slika . op{ta slabost.pancitopenija .zamorljivost.krvarenja iz sluznica i po koži Laboratorijski nalazi . mononukleoza.povi{ena temperatura . pospanost. hematopoezne ćelije.

limfocitoza u DKS (apsolutni broj limfocita norm. zasićenje transferina skoro uvijek potpuno .. anemije poremećaj imuniteta uglavnom izazvan povećanim radom T s i NK ćelija) PAROKSIZMALNA NO]NA HEMOGLOBINURIJA . ili smanjen) .stečena hemolizna anemija zbog poremećaja opne eritrocita .feremija visoka.povećana osjetljivost eritrocita prema lizi izazvanoj komplementom(bilo da je komplement aktiviran klasičnim ili alternativnim putem) .povećane količine eritropoetina Terapija transplantacija kostne srži androgeni hormoni i glikokortikoidi susptituciona th imunosupresivna th davanjem antilimfocitnog globulina ili antitimocitnog globulina (kako je patogeneza apl.

napadi hemolize u toku infekcija.početak bolesti postepen i simptomi i znaci bolesti zavisni od stepena anemije koja zavisi od stepena hronične hemolize .sklonost trombozama (često u mezenterijalnim venama i venama jetre) .žutica slabo izražena ili nedostaje . prestaje danju u jedne četvrtine oboljelih .nepoznata . težeg fizičkog rada i poslije hirur{kih intervencija Etiologija .takodje se ubraja i u grupu bolesti matičnih ćelija hematopoeze (jer su prema lizi komplementom osjetljiviji i leukociti i trombociti) .o{tećenje opne matične ćelije hematopoeze Klinička slika .hemoglobinurija pogor{ava se noću..epizode pojačane intravaskularne hemolize u pravilnim vremenskim intervalima i mogu biti .noću intravaskularna hemoliza .

leukopenija .trombocitopenija . makrocitna .anemija.hperbilirubinemija (slobodni bilirubin) .ako postoji nedostatak Fe može biti mikrocitna i hipohromna .- izazvane infekcija (ili nakon transfuzie krvi. methemoglobinemija i odsustvo haptoglobina . irur{ke intervencije ili fizičkog napora) ponekad trombocitopenija i granulocitopenija napadi bolova u trbuhu u vidu vrlo bolnih kolika mogu biti posljedica venskih tromboza u oblasti mezenterijalnih vena venske tromboze u mozgu znaci deficita željeza (zbog hemoglobinurije i hemosiderinurije) akutna i hronična bubrežna insuficijencija zbog tromboza bubrežnih krvnih sudova Laboratorijski pregledi .kostna srž: hipercelularna .pregled plazme: povi{enje slobodnog hemoglobina.

Lečenje . ANEMIJA U HRONIČNIM BOLESTIMA . glikokortioidi.lab.potporne mjere: transfuzije. prisustvo hemosiderina u mokraći i protočna citofluorometrijska analiza eritrocita.jedna je od najče{ćih anemija . antikoagulacijska sredstva i davanje željeza.transplantacija kostne srži . androgeni.Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . Hamov test.pancitopenija nepoznatog uzroka s povećanim brojem retikulocita . testovi: test hemolize sukrozom.

..) reumatoidni artritis.glavne karakteristike: blaga anemija.hipotransferinemija.blok oslobadjanja gvozdja iz makrofaga u krv . smanjen procenat sideroblasta u kostnoj srži. vaskulne kolagene bolesti. leukemije i multipli mijelom) .smanjeno stvaranje EP . normalne ili povećane količine gvoždja u makrofagima i normalne ili povećane količine feritina u plazmi .laktoferin iz plazme i sekundarnih granula neutrofilnih granulocita . smanjeno zasićenje transferina.povećano vezivanje transferina za njegove receptore na makrofagima . limfomi. razni stepeni hipohromije i hipoferemije uprkos obilne rezerve gvoždja u organizmu .umereno skraćen vijek eritrocita .broj retikulocita normalan ili umjereno povećan Patogeneza . bolesti jetre i razne maligne bolesti (karcinomi..postoji u velikog broja hroničnih bolesti kao {to su: hronične infekcije (tuberkuloza.

Klinička slika i laboratorijski nalazi .liječenje osnovne bolesti .ako istovremeno postoje i krvarenja ili lo{a apsorpcija gvoždja anemija je izrazito hipohromna .normocitna.hipoferemija Liječenje . normohromna anemija .transfuzije eritrocita kod izražene anemije .prekrivena je kliničkom slikom bolesti koja ja izazvala anemiju .

ANEMIJA U HRONIČNOJ BUBREŽNOJ INSUFICIJENCIJI .2. smanjeno stvaranje eritrocita .anemija je neizbježna komplikacija HBI . zbot sklonosti za krvarenja i zbog primjene hemodijalize i čestog uzimanja krvi za biohemijske analize .smanjena sinteza eritropoetina .takodje se u plazmi nagomilavaju toksični proizvodi metabolizma koji inhibi{u eritrocitopoezu.anemija usljed gubljenja krvi. te izazivaju hemolizu eritrocita .srazmjerna je stepenu bubrežne insuficijencije.1. povećana razgradnja eritrocita . utvrdjenog koncentracijom ureje i kreatinina u serumu Patogeneza .

kad postoji izražena hipoferemija davanje gvoždja ..ponekad hipersegmentacija granulocita usljed nedostatka folne kis.eritropoetin .smanjenje hemoglobina .anemija je normocitna. Liječenje .smatra se da sklonost krvarenjima nastaje usljed kvalitativne promjene trombocita .simptomi anemije prekriveni su simptomima i znacima izražene bubrežne insuficijencije .liječenje anemije jedino je uspje{no transplantacijom bubrega .transfuzije eritrocita . normohromna .često i nedostatak folne kiseline Laboratorijski nalazi .

anemija u deficitu gonada:eritrocitopoezno delovanje androgena u fiziolo{kim a naročito farmakolo{kim dozama sigurno je dokazano . .ANEMIJA U ENDOKRINIM BOLESTIMA . zbog smanjernog stvaranja EP .anemija u bolestima {titne žlijezde: hipofunkcija {titne žlijezde uvijek je praćena normocitnom normohromnom anemijom zbog hipofunkcije eritrocitne loze.pored eritropoetina i mnogi drugi hormoni na neki način reguli{u eritrocitopoezu .anemija u hipofunkciji hipofize: hipopituitarizam ili uklanjanje hpofize praćeni su uvijek normohromnom normocitnom anemijom i leukopenijom.

BOLESTI PLURIPOTENTNE I OPREDELJENIH MATIČNIH ]ELIJA HEMATOPOEZE .

1. MIJELODISPLAZIJE (preleukemijska stanja) Paroksizmna noćna hemoglobinurija Refraktarna anemija Refraktarna anemija sa patolo{kim sideroblastima Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta Hronična mijelomonocitna leukemija Refraktarna anemija s povećanim brojem blasta u malignom preobražaju 3. MIJELOAPLAZIJE Aplastična anemija Čista aplazija eritrocitne loze Amegakariocitna trombocitopenija Hronična hipoplastična neutropenija 2. MIJELOPROLIFERATIVNE BOLESTI Prava policitemija (polycythaemia vera) Primarna (esencijalna) trombocitemija Primarna mijelofibroza (agnogena mijeloidna metaplazija) .

.Hronična granulocitna leukemja Akutna granulocitna (mijeloidna) leukemija MIJELODISPLAZIJSKE BOLESTI (Preleukemijska stanja) Karakteri{e ih nenormalnost u razmnožavanju i diferentovanju svih ili pojedinih loza ćelija krvi.

uglavnom PPM] ili CFU-GEMM iz koje nastaje klon displastičnih ćelija koji se zavrŠava akutnom leukemijom .anizocitoza .hiperplazija u kostnoj srzi uzljed ubrzanog razmnožavanja ćelija uz pancitopeniju Hematolo{ke promjene Diseritrocitopoezne promjene . dishematopoeza koja vodi jednoj ili vi{e vrsta citopenija.tzv.postoji neefektivna hematopoeza s nedovoljnim sazrevanjem i diferentovanjem ćelija .o{tećenje jedne od osnovnih matičnih ćelija.anemija u preko 85% bolesnika . če{će u mu{karaca .hipogranulacija i stečena Pelger-Huetova nenormalnost jedra .najče{će promjene.godina. sferocitoza . eliptocitoza.eritroblasti u perifernoj krvi Disgranulocitopoeza .eritrociti mogu imati sve promene oblika – makrocitoza. Najče{će u osoba starijih od 50.

25% bolesnika ima trombocitopeniju . smanjenje granula) .najče{će: anemija. infekcije. ili često artralgije . promijelocita i mijelocita Distrombocitopoeza .. krvarenja.kvalitativne promjene trombocita (makrotrombociti. ali su oni skoro uvijek morfolo{ki promjenjeni (mikromegakariociti) Klinička slika .hiperplazija granulocitne loze u kostnoj srži sa uvećanim brojem mijeloblasta.poremećaj funkcije razlog krvarenja u MDS .S.u K. broj megakariocita normalan ili povećan.neutropenija uz povećan apsolutni broj monocita .uslovljena pancitopenijom ili smanjenjem nekih od loza .

refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta u malignom preobražaju Lečenje . refraktarna anemija s patolo{kim sideroblastima 3. refraktarna anemija 2.lečenje uglavnom simptomatsko i sastoji se u davanju transfuzija eritrocita ili trombocita PRAVA POLICITEMIJA (Polycythaemia vera) Def. refraktarna anemija s povećanim brojem mijeloblasta 4.Pet grupa preleukemijskih sindroma: 1. Hronična mijeloproliferativna bolest u kojoj postoji nenormalnost pluripotentne matične ćelije hematopoeze PPM] ili zajedničke matične ćelije mijeloidnih loza CFU-GEMM koja vodi . hronična mijelomonocitna leukemija 5.

a u manjoj mjeri i granulocita i trombocita Etiologija . Prve kolonije poznate su i kao “endogene kolonije” Klinička slika .u ovoj bolesti ostoje dvije populacije opredjeljenih mati.neprekidnom stvaranju eritrocita.nepoznata.može biti dugo bez simtpoma . kao i drugih mijeloproliferativnih bolesti .počinje postepeno. ćelija za eritrocitopoezu: jedna koja stvara kolonije i bez dodatka eritropoetina i druga koja zahtijeva eritropoetin. ali je moguće i da arterijska tromboza (tromboza moždanih ili koronarnih arterija) ili izraženo krvarenje u toku ili posle neke hirur{ke intervencije ukažu na postojanje prave policitemije .

umjerena hepatomegalija . portnoj veni i veni slezine.pektoralna angina ili intermitentna klaudikacija .venska tromboca s embolijama i tromboflebitisi . sa znacima akutnog abdomena .splenomegalija zbog ekstramedulske hematopoeze .poremećena cirkulacija u mozgu: glavobolja.krvarenja po koži ili iz sluznica .crvenocijanotična boja kože .najče{će tromboflebitisi s plućnim embolijama ali i tromboze u hepatičnim i mezenterijumskim venama.. nesvjestica ili vrlo često zujanje u u{ima . skotomi i diplopije . vrtoglavica.zamućen vid.osjećaj težine u trbuhu usljed uvećane slezine .svrab i ponekad urtikarija posljedica su hiperhistaminemije .

u 50% bolesnika postoji trombocitoza koja obično ne prelazi vrijednosti od 800 x 10 9/l .izrazito povećan broj eritrocita oko 7 x 10 12/l .K.S.morfolo{ki i kvalitativni poremećaji trombocita u policitemiji .u 2/3 bolesnika postoji leukocitoza zbog apsolutne granulocitoze .Laboratorijski pregledi .umjereno smanjen vijek trombocita . hiperćelijska. veliki broj eritroblasta i megakariocita .aktivnost alkalne fosfataze leukocita obično je izrazito povi{ena .vrijednosti vitamina B 12 povećane u serumu Kriterijumi za postavljanje dijagnoze Kategorija A 1. povećanje mase eritrocita .povi{en hemoglobin .povećanje broja bazofilnih granulocita je uzrok hiperhistaminemije .

Trombocitoza  400 x 10 9/l 2.M > 36 ml/kg Ž > 32 ml/kg 2. Povi{enje B 12 u serumu Dg. Splenomegalija Kategorija B 1. Normalno zasićenje krvi sa O 2  92% 3. se postavlja kad postoje sva tri parametra iz kategorije A ili ako pored dva parametra iz kategorije A postoje dva parametra iz kategorije B . Leukocitoza  12. APL > 100 4.0 x 10 9/l 3.

Komplikacije - najče{će komplikacije na vaskulnom sistemu zbog povećane zapremine i hiperviskoznosti krvi - sklonost trombozama i krvarenjima - plućne infekcije, peptička grizlica i ciroza jetre Tok i prognoza 1. faza eritrocitoze 2. faza istro{enosti U fazi istro{enosti je hematokrit sve nizi i anemija se povećava, iako i dalje postoji čak povećano razmnožavanje ćelija drugih krvnih loza u kostnoj srži i u ekstramedulskim organima. - policitemijska mijeloidna metaplazija( slezina i jetra, a ponekad i u limfonodusima i bubrezima) - hipersplenizam - srednji vijek preživljavanja je 8 godina

Liječenje 1. flebotomija 2. mijelosupresija pomoću hemioterapije i radioaktivnog fosfora - busulfan i hlorambucil SEKUNDARNE ERITROCITOZE - povećano stvaranje eritrocita zbog povećane količine eritropoetina Eritrocitoza zbog hipoksije (anoksična eritrocitoza) UZROCI: 1. nizak atmosferski pritisak (boravak na visinama) 2. hronične plućne bolesti 3. urodjene srčane mane s desno-lijevim {antom 4. alveolska hipoventilacija 5. poremećeno preno{enje kiseonika 6. lijekovima izazvana tkivna hipoksija

PRIMARNA TROMBOCITEMIJA 1. povećanje broja TR > 1000 x 10 9/l 2. bogatstvo kostne srži u megakariocitima i trombocitima 3. odsustvo povećanja mase eritrocita 4. odsustvo Ph 1 hromozoma 5. sklonost ka krvarenjima i trombozama (primarna trombohemoragijska trombocitemija)

godine čivota . ulcerisanje infarkta i krvarenja.krvarenja su posljedica: tromboza stvara infarkt.Etiologija . najvjerovatnije CFU-GEMM . te hroničnu mijeloičnu leukemiju Patogeneza .nepoznata . DIK sa potro{njom trombocita i funkcionalna nesposobnost trombocita .mijeloičnu leukemiju.može preći u 1.promjena jedne matične ćelije.najče{će iznad 50. primarnu policitemiju. ak.tromboze nastaju usljed: velikog broja trombocita Klinička slika mu{karci i žene podjednako 40% ima sklonost trombozama 60% ima sklonost krvarenjima mladje osobe su bez simptoma .

50% pacjenata – slaba agregacija TR in vitro ( a unekih bolesnika i spontana agregacija trombocita) Dg i dif.sekundarne trombocitoze ..S. te pri hirur{kim intervencijama . Agnogena mijeloidna metaplazija .tromboze i arterijske i venske . vrlo produktivni megakariociti RAZMAZ PERIFERNE KRVI: veliko bogatstvo u trombocitima i prisustvo džinovskih trombocita . HGL 3.krvarenja najče{će uorganima za varenje. dg.splenomegalija i neznatna hepatomegalija Laboratorijska ispitivanja TR > 1000 x 10 9/ L K.kariotip najče{će normalan .TR>1000 x 10 9/ L 1. . PRV 2.

3.1.mladji asimptomatski pacijenti_ izbjegavati mijelosupresivno liječenje . . sideropenijska anemija Hodgkin-ova bolest diseminovane maligne bolesti hronične zapaljenske bolesti Th. TR pomoću hidroksiureje (15 do 50 mg/kg dnevno).fereza trombocita . tj 2x2 . godine životqa bez simptoma: normalizovati br. 2.preko 50. 4.

hronična mijeloproliferativna bolest .nepoznata .primarno neoplastično klonsko bujanje mijeloidnih loza i sekundarno neklonsko bujanje fibroblasta 1. splenomegalija leukoeritroblastoza dakriocitoza Etiologija i patogeneza . 4. 2.AGNOGENA MIJELOIDNA METAPLAZIJA (Primarna mijelofibroza s mijeloidnom metaplazijom) .S. fibroza K.bujanje fibroblasta i stvaranje kolagena izazivaju megakariociti i trombociti lučenjem TČP koji izaziva bujanje mnogih ćelija i fibroblasta . 3.

. eritroblasti.TČR iz alfa granula TR inhibi{e kolagenazu fibroblasta. lupanje srca) . S.krvarenje Laboratorijski nalazi .{esta decenija života.najvi{e bujaju trombociti – morfolo{ki izmjenjeni uz neefektivnu megakariocitopoezu sa velikim stepenom intramedulske razgradnje megakariocita i oslobadjanje TČR. mladje ćelije granulocitne loze .anemija (zamorljivost.splenomegalija. mu{karci .u mijeloproliferativnim bolestima je smanjeno stvaranje kolagenaze u K. .S.bol u stomaku zbog splenomegalije . dakriociti.. enzim potreban za razgradnju vi{ka kolagena u K. Klinička slika .

normohromnu anemiju.S. količine hemoglobina. Ph l hromozom.60% živi duže od 5 godina . veličine jetre Th.V.punctio sicca .milijarna tuberkuloza Tok i prognoza .poremećaj koagulacije krvi (P.60% pacjenata imaju normocitnu. Androgeni ili glikokortikoidi .prognoza zavisi od simptoma. produženo zbog smanjenja V činioca koagulacije ili zbog cirkuli{ućih inhibitora koagulacije) . dakriociti ..HGL (L 100 x 10 9/L. leukoeritroblastoza.često DIK Diferencijalna dijagnoza . Alkalna fosfataza leukocita snižena) .metastaza malignih tumora u kostima . Transplantacija K. broja trombocita.

s proctitis .brojneutrofila manji od 3x10 9/L ili po drugim autorima manji od 1.ozbiljna opasnost < 0. gingivitis.5 x 10 9/L .sklonost infekcijama < 1 x 10 9/L . pneumonija. septikemija.5 x 10 9/L .najče{će infekcije: piogene infekcije kože. vaginiti.“agranulocitoza” – potpuni nedostatak neutrofila u perifernoj krvi .Splenektomija ako je slezina velika. stomatitis. ili kad je izražena hemolizna anemija ili kad postoji refraktarna trombocitopenija LEUKOCITI Kvantitativni poremećaji neutrofilnih granulocita Neutropenije .

izmedju neutrofilnih granulocita i monocita .Etiologija. cfu-gemm) STEČENE (izazvane infekcijama. virusima. patogeneza. podjela NASLJEDNE (cfu-s. fizički i hemijski činioci) “pseudoneutropenija” Dijagnoza DKS.S.periodični poremećaj u proizvodnji u K. pregled kostne srži morfologija neutrofila LIZOZIM u mokraći i krvi povi{en – neefektivna granulocitopoeza (displazija) ukoliko ne postoji HBI ili monocitoza LIZOZIM u mokraći i krvi snižen – insuficijentna granulocitopoeza (hipoplazija) adrenalinski test kod psuedoneutropenije Ciklična neutropenija .

svake 3 nedjelje Th.hepatitis .bruceloza. malarija .neutrofilni granulociti sniženi.trbu{ni tifus. dizenterija .infektivna mononukleoza . monociti sniženi . pronizon Stečene neutropenije Neutropenije u infekcijama . antibiotici..

. generalizovano razmnožavanje ćelija limfocitne ili neke od mijeloidnih loza praćeno vrlo često povećanim brojem leukocita u perifernoj krvi.Akutne: pancitopenija (glavni uzrok kliničkih pojava) . . granulocita.potiskuju normalne matične hematopoetske ćelije .Hronične: u početku dovoljan broj funkcionalno sposobnih eritrocita.AKUTNE: izražen poremećaj sazrijevanja i diferentovanja ćelija .HRONIČNE: u početku je sazrrijevanje i diferentovanje očuvano . trombocita. Nenormalno. a uvijek povećanjem brojem leukocita u organizmu.POREME]AJI LIMFOPLAZMOCITNE LOZE LEUKEMIJE Def.

I akutne i hronične leukemije podijeljene su na limfocitne i mijeloidne .Akutne i hronične . morfolo{kog izgleda blasta u perifernoj krvi i kostnoj srži 2.Podjela akutnih leukemija vr{i se na osnovu: 1.Podjela leukemija . citohemijskih nalaza FAB PODJELA (French-American-British) izmedju 1976 i 1985 godine (morfolo{ka podjela) L 1 – mali limfoblasti L 2 – veći limfoblasti L 3 – veliki limfoblasti M 1 – nediferencirani mijeloblasti M 2 – nediferencirani mijeloblasti uz djelomičNO SAZRIJEVANJE M 3 – HIPERGRANULSKA PROMIJELOCITNA M 4 – MIJELOMONOCITNA .

M 5 – monocitna ( M 5a i M 5b) M 6 – eritroleukemija M 7 – megakarioblastna .leukemijske ćelije su maligni dvojnici normalnih ćelija. kisela fosfataza 5. alfa-naftil butirat esteraza 6. . leukocitna peroksidaza 2. sudan crno B 3. naftol-AS-D-hloracetat esteraza ALL : grube granule (blokovi) PAS + materijala u nekim limfoblastima u skoro svih bolesnika izuzev L 3 T-ALL: + kisela fosfataza … M 1. M2: + peroksidaza.citohemijske reakcije identične CITOHEMIJSKE REAKCIJE 1. sudan B… IMUNOLOŠKA PODJELA LEUKEMIJA . perjodna kiselina – PAS 4.

UČESTALOST .prisustvo SmIg na opni .Pre B.Plazmociti: kompletni Ig .B – limfociti . SmIg za B limfocite i receptora za ovčije eritrocite na T limfocitima omogućilo je bolje poznavanje stadijuma diferentovanja pojedinih vrsta leukocita i porijeklo leukemijskih ćelija .monoklonska antitijela koja otkrivaju antigene specifične za ćelije pojedinih krvnih loza .Monoklonska antitijela za mijeloidne ćelije jo{ se istrazuju. .10% od svih karcinoma. a u djece najče{ći kancer .T – limfociti spontano vezuju u vidu rozeta ovčije eritrocite .kombinovanje imunolo{kih i genetičkih metoda sa tradicionalnim ćelijskim obilježivačima kao npr.Obe ove vrste _ receptori za C3 kompnentu komplementa i za Fc fragment IgG..limfociti imaju te{ke lance Ig i CALLA .

9 puta če{ća u radiologa .jo{ uvijek uglavnom nepoznata .heterogena bolest 1. leukemogeni virusi Jonizujuća zračenja . hemijska kancerogena jedinjenja. egzogeni – jonizujuća zračenja.Leukemogeno dejstvo th zračenja karcinoma i nemalignih oboljenja( npr.Japan: i 14 godina poslije bombardovanja veća učestalost leukemija .- CLL bolest starijih osoba CML če{ća ispod 50 godine ALL i AML podjednako zastupljene ALL že{ća u djece AML glavni tip AL u odraslih osoba ETIOLOGIJA . endogeni – nasljedni činioci 2. ankilozirajući spondilitis) .

benzen (dugotrajna izloženost benzenu) . multiplog mijeloma ili nekog solidnog tumora Hemijska kancerogena jedinjenja .sekundarna leukemija izazvana hemioterapijom skoro uvijek pripada AML i obično se javlja nekoliko godina poslije hemiotherapije Hočkinove bolsti.Lijekovi Hemioterapijska sredstva Melphalan (Alkeran) Ciklofosfamid (Endoxan) Busulfan ( Myleran) Hlorambucil (leukeran) MOPP za Morbus Hodgkin natulan – prokarbazin Adriamicin i bleomicin – rijetko leukemija .

Virusi - - leukemija u svih sisara izazvana je RNK virusima tzv. RETROVIRUSIMA, jer sadrže enzim obratnu (retro) transkriptazu koja omogućava da se iz RNK virusa stvoi DNK koja se ugradi u genom inficirane ćelije. (C virusi) - dosada bio poznat Ebstein-Barr-ov virus (ENV) kao onkogen koji inače izaziva infektivnu mononukleozu. To je DNK virus iz grupe Herpes virusa - T- limfociti (ćelije inf. mononukleoze) i imunodeficitarnost

RNK virus – virus humane T-leukemije ili limfoma u odraslih osoba HTLV (human T cell leukemia virus) HTLV II leukemija vlasastih ćelija HTLV III AIDS Nasljedni činioci 1. odredjene porodice 2. nasljedne bolesti 3. blizanci - smanjenje humorskog i ćelijskog imuniteta tj. imuniteta protiv tumora - AL učestalije u osoba sa nasljednim imunodef. Bolestima, te u osoba koje su uzimale dugo imunosupresive (RA, SEL, nefrotski sindrom…) Citogenetski (hromozomski) poremećaji 1956.

Filadelfija hromozom u vi{e od 90% oboljelih od CML – delecija duge ručice jednog hromozoma 22 - najče{će promjene: recipročna translokacija, delecija hromozoma, dobijanje ili gubljenje hromozoma (trizomija, monozomija) - Uzrok: nasljedna sklonost, spolja{ni leukemogeni činioci, jonizujuća zračenja, hemijska kancerogena jedinjenja - C- onkogeni premje{tanjem na novi hromozom postaju aktivni i mutiraju, te stvaraju svoj izmjenjeni proizvod koji izaziva maligni preobražaj Onkogeni - od 1970 god. otkrivanja ćelijskih onkogena - u retrovirusima kancerogeno dejstvo u njihovom genomu ima jedan njihov gen poznat kao VIRUSNI ONKOGEN ili v-onc. - Tom svakom dosad otkrivenom v-onc odgovara isti ili vrlo sližan gen u normalnom genomu čovjeka tj. ]ELIJSKI ONKOGEN ili c-onc ili protoonkogen

poremećaj razmnožavanja i diferentovanja .HML – zloćudni preobrazaj se deŠava u PPM] jer se Ph 1 nalazi i u ćelijama mijeloidne i limfocitne loze .iz jedne ćelije nastaje klon ćelija .Većina c-onc slabo izraženi ..“blastni preobražaj” mogu se pojaviti i limfobasti . Bcr.Razlog njihovog aktivisanja: fizički i hemijski kancerogeni žinioci. stvaran se fuzioni gen bcr-abl s kojegse prepisuju nove m-RNK koja reguli{e sintezu nove bjelanževine Patogeneza .AML ne nastaje u PPMć nego u nekim od kasnijih stadijuma diferentovanja hematopoetskih ćelija (nema prelaza AML u ALL) . translokacija c-abl na 22 hromozom tzv.HLL – isti SmIg na svim leukemijskim limfocitima . nasljedne ili stečene sklonosti za prelome HML .

LIA AKUTNE LEUKEMIJE DEF.Vijek leukemijskih ćelija duži nego vijek odgovarajućih normalnih ]elija krvi.Povećanje mase leukemijskih ćelija u hematopoetskih rganima uslovljeno predno{ću leukem. nekontrolisano razmnožavanje malignih ćelija koje imaju vrlo malu sposobnost diferentovanja u zrele ćelije ili limfocitne ili mijeloidne loze. . te recirkuli{u izmedju kostne srži i periferne krvi .. ćelija u razmnožavanju nad normalnim hematopoetskim ćelijama .

timusu ili u limfnoj žlezdi.Potiskivanje normalne hematopoeze (anemija.djeca 80% .akutno .. . maligna bolest krvi u kojoj je maligni preobražaj nastao u jednoj od osnovnih matičnih ćelija limfocitne loze uglavnom u limfoblastu. u kostnoj srži. infekcija krvarenja) Učestalost AL 50% medju leukemijama ALL djeca od 3 do 5 godina AML odrasli Podjela FAB podjela AKUTNA LIMFOCITNA (LIMFOBLASTNA) LEUKEMIJA DEF.odrasli 15-20% Klinička slika .

gubitak apetita.kostna srž: infiltracija mal. temperatura.razgradnja velikog b roja leukemijskih ćelija (poremećaj elektrolita. granulocitopenija.insuficijencija jetre i bubrega . povećana slezina i jetra . ekhimoze Laboratorijski pregledi .krvni razmaz: limfoblasti .smanjen 15% . bolovi u kostima i zglobovima . limfadenopatija.broj leukocita 15% . limfoblastima Biohemijski pregledi .fizički pregled: bljedilo.op{ta slabost.normalan 15 – 25% preko 100 x 10 9/l (T ALL) Hgb 70 – 100 ..petehije. bljedilo. hiperurikemija) - . tjelesne težine.periferna krv: anemija. trombocitopenija .

krvni razmaz .hipokalijemija Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .LDH. du{evni poremećaji .difuzna osteoporoza . krvarenja) . koža . infiltrati. uricum i fibronegen: često povi{eni u recidivu Infiltracija leukemijskim ćelijama .moždane ovojnice (intrakranijalni pritisak. leuk.najče{će: l.vi{e od 25% u kostnoj srži limfoblasti . jetra..nekrozni enterokolitis Poremećaji metabolizma . jednjak.poremećaji elektrolita i organskih materija.pluća (infekcije. čvorovi. naročito mokraćne kiseline . koža . CNS.bubrezi . ac. poremećaj vida. slezina.hiponatrijemija .otok zglobova . želudac.desni. srce.

.do hemioterapije – 14 mjeseci .pancitopenija .Dif. nastaje od maligno izmjenjene pluripotentne matične ćelije (CFU-S) ili če{će od matične ćelije opredjeljene za mijeloidne loze (CFU-GEMM) ili od maligno izmjenjenog mijeloblasta Za razliku od ALL u AML i zrele ćelije imaju morfolo{ke i funkcijske poremećaje jer potiču oed klona izmjenjene CFU-GEMM ANLL bolest odraslih osoba . mononukleoza. infekcija sa citomegalovirusom Tok i prognoza . inf.imunolo{ka podjela jo{ ne postoji .sada: dugotrajne remisije do 5 godina AKUTNA NELIMFOCITNA LEUKEMIJA DEF. dg.citohemijsko bojenje .hromozomske promjene u vi{e oe 75% .

nakon preleukemijskih stanja (mjesecima. pijelonefritis.21) M 2 t (15.t (8. infekcija.17) M 3 Klinička slika . palpitacije. smanjeni razmaz periferne krvi: leukemijski blasti. krvarenje.neutropenija . opŠta slabost. dispneja . zamorljivost. leukemijska infiltracija .kostna srž: vrlo veliki procenat leukemijskih blasta .splenomegalija .pneumonije. meningitis Laboratorijski nalazi anemija (Hgb oko 70) trombocitopenija (TR < 50.000) L normalni.bol pri palpaciji donje polovine grudne kosti .bljedilo. godinama) . ali je moguće i da se ne nadju u perifernoj krvi . povi{eni.pancitopenija.

ALL B.. MTX.2 perioda u terapiji: period indukcija remisije i posleindukcijska terapija (terapija održavanja.morfolo{ki izgled blasta ovisi o podgrupi ANLL . ciklofosfamid. adriamicin .životna dob preko 60 godina lo{ prognostički faktor Terapija akutnih leukemija A.citohemijska bojenja Tok i prognoza .hiperurikemija Dijagnoza .tok i prognoza gori nego u ALL . terapija održavanja .periferna krv. – hemioterapija (pronizon. daunorubicin. vinkristin.povećanje procenta PR uz bolju suportivnu terapiju i suzbijanje infekcija . purietol. kostna srž .

hemioterapija (adriamicin.indukcija remisije . citozar. infiltrativni karakter . AML .najčešći klinički oblik plazmocitnih neoplazmi .uz reindukciju. konsolidacija sa eradikacijom) . vinkristin.Transplantacija kostne srži C. nezrelost jedra.transplantacija kostne srži MULTIPLI MIJELOM (Kahlerova bolest) .posleidukciono liječenje . hromosomske promjene.nekontrolisano razmnožavanje plazmocita. pronizon) .

sternuma. proksimalni dijelovi dugih kostiju) . karličnih kostiju.vrlo raznolika .multipli tumori . zamorljivost i lupanje srca.inhibicija hematopoeze .smanjenje ormalnih Ig Klinička slika .u aktivnom kostnoj srži (kosti lobanje. plućne infekcije.sistemske pojave (bljedilo.bujanje patološki plazmocita . rebara. pršljenova. skapule. opšta slabost... krvarenja po koži i sluznicama. ključne kosti.- kostna srž insuficijencija hematopoeze oštećenje bubrega smanjen imuni odgovor Patogeneza .) Simptomi i znaci izazvani plazmocitnim tuorima .

larinks. .dobro ograničen bol koji zrači . kompresivne .promjene “pojedene moljcima” (kosti lobanje.veća od 2. te nepokretnost .smanjeo izlučivanje zbog oštećenja bubrega i dehidracije.dif. rebra. zatvor i zbunjenost .difuzni .patološke frakture. karlične kosti) .ili solitaran tumor u kostima ili van skeleta (nazofarinks.uzrok: osteolizna ognjipta oko plazmocitnih tmora .. limfne žlijezde ili GIT) Bol u kostima .učestalija u kasnijim stadijumima . poliurija. paranazalni sinusi.znaci difuzne osteoporoze .8 mmol/l . sanjivost.prelomi rebara i ključne kosti . Dg prema osteoliznim promjenama u metastazama Hiperkalcemija .pojačava se pri pokretima . toraks.donji toraksni i lumbalni pršljenovi.muka.

Akutna bubrežna insuficijencija usljed dehidracij (diureza najmanje 2l u 24 sata) Hiperviskozni sindrom .usljed izlučivanja lakih lanaca Mbjelančevina putem bubrega .nema povećanja aktivnosti alkalne i kisele fosfataze Insuficijencija kostne srži . te dilucija Bubrežna insuficijencija .uzrok anemije . te ubrzanija hemoliza.“mijelomski bubreg” (taloženje lakih lanaca Ig – Bence-Jones u bubrežnim kanalićima) ..hiperkalciemija .uzrok anemije i bubrežna insuficijencija i hronični tok bolesti.plazmocitni infiltrati u tkivu bubrega .M-bjelančevina u plazmi u koncentraciji većoj od 50 g/l .hiperurikemija .taloženje lakih lanaca u vidu amiloida u glomeruima .

bakterijske infkcije koje se neprekidno ponavljaju .poremećaji senzibiliteta Neuobičajena ispoljavanja . deficit imuniteta zbog smanjenja normalnih IgG u plazmi .najčešće infekcije gram neg.usljed pritiska mijelomskih tumora na kičmenu moždinu i korjenove spinalnih živaca . poremećaji vida zbog zastoja u venskom sistemu mrežnjače i različiti isheijski i nervni poremećaji) Sklonost prema infekcijama . bakterijama .pojasni bol ograničen na jedan dermatom – pojačan kašljanjem. ekhimoze.. kijanjem ili naglim pokretom . krvarenja iz nosa i organa za varenje.uzrok.Grupa cirkulacijskih i hemoragijskih poremećaja ( purpura.granulocitopenija.smanjen i ćelijski imunitet Nervne promjene .

i plazmociti u perifernoj krvi . alk.fenomen ruloa .s.u k. plazmociti od 20 do 95% .Morfološki izgled plazmocita .pancitopenija .SE vrlo ubrzana .1. nesekretorni multipi mijelom Laboratorijski nalazi .produženo Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza . višak lambda lanaca.ispitivanje bjelančevina plazme . izraženije učešče poremećaja CNS-a 3.plazmocitna leukemija .krvarenja usljed poremećaja koagulacije (nenorm. gradja fibr. XIIIa na fibrin) . norm. koaguluma zbog hiperglobulinemije. Fosf. van kostne srži – gornji dijelovi organa za disanje 2.) .pregled kostne srži .normohromna normocitna anemija . hiperurikemija.biohemijske promjene (azotemija. Mbjelančevine sprečavaju djelovanje č.

dojke i prostate) . hemoglobin >100 g/l 2.hiperparatireoidizam (promjene u kostima.hronične infekcije. Rtg nalaz na kostima ili samo solitarni mijelom 4. Ca u seruu ormalan 3.Makroglobulinemija i bolesti teških lanaca (rijetke promjene na bubrezima i skeletu) Utvrdjivanje stadijuma Stadijum I 1.benigna monoklonska gamopatija .CLL i limfocitni limfom (saMbjelančevinama) .osteolizne promjene u metastazama kancera (bronha. oštećenje bubrega) .. hiperkalciemija. norm. aplastična anemija . niske vrijednosti M-bjelančevina IgG <50 g/l IgA<30g/l Bence-Jones manje od 4g/24h .tinjajući ili indolentni limfomi .

Stadijum II Nalazi ni za stadijumI ni za stadijum III Stadijum II 1. izražena osteoliza 4. veličina koštanih promjena 3. Ca u serumu >od 3 mmol/l 3. Hgb <85 g/l 2. visoke vrijednosti M-bjelančevine: IgG >70 g/l IgA>50 g/l Bence Jones u mokraći > 12 g/24 h A relativno normalno funkcionisanje bubrega B nenormalno funkcionisanje bubrega Tok i prognoza Činioci koji odredjuju prognozu multiplog mijeloma 1. anemija . insuficijencija bubrega 2.

sa različitim kliničkim. . a veoma rijetko histiocita. NHL . 7. 5.Sljedeći recidivi postaju sve manje osjetljivi na hemioterapiju .Remisija tranje oko 20 do 22 mjeseca . histološkim i hematološkim odlikama i različitim tokom.HEMIOTERAPIJA .ZRAČNA TERAPIJA NEHOGKINSKI LIMFOMI. uglavnom limfocita. 6.4.veoma raznovrsna grupa maignih bolesti. vrsta M-bjelančevine u krvi veličina hiperkalciemije opšte stanje bolesnika procenat plazmocita u mijelogramu Terapija .

ekspanzivni limfomi sa lošim ishodom .5-6% svih malignih tumora . mjesto po učestalosti svih malignih bolesti u djece Etiologija i patogeneza virusna etiologijaNHL HTLV I retrovirus i EBV Sadejstvo i dva onkogena Kancerogenost EBV naglašava se u uslovima primarnog i sekundarnog deficita imuniteta .Klonske nenormalnosti hromosoma u 96 do 9% bolesnika sa NHL PODJELA LIMFOMA (Working formulation) .prognozom i reagovanjem na antilimfomsko liječenje .limfomi sporog toka koji se dobro podnose više godina Učestalost .3.NHL 60% svih limfoma .Vrlo rijetki u djece ispod 2 godine života .

Niskog stepena malignosti A. malih limfocita kao u HLL Plazmocitoidni B. Folikulski, pretežno malih limfocita s ugnutim jedrom C. Folikulski, mješoviti malih ćelija sa ugnutim jedrom i velikih ćelija Srednjeg stepena malignosti D. Folikulski, pretežno velikih ćelija E. Difuzni, malih ćelija sa ugnutim jedrom F. Difuzni, muešoviti malih i velikih ćelija G. Difuzni, velikih ćelija (sa ugnutim i okruglim jedrom) Visokog stepena malignosti H. Velikih ćelija, imunoblastni (plazmocitoidni, svijetlih ćelija, polimorfni) I. Limfoblastni (konvolutnih ćelija, nekonvolutnih ćelija) J. Malih ćelija sa okrugli jedrom (Burkittov) Razni

-

mješoviti Mycosis fungoides Histiocitni Ekstramedulski plazmocitom Nerasporedljiv

Način širenja - stadij I i II u 90% slučajeva maligni proces u retroperitoneumskim limfonodusima - način širenja nepredvidjen i različit od širenja u MH - iz limfnih žlijezda vrlo brzo hematogenim putem u limfne žlijezde skoro svih predjela - kostna srž – leukemijski oblik - prvobitna lokacija izvan limfnih žlijezda u više od 50% pacijenata - Često: Waldeyerov limfni prsten (limfocitno tkivo krajnika,nosne šupljine, ždrijela i baze jezika), želudačno-crijevni organi, kosti, kožđa, slezina, štitna žlijezda, medijastinum, pluća, jetra, bubrezi, testisi, prostata Klinička slika

Sistemske pojave: malaksalost, povećana temperatura i noćno znojenje u početku rijetke - gubitak apetita, i gubitak TT - fizički pregled: uvećane limfni žlijezde, naročito u vratnom i supraklavikularnom predjelu Simptomi i znaci usljed lokalizacije van limfnih žlijezda Splenomegalija - vrlo rijetko - uvećane ne mora biti uvijek izazvano malignim tkivom - obično je osrednje uvećana, ali i vrlo velika Želudačno-crijevni organi - hirurško uklanjanje - želudac najčešće mjesto primarnih promjena NHL - tanko i debelo crijevo rijetko primarno mjesto Bubrežne promjene - često kado postoji i infitracija kostne srži limfomskim tkivom

rebra.već u početku bolesti . akutna bubrežna insuficijencija bubrega. bubrežni kamenci (zbog pov.svi histološki tipovi NHL mogu da predju u leukeijsku fazu bolesti ili od početka ogu da imaj leukemijsku sliku . kao što su kičma.najčešće kosti koje imaju aktivnu kostnu srž. zbog difuzne infiltracije oba bubrega Promjene u medijastinumu . pijelonefritis. oligrija. Izlučivanja m.primarne plućne promjenhe rijetke (kašalj i hemoptizije) Promjene u kostima .u pola bolesnika uvećane l.kiseline). anurija.hidronefroza.leukemijska slika u 20 do 50% bolesnika sa difuznim limfocitnim i limfoblastnimlimfomima .žlijezde medijastinuma i bronha .. lobanja i proksialni dijelovi humerusa i femura .

sa istovremeni prisustvom i u limfnim žlijezdama . ili u slezini ili u oba mjesta Stadij IV Difuzne.Odredjivanje stadijuma Ann Arbor 1971. ili tkivu.g Stadij I Bolest u jednom predjelu l. žlijezda ili samo u jednom vanlimfatičnom organu ili mjestu Stadij II Bolest u dva ili više predjela limfnih žlijezda ali sa iste strane dijafragme ili ograničene promjene u jednom vanlimfatičnom organu i u jednome ili više grupa limfnih žćlijezda sa iste strane dijafragme Stadij III Promjene u limfnih žlijezdama s obje strane dijafragme koje ože pratiti i ograničeni patološki proces u nekom ekstralimfatičnom organu. ili rasprostranjene promjene u jednom ili više vanlimfatičnih organa ili tkiva.

hronični nespecifični limfadenitis Tok i prognoza . U vanlimfatičke organe ne spadaju slezina. infektivna ononukleoza.toksoplazmoza. trombocitopenija . waldeyerov prsten.autoimuna hemolizna anemija i trombocitopenija .limfomi srednjeg stepena malignosti – nešto lošii ishod. apendiks i Peyerove ploče) Laboratorijski pregledi . neutropenijam. timus.histološki pregled tkiva limfne žlijezde .difuzni limfocitni limfoi malih limfocita i svi nodulski limfomi – dobra prognoza .Kostna srži: zahvaćenost češća u bolesnika sa NHL nisikog stepena malignosti nego u onih sa agresivnim limfomima .nalaz perifenr krvi u početku normalan .Nivo LDH Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza .kasnije: anemija.ili bez njih. 3 godine .

koju je prvi opisao engleski ljekar thomas Hodgkin 1832 g.maligni tumor limfocitnog tkiva.veći broj vanžlijezdanih lokalizacija .. testisima.kod 60% ovih bolesnika potpuna remisija oko 5 godina Negativni prognostički činioci: .leukemijska transformacija .tumorska masa veća od 10 cm .Reed-Sternberg i Hodgkinove ćelije Učestalost . medijastinumu .neizolovana žarišta u GIT-u . Difuzni limfomi velikih ćelija i limfoblasti NHL. . .limfomi visokog stepena maligosti tj.koncentracija LDH iznad 500 IU/l HODGKINOVA BOLEST .sistemske pojave .učestalost raste paralelno sa starenjem.lokalizacija u CNS-u.

.gornje vratne limfne žlijezde (primarna lokalizacija) .ingvinalni predio (primarna lokalizacija) .češča u muškaraca nego u žena Etiologija i patogeneza .najčešće centralne (aksijalne) limfne žlijezde: vratne pazušne. poslije i hematogeno tada se često lokalizuje i van limfocitnih organa.rijetko u limfnim tvorevinama ždrijela i organa za varenje . ilijačnolumbalne i ingvino-femoralne 30 do 40% pacijenata. .aksile (primarna lokalizacija) .najčešće prvo pojavljivanje u limfnim žlijezdama donjeg dijela vrata .medijastinumska lokalizacija često asimptomatska i nezapažena . zahvaćenost slezine .u početnim stadijumima limfogeno širenje.preko 90% bolesnika – limfne žlijezde ili timus . medijastinumske.HB ne počinje multicentrično već unicentrično. .

Dif. melanom. gubitka preko 10% tj.podjela prema Ann Arboru 1971.. benigni timom.Slezina. karcinomi pluća i dojke .uslov za postavljanje dijagnoze: RS i H đelije .a ako navedeni simptomi postoje onda slovo B .ako u bolesnika nema opštih pojava u vidu noćnog znojenja. reaktivni limfadenitisi.citopunkcija.dijagnoza se postavlja biopsijom uvećanih limfnih žlijezda . rijetko primarno mjesto Histološka podjela . Infektivna mononukleoza. . NHL. miozitis I Limfocitna predominacija II Nodulska skleroza III Mješovita celularnost IV Limfocitni deficit Klinički stadijumi . angioimunoblastna limfadenopatija. rubeola. orijentacijska dijagnoza .g. i povišene teperature iznad 38 C – A . Težine. Dg.

utvrdjivanje postojanja ili nepostojanja Reed-Sternbergovih ćelija u njoj.Noviji kriterijumi za odredjivanje liječenja i prognoze: veličina medijstinumske tumorske mase. a nekada i slezine. scintigrafija kostiju. splenohepatomegalija. detaljni laboratorijski pregled krvi. te u .. biopsija serije limfnih žlijezdi lijevi i desnih paraaortnih i parailijačnih. celijačnih.Ocjena kliničkog stadijuma (anamneza. intraabdomenska rasprostranjenost žaripšta u okviru III stadijuma bolesti i stepen zahvaćenosti slezine . detaljni fizički pregled. Rtg pluća. funkcijsko ispitivaje jetre i pregled kostne sržđi. promjene na koži ili kostima. jetre i limfnih žlijezda. histološki pregled srži. tri punkcije oba režnja i svih sumnjivih žarišta.) . CT i UZV abdomena.laparotomija sa spenektomijom (splenektomija.E prisustvo ograničenih promjena u vanlimfatičnim organima ili tkivima . prisustvo ili odsustvo sistemskih pojava. mezenterijumski. . klinasta biopsija desnog režnja jetre.

Nagli bol u predjelu gdje postoi aktivna bolest izazvana i vrlo malom količinom popijenog alkohola Fizički pregled -povećane limfne žlijezde .Povišenje temprature.Svrab .hepatomegalija umjerenog stepena . ali one mogu da postoje u oko 40% oboljelih. klinasta biopsija ilijačne kosti i ooforopeksija u žena) .žutica vrlo rijetko . . noćno znojenje i gubitak tjelesne težine . naujčešće bez sisteskih pojava.bezbolno uvećanje jedne ili više perifernih limfnih žlijezda.Pel-Ebsteiov tip temperature .splenomegalija umjerenog stepena .hilusima jetre i slezine.opravdana jedino ukoliko utiče na odluku o iječenju Klinička slika .

promjene u plućima .organi za varenje vrlo rijetko mjesta prve promjene u HB ..) ..poremećaji imuniteta u HB (zbog deficita čelijskog imuniteta) Dijagnoza i dif. osteoskleroza) .kožđa – rijetko ..promjene u medijastinumu vrlo česte (50 do 60% bolesnika) . oštećenje bubrega hiperurikemijom. amiloidoza. Dijagnoza .rjedje (anurija.promjene u bubrezima.promjene na kostima (osteoliza.histopatološka analiza .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->